Tổng kết lại 8 năm ngành: Cuộc cách mạng mã hóa đã thực sự diễn ra, chỉ là không theo kịch bản mà chúng ta từng dự đoán.
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tổng kết lại 8 năm ngành: Cuộc cách mạng mã hóa đã thực sự diễn ra, chỉ là không theo kịch bản mà chúng ta từng dự đoán.
Đây không phải là thế giới lý tưởng ban đầu mà phong trào Cypherpunk hướng tới, nhưng vẫn là một sự nghiệp vĩ đại đủ để đi vào sử sách.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Connor Dempsey
Dịch và biên tập: Chopper, Foresight News
Thứ Hai tới đây, tôi sẽ chính thức nhận vị trí công việc mới. Trước khi bước vào hành trình nghề nghiệp thứ năm của mình, tôi muốn viết bài viết này để tổng kết chặng đường tám năm đã qua trong ngành tiền mã hóa.
Khi gia nhập ngành tiền mã hóa vào năm 2017, tôi tin rằng công nghệ này sẽ thay đổi mọi thứ.
Tiền pháp định do chính phủ phát hành sẽ bị thay thế bởi các token phi tập trung; chuỗi khối (blockchain) sẽ loại bỏ toàn bộ các “trung gian hưởng lợi” khổng lồ trong chuỗi giao dịch; quyền lực sẽ được chuyển từ các tập đoàn lớn trở lại tay người dùng bình thường.
Nhìn lại hiện tại, gần như toàn bộ viễn cảnh lúc ấy đều chưa thành hiện thực — tuy nhiên, ngành công nghiệp lại đã đi theo một con đường hoàn toàn khác biệt.
Tôi đã làm việc tại bốn công ty tiền mã hóa trong suốt tám năm, trực tiếp chứng kiến quy mô ngành tăng từ dưới 1 tỷ USD lên hơn 4 nghìn tỷ USD, trải qua nhiều đợt bong bóng đầu cơ và cả một cuộc sụp đổ hệ thống. Dần dần, tôi nhận ra điều mà ngành thực sự đang xây dựng ngày nay còn có giá trị sâu sắc hơn rất nhiều so với những gì tôi từng tưởng tượng ban đầu.
Trước khi bắt đầu công việc mới, tôi muốn ghi lại những điều mình đã chứng kiến cũng như dự báo về hướng đi tương lai của ngành.
Cuộc đại tiệc làm giàu ảo ảnh: Cơn sốt ICO 2017–2018
Đầu năm 2017, tôi tình cờ đọc được phần giới thiệu về Bitcoin trong một cuốn sách và ngay lập tức “nghiện” luôn. Chẳng bao lâu sau, tôi đã đọc hết mọi cuốn sách liên quan đến Bitcoin mà mình tìm được, và nảy sinh ý định sang Singapore viết blog chuyên sâu về công nghệ mới mẻ này.
Lúc ấy tôi chưa nhận ra rằng mình vừa bước chân vào giai đoạn cuối của “bong bóng đầu cơ siêu cấp” mang tên ICO (Phát hành token lần đầu). ICO cho phép bất kỳ ai cũng có thể gây quỹ toàn cầu chỉ bằng cách bán token mã hóa để tài trợ cho các ý tưởng dự án.
Và Ethereum chính là nhân vật chủ chốt của cuộc đại tiệc này.
Tháng 11/2017, tôi đăng tải một hướng dẫn dễ hiểu về Ethereum trên Reddit — bài viết nhanh chóng “bùng nổ” và lan rộng khắp cộng đồng. Đúng vào thời điểm đó cũng là đỉnh cao của bong bóng hiện hành; chỉ một tháng sau, bong bóng vỡ tan hoàn toàn.
Giờ đây đọc lại bài viết ấy, tôi thấy nó giống như một tư liệu lịch sử: vừa ghi dấu niềm lạc quan tràn ngập của toàn dân lúc bấy giờ, vừa tiên đoán một tương lai cuối cùng chẳng bao giờ thành hiện thực.
Quan điểm chủ đạo của tôi là: các mạng lưới blockchain như Ethereum có thể được dùng để xây dựng các ứng dụng tiêu dùng hoàn toàn mới.
Giá trị do các nền tảng Internet truyền thống (như Facebook, Uber…) tạo ra phần lớn thuộc về các tập đoàn khổng lồ và một số ít nhà đầu tư; còn giá trị do các ứng dụng blockchain tạo ra sẽ được chia sẻ giữa những người tham gia sớm và các nhà đầu tư ICO.
Bài viết còn hình dung về một “Uber phi tập trung”: trong hệ thống này, người dùng và tài xế đầu tiên mỗi khi hoàn tất một chuyến đi sẽ nhận được token, từ đó nắm giữ quyền sở hữu mạng lưới và đảm bảo những người đóng góp sớm nhận được phần thưởng giá trị một cách công bằng hơn.
Viễn cảnh trên giấy trông thật đẹp đẽ, nhưng cuộc cách mạng phi tập trung này cuối cùng đã thất bại thảm hại.
Đây thực chất chỉ là một phiên bản tái hiện “bong bóng Internet năm 2001”, nhưng dưới lớp áo tiền mã hóa.
Ethereum trở thành nền tảng gây quỹ mạnh nhất trong lịch sử, với hơn 3.000 dự án ICO huy động tổng cộng 22 tỷ USD trên toàn cầu.
Tuy nhiên, giống hệt như bong bóng Internet năm xưa, công nghệ nền tảng lúc ấy vẫn chưa trưởng thành, hoàn toàn không đủ sức nâng đỡ mức định giá “trên trời” mà thị trường gán cho.
Thảm khốc hơn nữa là ICO đã bóp méo hoàn toàn cấu trúc lợi ích giữa các nhà sáng lập và nhà đầu tư. Chỉ cần một ý tưởng sơ khởi, đội ngũ dự án có thể huy động hàng triệu USD trong một đêm; trong khi nhà đầu tư chỉ nắm giữ token và phải đặt trọn niềm tin vào khả năng triển khai thực tế để token tăng giá. Còn các nhà sáng lập thì nắm giữ lượng lớn token gốc, có thể bán tháo ngay khi niêm yết — khiến họ hoàn toàn mất động lực để tập trung xây dựng sản phẩm thực chất.
Khi thị trường tăng giá, các nhà sáng lập và nhà đầu tư sớm thu về lợi nhuận kếch xù; khi thị trường giảm giá, nhà đầu tư nhỏ lẻ phải “đón đầu” và chịu tổn thất nặng nề. Dù vẫn tồn tại những người xây dựng chân chính với mục tiêu tốt đẹp, ICO cuối cùng vẫn trở thành “cái nôi” của lòng tham, đầu cơ và gian lận.
Nhìn lại hàng trăm năm lịch sử tài chính, mọi đợt bong bóng đầu cơ đều diễn ra theo kịch bản như vậy.
Xây dựng lại từ đống đổ nát: Thời kỳ “ẩn mình” tại Circle (2018–2019)
Khi thị trường ngày càng ảm đạm, tôi dựa vào chút danh tiếng tích lũy được trên Reddit để đầu quân vào Circle vào đầu năm 2018 với vị trí marketing cấp cơ sở.
Lúc ấy Circle đã hoạt động được bốn năm, với nhiều sản phẩm tiêu dùng (đầu tư, thanh toán, đổi tiền) đều chưa sinh lời — nhưng quầy giao dịch OTC (trực tiếp) âm thầm tạo ra dòng doanh thu ổn định, duy trì toàn bộ hoạt động công ty.
Hai năm tiếp theo, toàn ngành chìm trong giai đoạn suy thoái sau khi bong bóng ICO vỡ tan. Phần lớn các dự án ICO rơi vào tình trạng không ai quan tâm và ngừng hoạt động hoàn toàn; vô số token rớt giá về mức 0; tâm lý thị trường chạm đáy.
Nhưng chính khoảng thời gian “tối đen” ấy lại gieo mầm cho sự phục hưng tiếp theo của ngành tiền mã hóa.
Trọng tâm ngành không còn dồn hết vào các ứng dụng tiêu dùng, mà chuyển sang tập trung xây dựng lại hệ thống tài chính truyền thống dựa trên Internet.
Các stablecoin neo giá USD ban đầu ra đời nhằm giúp các nhà giao dịch nhanh chóng vào/ra vị thế tài sản mã hóa. Bằng cách dự trữ 1:1 bằng đô la Mỹ và trái phiếu kho bạc Mỹ, giá trị token luôn được neo chặt ở mức 1 USD.
USDT của Tether nổi lên mạnh mẽ trong cơn sốt ICO, với phần lớn dự trữ đô la được gửi tại các ngân hàng ở nước ngoài. Ban đầu stablecoin chủ yếu phục vụ giao dịch, nhưng nhanh chóng mở rộng đối tượng hưởng lợi sang một nhóm người khác: những người không thể tiếp cận hệ thống ngân hàng truyền thống nhưng vẫn muốn nắm giữ tài sản bằng đô la Mỹ.
Chẳng hạn như người dân tìm cách né tránh kiểm soát vốn, các đại gia Hoa kiều đa dạng hóa tài sản ra nước ngoài, hay người dân Argentina và Thổ Nhĩ Kỳ chịu đựng lạm phát nghiêm trọng.
Năm 2018, Circle hợp tác cùng Coinbase ra mắt stablecoin đô la Mỹ tuân thủ quy định — USDC. Ban đầu USDC vẫn chủ yếu phục vụ giao dịch, nhưng người ta bắt đầu mơ tưởng: loại tiền tệ Internet này sẽ giúp bất kỳ ai có kết nối mạng đều có thể tiếp cận tài sản đô la Mỹ mọi lúc, mọi nơi, không rào cản.
Đồng thời, những dự án chất lượng còn sót lại từ thời ICO hầu hết đều tập trung vào lĩnh vực tài chính. Ethereum không chỉ phù hợp để gây quỹ, mà còn có thể tái cấu trúc hạ tầng nền tảng của thị trường tài chính: Uniswap (giao dịch), Aave và Compound (cho vay) cùng nhau hình thành nên hệ sinh thái Tài chính phi tập trung (DeFi).
Stablecoin và DeFi từ đó hòa nhập sâu sắc với nhau, và một đại dịch toàn cầu chưa từng có trong một thế kỷ đã đưa cả hai lên đỉnh cao phát triển.
Trở lại miền Tây hoang dã của Internet: Giai đoạn Messari (2019–2021)
Cuối năm 2019, tôi gia nhập Messari — một công ty nghiên cứu dữ liệu khởi nghiệp chỉ vỏn vẹn 13 người — với vai trò nhân viên marketing toàn thời gian đầu tiên.
Công ty chỉ có 4 nhà phân tích, chuyên sâu nghiên cứu tiên phong về DeFi; lúc ấy toàn bộ thị trường DeFi mới chỉ đạt vốn hóa 665 triệu USD.
Đầu năm 2020, đại dịch COVID-19 bùng phát, kinh tế toàn cầu đứng trước nguy cơ đình trệ, mọi loại tài sản đồng loạt sụt giảm.
Để ngăn chặn sụp đổ kinh tế, các ngân hàng trung ương toàn cầu mở cửa in tiền quy mô lớn — riêng năm 2020 đã bơm tới 9 nghìn tỷ USD.
Lượng tiền khổng lồ này cần tìm nơi chảy vào; thêm vào đó, lệnh giãn cách xã hội khiến hàng loạt “tiền nóng” ào ạt đổ vào Bitcoin, Ethereum, DeFi và các tài sản đầu cơ khác.
Bitcoin tăng từ dưới 4.000 USD lên gần 70.000 USD, vượt mốc vốn hóa 1 nghìn tỷ USD nhờ dòng tiền tổ chức, và vượt xa vàng cũng như các tài sản vĩ mô khác.
Môi trường tiền tệ nới lỏng cũng thúc đẩy “Mùa hè DeFi” nổi tiếng, vốn hóa các giao thức DeFi tăng vọt 250 lần, đạt 180 tỷ USD.
Ban đầu DeFi được kỳ vọng sẽ tái cấu trúc hệ thống tài chính truyền thống, nhưng “Mùa hè DeFi” lại giống một trò chơi trực tuyến quy mô lớn do các nhà giao dịch vì lợi nhuận dẫn dắt, với hàng tỷ USD tiền thật đổ vào đấu trường này.
Trò chơi trung tâm chính là “khai thác thanh khoản”. Các nhà phát triển ẩn danh lần lượt tung ra các giao thức mới, tên gọi dự án lại “đụng hàng” kỳ lạ với các món ăn: YAM Finance, Spaghetti Money, SushiSwap. Người giao dịch gửi ETH, USDC, USDT… sẽ được nhận token mới phát hành của dự án — YAM, SPAGHETTI, SUSHI.
Không khí lúc ấy vừa điên rồ vừa phi lý: chỉ vài ngày sau khi ra mắt, các token “món ăn” mới xuất hiện trên thị trường đã đạt vốn hóa hơn 1 tỷ USD. Những người tham gia sớm bán tháo ở đỉnh cao, khiến token lao dốc không phanh.
Đây đích thực là “miền Tây hoang dã của Internet”.
Giống như cơn sốt ICO trước đó, “Mùa hè DeFi” cũng tạo ra hàng loạt tỷ phú mới, nhưng cuối cùng vẫn không thoát khỏi số phận vỡ bong bóng. Đợt sóng này cũng đưa một nhân vật mới nổi lên ngôi vị tỷ phú trong giới tiền mã hóa: Sam Bankman-Fried — người sau này sẽ trở thành trung tâm của thảm họa tiếp theo trong ngành.
Đỉnh cao bong bóng: Giai đoạn Coinbase (2021)
Tháng 4/2021, ngay sau khi Coinbase niêm yết với vốn hóa nghìn tỷ USD, tôi được mời gia nhập đội ngũ Phát triển Doanh nghiệp & Đầu tư Mạo hiểm của công ty.
Công việc của tôi bao gồm tham gia đánh giá các thương vụ mua bán – sáp nhập doanh nghiệp, thẩm định các dự án đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa giai đoạn sớm, viết phân tích xu hướng ngành, đồng thời tham gia sản xuất một podcast ngắn ngủi của Coinbase. Đến tận hôm nay, đây vẫn là một trong những đội ngũ tuyệt vời nhất mà tôi từng làm việc.
Chính trong giai đoạn này, một đợt bong bóng đầu cơ mới lặng lẽ hình thành — đó là cơn sốt NFT (tài sản kỹ thuật số không thể thay thế), đại diện là các tác phẩm nghệ thuật số.
Nếu DeFi là sân chơi dành riêng cho các nhà giao dịch chuyên nghiệp, thì NFT lại hoàn toàn “vượt ra ngoài giới hạn” và tiến thẳng vào đời sống đại chúng. Nó mở ra kênh kiếm tiền mới cho các nghệ sĩ trên môi trường số, đồng thời đặt nền móng cho việc xác lập quyền sở hữu đối với tài sản kỹ thuật số trên Internet.
Tuy nhiên, giống như ICO và “Mùa hè DeFi”, đầu cơ NFT nhanh chóng mất kiểm soát. Các tác phẩm kỹ thuật số như Bored Ape, CryptoPunk, Penguins có giá bán đơn chiếc lên tới 1 triệu USD; một tác phẩm ghép ảnh của nghệ sĩ Beeple được Christie’s đấu giá với mức giá “phi lý” 69 triệu USD.
Khái niệm tiền mã hóa hoàn toàn tràn ngập đời sống chính thống: Larry David chế giễu những người hoài nghi tiền mã hóa trong quảng cáo Super Bowl; sàn giao dịch FTX do Sam Bankman-Fried sáng lập chi 135 triệu USD để mua quyền đặt tên cho sân vận động Miami Heat. Ai cũng làm giàu nhờ token, NFT và cổ phiếu liên quan.
Sự điên cuồng năm 2017 lại tái diễn, nhưng lần này được khuếch đại bởi lượng tiền in chưa từng có trong lịch sử — quy mô bong bóng tăng gấp bốn lần so với trước.
Thời khắc thanh toán: Đại sụp đổ ngành năm 2022
Nhưng rồi vẻ hào nhoáng nhanh chóng tan biến, ngành công nghiệp chìm vào khủng hoảng.
Lợi ích từng được tạo ra nhờ cắt giảm lãi suất, bơm tiền và kích thích tài khóa — vốn đẩy giá mọi loại tài sản lên cao — cuối cùng đã chuyển thành lạm phát tiêu dùng. Cuối năm 2021, Bitcoin, Ethereum, Nasdaq và S&P 500 đồng loạt đạt đỉnh; lạm phát mất kiểm soát đã trở thành điều không thể tránh khỏi, buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách — chính chính sách nới lỏng trước đây đã đẩy thị trường chứng khoán và tài sản mã hóa lên mức cao kỷ lục.
Khi chu kỳ tăng lãi suất và siết chặt tài khóa bắt đầu, nhà đầu tư quay lại đánh giá lại các tài sản đang được định giá quá cao: Một bức tranh “khỉ chán nản” (Bored Ape) thực sự đáng giá 1 triệu USD sao? Token “món sushi” có lý do gì để đạt vốn hóa 3 tỷ USD? Dogecoin dựa vào đâu để duy trì định giá 90 tỷ USD?
Tâm lý bi quan lan rộng, và chuỗi phá sản dây chuyền trong ngành chính thức khởi động.
Nếu sự sụp đổ của ICO giống như vụ vỡ “bong bóng Internet năm 2001”, thì đợt sụp đổ năm 2022 lại tương tự cuộc Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu năm 2008: một số tài sản độc hại kết hợp với đòn bẩy cao gần như kéo sập toàn bộ ngành.
Người đầu tiên vỡ nợ là stablecoin thuật toán Terra — UST.
Các stablecoin chủ lưu như USDC và USDT được hậu thuẫn đầy đủ bằng tiền mặt và trái phiếu kho bạc Mỹ, trong khi UST duy trì mức neo giá 1 USD thông qua cơ chế thuật toán phức tạp. Cơ chế này vẫn vận hành ổn định trong điều kiện thị trường bình thường, nhưng hoàn toàn sụp đổ khi đợt bán tháo ồ ạt ập đến.
Chỉ trong vài ngày, 32 tỷ USD vốn hóa bốc hơi không còn dấu vết, vô số người nắm giữ tài sản biến mất sạch.
Ngay sau đó, quỹ phòng hộ ba chữ cái Three Arrows Capital (3AC) — với danh mục đầu tư trọng điểm là Terra và mức đòn bẩy cực cao — tuyên bố phá sản. 3AC vốn vay một lượng lớn tiền từ các nền tảng cho vay tiền mã hóa như Celsius và Voyager; các nền tảng này lại sử dụng tiền gửi của người dùng để săn đuổi mức lợi nhuận cố định 8%/năm trông có vẻ an toàn. Khi 3AC đổ, các nền tảng cho vay đồng loạt đình chỉ rút tiền và nộp đơn phá sản — tiền gửi của người dùng bình thường hoàn toàn mất trắng.
Trong thời gian làm việc tại Coinbase, chúng tôi trực tiếp chứng kiến FTX và Sam Bankman-Fried ra tay cứu trợ hàng loạt nền tảng cho vay tiền mã hóa đang gặp khó như BlockFi. Lúc ấy, SBF được tôn vinh như “J.P. Morgan của tiền mã hóa”, một “kỵ sĩ áo trắng” của ngành.
Nhưng cuối cùng sự thật được phơi bày: chính SBF và FTX mới là bên rủi ro cao nhất.
Bạn còn nhớ màn FTX chi mạnh tay để mua quyền đặt tên cho sân vận động chứ? Khoản chi này, và toàn bộ đế chế kinh doanh của SBF, đều được duy trì bởi token FTT do sàn tự phát hành. SBF dùng FTT làm tài sản thế chấp để vay tiền quy mô lớn; khi giá FTT sụp đổ, các khoản vay bị thanh lý bắt buộc, FTX ngay lập tức tuyên bố phá sản.
Tệ hại hơn, FTX còn tự ý sử dụng tiền gửi của người dùng để đầu tư và bù đắp lỗ hổng tài chính. Tập đoàn từng được định giá 32 tỷ USD này sụp đổ trong vòng một tuần, 8 tỷ USD tiền gửi của người dùng biến mất không dấu vết.
SBF đã vi phạm nguyên tắc bất di bất dịch trong vận hành sàn giao dịch: “Tuyệt đối không được động đến tiền của người dùng”.
Đây chính là “thời khắc Lehman” của ngành tiền mã hóa.
Cuộc chơi và sòng bạc: Cơn sốt memecoin (2023–2025)
Sau khi FTX sụp đổ, SBF bị tống giam. Trong vòng chỉ 12 tháng, vốn hóa toàn ngành tiền mã hóa từ 3 nghìn tỷ USD co lại còn chưa đến 1 nghìn tỷ USD.
Tiếp đó, chính quyền Biden bắt đầu tấn công toàn diện vào ngành tiền mã hóa tại Mỹ.
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) Gary Gensler lấy lý do vi phạm quy định chứng khoán để kiện hầu hết các doanh nghiệp tiền mã hóa hoạt động hợp pháp trong nước; Coinbase, Kraken, Uniswap và Robinhood đều nhận được thông báo xử phạt. Những doanh nghiệp kiên trì tuân thủ pháp luật trong nhiều năm liền lại trở thành mục tiêu tấn công chính của SEC.
Đồng thời, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren âm thầm gây áp lực buộc các ngân hàng truyền thống cắt đứt quan hệ hợp tác với khách hàng tiền mã hóa, nhằm cô lập hoàn toàn các doanh nghiệp này khỏi hệ thống ngân hàng — từ đó ép buộc hàng loạt đội ngũ phải rời Mỹ ra nước ngoài.
Cách tiếp cận quản lý này đã gây ra nhiều hệ quả ngoài dự kiến.
Thứ nhất, bất kỳ dự án tiền mã hóa nào có mô hình kinh doanh rõ ràng (như các giao thức DeFi) đều bị định tính là vi phạm quy định chứng khoán và luôn đối mặt với nguy cơ bị kiện. Về mặt pháp lý, lựa chọn an toàn nhất lại là memecoin — một loại token thuần túy dựa trên câu chuyện, không có ứng dụng thực tế và không có tầm nhìn rõ ràng.
Nền tảng Pump.fun tung ra hàng triệu memecoin; các ngôi sao như Iggy Azalea, Caitlyn Jenner và “cô gái Hawk Tuah” nổi tiếng trên mạng đều phát hành memecoin cá nhân — tất cả cuối cùng đều biến thành trò hề.
Ngành tiền mã hóa một lần nữa trở thành một sòng bạc khổng lồ, quy mô còn vượt xa trước đây. Hơn 6 triệu memecoin được niêm yết trên các nền tảng; vốn hóa toàn ngành đạt đỉnh 150 tỷ USD vào cuối năm 2024 — quy mô bong bóng thậm chí còn vượt cả cơn sốt NFT.
Hướng tới định chế hóa: Giai đoạn Crossmint (2025–2026)
Gác lại trò hề của ngành, cuộc cá cược trong giới tiền mã hóa về khả năng đắc cử của Trump cuối cùng đã thành hiện thực.
Khi kỳ vọng chiến thắng của Trump trở nên rõ ràng, Bitcoin lại lập đỉnh mới. Logic định giá thị trường rất rõ ràng: nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ chuyển từ tư thế “quản lý đối kháng” sang “hỗ trợ thân thiện”. Gary Gensler từ chức, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) mới hủy bỏ toàn bộ vụ kiện đối với các doanh nghiệp tiền mã hóa tại Mỹ, và các ngân hàng truyền thống tái mở cửa hợp tác với lĩnh vực này.
Điều quan trọng nhất là Đạo luật GENIUS chính thức được thông qua vào tháng 7/2025 — đây là đạo luật liên bang đầu tiên của Mỹ chuyên biệt về tiền mã hóa, thiết lập khung quản lý rõ ràng cho stablecoin.
Washington gửi tín hiệu rõ ràng tới Phố Wall: tiền mã hóa, đặc biệt là stablecoin, sắp trở thành một lĩnh vực kinh doanh quy mô khổng lồ. Các công ty stablecoin như Bridge và BVNK lần lượt bị Stripe và Mastercard mua lại với định giá hơn 1 tỷ USD; Rain hoàn tất vòng gọi vốn Series C gần 2 tỷ USD; công ty cũ của tôi — Circle, nhà phát hành USDC — thành công niêm yết, đạt đỉnh định giá 60 tỷ USD vào tháng 6/2025.
Lúc ấy tôi đã đảm nhiệm vai trò Trưởng phòng Marketing tại Crossmint, công ty hợp tác với MoneyGram nhằm hỗ trợ gã khổng lồ chuyển tiền xuyên biên giới hơn một thế kỷ tuổi này sử dụng stablecoin để luân chuyển vốn toàn cầu.
Khi giá trị của việc “số hóa đô la” ngày càng rõ nét, Phố Wall bắt đầu nghiêm túc triển khai “số hóa” các loại tài sản khác trên chuỗi khối. Ngay cả CEO BlackRock Larry Fink — người từng chế giễu Bitcoin là “chỉ số rửa tiền” — cũng thay đổi quan điểm: “Số hóa là cuộc cải cách tiếp theo của thị trường tài chính; trong tương lai, cổ phiếu, trái phiếu và mọi loại tài sản đều sẽ được đưa lên blockchain.”
Một cuộc cách mạng chưa từng dự đoán: Hiện trạng ngành hôm nay
Đã tám năm trôi qua kể từ khi tôi đăng bài viết giới thiệu trên Reddit, nhưng chúng ta vẫn chưa có được “Uber phi tập trung”.
Blockchain chưa thể loại bỏ toàn bộ trung gian, và token phi tập trung cũng chưa thể thay thế tiền pháp định của các quốc gia.
Tuy nhiên, tôi tin rằng khi nhìn lại lịch sử, giai đoạn đầy biến động này cuối cùng sẽ được định nghĩa là thời kỳ “mầm non hỗn loạn” của một hệ thống tài chính Internet hoàn toàn mới. Mỗi đợt bùng nổ và sụp đổ đều góp phần củng cố hạ tầng nền tảng, tái cấu trúc cục diện tài chính toàn cầu, và giúp bất kỳ người nào sở hữu điện thoại thông minh đều có thể tiếp cận dịch vụ tài chính một cách bình đẳng.
ICO chứng minh doanh nghiệp có thể gây quỹ toàn cầu không rào cản; DeFi chứng minh các dịch vụ tài chính như giao dịch, cho vay hoàn toàn có thể vận hành tự động bằng mã nguồn; NFT xây dựng khung nền tảng xác lập quyền sở hữu tài sản kỹ thuật số trên Internet; ngay cả chu kỳ memecoin — vốn bị xem là vô giá trị nhất — cũng xác nhận rằng hạ tầng chuỗi khối hiện tại hoàn toàn đủ sức xử lý lưu lượng toàn cầu khổng lồ.
Tương lai chỉ cần lần lượt số hóa các tài sản truyền thống như cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản… kết hợp với việc hoàn thiện khung pháp lý, toàn bộ ngành tài chính truyền thống sẽ tự nhiên chuyển mình lên chuỗi khối.
Những người chỉ trích vẫn có thể dễ dàng bác bỏ mọi điều trên, nhưng dữ liệu về stablecoin thì không thể chối cãi.
Hiện tổng cung stablecoin đã vượt mốc 300 tỷ USD; khối lượng thanh toán toàn năm 2025 đạt 33 nghìn tỷ USD; riêng năm nay giao dịch đã vượt 40 nghìn tỷ USD và cả năm có thể cán mốc 100 nghìn tỷ USD.
Những người hoài nghi sẽ nói rằng phần lớn khối lượng này đến từ giao dịch tiền mã hóa và các bot “đánh máy”, điều này không sai. Nhưng quy mô giao dịch khổng lồ là sự thật hiển nhiên, và thái độ của chính phủ Mỹ đã chỉ rõ hướng đi tương lai của ngành.
Có một logic tinh tế nhưng then chốt: stablecoin được hậu thuẫn bằng trái phiếu kho bạc Mỹ — mà trái phiếu kho bạc chính là khoản nợ Chính phủ Mỹ phát hành để tài trợ chi tiêu. Mỗi đồng stablecoin được phát hành đều tạo ra nhu cầu mới đối với trái phiếu kho bạc, đúng với yêu cầu huy động vốn cho ngân sách hiện nay của Mỹ. Chính vì vậy, Bộ trưởng Tài chính Mỹ đã xếp phát triển stablecoin vào ưu tiên chiến lược quốc gia.
Đây không phải thế giới lý tưởng mà các “cypherpunk” từng mơ ước. Nhưng việc nâng cấp hệ thống đô la Mỹ cho kỷ nguyên Internet và đảm bảo mọi người dân toàn cầu đều được hưởng dịch vụ tài chính một cách bình đẳng — bản thân điều đó đã là một sứ mệnh vĩ đại đủ để ghi danh vào sử sách.
Hướng đi tương lai của ngành
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm đảo lộn mọi ngành nghề, và lĩnh vực tiền mã hóa cũng không ngoại lệ.
Sự hội tụ giữa tiền mã hóa và AI đã bắt đầu, và hàng triệu “agent AI” sẽ sớm tham gia vào các giao dịch thương mại thực tế: gắn stablecoin với thẻ ngân hàng để kết nối với hệ thống thương gia tại hơn 200 quốc gia; sử dụng ví tiền mã hóa và stablecoin để thực hiện giao dịch tự động điểm-điểm giữa các agent.
Trong tương lai, các agent AI sẽ thay chúng ta mua sắm, quản lý tài chính cá nhân, thậm chí đại diện cho các tập đoàn lớn thực hiện giao dịch — đây là xu hướng gần như chắc chắn xảy ra. Về lâu dài hơn, các doanh nghiệp thương mại hoàn toàn vận hành bởi agent sẽ ra đời: ví dụ như các quỹ phòng hộ lượng tử không cần nhà phân tích hay nhà quản lý quỹ, tự động đọc báo cáo tài chính, xây dựng mô hình và thực hiện giao dịch.
Trong quá trình hiện thực hóa viễn cảnh khoa học viễn tưởng này, ngành tiền mã hóa sẽ không lật đổ mà sẽ hội nhập và trở thành chủ lưu trong ngành tài chính: hạ tầng nền tảng phía sau sẽ được thay thế hoàn toàn bằng blockchain, trong khi giao diện người dùng phía trước vẫn giữ nguyên hình dáng quen thuộc của các nền tảng truyền thống — đa số người dùng thậm chí sẽ không cảm nhận được sự hiện diện của công nghệ tiền mã hóa phía sau.
Các tổ chức truyền thống sẽ loại bỏ hệ thống tài chính lỗi thời đã dùng suốt vài thập kỷ; các công ty khởi nghiệp sẽ xây dựng nên những “gã khổng lồ tài chính” thế hệ mới. Kết quả là một hệ thống tài chính vận hành liên tục 24/7, phục vụ công bằng trên toàn cầu — người dùng tại Nigeria và New York sẽ được hưởng quyền tiếp cận dịch vụ tài chính hoàn toàn như nhau, từ đó nảy sinh hàng triệu sáng kiến tài chính mới.
Tám năm sau khi nhìn lại, những dự báo của tôi hôm nay cũng có thể sẽ sai lầm đầy rẫy — giống như bài viết trên Reddit năm xưa.
Nhưng dù sao đi nữa, tuần tới tôi sẽ bước vào chặng đường nghề nghiệp thứ năm trong ngành tiền mã hóa, và dấn thân vào cuộc biến đổi này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Cdempsey44
