Reuters tiết lộ chi tiết vụ sụp đổ FTX: Hỗ trợ 4 tỷ USD cho Alameda, nhưng các giám đốc điều hành lại không hay biết
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Reuters tiết lộ chi tiết vụ sụp đổ FTX: Hỗ trợ 4 tỷ USD cho Alameda, nhưng các giám đốc điều hành lại không hay biết
Vào sáng thứ Ba (tối 8 tháng 11 theo giờ Bắc Kinh), Sam Bankman-Fried (gọi tắt là SBF), người sáng lập sàn giao dịch tiền mã hóa FTX, đã khiến các nhân viên của mình bất ngờ bằng một thông điệp u ám.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Angus Berwickand Tom Wilson
Biên dịch: SHL, PANews
Vào sáng thứ Ba (tức tối 8/11 theo giờ Bắc Kinh), Sam Bankman-Fried (gọi tắt là SBF), người sáng lập sàn giao dịch tiền mã hóa FTX, đã khiến nhân viên của mình bất ngờ với một thông điệp u ám.
“Xin lỗi, tôi đã làm hỏng mọi việc.”
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là nửa giờ trước đó, ông tuyên bố rằng đối thủ cạnh tranh lớn nhất của FTX, Binance, dự định mua lại công ty nhằm cứu trợ khỏi “thắt chặt thanh khoản”. Triệu phú từng cáo buộc người sáng lập Binance, Zhao Changpeng (CZ), cố tình phá hoại, giờ đây lại trông cậy vào CZ như một vị cứu tinh.
Theo phỏng vấn từ nhiều người thân cận với SBF và các báo cáo chưa từng công bố trước đây về hai công ty, hạt giống sụp đổ của FTX đã được gieo từ vài tháng trước, chủ yếu do những sai lầm của SBF sau khi can thiệp để cứu các công ty tiền mã hóa khác.
Những cuộc phỏng vấn và thông tin này đã hé lộ thêm chi tiết về sự cạnh tranh khốc liệt giữa hai tỷ phú này, những người trong vài tháng gần đây đã tranh giành thị phần và công khai cáo buộc nhau cố gắng gây hại cho hoạt động kinh doanh của đối phương. Mâu thuẫn giữa họ leo thang hơn nữa vào thứ Tư khi Binance rút lui khỏi thương vụ mua lại FTX, tương lai của FTX vì thế trở nên bất định.
Ba nguồn tin am hiểu cho biết, một số giao dịch liên quan đến công ty Alameda Research thuộc sở hữu của SBF đã dẫn đến loạt thua lỗ, cuối cùng gây ra sự sụp đổ của ông.
Các nguồn tin nói rằng, SBF hiện đang mắc kẹt trong tình cảnh không có người mua, và đang tìm kiếm các bên hỗ trợ khác. Sau khi Binance rút lui, SBF nói với nhân viên rằng Binance trước đó không hề thông báo bất kỳ lo ngại nào về thương vụ, và ông đang “khám phá mọi lựa chọn”.
Hiện tại, cả Binance và FTX đều chưa phản hồi yêu cầu bình luận thêm. SBF từng nói với Reuters hôm thứ Ba: “Tôi có thể quá bận rộn nên không thể trả lời phỏng vấn”. Trước đó, Binance cho biết họ quyết định rút lui khỏi thương vụ do kết quả kiểm toán kỹ lưỡng (due diligence) đối với FTX và các báo cáo về cuộc điều tra của Mỹ đối với công ty này.
Việc CZ từ bỏ kế hoạch mua lại FTX đã đánh dấu bước ngoặt đáng kinh ngạc cho SBF. Người đàn ông 30 tuổi này đã thành lập FTX tại Bahamas vào năm 2019, đưa FTX trở thành một trong những sàn giao dịch lớn nhất, và tích lũy khối tài sản gần 17 tỷ USD chỉ trong vài năm ngắn ngủi.
Thông tin về tình trạng thiếu hụt thanh khoản của FTX vào tháng Một đã thu hút sự chú ý từ các nhà đầu tư như SoftBank và BlackRock, đồng thời gây ra một số phản ứng trong thế giới tiền mã hóa.
Sau đó, giá các loại tiền mã hóa chính tiếp tục giảm mạnh, Bitcoin rơi xuống mức thấp nhất trong gần hai năm. Ngoài ra, do chính sách thắt chặt tín dụng của các ngân hàng trung ương, giá trị toàn ngành đã giảm khoảng hai phần ba trong năm 2022.
Các cơ quan quản lý tài chính trên khắp thế giới đã cảnh báo Binance vì hoạt động không có giấy phép hoặc vi phạm luật chống rửa tiền. Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra các hành vi rửa tiền và chế tài hình sự có thể xảy ra đối với Binance. Việc CZ từ bỏ việc mua lại FTX cũng giúp Binance tránh được các cuộc kiểm tra giám sát nghiêm ngặt có thể phát sinh từ thương vụ này. Reuters đưa tin tháng trước rằng dù bị Mỹ trừng phạt, kể từ năm 2018 Binance đã giúp các công ty Iran thực hiện giao dịch trị giá 8 tỷ USD.
Mối quan hệ xấu đi
Một nguồn tin cho biết mối quan hệ giữa CZ và SBF bắt đầu từ năm 2019. Sau khi FTX ra mắt 6 tháng, CZ đã mua 20% cổ phần FTX với giá khoảng 100 triệu USD. Lúc đó, Binance cho biết khoản đầu tư này nhằm "phát triển nền kinh tế tiền mã hóa chung".
Tuy nhiên, trong vòng 18 tháng, mối quan hệ này đã xấu đi. Một cựu nhân viên Binance nói rằng FTX phát triển nhanh chóng, và CZ giờ đây xem FTX là đối thủ cạnh tranh thực sự, có sức mạnh trên toàn cầu.
Theo các nội dung trao đổi và email mà Reuters tiếp cận được, vào tháng 5/2021, khi FTX nộp đơn xin cấp phép cho công ty con tại Gibraltar, họ phải cung cấp thông tin về các cổ đông chính, nhưng Binance đã phớt lờ yêu cầu từ FTX.
Tài liệu cho thấy từ tháng 5 đến tháng 7, luật sư và cố vấn của FTX đã viết thư ít nhất 20 lần cho Binance, yêu cầu cung cấp chi tiết về nguồn gốc tài sản của CZ, mối quan hệ ngân hàng và quyền sở hữu Binance.
Tuy nhiên, vào tháng 6/2021, một luật sư của FTX nói với Giám đốc Tài chính Binance rằng Binance đã không "tiếp xúc đúng mức", có nguy cơ "làm gián đoạn nghiêm trọng các dự án quan trọng của chúng tôi". Đại diện pháp lý của Binance đáp lại rằng họ đang cố gắng nhận phản hồi từ trợ lý cá nhân của CZ, nhưng các thông tin yêu cầu "quá mơ hồ", nên có thể họ sẽ không cung cấp tất cả.
Đến tận tháng 7 năm nay, SBF đã chán chờ đợi. Các nguồn tin cho biết ông đã mua lại cổ phần của CZ tại FTX với giá khoảng 2 tỷ USD. Hai tháng sau, do Binance không còn tham gia, cơ quan quản lý tại Gibraltar đã cấp phép cho FTX.
Về khoản tiền mua lại cổ phiếu FTT, CZ cho biết vào Chủ nhật tuần trước rằng số tiền này được thanh toán cho Binance dưới dạng FTT và stablecoin. Sau đó ông ra lệnh cho Binance bán toàn bộ lượng FTT này, hành động càng làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng của FTX.
"Cố gắng hạ gục chúng tôi"
Theo ba nguồn tin, vào tháng Năm và tháng Sáu năm nay, công ty giao dịch Alameda Research của SBF đã chịu một loạt tổn thất do các giao dịch. Hai trong số họ nói rằng các giao dịch này bao gồm thỏa thuận cho vay 500 triệu USD với Voyager Digital – một nền tảng cho vay tiền mã hóa đã thất bại. Voyager Digital sau đó nộp đơn bảo hộ phá sản vào tháng tiếp theo, và bộ phận FTX Mỹ đã trả 1,4 tỷ USD để mua lại nó trong phiên đấu giá tháng Chín. Hiện Reuters không thể xác định tổng tổn thất mà Alameda Research phải gánh chịu.
Các nguồn tin tiết lộ, để hỗ trợ Alameda Research – công ty nắm giữ gần 15 tỷ USD tài sản, SBF đã chuyển ít nhất 4 tỷ USD tài sản từ FTX, được đảm bảo bằng token nền tảng FTT của FTX và cổ phần của sàn giao dịch Robinhood Markets Inc. Trong đó, Alameda Research tiết lộ vào tháng Năm năm nay rằng họ sở hữu 7,6% cổ phần Robinhood.
Các nguồn tin tiết lộ thêm rằng một phần trong số tiền này là tiền gửi của khách hàng FTX. SBF lo sợ sự việc bị lộ nên đã không thông báo cho các giám đốc khác của FTX về việc hỗ trợ Alameda Research.
Tuy nhiên, vào ngày 2/11, một bài báo từ CoinDesk đã tiết lộ bảng cân đối kế toán mà FTX không muốn công bố. Báo cáo này cho thấy phần lớn trong số 14,6 tỷ USD tài sản của Alameda là FTT. Giám đốc điều hành Alameda Research, Caroline Ellison, đăng Twitter nói rằng bảng cân đối này chỉ là "một phần thực thể công ty chúng tôi, còn hơn 10 tỷ USD tài sản chưa được công bố". Tuy nhiên, tuyên bố này không dập tắt được lo ngại về tình hình tài chính của Alameda Research, cũng như các đồn đoán về FTX.
Ngay sau đó, CZ đăng Twitter cho biết do những tiết lộ tài chính gần đây về FTX, Binance sẽ bán toàn bộ lượng FTT đang nắm giữ, trị giá ít nhất 580 triệu USD. Dữ liệu blockchain cho thấy giá FTT đã sụt giảm 80% trong hai ngày tiếp theo, và lượng rút tiền khổng lồ khỏi sàn giao dịch đã đẩy đà giảm mạnh hơn.
Làn sóng rút tiền tăng vọt
Trong thông điệp gửi nhân viên tuần này, SBF nói rằng FTX đã chứng kiến "làn sóng rút tiền khổng lồ" do người dùng gấp rút rút 6 tỷ USD tiền mã hóa khỏi FTX trong vòng vỏn vẹn 72 giờ. SBF nói với nhân viên rằng trước đây, tổng lượng rút tiền mỗi ngày tại FTX thường chỉ ở mức vài chục triệu USD.
Sau khi CZ đăng Twitter cho biết Binance sẽ bán lượng FTT nắm giữ, SBF lúc đầu dự đoán FTX sẽ vượt qua được đòn tấn công từ đối thủ. Ông nói với nhân viên trên Slack (phần mềm giao tiếp): “Lượng rút tiền không tăng đáng kinh ngạc”, và họ có thể xử lý các yêu cầu này.
Ông viết: “Chúng ta đang cố gắng hết sức,” ông nói. “Rõ ràng là Binance đang cố gắng hạ gục chúng ta. Được thôi.”
Nhưng đến thứ Hai, tình hình trở nên tồi tệ. Theo các nguồn tin, do không thể nhanh chóng tìm được người hỗ trợ hay bán các tài sản phi thanh khoản khác trong thời gian ngắn, SBF đã liên hệ với CZ. Sau đó CZ xác nhận trên Twitter rằng SBF đã gọi điện cho ông.
Sau khi trao đổi với CZ, SBF đã ký một bản ghi nhớ không ràng buộc, đề nghị Binance mua lại tài sản ngoài Mỹ của FTX. Các nguồn tin cho biết giá trị bản ghi nhớ này lên tới hàng tỷ USD, đủ để FTX thanh toán mọi yêu cầu rút tiền, nhưng chỉ chiếm một phần nhỏ so với định giá của FTX vào tháng Một.
Chỉ vài giờ sau, CZ công bố thương vụ tiềm năng này. SBF cũng đăng Twitter: “Rất cảm ơn CZ”.
SBF nói với nhân viên trên Slack: “Hãy sống thêm một ngày nữa, chiến đấu nào.”
Nhân viên của ông cảm thấy sốc, hai người từng làm việc với SBF cho biết, ngay cả các lãnh đạo cấp cao cũng không hề biết về khoản lỗ của Alameda Research hay kế hoạch mua lại, và họ không nhận thức được tình hình rút tiền nghiêm trọng đến vậy.
Sau đó, Binance tuyên bố hủy bỏ thương vụ mua lại vào thứ Tư. Binance nói: “Những vấn đề này vượt quá khả năng kiểm soát và hỗ trợ của chúng tôi”. CZ viết trên Twitter: “Một ngày buồn, nhưng chúng tôi đã cố gắng hết sức”, kèm theo biểu tượng cảm xúc khóc.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Reuters
