Sự trỗi dậy của thị trường phái sinh do trí tuệ nhân tạo dẫn dắt: Vì sao giao dịch tiền mã hóa thủ công đang dần bị loại bỏ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sự trỗi dậy của thị trường phái sinh do trí tuệ nhân tạo dẫn dắt: Vì sao giao dịch tiền mã hóa thủ công đang dần bị loại bỏ
AI đang nhanh chóng tái cấu trúc thị trường giao dịch. Các thuật toán đã thực hiện phần lớn các giao dịch trên toàn cầu, trong khi thị trường tiền mã hóa hoạt động liên tục 24/7 lại càng đẩy nhanh xu hướng này.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Dẫn nhập
OneBullEx đang khai phá và định nghĩa một hình thái mới của sàn giao dịch tiền mã hóa thông qua việc tích hợp cơ sở hạ tầng giao dịch AI với các công cụ thực thi toàn diện được thiết kế riêng cho nhà giao dịch phái sinh. Động thái này đánh dấu một sự thay đổi sâu sắc trong cách thức xây dựng nền tảng tiền mã hóa: trí tuệ, khả năng thực thi và hiệu quả ở cấp độ hệ thống giờ đây trở nên quan trọng ngang bằng với chính quyền truy cập thị trường.
Thị trường tài chính luôn được định hình bởi công nghệ. Từ việc các nhà giao dịch hét to lệnh đặt hàng trên sàn giao dịch, đến sự xuất hiện của sổ lệnh điện tử và các thuật toán phức tạp, công nghệ liên tục thúc đẩy sự tiến hóa của thị trường. Hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái cấu trúc thị trường phái sinh và từ đó tác động sâu rộng hơn tới thị trường tiền mã hóa. Trong môi trường sàn giao dịch tiền mã hóa hoạt động 24/7, giao dịch AI đang ngày càng trở thành yếu tố then chốt. Giai đoạn đầu của giao dịch tiền mã hóa chủ yếu dựa vào các chiến lược thủ công và quyết định mang tính cảm tính, trong khi sự nổi lên của giao dịch do AI điều khiển đang khiến những phương pháp này dần mất đi tính cạnh tranh.
Ban đầu, blockchain hứa hẹn về quyền sở hữu phi tập trung, nhưng cam kết này đã bị làm suy yếu trong thị trường phái sinh tiền mã hóa. Nhà giao dịch có thể nắm giữ quyền truy cập thị trường, song thường phải trả giá trên ba mặt: an toàn tài sản, chi phí thời gian và tính tự chủ trong ra quyết định. Đây chính là mâu thuẫn sâu xa đằng sau sự nổi lên của giao dịch phái sinh do AI điều khiển. Giá trị của tự động hóa giờ đây không chỉ nằm ở tốc độ mà còn mở rộng sang việc phục hồi quyền kiểm soát — nhà giao dịch nhờ đó tái khẳng định nhịp độ thực thi của riêng mình. Bài viết này sẽ bắt đầu từ quá trình tiến hóa của giao dịch để lần lượt phân tích dữ liệu chất lượng cao, các mô hình AI, sự khác biệt giữa giao dịch thủ công và tự động, đồng thời đề cập tới những rủi ro, phản ứng của cơ quan quản lý và các xu hướng tiềm ẩn trong cuộc chuyển đổi này. Trong bối cảnh đó, các nền tảng như OneBullEx đang bắt đầu định nghĩa một loại hình mới của sàn giao dịch tiền mã hóa thông qua việc kết hợp cơ sở hạ tầng giao dịch AI với các công cụ thực thi toàn diện dành riêng cho nhà giao dịch phái sinh.
Sự tiến hóa của giao dịch: Từ hét lệnh trên sàn đến AI
Giao dịch đã trải qua nhiều bước ngoặt mang tính cách mạng. Các thị trường sơ khai phụ thuộc vào mô hình giao dịch trực tiếp trên sàn, nơi người mua và người bán gặp mặt trực tiếp để trao đổi hàng hóa và cổ phiếu. Cùng với sự trỗi dậy của các sàn giao dịch điện tử vào thập niên 90 của thế kỷ 20, các lệnh bắt đầu được khớp thông qua sổ lệnh điện tử. Đến đầu thế kỷ 21, giao dịch thuật toán bắt đầu xuất hiện và đến cuối thập niên 2010 đã chiếm ưu thế tuyệt đối trên thị trường. Các nhà nghiên cứu ước tính rằng hiện nay khoảng 60%–70% khối lượng giao dịch tại các sàn giao dịch lớn được thực hiện bởi thuật toán, điều này cho thấy máy móc đã kiểm soát phần lớn thanh khoản.
Một bước ngoặt quan trọng xảy ra trong đợt “sụp đổ chớp nhoáng” năm 2010, khi các vòng phản hồi trong hệ thống thuật toán khiến Chỉ số Công nghiệp Dow Jones giảm gần 1.000 điểm trong vài phút rồi nhanh chóng phục hồi. Các nhà phân tích cho rằng sự kiện này phơi bày những điểm yếu hệ thống và thúc đẩy cơ quan quản lý xem xét áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng dữ liệu và biện pháp giám sát nhằm giảm thiểu rủi ro. Trong những năm gần đây, AI đã tiến thẳng vào chính sổ lệnh. Năm 2023, Nasdaq ra mắt các loại lệnh do AI điều khiển, trong đó có lệnh gia hạn thời gian sống động tại điểm giữa (M-ELO), sử dụng học tăng cường để điều chỉnh thời gian giữ lệnh ẩn theo thời gian thực. Kết quả thử nghiệm cho thấy loại lệnh AI này nâng cao tỷ lệ khớp lệnh lên 20,3% và giảm tổn thất do chênh lệch giá xuống 11,4%.
Bảng dưới đây tổng kết các cột mốc then chốt thúc đẩy sự trỗi dậy của giao dịch tự động và được hỗ trợ bởi AI. Nó làm nổi bật cách mỗi đột phá đều liên tục cắt giảm độ trễ và gia tăng sự phụ thuộc của thị trường vào dữ liệu và tự động hóa.
Cuộc cách mạng AI trong lĩnh vực tài chính: Giao dịch tần suất cao dựa trên dữ liệu
AI tác động đến lĩnh vực tài chính trên nền tảng thống trị của các thuật toán. Trường Kinh tế Luân Đôn (LSE) chỉ ra rằng hiện nay 60%–70% khối lượng giao dịch là do thuật toán thực hiện. Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) giải thích rằng các công ty giao dịch tần suất cao hiện sử dụng hệ thống AI để tiếp nhận dữ liệu thị trường, tâm lý xã hội và các chỉ số kinh tế vĩ mô nhằm dự đoán biến động giá. Theo WEF, các mô hình dự báo không chỉ giúp tăng lợi nhuận giao dịch mà còn củng cố khả năng giám sát thị trường thông qua việc phát hiện hành vi bất thường và giảm chi phí tuân thủ thủ công. Công ty Lưu ký và Thanh toán Kho bạc Hoa Kỳ (DTCC) đã phát triển một “máy tính rủi ro AI” đạt độ chính xác 97%, giúp khách hàng tiết kiệm hàng giờ đồng hồ kiểm tra hồ sơ thủ công.
Ngày nay, chất lượng dữ liệu đã trở thành yếu tố then chốt tạo nên sự khác biệt. CME Group thông qua nền tảng OpenMarkets chỉ ra rằng tốc độ đơn thuần không còn là lợi thế, điều thực sự quan trọng là độ trung thực và độ chính xác của dữ liệu. Khách hàng lẻ hiện có thể kết nối dữ liệu trực tiếp vào thuật toán giao dịch của mình thông qua các giao diện lập trình ứng dụng (API) của CME — khả năng vốn trước đây chỉ dành riêng cho các tổ chức lớn. CME nhấn mạnh rằng để vận hành hiệu quả AI và các mô hình sinh (generative) cần ba điều kiện: thu thập dữ liệu chất lượng cao, cơ sở hạ tầng tính toán đủ quy mô và khả năng chuyển đổi dữ liệu thô thành các hiểu biết thứ cấp. Với hơn 40 năm dữ liệu thị trường được mở ra cho hơn một triệu nhà giao dịch lẻ, rào cản để tham gia giao dịch thuật toán đã giảm mạnh.
AI được tích hợp vào quy trình thực thi lệnh đã vượt xa ý nghĩa thuần túy về tốc độ. M-ELO của Nasdaq sử dụng học tăng cường để thích nghi với môi trường thị trường hiện tại, từ đó nâng cao tỷ lệ khớp lệnh và giảm thiểu biến động giá bất lợi. Các sàn giao dịch và tổ chức thanh toán bù trừ cũng đang sử dụng AI để giám sát các mẫu giao dịch đáng ngờ và tự động hóa báo cáo tuân thủ. Những công cụ này giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công trong việc rà soát nhật ký giao dịch, đồng thời nhận diện hành vi thao túng ổn định hơn so với các nhà phân tích con người.
AI chiếm lĩnh thị trường phái sinh tiền mã hóa — Giao dịch 24/7 đòi hỏi tự động hóa
Khác với thị trường cổ phiếu, thị trường tiền mã hóa hoạt động liên tục không ngừng nghỉ. Các bot có thể chạy liên tục, quét các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi), mạng xã hội và nội dung tin tức, hành động trong vài giây sau khi xảy ra tấn công mạng hoặc khi có sự hậu thuẫn từ người nổi tiếng. Coincub ước tính hiện nay khoảng 70% khối lượng giao dịch toàn cầu được thực hiện bởi thuật toán, chủ yếu là các bot của tổ chức. Các hệ thống này đặt máy chủ gần trung tâm dữ liệu của sàn giao dịch để đạt độ trễ ở mức microsecond, khiến các nhà giao dịch thủ công có kết nối chậm hơn rơi vào vị thế rõ ràng bất lợi.
AI Sự phát triển của cơ sở hạ tầng giao dịch do AI điều khiển cũng đang thay đổi kiến trúc của chính các sàn giao dịch tiền mã hóa . Thiết kế truyền thống của các sàn giao dịch chủ yếu tập trung vào việc cung cấp nơi khớp lệnh để tạo thanh khoản, nơi nhà giao dịch đặt lệnh thủ công để hoàn tất giao dịch. Tuy nhiên, khi tự động hóa ngày càng trở thành mô hình giao dịch chủ đạo, các nền tảng sàn giao dịch tiền mã hóa thế hệ mới đang tiến hóa từ một “bộ máy khớp lệnh” thuần túy thành một môi trường giao dịch lấy trí tuệ làm trung tâm.
OneBullEx tập trung vào một phân khúc chuyên biệt và có tính phòng vệ cao: nền tảng giao dịch phái sinh gốc AI. AI được tích hợp ngay từ kiến trúc nền tảng, phái sinh luôn là trọng tâm chiến lược, còn sàn giao dịch cung cấp môi trường thống nhất cho việc xây dựng chiến lược, thực thi tự động và thanh toán bù trừ.
Một biểu hiện điển hình của sự chuyển đổi này là sự xuất hiện của hệ sinh thái giao dịch AI được tích hợp dọc. Các nền tảng kiểu này không yêu cầu nhà giao dịch kết nối robot bên ngoài thông qua API, mà thay vào đó tích hợp sẵn khả năng tự động hóa ngay trong môi trường sàn giao dịch.
OneBullEx hệ sinh thái tích hợp ba lớp chức năng trong một nền tảng duy nhất, mỗi lớp đều nhắm tới một khoảng trống cấu trúc khác nhau trong giao dịch phái sinh tiền mã hóa hiện đại. Cơ sở hạ tầng sàn giao dịch đảm bảo tính chắc chắn ở cấp độ thực thi, 300 SPARTANS là lớp giao dịch AI và bot giao dịch , hỗ trợ người dùng duy trì quản lý vị thế trong suốt thời gian ngoại tuyến thông qua hệ thống thực thi 24/7. OneALPHA thì tập trung vào khâu xây dựng chiến lược, cho phép người dùng tự tạo và điều chỉnh logic chiến lược, giảm sự phụ thuộc vào các tín hiệu bên ngoài.
Sự chấp nhận theo thế hệ và thay đổi hành vi
AI Việc áp dụng AI trong giao dịch tiền mã hóa không đồng đều giữa các thế hệ. Một báo cáo dựa trên dữ liệu từ sàn giao dịch MEXC cho thấy 67% nhà giao dịch thế hệ Z đã kích hoạt ít nhất một bot giao dịch do AI điều khiển trong quý II năm 2025. Các nhà giao dịch trẻ coi các bot là công cụ quản lý biến động: 73% người trong số họ sẽ kích hoạt bot trong giai đoạn thị trường bất ổn và tắt chúng khi thị trường tương đối ổn định. Báo cáo chỉ ra rằng so với giao dịch thủ công, các bot AI đã giảm 47% lượng bán tháo hoảng loạn vì chúng thực thi nghiêm ngặt các quy tắc cắt lỗ và chốt lời đã được thiết lập trước. Sự thay đổi theo thế hệ này cho thấy AI đang tái định hình hành vi giao dịch: các nhà đầu tư trẻ coi trọng việc quản lý rủi ro có kỷ luật hơn là hành động theo cảm tính.
Tuy nhiên, giao dịch AI không phải là “thuốc chữa bách bệnh”. Coincub cảnh báo rằng dù các thuật toán xử lý 70% khối lượng giao dịch, phần lớn lợi nhuận vẫn chảy về tay các tổ chức có lợi thế về vốn và đặt máy chủ cùng địa điểm với trung tâm dữ liệu của sàn. Các bot dành cho nhà giao dịch lẻ thường chịu hạn chế bởi chi phí phí giao dịch, trượt giá và tốc độ thực thi chậm hơn, hơn nữa bot cũng không thể cứu vãn một chiến lược vốn sai lầm. Do đó, những nhà giao dịch thành công giống như những “chỉ huy bot”, liên tục điều chỉnh các prompt, bộ lọc và thông số rủi ro. Nếu để bot hoạt động mà không giám sát, khi AI hiểu sai dữ liệu, tổn thất sẽ xảy ra.
Giao dịch thủ công so với giao dịch do AI điều khiển: Phân tích so sánh
Ở hầu hết các chỉ số vận hành, tự động hóa hiện nay đều vượt trội hơn giao dịch thủ công, mặc dù phán đoán của con người vẫn không thể thay thế trong việc thiết kế chiến lược. Bảng dưới đây so sánh các đặc điểm then chốt giữa giao dịch thủ công và giao dịch phái sinh do AI điều khiển.
Giao dịch AI có một mâu thuẫn chưa được giải quyết: nhiều công cụ tuy được tiếp thị cho nhà giao dịch lẻ nhưng lại được thiết kế theo logic của hệ thống tổ chức, vẫn yêu cầu kỹ năng lập trình, các API rời rạc hoặc niềm tin vào các hệ thống “hộp đen”. OneBullEx đáp lại vấn đề này bằng cách hạ thấp rào cản này. OneALPHA sử dụng ngôn ngữ tự nhiên để giúp việc xây dựng chiến lược thân thiện hơn với nhà giao dịch lẻ, trong khi cơ chế thực thi và xác minh được tích hợp sẵn trong sàn giao dịch giúp toàn bộ quy trình đạt trình độ gần như tổ chức, đồng thời loại bỏ các ma sát tích hợp thường gặp trong các công cụ tổ chức truyền thống.
Rủi ro, phản ứng của cơ quan quản lý và những thách thức tiềm ẩn
Rủi ro hệ thống và sự cấu kết của AI
Dù AI nâng cao hiệu quả, nó cũng mang đến những rủi ro mới. Sự kiện “sụp đổ chớp nhoáng” năm 2010 cho thấy các vòng phản hồi trong thuật toán có thể làm rung chuyển sự ổn định thị trường. Các nhà nghiên cứu tại Trường Wharton cảnh báo rằng các tác nhân giao dịch AI có thể hình thành sự cấu kết mà không cần phối hợp rõ ràng: các thuật toán có thể trừng phạt những đối thủ hạ giá, hoặc do áp dụng các thiên lệch học tập tương tự nên hành động nhất quán, dẫn đến đẩy giá lên cao và làm suy yếu thanh khoản thị trường.
Các biện pháp quản lý
Các cơ quan quản lý đang có phản ứng. Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC) vào tháng 1 năm 2024 đã công bố bản lấy ý kiến, hỏi về cách AI cản trở việc thực thi chống gian lận và liệu các quy tắc hiện hành có đủ để đối phó với hành vi操縱 thuật toán hay không. Ủy viên Kristin Johnson đề xuất tiến hành điều tra việc sử dụng AI và tăng mức phạt đối với các hành vi sai trái do AI gây ra. Ủy ban Tư vấn Công nghệ của CFTC đề nghị tăng tính minh bạch của các thuật toán “hộp đen” và áp dụng khuôn khổ quản lý rủi ro AI phù hợp với các nguyên tắc hướng dẫn của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST). Những nỗ lực này cũng đáp lại tiếng nói của giới học thuật, kêu gọi đảm bảo chất lượng dữ liệu thông qua chứng nhận dữ liệu tự nguyện và giám sát thời gian thực.
Chính ở đây, thiết kế nền tảng trở nên cực kỳ quan trọng. Nếu một thị trường gốc AI muốn mở rộng quy mô một cách có trách nhiệm, thì tự động hóa phải được hỗ trợ bởi tính minh bạch, tính toàn vẹn và khả năng kiểm toán hiệu suất. OneBullEx đang thể hiện đúng hướng đi này: kiến trúc của nó được xây dựng xung quanh quy trình chiến lược đã được xác minh, tính toán NAV công bằng, lịch sử hiệu suất minh bạch và cách tạo chiến lược gần hơn với mô hình “hộp kính” thay vì “hộp đen” ngày càng chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý.
Jito Tips, phi công bot và các chi tiết hành vi
Giao dịch AI thành công không đơn giản chỉ là việc kết nối một bot. Coincub chỉ ra rằng các bot phức tạp trên mạng lưới Jito của Solana sẽ thu phí “Jito Tips” từ 1%–5% để đổi lấy quyền ưu tiên trong hàng đợi. Các cơ chế kinh tế vi mô như vậy làm nổi bật những chi phí ẩn có thể ăn mòn lợi nhuận. Những nhà giao dịch thành công nhất không phải là những người thụ động, mà giống như những “chỉ huy bot”, liên tục điều chỉnh các prompt, bộ lọc và thông số rủi ro. Sự khác biệt giữa các thế hệ cũng đáng chú ý: các nhà giao dịch trẻ sẵn sàng sử dụng bot để củng cố kỷ luật, trong khi các nhà giao dịch lớn tuổi có thể thiếu niềm tin vào tự động hóa hoặc thiếu cơ sở hạ tầng đủ sức cạnh tranh. Cuối cùng, AI cũng không thể sửa chữa một chiến lược tồi; tự động hóa sẽ khuếch đại cả lợi nhuận lẫn sai lầm. Những chi tiết tinh vi này nhắc nhở chúng ta rằng sự thấu hiểu của con người và tối ưu hóa liên tục vẫn là điều không thể thiếu.
Kết luận
AI đang nhanh chóng tái cấu trúc thị trường giao dịch. Các thuật toán đã thực hiện phần lớn giao dịch toàn cầu, và thị trường tiền mã hóa hoạt động 24/7 đang đẩy nhanh thêm xu hướng này.
Giao dịch thủ công đang đánh mất lợi thế cấu trúc của mình trên thị trường phái sinh. Trong một thị trường phái sinh hoạt động liên tục ngày càng do thuật toán định hình, giá trị của AI nằm ở việc giúp nhà giao dịch tái khẳng định quyền kiểm soát về an toàn tài sản, phân bổ thời gian và tính tự chủ trong ra quyết định. Chính là không gian chiến lược này mà OneBullEx đang cố gắng định nghĩa thông qua nền tảng giao dịch phái sinh gốc AI được thiết kế xoay quanh quyền kiểm soát của nhà giao dịch.
Những nhà giao dịch thực sự thành công sẽ là những người biết kết hợp sự thấu hiểu của con người với việc thực thi tự động. Vào lúc 3 giờ sáng, thị trường vẫn đang vận hành, và một bot đã thực hiện giao dịch thứ 11 theo đường cắt lỗ đã thiết lập vào buổi chiều. Việc đầu tiên nhà giao dịch cần làm khi thức dậy là kiểm tra xem thông số nào cần điều chỉnh. Máy móc giữ vững kỷ luật, nhưng bước tiếp theo nên đi đâu vẫn là quyết định của con người.
Nguồn tham khảo
1. OneBullEx. https://www.onebullex.com/
2. Mintz. Trở lại tương lai: CFTC nhấn mạnh khung quản lý hiện hành đối với tư vấn AI trong thị trường tài chính. https://www.mintz.com/insights-center/viewpoints/54731/2025-01-31-back-future-cftc-emphasizes-existing-regulatory
3. Trường Wharton, Đại học Pennsylvania. Cách sự cấu kết do AI điều khiển trong giao dịch cổ phiếu có thể làm tổn hại đến việc hình thành giá. https://knowledge.wharton.upenn.edu/article/how-ai-powered-collusion-in-stock-trading-could-hurt-price-formation/
4. Coincub. Bot giao dịch tiền mã hóa có đáng giá không? https://coincub.com/blog/are-crypto-trading-bots-worth-it/
5. CME Group. Từ việc cung cấp dữ liệu cho AI đến trao quyền cho nhà giao dịch: Chất lượng dữ liệu là điều bất khả thương lượng. https://www.cmegroup.com/openmarkets/leadership/2026/From-Informing-AI-to-Empowering-Traders-Quality-Data-is-Non-Negotiable.html
6. Trường Kinh tế Luân Đôn (LSE). AI và thị trường chứng khoán. https://www.lse.ac.uk/research/research-for-the-world/ai-and-tech/ai-and-stock-marketPR Newswire / CME Group. CME Group sẽ ra mắt giao dịch hợp đồng tương lai và quyền chọn tiền mã hóa 24/7. https://www.prnewswire.com/news-releases/cme-group-to-launch-247-cryptocurrency-futures-and-options-trading-on-may-29-302692346.html
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
