Ba tội của Jane Street: Giao dịch nội gián, thao túng chỉ số và «Thảm sát buổi sáng» đối với Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Ba tội của Jane Street: Giao dịch nội gián, thao túng chỉ số và «Thảm sát buổi sáng» đối với Bitcoin
Công ty giao dịch mạnh nhất mà bạn chưa từng nghe đến bị cáo buộc thao túng thị trường trên hai châu lục, và điều này có thể giúp Bitcoin thoát khỏi tình trạng bị kẹt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Roberto Rios (@peruvian_bull)
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu của TechFlow: Jane Street là công ty giao dịch lượng hóa thành công nhất trong lịch sử Phố Wall, thế nhưng lại ít người biết đến sự tồn tại của nó—cho đến tuần này, khi công ty bị cáo buộc thao túng nội gián dẫn đến sự sụp đổ của Terra Luna, đồng thời cũng đang vướng vào một vụ kiện tại Ấn Độ với cáo buộc thao túng chỉ số trị giá 560 triệu USD. Bài viết này kết nối các cáo buộc liên quan đến việc Jane Street thao túng Terra Luna, thao túng thị trường Ấn Độ và hiện tượng “Đòn tấn công lúc 10 giờ” — tức là việc BTC bị bán tháo định kỳ mỗi sáng lúc 10 giờ theo giờ Mỹ — thành một chuỗi điều tra hoàn chỉnh, với các mốc thời gian và dữ liệu đều có thể kiểm chứng. Sự phục hồi mạnh mẽ của Bitcoin hôm nay có thể bắt nguồn từ câu chuyện này.
Toàn văn như sau:
Công ty giao dịch mạnh nhất mà bạn chưa từng nghe đến vừa bị bắt quả tang đưa tay vào chiếc hộp đựng bánh quy. Hai lần. Tại hai châu lục khác nhau.
Và Bitcoin cuối cùng cũng được giải thoát nhờ điều đó.
Hãy cùng tôi tìm hiểu:
Jane Street Group là một công ty giao dịch lượng hóa có trụ sở tại New York. Họ không có CEO.
Theo mô tả chính thức của họ, cách vận hành công ty giống như một “cộng đồng vô chính phủ”. Chỉ riêng chín tháng đầu năm 2025, doanh thu giao dịch ròng của họ đã đạt 24 tỷ USD, vượt xa mức 20,5 tỷ USD cả năm 2024. Riêng quý II/2025, con số này đã lên tới 10,1 tỷ USD — mức doanh thu giao dịch cao nhất từng ghi nhận trong một quý đối với bất kỳ công ty nào trên Phố Wall.
Dù xét theo tiêu chí nào, Jane Street cũng là tổ chức giao dịch sinh lời nhất hành tinh.
Và ngay trong tuần này, người quản lý phá sản của Terraform Labs đã khởi kiện tại Tòa án Liên bang Manhattan, cáo buộc Jane Street lợi dụng thông tin nội bộ để thiết lập vị thế trước và thu lợi từ sự sụp đổ của Terra Luna vào tháng Năm năm 2022. Vụ sụp đổ ấy đã xóa sổ 40 tỷ USD giá trị và gây ra hiệu ứng dây chuyền, kéo theo sự sụp đổ của Celsius, Three Arrows Capital và FTX.
Luận cứ trong đơn kiện đơn giản đến mức kinh ngạc.
Vào ngày 7 tháng Năm năm 2022, Terraform Labs đã âm thầm rút 150 triệu USD USDT khỏi Curve3pool — một trong những hồ thanh khoản phi tập trung lớn nhất — mà không hề công bố. Đây là một đợt rút thanh khoản im lặng.
Mười phút sau, một ví liên quan đến Jane Street cũng rút 85 triệu USD từ cùng hồ thanh khoản đó.
Trọn vẹn mười phút.
Đơn kiện cho biết Bryce Pratt, một cựu thực tập sinh từng làm việc tại Terraform và gia nhập Jane Street với tư cách nhân viên toàn thời gian vào tháng Chín năm 2021, đã thiết lập kênh liên lạc bí mật với các đồng nghiệp cũ tại Terraform. Anh ta bị tình nghi chuyển trực tiếp thông tin phi công khai trọng đại về các hoạt động thanh khoản của Terraform tới bàn giao dịch của Jane Street.
Đơn kiện nêu tên bốn bị đơn: Jane Street Group LLC, đồng sáng lập Robert Granieri, và hai nhân viên Bryce Pratt và Michael Huang.
Tuyên bố của người quản lý phá sản thẳng thừng chỉ đích danh: Các giao dịch do Jane Street thực hiện “chỉ có thể xảy ra nếu họ nắm giữ thông tin nội bộ độc quyền”.
Chuyện còn tệ hơn nữa. Đơn kiện cáo buộc rằng hành vi rút vốn của Jane Street đã góp phần kích hoạt tình trạng mất neo giá của UST, đẩy toàn bộ hệ sinh thái Terraform vào vòng xoáy tử thần. Giá LUNA lao dốc từ trên 80 USD xuống gần bằng 0. 40 tỷ USD bốc hơi. Người dân thường mất hết mọi thứ — tiền hưu trí, quỹ giáo dục, cả đời tích lũy — tan biến chỉ trong vài ngày.
Jane Street phản bác thế nào? Họ gọi đây là “hành động tuyệt vọng cùng đường”, là “những cáo buộc hoàn toàn thiếu căn cứ”.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: Đây không phải lần đầu tiên họ làm vậy.
Vào tháng Bảy năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Ấn Độ (SEBI) đã đưa ra một trong những cáo buộc thao túng thị trường nghiêm trọng nhất trong lịch sử Ấn Độ nhằm vào Jane Street. Kết quả điều tra của SEBI cho thấy, trong 18 ngày đáo hạn phái sinh từ tháng Một năm 2023 đến tháng Ba năm 2025, Jane Street đã thực hiện chiến thuật thao túng chỉ số Bank Nifty theo đúng sách giáo khoa: mua đẩy giá rồi bán chốt lời.
Cách thức thực hiện máy móc đến đáng sợ:
Giai đoạn đầu phiên: Các thuật toán của Jane Street mua ồ ạt cổ phiếu thành phần và hợp đồng tương lai Bank Nifty, đẩy chỉ số tăng 1–1,3%. SEBI phát hiện, tại một số ngày giao dịch, riêng Jane Street đã đóng góp toàn bộ tác động giá tích cực lên chỉ số.
Cùng lúc đó, họ mở vị thế bán khống khổng lồ trên thị trường quyền chọn, chủ yếu là bán quyền chọn mua và mua quyền chọn bán, với quy mô vị thế quyền chọn chênh lệch nghiêm trọng so với vị thế cổ phiếu. SEBI xác định, tính theo delta tương đương, vị thế quyền chọn của họ gấp 7,3 lần vị thế cổ phiếu và hợp đồng tương lai. Đây không phải là phòng ngừa rủi ro, cũng chẳng phải là chênh lệch giá — đây là thao túng định hướng, chỉ thêm bước đi vòng vo.
Giai đoạn buổi chiều: Họ đảo ngược hoàn toàn, bán hết toàn bộ cổ phiếu đã mua vào đầu phiên, khiến chỉ số giảm, vị thế bán khống quyền chọn thu lợi — lặp đi lặp lại như vậy mỗi ngày đáo hạn.
Kết luận của SEBI: Jane Street thu lợi bất chính 4,843 tỷ rupee, tương đương khoảng 580 triệu USD. Họ khẳng định hành vi của Jane Street là “một phương pháp được thiết kế cố ý nhằm thao túng giá thanh toán cuối kỳ”. SEBI đặc biệt nhấn mạnh rằng Jane Street vẫn tiếp tục thực hiện chiến lược này ngay cả sau khi Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSE) đưa ra cảnh báo rõ ràng vào tháng Hai năm 2025.
Lời lẽ của SEBI đặc biệt gay gắt — hiếm thấy ở một cơ quan quản lý: “Sự công bằng của thị trường, cũng như niềm tin của hàng triệu nhà đầu tư nhỏ và nhà giao dịch, không thể tiếp tục bị một bên tham gia thiếu đáng tin cậy như vậy lợi dụng vì những âm mưu của họ.”
Jane Street bị cấm tham gia thị trường chứng khoán Ấn Độ. Họ đã gửi hơn 560 triệu USD vào tài khoản ký quỹ và ngay lập tức kháng cáo. Đến nay, vụ việc vẫn đang được xử lý tại Tòa phúc thẩm Chứng khoán Ấn Độ.
Bây giờ hãy nói về Bitcoin.
Từ tháng Mười Một năm 2025, các nhà giao dịch Bitcoin đã nhận ra một quy luật kỳ lạ: Mỗi sáng khoảng 10 giờ theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ — đúng vào thời điểm thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa — một lượng lớn lệnh bán sẽ ồ ạt đổ vào BTC và các quỹ ETF liên quan.
Quy luật này nhất quán đến rợn người. Bitcoin tăng giá trong suốt phiên giao dịch châu Á và châu Âu, nhưng lại bị đè nén ngay khi thị trường New York mở cửa.
(Xem thêm: https://www.tradingview.com/news/newsbtc:f65a83ede094b:0-is-jane-street-manipulating-bitcoin-the-viral-theory-explained/）
Con số thật đáng kinh ngạc. Biểu đồ tháng Mười Hai năm 2025 cho thấy, trong một số ngày giao dịch, BTC đã giảm từ 89.700 USD xuống còn 87.700 USD chỉ trong vài phút, dẫn đến việc thanh lý 171 triệu USD vị thế mua ký quỹ trước khi giá phục hồi. Hiện tượng này xảy ra vào các ngày 1, 5, 8, 10, 12 và 15 tháng Mười Hai, và lặp lại nhiều lần trong tháng Một và tháng Hai năm 2026.
Cộng đồng Twitter tiền mã hóa đặt tên cho hiện tượng này là “Đòn tấn công lúc 10 giờ”.
Mọi ánh mắt đều đổ dồn vào Jane Street — và lý do hoàn toàn thuyết phục. Jane Street là một trong bốn Nhà tham gia được ủy quyền (Authorized Participant – AP) duy nhất của quỹ ETF Bitcoin giao ngay IBIT của BlackRock (quỹ ETF Bitcoin giao ngay lớn nhất thế giới). Ba nhà tham gia còn lại là Virtu Americas, J.P. Morgan Securities và Marex. Với tư cách là Nhà tham gia được ủy quyền, Jane Street sở hữu khả năng đặc biệt tạo và chuộc lại các chứng chỉ quỹ ETF, nghĩa là họ được kết nối trực tiếp với “đường ống” cho phép Bitcoin chảy vào hoặc ra khỏi các cấu trúc sản phẩm dành cho tổ chức.
Tập tin 13F của họ xác nhận vị thế nắm giữ quy mô lớn. Đến hết quý III/2025, Jane Street nắm giữ 5,7 tỷ USD chứng chỉ IBIT. Trong quý IV, họ tiếp tục mua thêm 276 triệu USD, nâng tổng vị thế lên hơn 20 triệu cổ phần, tương đương khoảng 790 triệu USD theo giá cuối năm. Tại đỉnh, họ nắm giữ gần 2,5 tỷ USD chứng chỉ IBIT.
Nhưng có một chi tiết khiến người ta phải nghi ngờ: Trong khi bị tình nghi bán tháo Bitcoin giao ngay mỗi sáng đầu phiên, Jane Street lại tăng vị thế cổ phiếu MSTR (Strategy, trước đây là MicroStrategy) lên 473% trong quý IV/2025, mua thêm 951.187 cổ phần, trị giá khoảng 121 triệu USD. Điều này diễn ra cùng thời điểm khi các quỹ lớn như BlackRock và Vanguard đang cắt giảm hàng tỷ USD vị thế MSTR.
Hãy suy ngẫm ý nghĩa của điều này: Bán BTC lúc mở cửa để kéo giá xuống, thanh lý vị thế mua ký quỹ, sau đó mua lại với giá rẻ hơn. Đồng thời, tích cực mua vào tài sản đại diện cho Bitcoin có đòn bẩy cao nhất trên thị trường, chờ đợi sự phục hồi giá tất yếu.
Jan Happel và Yann Allemann, đồng sáng lập Glassnode, qua tài khoản Negentropic trên X (Twitter), đã khơi lại lý thuyết này, liên hệ mô hình giao dịch thuật toán với việc khởi kiện Jane Street của Terraform. Tài khoản Milk Road tiếp tục lan tỏa thông tin này, miêu tả những “lời đồn thầm lặng liên tục” về việc các bàn giao dịch tổ chức đang thi hành “một cuốn cẩm nang giao dịch rất cụ thể và đầy tính âm mưu”.
Rồi vụ kiện xuất hiện. Và điều bất ngờ đã xảy ra.
Sau khi vụ kiện của Terraform chống lại Jane Street được đệ trình, “Đòn tấn công lúc 10 giờ”… đã không xuất hiện. Lần đầu tiên trong nhiều tháng, Bitcoin không bị đè nén ngay khi thị trường Mỹ mở cửa, mà ngược lại còn tăng mạnh.
Hôm nay, ngày 25 tháng Hai năm 2026, Bitcoin tăng hơn 3%, phá vỡ nhiều ngưỡng kháng cự và giao dịch trên mức 68.000 USD — trong khi chỉ vài ngày trước đó, nó còn đứng trước nguy cơ tụt dưới 60.000 USD. 323 triệu USD vị thế bán khống bị thanh lý. Chỉ báo RSI ngẫu nhiên chạm mức 100. Dòng tiền ròng vào ETF trong một ngày đạt 257,7 triệu USD, mức cao nhất kể từ đầu tháng Hai.
https://x.com/peruvian_bull/status/2026730420168192432?s=20
Quy luật đã bị phá vỡ.
Tôi muốn thận trọng ở đây. Tương quan không đồng nghĩa với nhân quả. Nhiều yếu tố đang đồng thời tác động: Diễn văn Tình trạng Liên bang của Tổng thống Trump, điều kiện kỹ thuật quá bán, mua lại vị thế bán khống. Chỉ số Sợ hãi & Tham lam lúc đó ở mức 11 — vùng “sợ hãi cực độ”, thường là điểm đảo chiều thuận lợi cho giao dịch ngược chiều. RSI đã giảm xuống 15,80 — mức thấp chưa từng thấy kể từ đợt sụp đổ vì đại dịch COVID-19 năm 2020, và sau đợt sụp đổ đó, Bitcoin đã tăng 1.400%. Nhưng sự trùng khớp về thời điểm thì khó lòng bỏ qua.
Trên X (Twitter) lan truyền tin đồn rằng Jane Street “bị buộc phải tạm ngừng thuật toán giao dịch” sau khi vụ kiện được khởi xướng. Jane Street trả lời Cointelegraph rằng đây là “những cáo buộc suy đoán hoàn toàn thiếu căn cứ”. Dù họ bị buộc phải dừng hay tự nguyện tạm ngừng vì thận trọng pháp lý, thì kết quả đều như nhau:
Áp lực bán đã biến mất.
Điều này thực sự có ý nghĩa gì đối với Bitcoin?
Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay vốn được kỳ vọng trở thành “công cụ cân bằng vĩ đại”. Đây là kênh tiếp cận tổ chức, sản phẩm được giám sát và được BlackRock bảo chứng. Và chúng thực sự đã đạt được thành công to lớn — riêng IBIT đã thu hút hơn 20 tỷ USD dòng tiền kể từ khi ra mắt.
Nhưng cấu trúc ETF lại đưa vào một thứ mà Bitcoin được thiết kế để tránh: một trung gian đáng tin cậy có đặc quyền tiếp cận “đường ống”.
Tháng Một năm 2024, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) phê duyệt ETF Bitcoin giao ngay với yêu cầu cơ chế tạo/chuộc dựa hoàn toàn trên tiền mặt. Mỗi khi cần tạo hoặc chuộc chứng chỉ quỹ, đều phải có người thực sự mua hoặc bán Bitcoin. Và các công ty được kết nối vào quy trình này — các Nhà tham gia được ủy quyền — nắm giữ lợi thế cấu trúc so với toàn bộ phần còn lại của thị trường.
Tháng Chín năm 2025, SEC phê duyệt cơ chế tạo/chuộc bằng Bitcoin thực tế cho IBIT, nghĩa là các Nhà tham gia được ủy quyền giờ đây có thể đổi trực tiếp Bitcoin lấy chứng chỉ quỹ, không cần thông qua tiền pháp định. Điều này trao cho Jane Street, Virtu, J.P. Morgan và Marex quyền kiểm soát trực tiếp hơn đối với dòng chảy Bitcoin vào và ra khỏi quỹ ETF tổ chức lớn nhất.
“Đòn tấn công lúc 10 giờ”, về bản chất, là biểu hiện của cùng một căn bệnh đã hoành hành thị trường vàng trong hàng chục năm qua.
Tôi đã từng viết về điều này trong bài “Kết cục của vàng bắt đầu”: Giao dịch giấy chống lại giao dịch giấy, các tổ chức có quyền tiếp cận “đường ống” nhiều nhất có thể di chuyển giá trước khi phần còn lại của thị trường kịp phản ứng.
https://x.com/peruvian_bull/status/1778146092279861279?s=20
Gregg Smith và Michael Nowak, hai nhà giao dịch của J.P. Morgan, đã bị tuyên án có tội vì đặt lệnh gian lận trên thị trường hợp đồng tương lai kim loại quý — hành vi này kéo dài suốt tám năm với hàng nghìn giao dịch bất hợp pháp. J.P. Morgan đã trả khoản tiền hòa giải 920 triệu USD. Deutsche Bank trả 30 triệu USD vì hành vi tương tự. UBS, HSBC và sáu nhà giao dịch cá nhân khác đều bị Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) truy tố vì vi phạm chống gian lận.
Cùng một kịch bản, chỉ khác tài sản.
Mỗi lần như vậy, các công ty này đều gọi hành vi của mình là “làm thị trường”, “chênh lệch giá”, “phòng ngừa rủi ro”. Những mỹ từ luân phiên xuất hiện, nhưng kết quả luôn giống nhau: Người bình thường bị cắt cổ không thương tiếc, trong khi những người trong cuộc chiếm trọn chênh lệch giá.
Vậy chúng ta nên đi đâu từ đây?
Khung cảnh cấu trúc vĩ mô tổng thể không thay đổi. Dòng tiền ròng ra khỏi ETF trong tám tuần đầu năm 2026 đạt 4,5 tỷ USD, trông khá đáng lo ngại, nhưng Strategy (công ty của Saylor) vừa mua 39 triệu USD BTC — chiếm tới 99% tổng lượng BTC mua bởi các công ty niêm yết trong cùng giai đoạn. Các nhà chơi lớn không bán tháo, họ đang chờ thuật toán hoàn tất công việc.
Và có thể, ngay lúc này, thuật toán đã hoàn tất.
Nếu Jane Street — dù vì rủi ro pháp lý, sự giám sát của cơ quan quản lý trên nhiều châu lục, hay chỉ đơn giản là tự bảo vệ — đã buộc phải rút khỏi chương trình bán tháo hàng ngày bị tình nghi, thì điều đó đồng nghĩa với việc một lực cản cấu trúc liên tục đè nén Bitcoin trong suốt bốn tháng qua đã bị loại bỏ.
Bitcoin sinh ra chính cho khoảnh khắc này: Một hệ thống tiền tệ không phụ thuộc vào trung gian đáng tin cậy, không cần Nhà tham gia được ủy quyền, và không thể bị sắp đặt trước bởi thông tin được truyền qua kênh bí mật từ một cựu thực tập sinh tới bàn giao dịch.
Nhưng đừng quên chúng ta đã đi đến bước này như thế nào. Chính những công ty vốn được kỳ vọng “làm thị trường” và “cung cấp thanh khoản” lại là những bên bị cáo buộc sắp đặt trước sự sụp đổ, thao túng chỉ số chứng khoán quốc gia và chạy thuật toán bán tháo hàng ngày đối với tài sản mà chính ETF của họ được thiết kế để theo dõi.
Đây chính là hệ thống mà Bitcoin được sinh ra để thay thế.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@peruvian_bull
