Nintendo hay Steam? Phân tích ngắn về con đường phát triển của các nền tảng trò chơi phi tập trung
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Nintendo hay Steam? Phân tích ngắn về con đường phát triển của các nền tảng trò chơi phi tập trung
Trong những năm tới, sự phát triển của các nền tảng trò chơi phi tập trung sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội.
Chuyên sâu báo cáo Web3Lời nói đầu
Trò chơi phi tập trung luôn là chủ đề được thảo luận sôi nổi trên thị trường tiền mã hóa. Gần đây, sự bùng nổ của nền tảng trò chơi phi tập trung Magic trên Arbitrum đã thu hút nhiều tranh luận trong cộng đồng. Một số người ví von nó như “Nintendo của thế giới tiền mã hóa”, tương ứng với Gala Games – nền tảng được gọi là “phiên bản Web3 của Steam”.
Tuy nhiên, đây là hai mô hình hoàn toàn khác nhau, điều này đặt ra một câu hỏi: Nền tảng trò chơi phi tập trung nên chọn con đường phát triển nào?
Sự phát triển của các nền tảng trò chơi truyền thống
Trước khi thảo luận về sự phát triển của các nền tảng trò chơi phi tập trung, chúng ta cần hiểu rõ hành trình phát triển của ngành công nghiệp trò chơi truyền thống. Ở đây, chúng tôi chia các nền tảng trò chơi thành ba loại: mô hình studio, mô hình công cụ phát triển và mô hình nền tảng phân phối.
Mô hình studio bắt đầu từ một xưởng phát triển game, dần trở thành một công ty lớn sở hữu nhiều IP trò chơi. Những công ty này thường xuyên thu hút người chơi bằng cách liên tục ra mắt các trò chơi mới hoặc phần tiếp theo, đồng thời điều chỉnh và cải tiến dựa trên phản hồi thực tế. Có rất nhiều ví dụ cho mô hình này, điển hình nhất là Blizzard Entertainment. Được thành lập năm 1991, Blizzard ban đầu là một xưởng phát triển game máy tính, tựa game đầu tiên của họ là Warcraft. Khi World of Warcraft ra mắt, Blizzard nhanh chóng trở thành một trong những nhà lãnh đạo hàng đầu của ngành công nghiệp trò chơi. Ngày nay, Blizzard đã trở thành một phần của công ty trò chơi Mỹ Activision Blizzard, sở hữu nhiều IP nổi tiếng như World of Warcraft, StarCraft, Diablo, v.v.
Các công ty trò chơi hàng đầu thế giới và tác phẩm tiêu biểu
Mô hình studio là một trong những mô hình phổ biến nhất trong ngành trò chơi truyền thống. Hầu hết các xưởng phát triển trò chơi nổi tiếng hiện nay đều khởi đầu từ một trò chơi "bom tấn", sau đó từng bước xây dựng ảnh hưởng trong ngành.
Mô hình công cụ phát triển là một dạng nền tảng trò chơi tương đối mới, trong đó Roblox là ví dụ nổi bật nhất. Roblox là một nền tảng trò chơi vũ trụ ảo dựa trên cộng đồng, cho phép người dùng thiết kế và tạo ra trò chơi riêng, rồi chia sẻ và chơi trên nền tảng. Nó cung cấp một hệ sinh thái sáng tạo và chia sẻ trò chơi, bao gồm công cụ phát triển, hệ thống tiền tệ ảo và chức năng thương mại hóa.
-
Dữ liệu người dùng của Roblox cho thấy đây là một nền tảng cực kỳ phổ biến, đặc biệt trong nhóm khán giả trẻ. Tính đến tháng 3 năm 2021, Roblox có hơn 180 triệu người dùng hoạt động, tăng gần 40 triệu người so với năm trước. Theo dữ liệu từ Sensor Tower, doanh thu của Roblox năm 2020 đạt 2,96 tỷ USD, tăng 82% so với năm 2019. Điều này chứng tỏ rằng mô hình nền tảng dựa trên công cụ phát triển có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt ở nhóm người dùng trẻ.
Một trong những lợi thế của nền tảng Roblox là việc cung cấp bộ công cụ và động cơ mở, giúp các nhà phát triển dễ dàng tạo trò chơi và chia sẻ với nhau. Sự mở cửa và tính tương tác này thúc đẩy đổi mới và hợp tác, khuyến khích nhiều người tham gia vào quá trình phát triển trò chơi. Trên Roblox, người dùng có thể sử dụng ngôn ngữ lập trình Lua để viết trò chơi, dùng công cụ phát triển trực quan để thiết kế các yếu tố như cảnh, nhân vật và đạo cụ. Cách thức sáng tạo mở này khiến các trò chơi trên Roblox vô cùng đa dạng và sáng tạo.
Tuy nhiên, điểm yếu của mô hình công cụ phát triển là khó đảm bảo tính nhất quán và chuẩn hóa về chất lượng trò chơi. Vì các trò chơi trên Roblox do cộng đồng phát triển, trình độ kỹ năng và phong cách thiết kế của họ có thể rất khác nhau. Điều này dẫn đến nguy cơ xuất hiện các trò chơi chất lượng kém trên nền tảng, ảnh hưởng đến danh tiếng tổng thể và trải nghiệm người dùng.
-
Mô hình nền tảng phân phối, lấy Steam làm ví dụ, bắt đầu từ sản phẩm chủ lực (như DOTA2 và CSGO), từ từ phát triển thành một nền tảng phát hành trò chơi. Steam cung cấp kênh mua và tải trò chơi thuận tiện cho người chơi, đồng thời cũng là nền tảng quảng bá và phát hành rộng rãi cho các nhà phát triển.
Ngày nay, bất kỳ trò chơi nào phát hành trên PC bạn đều có thể tìm thấy trên Steam, họ gần như đã trở thành kẻ độc quyền trong lĩnh vực này.
Là một nền tảng phát hành, Steam hỗ trợ các nhà phát triển xử lý việc phát hành và phân phối trò chơi, giúp họ tập trung vào phát triển nội dung mà không phải lo lắng về bán hàng và phân phối. Đồng thời, Steam cung cấp cách thức thuận tiện để người chơi mua và quản lý trò chơi, đồng thời giao tiếp và tương tác với nhau qua cộng đồng Steam. Steam còn hỗ trợ chơi đa người chơi trực tuyến và sáng tạo nội dung người dùng, nâng cao mức độ tương tác và tham gia của người chơi. Chúng ta cũng thấy các đội phát triển trò chơi khác cũng ra mắt nền tảng phát hành riêng, như Battle.net của Blizzard, Origin của EA, Uplay của Ubisoft... Đối với các công ty phát triển giỏi liên tục cho ra đời sản phẩm chất lượng, họ thích kiểm soát quyền phát hành hơn là chia sẻ lợi nhuận với các nền tảng phát hành thuần túy.
Con đường phát triển của nền tảng trò chơi blockchain
Bây giờ, chúng ta sẽ khám phá mối tương quan của ba mô hình này trong các nền tảng trò chơi phi tập trung, cũng như sự phát triển của các sản phẩm tương ứng trong thế giới phi tập trung.
Mô hình studio và hệ sinh thái chuỗi công khai
Các studio thường sở hữu động cơ và đội ngũ phát triển riêng để tạo ra trò chơi của mình. Mô hình này tạo ra nhiều khâu trung gian trong quá trình phát triển, đòi hỏi sự tham gia của nhiều nhóm và cá nhân, do đó chi phí cao, là cách tiếp cận nặng tài sản, nhưng cũng có khả năng tạo ra các IP trò chơi cực kỳ thành công.
Trong thế giới mã hóa, mô hình này dần phát triển thành chiến lược: trước tiên tạo ra trò chơi bom tấn, sau đó phát hành chuỗi công khai. Tiêu biểu là Flow – chuỗi công khai do Dapper (công ty phát triển Cryptokitties) phát hành, Ronin do Axie Infinity phát hành, ImmutableX do God Unchained phát hành. Với công nghệ "phát hành chuỗi chỉ bằng một cú nhấp" ngày càng trưởng thành, các sản phẩm có lưu lượng truy cập cao tự phát hành Appchain hoặc L2 có thể trở thành xu hướng phát triển trò chơi blockchain trong tương lai.
Trong các sản phẩm mới, đã có nhiều dự án đi theo hướng này. Ví dụ Fusionist, họ đã ra mắt mạng chính Endurance, lưu trữ mọi hành vi và thành tựu người dùng trên chuỗi nhằm tăng cường sự gắn kết người dùng, minh bạch, riêng tư và an ninh hệ thống. Theo kế hoạch của Fusionist, ba trò chơi Colonize, Conquer, Unite sẽ ra mắt trên chuỗi mới này, xoay quanh Endurance để xây dựng hệ sinh thái chuỗi công khai trò chơi phi tập trung.
Trình duyệt khối Endurance
Trò chơi Colonize thuộc Fusionist
Chiến lược này phụ thuộc vào sức ảnh hưởng của một trò chơi đơn lẻ, yêu cầu sản phẩm đầu tiên của studio phải bùng nổ ngay khi ra mắt. Điều này dẫn đến một vấn đề: nếu mục tiêu là phát triển chuỗi công khai, thì sự bất định về thành công của trò chơi có thể khiến chuỗi công khai lâu dài không có ai sử dụng. Nếu trò chơi thất bại, giá trị chuỗi cũng giảm theo. Chìa khóa của mô hình studio có lẽ vẫn nằm ở việc tạo ra một trò chơi hấp dẫn, chứ không phải kể một câu chuyện hoành tráng.
Hơn nữa, việc chuyển từ một trò chơi đơn lẻ sang một chuỗi công khai có thể trở thành "xiềng xích" đối với một studio. Các cơ sở hạ tầng như nút mạng, cầu nối chéo chuỗi, ví điện tử đều tiềm ẩn rủi ro an ninh lớn nhỏ. Studio Skymavis đứng sau Axie có thể nói là "thành cũng vì Ronin, bại cũng vì Ronin". Sau khi Ronin bị hack, người dùng mất niềm tin vào chuỗi này, các trò chơi hay nhà phát triển khác buộc phải tránh xa chuỗi công khai từng mang toàn bộ hệ sinh thái Axie – một đòn giáng mạnh đối với đội phát triển phía sau.
Mô hình công cụ phát triển
Roblox đã hiện thực hóa khái niệm "vũ trụ ảo" thông qua công cụ phát triển trò chơi, trong khi các công cụ phát triển tập trung (như Roblox) khác biệt, công cụ phát triển phi tập trung được xây dựng dựa trên công nghệ blockchain, mang lại nhiều tự do và sáng tạo hơn, giúp nhà phát triển và người chơi tham gia sâu sắc hơn. Fragnova (Fragcolor) và Cocos-CBX là hai đại diện tiêu biểu cho công cụ phát triển phi tập trung, đang không ngừng thúc đẩy sự phát triển của loại công cụ này.
Fragnova
Động cơ trò chơi của Fragnova cung cấp môi trường an toàn cho các nhà phát triển, cho phép họ tự do sáng tạo, xây dựng và chia sẻ tác phẩm. Nhà phát triển có thể tạo trò chơi trên Fragnova Network và phát hành, phân phối qua nền tảng của nó – tương tự như các công cụ trò chơi tập trung truyền thống, nhưng Fragnova Network nhấn mạnh triết lý phi tập trung, mang lại nhiều quyền kiểm soát và linh hoạt hơn cho nhà phát triển. Ví dụ, họ có thể tự do lựa chọn mô hình kinh tế trò chơi, chọn chạy trò chơi trên chuỗi công khai nào. Đồng thời, Fragnova Network vận hành mọi trò chơi trên blockchain, đảm bảo tính an toàn, công bằng của dữ liệu trò chơi, tính xác thực và khả năng di chuyển tài sản số của người dùng.
Công cụ phát triển trò chơi phi tập trung có nhiều ưu điểm vượt trội so với công cụ tập trung. Thứ nhất, nó bảo vệ tốt hơn dữ liệu trò chơi và tài sản số của người dùng. Thứ hai, nó mang lại nhiều tự do và quyền kiểm soát hơn cho nhà phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của các trò chơi. Cuối cùng, bằng cách lưu trữ dữ liệu trò chơi trên chuỗi, công cụ phát triển phi tập trung tạo ra hệ sinh thái trò chơi công bằng và minh bạch hơn, thu hút thêm nhiều người dùng và nhà phát triển tham gia.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là công cụ phát triển phi tập trung không có nhược điểm. Ngược lại, đây là con đường khó khăn nhất trong ba lựa chọn, bởi công cụ phát triển trò chơi truyền thống đã quá hiệu quả. Các sản phẩm này không chỉ cạnh tranh với Roblox, mà còn với UE, Unity và các công cụ phát triển khác. Các động cơ lớn như UE và Unity đã chiếm vị trí then chốt trên thị trường, cung cấp công cụ và hỗ trợ kỹ thuật hoàn thiện hơn, hệ sinh thái ổn định và trưởng thành hơn, do đó vẫn là lựa chọn hàng đầu của các nhà phát triển trò chơi chính thống. Hệ sinh thái và cộng đồng của nền tảng phi tập trung tương đối nhỏ, so với các động cơ lớn, có thể thiếu một số tài nguyên quan trọng như công cụ, tài liệu và plugin. Do đó, về mặt kỹ thuật, công cụ phát triển trò chơi phi tập trung vẫn cần cải tiến và hoàn thiện.
Mô hình nền tảng phân phối
Lớn thì như Steam, nhỏ thì như 4399, do nhẹ tài sản, nặng vận hành, mô hình nền tảng phân phối đã trở thành mô hình khởi nghiệp phổ biến của nhiều nền tảng trò chơi phi tập trung. Lấy TreasurDAO làm ví dụ, từ Magic – giao thức kiếm tiền đầu tiên trong hệ sinh thái Loot, đến nền tảng trò chơi phi tập trung lớn nhất trên Arbitrum, trải qua nhiều lần tìm kiếm, TreasureDAO đã thể hiện một phép màu Web3, và hiện nay đã trở thành đại diện tiêu biểu cho mô hình nền tảng phân phối.
Dữ liệu người dùng TreasureDAO, nguồn: Dune
Về mô hình sinh lời, các nền tảng trò chơi truyền thống thường dựa vào bán trò chơi, bán vật phẩm ảo... Trong khi đó, nền tảng trò chơi phi tập trung có thể kiếm lời qua thưởng token, giao dịch NFT, phí nền tảng... Về bảo vệ người dùng, nền tảng truyền thống thường dùng bảo hộ bản quyền trí tuệ, còn nền tảng phi tập trung dùng các biện pháp công nghệ như hợp đồng thông minh để bảo vệ quyền lợi người dùng.
Các trò chơi trên nền tảng TreasureDAO
Tuy nhiên, dù câu chuyện có đẹp đến đâu, thực tế vẫn khác biệt. Giữa "Nintendo" và 4399 là khoảng cách của 100 Mario. Nhìn vào danh sách 18 trò chơi mà TreasureDAO đã ra mắt, ta thấy phần lớn vẫn dừng ở mức "trò chơi nhỏ", so với các tựa game nổi bật như Zelda hay Animal Crossing, còn cách nhau cả vài thập kỷ về trình độ công nghiệp – điều này không thể bù đắp bằng số lượng, chưa nói đến các IP hàng đầu như Pokémon hay Mario.
Nhưng nếu nhìn từ góc độ khác, việc thử sai thường xuyên với chi phí thấp giúp khai thác "bom tấn" hiệu quả hơn. Vì con đường phát triển trò chơi blockchain chưa rõ ràng, nền tảng trò chơi nhỏ có thể phát hành nhiều trò chơi để thử phản ứng người chơi, sau khi xác định nhu cầu, mới tiến hành phát triển chuyên sâu. So với việc đầu tư nặng vốn để tạo game AAA ngay từ đầu mà ra mắt lại không ai chơi, phương pháp này hiệu quả về mặt vốn hơn. The Beacon trên TreasureDAO sau khi ra mắt đã gây tiếng vang lớn trong cộng đồng, họ có thể lấy đây làm điểm khởi đầu để mở rộng vũ trụ TreasureDAO.
Gala Games lại chọn một mô hình vận hành nền tảng phát hành khác. Thay vì tập trung vào việc đưa tài sản lên chuỗi và liên thông tài sản như các trò chơi phi tập trung khác, họ chú trọng hơn vào việc sử dụng token để khuyến khích cộng đồng và thực hiện quản trị, nhằm niêm yết thêm nhiều trò chơi chất lượng. Mạng lưới nút phi tập trung mới là điểm khác biệt của Gala. Theo dữ liệu chính thức từ Gala Games, vào thời kỳ đỉnh cao năm 2021, số người dùng hoạt động hàng tháng vượt quá 1,3 triệu, hơn 26.000 NFT đã được bán ra. Tuy nhiên, khi thị trường GameFi nguội lạnh, sau khi đạt đỉnh, giá token GALA bắt đầu giảm dần từ tháng 11 năm 2021.
Các trò chơi trên nền tảng Gala Games
Theo trang web chính thức của Gala Games, hiện tại họ đã niêm yết 15 trò chơi từ nhiều nhà phát triển khác nhau, bao gồm các nền tảng PC/WEB/điện thoại, nhưng chỉ có 3 trò chơi thực sự ra mắt, phần còn lại vẫn đang phát triển, và các trò chơi đã ra mắt vẫn có mức độ hấp dẫn chơi còn thấp.
Nền tảng phát hành trò chơi và tác phẩm tiêu biểu, nguồn: Bing
Khi so sánh, ta nhận thấy nền tảng trò chơi phi tập trung hiện tại, so với các nền tảng trò chơi chủ lưu trên thị trường, dù về số lượng hay chất lượng, đều còn khoảng cách rất lớn. Nhưng đáng mừng là, nhờ sự xuất hiện của một vài trò chơi bom tấn như Axie Infinity, trong hai năm gần đây, số lượng trò chơi blockchain tăng theo cấp số nhân. Theo dữ liệu dự án ArkStream Capital thu thập trong năm qua, hạng mục trò chơi chiếm tới 20%, lên tới 800 dự án; còn trên Footprint – nền tảng chuyên về dữ liệu GameFi, số lượng trò chơi phi tập trung đã vượt quá 2.000. Dù phần lớn trò chơi vẫn chưa thoát khỏi phạm trù "trò chơi nhỏ", nhưng khi số lượng tiếp tục tăng, lượng đổi sẽ dẫn đến chất đổi. Lúc đó, nền tảng phân phối phi tập trung sẽ tận dụng lợi thế để trở thành nơi hội tụ lưu lượng cho các trò chơi này.
Chúng tôi cho rằng, một nền tảng phân phối phi tập trung, việc có thể niêm yết đủ nhiều sản phẩm trò chơi sẽ thể hiện sức cạnh tranh của nó. Hiện tại, so với các nền tảng tập trung, điều dễ đuổi kịp nhất của nền tảng phân phối phi tập trung chính là số lượng trò chơi. Xây dựng cơ chế khuyến khích hiệu quả, kết nối kênh thượng nguồn và hạ nguồn, cung cấp dịch vụ phụ trợ đa dạng sẽ nâng cao sức cạnh tranh của các nền tảng này.
Cơ sở dữ liệu nội bộ ArkStream, Footprint.network
Hơn nữa, sau khi tập trung được lưu lượng, các dự án blockchain còn có thể phát triển các tính năng độc đáo như marketplace NFT hoặc launchpad, mang lại lợi nhuận lớn cho nền tảng, đồng thời qua kinh tế token, giúp người chơi kéo thêm người chơi khác tham gia.
Không gian phát triển
Trong ba loại nền tảng trò chơi truyền thống, chúng ta đều tìm thấy sự tương ứng ở các nền tảng phi tập trung, mang lại nhiều đổi mới theo cách Web3. Dù là mô hình studio hay nền tảng phân phối, cốt lõi đều cần trò chơi bom tấn để thu hút lưu lượng. Do đó, làm sao tạo ra trò chơi bom tấn, hoặc thu hút trò chơi bom tấn phát hành trên nền tảng, là vấn đề then chốt nhất.
Chúng tôi lạc quan về sự phát triển của các chuỗi công khai chuyên biệt trong tương lai, đặc biệt khi kiến trúc blockchain mô-đun và Layer3 đã đủ hoàn thiện, việc xây dựng Appchain riêng cho từng trò chơi đơn lẻ có thể tiếp tục nâng cao hiệu suất trò chơi phi tập trung, đồng thời tận dụng được độ an toàn mạng lưới từ các L1 như Ethereum. Tuy nhiên, đối với các đội ngũ phát triển chuỗi công khai trò chơi, ưu tiên hàng đầu có lẽ vẫn là tạo ra một trò chơi được ưa chuộng, chứ không phải xây dựng một chuỗi công khai như lâu đài trên không – không nên đảo lộn thứ tự ưu tiên.
Đối với các nền tảng trò chơi phi tập trung theo mô hình công cụ phát triển và nền tảng phân phối, nhiệm vụ cấp bách là thu hút thêm nhiều nhà phát triển và studio tham gia, trước tiên giành chiến thắng về "số lượng".
So sánh vốn hóa thị trường giữa công ty trò chơi truyền thống và nền tảng trò chơi phi tập trung (9/3/2023)
Khi so sánh các công ty phát triển trò chơi hàng đầu với các chuỗi công khai trò chơi hàng đầu, ta thấy nền tảng trò chơi phi tập trung vẫn còn khoảng cách tăng trưởng gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần. Nếu giải quyết được các vấn đề dưới đây, nền tảng trò chơi phi tập trung sẽ có khả năng cạnh tranh sòng phẳng với nền tảng tập trung:
-
Làm sao tận dụng tốt hơn công nghệ blockchain để bảo vệ quyền lợi người dùng
-
Làm sao thu hút thêm nhiều người chơi và nhà phát triển tham gia nền tảng trò chơi phi tập trung, nâng cao chất lượng và số lượng trò chơi
-
Làm sao cạnh tranh với nền tảng trò chơi truyền thống về trò chơi bom tấn, thu hút thêm lưu lượng và người dùng
Nền tảng phi tập trung so với nền tảng tập trung, giống như tài chính phi tập trung (DeFi) so với tài chính tập trung – không phải là sự bổ sung, mà là một cuộc đảo lộn. Khi các sản phẩm phi tập trung đạt được trải nghiệm người dùng và độ an toàn đủ tốt, lợi thế về quan hệ sản xuất của chúng sẽ hoàn toàn thay thế nền tảng tập trung, trả lại nhiều quyền lợi hơn cho người dùng và nhà phát triển. Chúng ta có cơ hội chứng kiến ngày đó đến.
Kết luận
Trong vài năm tới, sự phát triển của các nền tảng trò chơi phi tập trung sẽ đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Về mặt công nghệ, động cơ trò chơi phi tập trung vẫn cần cải tiến và hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thay đổi không ngừng của nhà phát triển và người chơi. Về thị trường, các nền tảng này cần tạo ra thêm nhiều trò chơi bom tấn, thu hút thêm người dùng và nhà phát triển tham gia. Ngoài ra, họ còn phải cạnh tranh với các nền tảng trò chơi truyền thống để giành thêm lưu lượng và người dùng. Do đó, các nền tảng trò chơi phi tập trung cần không ngừng đổi mới và phát triển để giành được thành công lớn hơn trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Arkstream Capital
