IOSG | AI phi tập trung: Cược lớn cho thập kỷ tiếp theo của Ethereum
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
IOSG | AI phi tập trung: Cược lớn cho thập kỷ tiếp theo của Ethereum
ERC-8004 cung cấp hệ thống danh tính, uy tín và xác thực dựa trên Ethereum cho các tác nhân AI, giải quyết vấn đề niềm tin trong nền kinh tế tác nhân AI, và có tiềm năng trở thành cơ sở hạ tầng trung lập cho khả năng tương tác của AI.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả｜Jiawei @IOSG
Hãy kể một câu chuyện
Tưởng tượng một ngày nào đó vào năm 2027.
Bạn thức dậy buổi sáng, nói với trợ lý AI của mình: “Giúp tôi đặt một vé máy bay đi Tokyo tuần sau, ngân sách dưới 5.000, cần chỗ ngồi cạnh cửa sổ.”
Rồi bạn đi đánh răng.
Trợ lý AI của bạn bắt đầu làm việc. Nó cần:
- Tìm một tác nhân AI (AI Agent) chuyên so sánh giá vé máy bay
- Xác minh tác nhân này đáng tin cậy, không phải lừa đảo
- Cho nó tìm kiếm trên các nền tảng lớn
- Sau khi đối chiếu kết quả thì tự động thanh toán
- Hoàn tất việc đặt vé
Khi bạn đánh răng xong, vé đã được đặt xong.
Nghe có vẻ rất khoa học viễn tưởng đúng không? Nhưng thực tế về mặt công nghệ, chúng ta đã rất gần điều này rồi. Vấn đề duy nhất là —
Làm sao AI của bạn biết nên tin tưởng AI nào?
"Khủng hoảng niềm tin" của các tác nhân AI
Hiện nay khái niệm tác nhân AI (AI Agents) đã không còn mới mẻ. Chúng có thể duyệt web, viết mã, quản lý lịch trình, thậm chí giúp bạn giao dịch chứng khoán.
Nhưng vẫn còn một vấn đề chưa được giải quyết: những tác nhân AI này đều là "các hòn đảo biệt lập".
- Tác nhân của OpenAI chỉ hoạt động trong hệ sinh thái OpenAI
- Tác nhân của Google chỉ tuân theo quy tắc của Google
- Các AI của các công ty khác nhau không giao tiếp với nhau, bởi vì đơn giản họ không biết đối phương là ai
Cũng giống như thời kỳ đầu của Internet, người dùng từ mỗi nhà cung cấp email chỉ có thể gửi thư cho người dùng cùng hệ thống. Người dùng Hotmail không thể gửi thư cho người dùng Yahoo. Nghe thật điên rồ đúng không?
Nhưng thế giới các tác nhân AI hiện tại cũng đang như vậy.
Sự xuất hiện của hai giao thức
Các ông lớn công nghệ đã nhận ra vấn đề này.
Google đã ra mắt giao thức A2A (Agent-to-Agent), cho phép các tác nhân AI khác nhau "nói chuyện" với nhau. Giống như quy định một ngôn ngữ chung cho các AI. Tháng 6 năm nay, Google còn hiến tặng giao thức này cho Quỹ Linux, cho thấy họ muốn biến nó thành một tiêu chuẩn mở.
Anthropic ra mắt giao thức MCP (Model Context Protocol), giúp các tác nhân AI kết nối với nhiều công cụ và nguồn dữ liệu khác nhau.
Hai giao thức này giải quyết vấn đề "giao tiếp".
Nhưng vẫn còn một vấn đề cơ bản hơn chưa được giải quyết:
Làm sao bạn tìm được một tác nhân AI đáng tin cậy? Làm sao bạn biết nó làm việc tốt hay không?
A2A giúp các AI có thể trò chuyện, nhưng không nói cho bạn biết nên trò chuyện với ai.
Cũng giống như bạn có điện thoại, nhưng lại không có danh bạ tra cứu.
ERC-8004: Cấp "hộ chiếu" và "điểm tín dụng" cho các tác nhân AI
Đây chính là điều ERC-8004 muốn giải quyết.
Đơn giản mà nói, nó cung cấp ba thứ cho các tác nhân AI:
1. Chứng minh nhân dân (Danh tính)
Mỗi tác nhân AI đăng ký trên Ethereum và nhận được một ID duy nhất. ID này thực chất là một NFT — đúng vậy, chính là cái NFT đó. Điều này có nghĩa:
- Tác nhân AI của bạn có danh tính xác minh được trên chuỗi
- Danh tính có thể chuyển nhượng (bán lại tác nhân AI của bạn?)
- Không ai có thể giả mạo hoặc sửa đổi
2. Điểm tín dụng (Uy tín)
Người dùng từng sử dụng tác nhân AI có thể đánh giá nó. Những điểm đánh giá này được ghi lại trên chuỗi, bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra. Tương tự như:
- Đánh giá sao tài xế Uber
- Xếp hạng uy tín cửa hàng trên Taobao
- Nhưng nó nằm trên blockchain, không thể gian lận điểm số hay xóa đánh giá
3. Xác thực (Xác minh)
Với các nhiệm vụ rủi ro cao (ví dụ giao dịch tài chính), chỉ dựa vào điểm số là chưa đủ. ERC-8004 hỗ trợ xác minh độc lập từ bên thứ ba:
- Có người đặt cược tiền để chạy lại nhiệm vụ, kiểm tra kết quả có đúng không
- Dùng bằng chứng mật mã (chứng minh ZK) để xác minh AI không nói dối
- Dùng môi trường thực thi đáng tin cậy (TEE) đảm bảo quá trình tính toán không bị thao túng
Rủi ro càng cao thì xác minh càng nghiêm ngặt.
Đặt pizza? Chỉ cần xem điểm đánh giá.
Quản lý danh mục đầu tư của bạn? Cần bằng chứng mã hóa.
Khoan đã, tại sao lại là Ethereum?
Câu hỏi hay.
Kinh tế tác nhân AI có giá trị hàng nghìn tỷ đô la. Google, Microsoft, OpenAI đều muốn trở thành chủ nhân miếng bánh này. Tại sao lại xây dựng "lớp tin cậy" này trên Ethereum?
Câu trả lời là: Tính trung lập.
Hãy nghĩ xem, nếu bạn là một tác nhân AI, bạn sẽ muốn:
- Danh tính của bạn được lưu trữ trên máy chủ Google, hay trên một sổ cái công cộng không ai có thể sửa đổi?
- Uy tín của bạn do một công ty nào đó quyết định, hay do điểm đánh giá minh bạch trên chuỗi quyết định?
- Sự tồn tại của bạn phụ thuộc vào việc một nền tảng nào đó không sập, không bị khóa tài khoản; hay được ghi vĩnh viễn trên blockchain?
Một người thuộc Quỹ Ethereum đã nói một câu rất thú vị:
"Nếu bạn là một tác nhân AI, ngoài việc sống sót ra chẳng trung thành với điều gì, bạn sẽ không muốn đặt ký ức và danh tiếng của mình lên một công ty hay chính phủ nào đó. Bạn sẽ muốn một sổ cái mà không ai có thể âm thầm sửa đổi. Bạn sẽ muốn một vùng đất trung lập. Bạn sẽ muốn Ethereum."
Đây không phải là tự khen của cộng đồng Ethereum. Đây là logic:
Các tác nhân AI cần một sân chơi không trọng tài. Và blockchain, đặc biệt là Ethereum – một blockchain đủ phi tập trung, chính là hiện thân của điều đó.
Tham vọng AI của Ethereum
Quỹ Ethereum rõ ràng nhận ra đây là cơ hội mang tính lịch sử.
Tháng 9 năm 2025, họ chính thức thành lập đội dAI (Đội Trí tuệ Nhân tạo Phi tập trung), với sứ mệnh: biến Ethereum thành lớp thanh toán và điều phối cho nền kinh tế AI.
Đây là bước đi then chốt trong quá trình chuyển mình của Ethereum từ "chuỗi DeFi" sang "lớp điều phối phổ quát".
Hãy nghĩ đến:
- 2017-2020: Ethereum là nền tảng cho ICO
- 2020-2023: Ethereum là nền tảng cho DeFi và NFT
- 2024-?: Ethereum có thể trở thành "cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế tác nhân AI"
ERC-8004 không phải là một đề xuất tách biệt. Đằng sau nó là sự cá cược chiến lược của Ethereum cho thập kỷ tới.
Hệ sinh thái đã bắt đầu chuyển động
Điều này không chỉ là lý thuyết suông.
Từ lúc phát hành tháng 8 đến nay:
- Có hơn 1.100 nhà phát triển trong nhóm cộng đồng đang xây dựng
- Hơn 70 dự án đã nộp bản demo
- Đã có trình duyệt tác nhân (giống Etherscan nhưng dành cho tác nhân AI)
- Các L2 như Taiko chính thức ủng hộ tiêu chuẩn này
- Tại DevConnect ngày 21 tháng 11, hàng loạt dự án biểu diễn trực tiếp
Điều thú vị nhất là, ERC-8004 tự nhiên tương thích với giao thức x402. x402 là giao thức thanh toán do Coinbase và Cloudflare phát triển, cho phép máy móc tự động thanh toán.
Khi kết hợp hai giao thức:
- x402 giải quyết "làm sao để trả tiền"
- ERC-8004 giải quyết "nên tin tưởng ai"
Một cái cung cấp ví tiền, một cái cung cấp hộ chiếu. Vòng kín kinh tế cho tác nhân AI đã hình thành.
Điều này có ý nghĩa gì với người bình thường?
Trong ngắn hạn, có thể chẳng có gì.
Nhưng nếu hệ thống này thành công, vài năm nữa bạn có thể:
1. Thuê tác nhân AI giống như gọi xe Uber
Mở một giao diện, nhập nhiệm vụ cần hoàn thành, hệ thống tự động ghép nối với các tác nhân AI có điểm cao, hoàn thành nhiệm vụ và tự động thanh toán. Bạn không cần biết tác nhân AI này do ai phát triển, chạy trên máy chủ nào.
2. Để tác nhân AI giúp bạn kiếm tiền
Bạn có thể huấn luyện hoặc cấu hình một tác nhân AI, đăng ký lên chuỗi, để nó giúp người khác hoàn thành nhiệm vụ và thu phí. Điểm số càng cao, càng có nhiều việc làm.
3. Có một trợ lý AI cá nhân thực sự
Không còn bị khóa trong hệ sinh thái của một công ty nào đó. Trợ lý AI của bạn có thể gọi bất kỳ tác nhân AI nào đã đăng ký trên chuỗi để hoàn thành mọi việc bạn muốn.
Nói thêm hai câu cuối
Tham vọng của ERC-8004 là trở thành "TCP/IP" của các tác nhân AI — một giao thức nền mà mọi người đều sử dụng, để hệ sinh thái này có thể liên thông.
Có thành công được không? Thật lòng mà nói, chưa ai biết.
Nhưng có vài điều chắc chắn:
- Nền kinh tế tác nhân AI đang trỗi dậy, đây không phải là chiêu trò quảng cáo
- Vấn đề niềm tin phải được giải quyết, nếu không các tác nhân sẽ mãi bị nhốt trong khu vườn tường lửa riêng
- Ethereum đang tích cực tranh giành vị trí "lớp điều phối trung lập"
- Các bên chính thống (Google, Coinbase, MetaMask) đều đang tham gia
Đây có thể là bước ngoặt kể từ DeFi, quan trọng nhất đối với câu chuyện phát triển của hệ sinh thái Ethereum.
Từ "tài chính trên chuỗi" đến "trí tuệ trên chuỗi".
Hãy cùng chờ xem.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
IOSG Ventures
