Trò chơi xác suất 2 tỷ đô la: Thị trường dự đoán đang bước vào thời điểm "điểm kỳ dị"?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Trò chơi xác suất 2 tỷ đô la: Thị trường dự đoán đang bước vào thời điểm "điểm kỳ dị"?
Nghiên cứu của Bitget Wallet sẽ đi sâu vào phân tích logic nền tảng và giá trị cốt lõi của thị trường dự đoán, đồng thời đưa ra đánh giá ban đầu về những thách thức trọng tâm và định hướng phát triển mà nó đang đối mặt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Bitget Wallet Research
Từ những câu chuyện vui trong dân gian như "Zelensky có mặc vest hay không", đến các sự kiện toàn cầu như bầu cử tổng thống Mỹ hay việc trao giải Nobel, thị trường dự đoán luôn có chu kỳ "nóng lên" nhất định. Tuy nhiên, kể từ quý III năm 2025, dường như một cơn bão thực sự đang hình thành:
-
Đầu tháng 9, gã khổng lồ ngành Polymarket được CFTC của Mỹ cấp phép giám sát, quay trở lại thị trường Mỹ sau ba năm;
-
Đầu tháng 10, ICE - công ty mẹ của Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) - dự kiến đầu tư lên tới 2 tỷ USD vào Polymarket;
-
Giữa tháng 10, doanh số giao dịch hàng tuần của thị trường dự đoán lập kỷ lục cao nhất mọi thời đại ở mức 2 tỷ USD.
Sóng vốn lớn, cơ quan quản lý mở cửa, thị trường sôi động đồng loạt xuất hiện, đi kèm theo đó là tin đồn về việc ra mắt token của Polymarket —— cơn sốt này bắt nguồn từ đâu? Liệu đây chỉ là một lần thổi phồng tạm thời khác, hay là "điểm kỳ dị về giá trị" của một lĩnh vực tài chính hoàn toàn mới? Trong bài viết này, Bitget Wallet Research sẽ đi sâu phân tích logic nền tảng và giá trị cốt lõi của thị trường dự đoán, đồng thời đưa ra đánh giá sơ bộ về những khó khăn trọng tâm và định hướng phát triển mà nó đang đối mặt.
Một, Từ "kiến thức phân tán" đến "độc quyền hai bên": Con đường phát triển của thị trường dự đoán
Thị trường dự đoán không phải là sáng tạo riêng của thế giới tiền mã hóa; cơ sở lý luận của nó thậm chí có thể truy ngược về năm 1945. Nhà kinh tế học Hayek trong lập luận kinh điển của mình đã đề xuất rằng: "Kiến thức phân tán", rời rạc và cục bộ, có thể được thị trường tập hợp hiệu quả thông qua cơ chế giá cả. Tư tưởng này được cho là nền tảng lý thuyết cho thị trường dự đoán.
Năm 1988, Đại học Iowa tại Mỹ đã khởi xướng nền tảng dự đoán học thuật đầu tiên —— Thị trường Điện tử Iowa (IEM), nơi cho phép người dùng giao dịch hợp đồng tương lai liên quan đến các sự kiện thực tế (như bầu cử tổng thống). Trong vài thập kỷ tiếp theo, nhiều nghiên cứu đã xác nhận phổ biến rằng: một thị trường dự đoán được thiết kế tốt thường có độ chính xác vượt xa các cuộc thăm dò dư luận truyền thống.
Tuy nhiên, với sự xuất hiện của công nghệ blockchain, công cụ ngách này đã tìm thấy môi trường phát triển quy mô mới. Tính minh bạch, phi tập trung và khả năng tiếp cận toàn cầu của blockchain đã trao cho thị trường dự đoán cơ sở hạ tầng gần như hoàn hảo: việc thanh toán tự động thông qua hợp đồng thông minh có thể phá vỡ rào cản tiếp cận tài chính truyền thống, cho phép bất kỳ ai trên thế giới đều có thể tham gia, từ đó mở rộng đáng kể chiều rộng và chiều sâu của việc "tập hợp thông tin". Thị trường dự đoán dần chuyển mình từ một công cụ cá cược ngách trở thành một mảng tài chính mạnh mẽ trên chuỗi, bắt đầu gắn bó chặt chẽ với "thị trường mã hóa".
Nguồn dữ liệu: Dune
Dữ liệu từ nền tảng Dune minh họa rõ ràng xu hướng này. Dữ liệu trên chuỗi cho thấy, thị trường dự đoán mã hóa hiện nay đã hình thành cấu trúc "độc quyền hai bên" cực kỳ tập trung: hai gã khổng lồ Polymarket và Kalshi chiếm hơn 95% thị phần. Dưới tác động kép của vốn đầu tư và sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý, toàn bộ lĩnh vực này đang được kích hoạt. Giữa tháng 10, tổng giá trị giao dịch hàng tuần của thị trường dự đoán lần đầu tiên vượt qua đỉnh lịch sử trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024. Trong đợt tăng trưởng bùng nổ này, Polymarket nhờ bước đột phá then chốt về mặt quy định và kỳ vọng tiềm năng về token mà tạm thời chiếm ưu thế nhẹ so với Kalshi trong cuộc cạnh tranh khốc liệt, củng cố thêm vị trí dẫn đầu.
Hai, "Sản phẩm phái sinh sự kiện": Vượt xa cá cược, vì sao Phố Wall đặt cược?
Để hiểu vì sao ICE đầu tư nặng tay vào Polymarket, cần loại bỏ lớp vỏ "cá cược" của thị trường dự đoán và nhìn thấu bản chất công cụ tài chính bên trong. Bản chất của thị trường dự đoán là một dạng hợp đồng giao dịch thay thế (Contract), thuộc về một loại "sản phẩm phái sinh sự kiện" (Event Derivatives).
Điều này khác biệt so với các sản phẩm phái sinh "giá cả" quen thuộc như hợp đồng tương lai, quyền chọn. Mục tiêu giao dịch của loại sau là giá tương lai của tài sản (như dầu thô, cổ phiếu), còn mục tiêu giao dịch của loại trước là kết quả tương lai của một "sự kiện" cụ thể (như bầu cử, khí hậu). Do đó, giá hợp đồng của nó không đại diện cho giá trị tài sản, mà là sự đồng thuận tập thể của thị trường về "xác suất xảy ra sự kiện".
Với sự hỗ trợ của Web3, sự khác biệt này càng được khuếch đại. Các sản phẩm phái sinh truyền thống phụ thuộc vào các mô hình định giá toán học phức tạp như Black-Scholes, và được thanh toán thông qua nhà môi giới và sàn giao dịch tập trung; còn thị trường dự đoán trên chuỗi thì tự động thực hiện thông qua hợp đồng thông minh, thanh toán dựa trên oracles, định giá (ví dụ như thuật toán AMM) và các nhóm thanh khoản hoàn toàn minh bạch trên chuỗi. Điều này giảm đáng kể rào cản tham gia, nhưng cũng mang lại những rủi ro mới (như tấn công oracle hoặc lỗi hợp đồng), tạo nên sự tương phản rõ rệt với rủi ro đối tác và rủi ro đòn bẩy trong tài chính truyền thống.
Bảng so sánh thị trường dự đoán và sản phẩm phái sinh tài chính truyền thống
Chính cơ chế độc đáo này là yếu tố thu hút các tổ chức tài chính chính thống. Nó mang lại ba giá trị cốt lõi mà thị trường truyền thống không thể đạt được, cũng chính là lý do then chốt khiến các gã khổng lồ như ICE đặt cược:
Thứ nhất, nó là một "bộ tập hợp thông tin" tiên tiến, tái định hình bản đồ bình đẳng thông tin. Trong thời đại nội dung do AI tạo ra, tin giả và phòng kén thông tin lan tràn, "sự thật" trở nên đắt đỏ và khó phân biệt. Thị trường dự đoán cung cấp một giải pháp táo bạo: sự thật không do giới quyền lực hay truyền thông định nghĩa, mà do thị trường phi tập trung, bị thúc đẩy bởi lợi ích kinh tế, "đấu giá" để hình thành. Nó đáp ứng sự mất niềm tin ngày càng tăng (đặc biệt ở thế hệ trẻ) đối với các nguồn thông tin truyền thống, cung cấp một nguồn thông tin thay thế "trung thực hơn" nơi mọi người có thể "bỏ phiếu bằng tiền". Quan trọng hơn, cơ chế này vượt xa việc "tập hợp thông tin" đơn thuần, thực hiện định giá "sự thật" theo thời gian thực, hình thành một "chỉ báo cảm xúc thời gian thực" có giá trị cao, cuối cùng đạt được sự bình đẳng thông tin trên mọi phương diện.
Thứ hai, nó biến bản thân "khoảng cách thông tin" thành tài sản, mở ra một lĩnh vực đầu tư hoàn toàn mới. Trong tài chính truyền thống, các tài sản đầu tư là cổ phiếu, trái phiếu và các "chứng từ sở hữu". Còn thị trường dự đoán tạo ra một tài sản giao dịch hoàn toàn mới —— "hợp đồng sự kiện". Về bản chất, điều này cho phép nhà đầu tư trực tiếp chuyển đổi "niềm tin" hoặc "lợi thế thông tin" của họ về tương lai thành công cụ tài chính có thể giao dịch. Đối với các chuyên gia phân tích thông tin, quỹ định lượng, thậm chí các mô hình AI, đây là một chiều hướng kiếm lời chưa từng có. Họ không cần phải gián tiếp bày tỏ quan điểm thông qua các thao tác phức tạp trên thị trường thứ cấp (như mua/mở bán khống cổ phiếu của các công ty liên quan), mà có thể trực tiếp "đầu tư" vào chính sự kiện đó. Tiềm năng giao dịch khổng lồ của loại tài sản mới này là điểm lợi ích cốt lõi thu hút các nhà vận hành sàn giao dịch như ICE.
Thứ ba, nó tạo ra thị trường quản lý rủi ro nơi "mọi thứ đều có thể phòng ngừa rủi ro", mở rộng đáng kể ranh giới tài chính. Các công cụ tài chính truyền thống khó có thể phòng ngừa rủi ro về tính không chắc chắn của "sự kiện" đó. Ví dụ, một công ty vận tải biển làm thế nào để phòng ngừa rủi ro địa chính trị về "kênh đào có đóng cửa hay không"? Một chủ trang trại làm thế nào để phòng ngừa rủi ro khí hậu về "lượng mưa trong 90 ngày tới có thấp hơn X mm hay không"? Thị trường dự đoán cung cấp giải pháp hoàn hảo cho vấn đề này. Nó cho phép các bên tham gia thực tế kinh tế này chuyển đổi "rủi ro sự kiện" trừu tượng thành các hợp đồng giao dịch chuẩn hóa để phòng ngừa rủi ro một cách chính xác. Điều này tương đương với việc mở ra một thị trường "bảo hiểm" hoàn toàn mới cho nền kinh tế thực, cung cấp một điểm khởi đầu mới cho việc tài chính phục vụ kinh tế thực, tiềm năng của nó vượt xa trí tưởng tượng.
Ba, Lo ngại ẩn sau sự thịnh vượng: Ba thách thức chưa được giải quyết của thị trường dự đoán
Mặc dù giá trị rõ ràng, nhưng trên con đường từ "ngách" đến "chính thống", thị trường dự đoán vẫn đối mặt với ba thách thức thực tế đan xen nhau, cùng tạo thành giới hạn phát triển của ngành.
Thách thức đầu tiên: Mâu thuẫn giữa "chân lý" và "người phán xử", tức là vấn đề Oracle. Thị trường dự đoán là "giao dịch dựa trên kết quả", nhưng "kết quả" do ai công bố? Một hợp đồng trên chuỗi phi tập trung lại kỳ lạ phụ thuộc vào một "người phán xử" tập trung —— oracle. Nếu bản thân sự kiện mơ hồ (ví dụ như định nghĩa "mặc vest"), hoặc oracle bị thao túng, sai sót, nền tảng niềm tin của toàn bộ thị trường sẽ sụp đổ trong chớp mắt.
Thách thức thứ hai: Mâu thuẫn giữa "chiều rộng" và "chiều sâu", tức là tình trạng thiếu thanh khoản ở thị trường đuôi dài. Sự thịnh vượng hiện nay tập trung cao độ vào các sự kiện nổi bật như "bầu cử tổng thống Mỹ". Nhưng giá trị thực sự của thị trường dự đoán lại nằm ở việc phục vụ các thị trường "đuôi dài" chuyên biệt, ngách (như rủi ro nông nghiệp, vận tải biển nêu trên). Những thị trường này vốn dĩ thiếu sự chú ý, dẫn đến tình trạng thiếu thanh khoản nghiêm trọng, giá cả dễ bị thao túng, từ đó mất đi chức năng thực tế về tập hợp thông tin và phòng ngừa rủi ro.
Thách thức thứ ba: Mâu thuẫn giữa "nhà tạo lập thị trường" và "người có thông tin", tức là vấn đề "lựa chọn nghịch đảo" của AMM. Trong DeFi truyền thống, nhà tạo lập thị trường AMM (LP) đánh cược vào biến động thị trường để kiếm phí giao dịch. Nhưng trong thị trường dự đoán, LP đang trực tiếp đánh cược với các "người giao dịch có thông tin". Hãy tưởng tượng, trong một thị trường "thuốc mới có được phê duyệt hay không", khi LP đấu với một nhà khoa học nắm thông tin nội bộ —— đây là một trận thua chắc chắn gọi là "lựa chọn nghịch đảo". Do đó về lâu dài, nhà tạo lập thị trường tự động rất khó tồn tại trong các thị trường như vậy, nền tảng buộc phải dựa vào các nhà tạo lập thị trường nhân tạo đắt đỏ để duy trì hoạt động, điều này hạn chế nghiêm trọng khả năng mở rộng quy mô.
Nhìn về tương lai, các điểm đột phá của ngành thị trường dự đoán chắc chắn sẽ xoay quanh ba thách thức trên: các giải pháp oracle phi tập trung hơn, kháng thao túng hơn (như xác minh đa phương, kiểm tra hỗ trợ AI) là nền tảng của niềm tin; việc sử dụng cơ chế khuyến khích và thuật toán tối ưu hơn (như AMM động) để dẫn dắt thanh khoản vào các thị trường đuôi dài là chìa khóa để phát huy giá trị thực tế; còn các mô hình nhà tạo lập thị trường tinh vi hơn (như phí động, nhóm bảo hiểm bất cân xứng thông tin) chính là động cơ để mở rộng quy mô.
Bốn, Kết luận: Từ "trò chơi xác suất" đến "cơ sở hạ tầng tài chính"
Việc CFTC cho phép và sự tham gia của ICE là tín hiệu rõ ràng: thị trường dự đoán đang bắt đầu được coi là một công cụ tài chính nghiêm túc, thay vì một "đồ chơi mã hóa" ở vùng biên. Với giá trị cốt lõi là "tập hợp chân lý", và cốt lõi tài chính là "sản phẩm phái sinh sự kiện", nó cung cấp một chiều hướng quản lý rủi ro hoàn toàn mới cho tài chính hiện đại. Dĩ nhiên, con đường từ "trò chơi xác suất" đến "cơ sở hạ tầng tài chính" chắc chắn không hề dễ dàng. Như đã trình bày, các thách thức thực tế về vấn đề oracle "người phán xử", tình trạng thiếu thanh khoản ở thị trường đuôi dài, và "lựa chọn nghịch đảo" của nhà tạo lập thị trường là những vấn đề mà ngành phải tỉnh táo đối mặt sau cơn cuồng nhiệt.
Nhưng dù sao đi nữa, một thời đại mới kết hợp thông tin, tài chính và công nghệ đã mở ra. Khi các dòng vốn truyền thống hàng đầu bắt đầu đặt cược nặng vào lĩnh vực này, điều mà nó tạo ra sẽ không chỉ dừng lại ở mức doanh số giao dịch hàng tuần 2 tỷ USD. Đây có lẽ là một "khoảnh khắc điểm kỳ dị" thực sự —— nó báo hiệu rằng một loại tài sản hoàn toàn mới (quyền định giá "niềm tin" và "tương lai") đang được hệ thống tài chính chính thống chấp nhận.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BitgetWallet
