Yếu tố nào quyết định xu hướng tăng giá của AI?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Yếu tố nào quyết định xu hướng tăng giá của AI?
Ngắn hạn: tác động đến thanh khoản; trung hạn: mức độ hiện thực hóa ngành công nghiệp; dài hạn: những ràng buộc “cứng” hơn như năng lượng, lưới điện, việc làm, phản ứng xã hội và đột biến công nghệ phần cứng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Triệu Dĩnh
Nguồn: WallStreetCN
Giá dầu đang giao dịch trên mức 100 USD/thùng; Eo biển Hormuz vẫn chưa trở lại hoạt động bình thường; áp lực lạm phát và lãi suất tái xuất hiện, khiến kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trở nên mong manh hơn. Theo khuôn khổ vĩ mô truyền thống, đây không phải là môi trường thuận lợi nhất cho các cổ phiếu công nghệ có định giá cao. Thế nhưng chỉ số chứng khoán Mỹ vừa lập đỉnh mới, trong khi chuỗi giá trị AI tiếp tục thu hút dòng tiền mạnh mẽ.
Trong báo cáo nghiên cứu ngày 25/5, nhà phân tích vĩ mô thuộc Công ty Chứng khoán Quốc Kim (Guojin Securities), ông Tống Tuyết Đào, nhận định: “Hiện nay, đà tăng giá cổ phiếu AI đang ở giai đoạn ‘cuồng nhiệt có lý tính’, bong bóng đã xuất hiện nhưng chưa mất kiểm soát.” Trọng tâm của câu nói này không nằm ở từ “bong bóng”, mà ở tính chất “có lý tính” của sự cuồng nhiệt: AI tác nhân (Agentic AI) đang chuyển mình từ công cụ hỗ trợ sang công cụ tự chủ thực thi, lần đầu tiên giúp thị trường nhìn rõ hơn vòng khép kín thương mại của AI — từ “đốt tiền” sang “kiếm tiền”.
Khía cạnh “lý tính” thể hiện ở việc ứng dụng Agent lan rộng làm gia tăng tiêu thụ token, nhu cầu về năng lực suy luận (inference) và doanh thu thường xuyên hàng năm (ARR) của các nhà cung cấp mô hình đầu ngành; còn khía cạnh “cuồng nhiệt” nằm ở việc định giá cổ phiếu đã phản ánh trước cả kỳ vọng tăng trưởng của năm 2027–2028. Tính đến ngày 20/5, hệ số P/E dự phóng của bảy công ty công nghệ hàng đầu Mỹ (Magnificent Seven) đạt khoảng 35 lần, trong khi con số này đối với 493 công ty còn lại trong chỉ số S&P 500 chỉ vào khoảng 25 lần. Sự chênh lệch định giá này không phản ánh logic tăng trưởng thông thường của cổ phiếu tăng trưởng, mà hàm ý tốc độ thâm nhập của AI phải đạt mức nhanh gấp 5–8 lần so với các cuộc cách mạng công nghệ trước đây.
Tuy nhiên, điều thực sự quyết định liệu đà tăng giá cổ phiếu AI có thể kéo dài hay không không phải là kết quả kinh doanh của một quý đơn lẻ, cũng không phải là một ứng dụng “bùng nổ” nào đó, mà là ba yếu tố sau: ngắn hạn phụ thuộc vào cú sốc thanh khoản — đặc biệt là giá dầu, lạm phát, lãi suất và việc đóng vị thế giao dịch chênh lệch lãi suất đồng yên (yen carry trade); trung hạn phụ thuộc vào mức độ hiện thực hóa trong thực tiễn công nghiệp — tức là tốc độ thâm nhập của AI có đáp ứng được kỳ vọng định giá hiện tại hay không; và dài hạn phụ thuộc vào những ràng buộc “cứng” hơn như năng lượng, hạ tầng lưới điện, việc làm, phản ứng xã hội và đột biến công nghệ phần cứng.
Agent chuyển từ “phụ lái” thành “tài xế chính”: Thị trường bắt đầu thưởng cho chi tiêu vốn
Trong đợt giao dịch AI gần đây, điều khiến thị trường lo ngại nhất là các tập đoàn lớn chi tiêu quá nhanh: chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu, mua GPU và cơ sở hạ tầng điện toán đám mây rất lớn, nhưng lộ trình thu hồi doanh thu vẫn chưa rõ ràng. Sự thay đổi mang tính bước ngoặt của AI tác nhân nằm ở chỗ nó không còn chỉ là công cụ hỗ trợ theo kiểu Copilot, mà đang tiến hóa thành công cụ tự chủ thực thi theo kiểu Autopilot.
Điều này dẫn đến hai hệ quả.
Thứ nhất, lượng token tiêu thụ tăng tốc trở lại. Làn sóng nhu cầu đầu tiên sau khi GPT ra đời bắt nguồn từ việc nâng cao năng lực mô hình; còn làn sóng thứ hai, sau khi các ứng dụng Agent được triển khai thực tế, lại bắt nguồn từ sự bùng nổ nhu cầu về năng lực suy luận (inference). Việc tự chủ thực thi nhiệm vụ đồng nghĩa với ngữ cảnh dài hơn, quy trình phức tạp hơn và tần suất gọi mô hình thường xuyên hơn — suy luận giờ đây không còn là “phần dư” sau huấn luyện, mà đã trở thành “chiến trường chính” tiêu tốn liên tục năng lực tính toán.
Thứ hai, kỳ vọng doanh thu được điều chỉnh tăng. Sau khi các ứng dụng Agent tiêu biểu như Openclaw và Claude Cowork được phổ biến rộng rãi, doanh thu thường xuyên hàng năm (ARR) của các nhà cung cấp mô hình cũng tăng mạnh theo. Dẫn chiếu từ số liệu trong bài viết, dự báo giữa năm cho thấy ARR toàn năm của Anthropic đã được điều chỉnh tăng từ 9 tỷ USD đầu năm lên 44 tỷ USD, trung bình tăng gấp đôi sau mỗi sáu tuần; nếu xu hướng này tiếp diễn, ARR của Anthropic có thể vượt mốc 300 tỷ USD vào năm tới.
Điều này giải thích vì sao thị trường không còn đơn thuần trừng phạt mạnh chi tiêu vốn (Capex). Miễn là tốc độ tăng doanh thu đủ nhanh, chi tiêu vốn sẽ không còn là gánh nặng, mà trở thành “hào thành trì” bảo vệ doanh nghiệp. Do đó, NVIDIA, Broadcom, cũng như toàn bộ chuỗi phần cứng gồm module quang và bộ nhớ, đều được hỗ trợ trở lại.
Giá dầu vượt 100 USD/thùng, vì sao tài sản AI vẫn tăng giá?
Đợt tăng giá tài sản AI trái chiều với giá dầu lần này không phải vì rủi ro vĩ mô đã biến mất, mà do một số yếu tố đang tạm thời áp đảo các rủi ro đó.
Thứ nhất là nhu cầu lan rộng trong chuỗi cung ứng. Giai đoạn suy luận (inference) không chỉ cần GPU, mà còn đòi hỏi CPU, module quang và bộ nhớ cao cấp — tất cả đều được đưa vào logic tăng trưởng cao. Module quang 800G/1.6T đang khan hiếm, nhu cầu bộ nhớ cao cấp cũng gia tăng. Light Counting dự báo doanh số module phát thu 800G năm 2026 sẽ tăng hơn gấp đôi so với năm 2025; số lượng cổng 1.6T sẽ tăng từ mức thấp ban đầu trong năm 2025 lên hàng chục triệu cổng vào năm 2026; doanh thu chipset 1.6T năm 2026 sẽ vượt 2 tỷ USD và duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong ba năm tới.
Thứ hai là kết quả kinh doanh của các tập đoàn công nghệ quá ấn tượng. Tăng trưởng EPS quý I của chỉ số S&P 500 đạt khoảng 27,1%, mức cao nhất kể từ quý IV/2021; trong đó Meta, Alphabet và Amazon đóng góp tới 70% tổng mức tăng lợi nhuận cho toàn bộ chỉ số. Chỉ cần những công ty trọng lượng này tiếp tục tạo ra lợi nhuận, thì tác động kìm hãm của giá dầu đối với chỉ số sẽ bị hoãn lại.
Thứ ba là mức độ phụ thuộc của tăng trưởng Mỹ vào cơ sở hạ tầng AI ngày càng cao. Trong vài quý gần đây, đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI chiếm hơn một nửa mức tăng GDP của Mỹ. Các dữ liệu tổng hợp như việc làm phi nông nghiệp và bán lẻ vẫn khả quan; dù cấu trúc lao động đã bắt đầu phân hóa, nhưng miễn là tổng thể chưa suy yếu rõ rệt, thị trường khó có thể lập tức chuyển sang chiến lược giao dịch “đình trệ – lạm phát” (stagflation).
Một yếu tố trực tiếp hơn nữa là các công ty công nghệ lớn ít nhạy cảm với giá dầu hơn nhiều so với các ngành như hàng không, bưu chính – vận chuyển, đường sắt, hóa chất, ô tô và du lịch. Chúng lo ngại hơn về giá điện chứ không phải giá dầu. Khi khu vực kinh tế thực chịu áp lực từ giá dầu, dòng tiền ngược lại dễ dàng tập trung vào tài sản AI, kết hợp cả yếu tố “tránh rủi ro” và “tăng trưởng” trong cùng một chiến lược đầu tư.
Định giá đã “ăn trước” những ngày tươi sáng của năm 2027–2028
Nguy cơ tiềm ẩn của đà tăng giá AI không nằm ở thiếu nền tảng công nghiệp, mà ở việc thị trường định giá quá nhanh.
Hệ số P/E dự phóng của bảy công ty công nghệ hàng đầu Mỹ là 35 lần, trong khi con số này đối với 493 công ty còn lại trong S&P 500 chỉ khoảng 25 lần. Sự chênh lệch định giá này hàm chứa một kịch bản tương lai cực kỳ suôn sẻ: trong 3–5 năm tới, cơ sở hạ tầng AI sẽ tiếp tục mở rộng; nhu cầu về năng lực tính toán, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và bán dẫn sẽ duy trì ở mức cao; AI sẽ tiếp tục thâm nhập sâu vào quảng cáo, tìm kiếm, dịch vụ đám mây, phần mềm văn phòng, tạo mã, kiểm soát rủi ro tài chính, chăm sóc khách hàng, nghiên cứu đầu tư và nội dung; đồng thời cả doanh thu và hiệu quả cải thiện đều được hiện thực hóa đầy đủ.
Tuy nhiên, các cuộc cách mạng công nghệ hiếm khi diễn ra suôn sẻ đến vậy. Từ khi điện được phát minh đến khi được ứng dụng đại trà trong dây chuyền sản xuất mất khoảng 40 năm; máy tính mất khoảng 25 năm. Hiện nay, tốc độ lan tỏa của AI được thị trường định giá lại yêu cầu nhanh gấp 5–8 lần so với những công nghệ phổ quát như vậy.
Điều này không phải là bất khả thi, nhưng biên độ sai sót rất mỏng. Chỉ cần thương mại hóa ứng dụng AI chậm hơn chi tiêu vốn, nhu cầu suy luận không kịp bù đắp nhu cầu huấn luyện, hoặc chi phí khấu hao và điện bắt đầu ăn mòn lợi nhuận, thì định giá sẽ phản ứng ngay lập tức. Hướng đi công nghiệp đúng đắn không đồng nghĩa với việc giá cổ phiếu có thể tăng vô hạn và “đi trước” quá xa.
Rủi ro ngắn hạn lớn nhất: Lãi suất tăng nhanh hơn tốc độ tăng ARR
Áp lực thực sự trong ngắn hạn đến từ thanh khoản.
Nếu Eo biển Hormuz kéo dài tình trạng không mở cửa, giá dầu duy trì trên mức 100 USD/thùng hoặc tiếp tục tăng, lạm phát sẽ lan từ giá năng lượng sang dịch vụ, vận tải và nguyên vật liệu. Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 4 của Mỹ đã tăng 9,8% so với cùng kỳ năm ngoái — mức cao nhất kể từ tháng 10/2022. Một khi lạm phát trở nên “cố định”, lộ trình chính sách của Fed sẽ buộc phải được viết lại.
Thị trường hoán đổi (swap) hiện đã định giá khả năng Fed tăng lãi suất 0,8 lần trong năm nay; Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) thậm chí được kỳ vọng tăng lãi suất hơn hai lần. Đồng thời, việc đổi mới nhân sự lãnh đạo Fed làm dấy lên nghi vấn về tính độc lập của chính sách, và sự bất đồng ngày càng gia tăng trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cũng làm suy yếu niềm tin của thị trường vào triển vọng nới lỏng trong tương lai.
Nhật Bản cũng là một “con tê giác xám”. Nhật Bản lâu nay là “bể tài chính” cho các giao dịch đòn bẩy toàn cầu, nhưng việc đồng yên mất giá và áp lực lạm phát buộc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) phải phát tín hiệu thắt chặt; lãi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 30 năm hiện đã tăng lên trên 4%. Nếu chi phí tài chính của Nhật tiếp tục leo thang, dẫn đến việc đóng vị thế giao dịch chênh lệch lãi suất trên toàn cầu, thì tài sản AI có định giá cao sẽ rất khó đứng ngoài cuộc.
Một lần “diễn tập” đã xảy ra vào ngày 15/5: lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,5%, kỳ hạn 30 năm vượt 5%; các giao dịch động lượng (momentum) có mức độ tập trung cao bị làm mát, chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm khoảng 4% trong một ngày, Nasdaq giảm khoảng 1,5%. Đây không phải bằng chứng cho sự đảo chiều xu hướng, nhưng cho thấy các giao dịch tập trung cao cực kỳ nhạy cảm với biến động lãi suất.
So sánh then chốt trong ngắn hạn rất đơn giản: tốc độ điều chỉnh tăng ARR (doanh thu thường xuyên hàng năm) có thể nhanh hơn tốc độ tăng lãi suất hay không. Nếu không, dòng tiền có thể rút về các khâu phần cứng có tính chắc chắn cao hơn; nếu thanh khoản tiếp tục xấu đi trong khi kỳ vọng doanh thu AI không thể tiếp tục được điều chỉnh tăng, thì áp lực định giá sẽ gia tăng rõ rệt.
Những vấn đề khó khăn hơn trong trung – dài hạn: Tổ chức, điện năng, việc làm và lộ trình phần cứng
Kiểm nghiệm trung hạn nằm ở khả năng hiện thực hóa trong thực tiễn công nghiệp. Các cuộc cách mạng công nghệ phổ quát thường không tăng trưởng theo đường thẳng, mà theo mô hình “tăng tốc – giảm tốc – tăng tốc lại”. Đầu tiên là làn sóng đầu tư vốn, sau đó là quá trình điều chỉnh tổ chức và cuối cùng mới là sự giải phóng năng suất. Ngay cả Internet trong giai đoạn đầu cũng từng trải qua làn sóng đầu tư, mở rộng chi tiêu vốn và bong bóng tài sản; còn cải thiện năng suất thực sự thì phải nhiều năm sau mới dần hiện rõ.
Khó khăn hiện nay trong định giá AI nằm ở chỗ thị trường gần như yêu cầu các doanh nghiệp phải nhanh chóng điều chỉnh cơ cấu tổ chức, người lao động phải nhanh chóng đào tạo lại, mô hình kinh doanh phải nhanh chóng được kiểm chứng và xã hội không phản đối mạnh mẽ. Tốc độ như vậy trong lịch sử nhân loại là rất hiếm gặp.
Các ràng buộc dài hạn còn “cứng” hơn.
Thứ nhất là năng lượng và hạ tầng. Trung tâm dữ liệu AI cần lượng điện và nước làm mát rất lớn; việc mở rộng lưới điện, lắp đặt máy biến áp và hệ thống lưu trữ năng lượng không phải là những biến số trên slide thuyết trình, mà là những điểm nghẽn thực tế. Nếu đầu tư cơ sở hạ tầng AI tiếp tục đẩy chi phí điện toàn xã hội lên cao, giám sát của cơ quan quản lý và phản ứng xã hội sẽ gia tăng.
Thứ hai là việc làm và tiêu dùng. Về ngắn hạn, AI có thể nâng cao hiệu quả doanh nghiệp và giảm nhu cầu lao động trong các vị trí như kỹ sư phần mềm và nhân viên chăm sóc khách hàng; tuy nhiên, nếu thất nghiệp do công nghệ diễn ra nhanh hơn việc tạo ra việc làm mới, thì khả năng chi tiêu của người dân sẽ bị suy yếu. Dù hiệu quả nâng cao ở phía doanh nghiệp (B2B) cuối cùng vẫn phải được chuyển hóa thông qua sức mua của người tiêu dùng (B2C), nhưng nếu các ngành không liên quan đến AI rơi vào suy thoái, thì AI cũng khó có thể duy trì vị thế “duy nhất tỏa sáng” trong thời gian dài.
Thứ ba là mức độ chấp nhận của xã hội. Đầu năm nay, Trung Quốc từng chứng kiến làn sóng “toàn dân cài đặt Openclaw”, nhưng ở Mỹ, tâm lý phản đối của người dân đối với việc giá điện tăng do trung tâm dữ liệu và thất nghiệp do công nghệ đang ngày càng gia tăng — điều này sẽ ảnh hưởng đến tốc độ thâm nhập của AI.
Thứ tư là đột biến công nghệ phần cứng. Nếu xuất hiện đột phá kỹ thuật tương tự “khoảnh khắc DeepSeek”, giúp nâng cao đáng kể hiệu suất tính toán, lưu trữ và truyền tải, thì những khâu phần cứng đang khan hiếm nhất hiện nay có thể đột ngột trở nên dư thừa. Logic tăng trưởng cao của toàn bộ chuỗi phần cứng hoàn toàn có thể bị đảo ngược.
Triển vọng dài hạn của ngành AI vẫn rất lạc quan. Nếu bỏ qua những mâu thuẫn xã hội phát sinh từ thất nghiệp do công nghệ và tái cấu trúc quan hệ sản xuất, AI thực sự có tiềm năng nâng cao năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP), giúp nền kinh tế thoát khỏi áp lực đình trệ – lạm phát. Ngay cả khi thị trường tài chính phải điều chỉnh đòn bẩy giữa chừng, thì những trung tâm dữ liệu đã được xây dựng, công nghệ chi phí thấp và các ứng dụng đã được kiểm chứng vẫn có thể trở thành nền tảng cho làn sóng mở rộng công nghiệp tiếp theo.
Tuy nhiên, định giá cổ phiếu không phải là tầm nhìn công nghiệp. Điều mà đợt tăng giá cổ phiếu AI lần này cần được kiểm chứng nhiều nhất là liệu ARR, ROI và tốc độ thâm nhập công nghệ — những yếu tố mà thị trường hiện đang đặt cược — có thể tiếp tục được hiện thực hóa trong bối cảnh giá dầu, lạm phát, lãi suất và các ràng buộc xã hội ngày càng trở nên “cứng nhắc”. Việc xác định đúng hướng đi chỉ giải thích được vì sao có đà tăng giá; còn tốc độ hiện thực hóa mới là yếu tố quyết định bong bóng có mất kiểm soát hay không.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
