Tesla và xAI sẽ sáp nhập? Đại gia quỹ phòng hộ: Cảm giác là điều không thể tránh khỏi

Tác giả: Lý Tiếu Dần, Wall Street Insight

Khả năng sáp nhập giữa Tesla và công ty khởi nghiệp AI xAI thuộc sở hữu của Musk đang chuyển từ đồn đoán thị trường thành cuộc thảo luận nghiêm túc.

Ngày Chủ nhật, Anthony Scaramucci, người sáng lập SkyBridge Capital, đã đăng trên nền tảng mạng xã hội X rằng việc sáp nhập Tesla và xAI "có vẻ không thể tránh khỏi" khi Musk đẩy nhanh quá trình tích hợp AI vào hệ sinh thái kinh doanh của mình. Bình luận này làm tăng thêm làn sóng kỳ vọng về khả năng sáp nhập vốn đã nóng lên trước đó.

Thông tin về bài đăng của Scaramucci xuất hiện sau khi cổ đông Tesla đệ trình một đề xuất chính thức. Theo báo cáo, đề xuất này thúc giục hội đồng quản trị Tesla cho phép đầu tư vào xAI, lần đầu tiên đưa mối liên hệ vốn giữa hai công ty vào chương trình nghị sự chính thức.

Tín hiệu sâu xa hơn nằm trong gói thù lao mới kéo dài 10 năm dành cho Musk mà Tesla vừa công bố gần đây. Trước đó, Wall Street Insight đã đề cập, theo phân tích của Morgan Stanley, gói thù lao này bao gồm một điều khoản quan trọng cho phép điều chỉnh các mục tiêu hiệu suất khi xảy ra các vụ mua lại "đáng kể", điều này được hiểu rộng rãi là tạo đường đi cho khả năng sáp nhập tiềm tàng với xAI trong tương lai, biến sự phối hợp giữa hai công ty thành một phần chiến lược dài hạn của Tesla.

Đề xuất từ cổ đông làm dâng cao kỳ vọng sáp nhập

Động lực trực tiếp gắn kết Tesla và xAI đến từ chính các nhà đầu tư. Theo tài liệu ủy quyền của Tesla, Stephen Hawk, một nhà đầu tư 56 tuổi đến từ bang Florida, đã nộp một đề xuất cổ đông khuyến nghị công ty đầu tư vào xAI. Đề xuất này sẽ được đưa ra bỏ phiếu cùng với gói thù lao gây tranh cãi của Musk tại cuộc họp cổ đông thường niên vào ngày 6 tháng 11.

Stephen Hawk cho biết trong một email rằng cảm hứng của ông đến từ những bài đăng trước đó của Musk trên mạng xã hội ám chỉ về sự hợp tác. Ông cho rằng "việc thiết lập chính thức mối quan hệ này là rất quan trọng để đảm bảo lợi ích chung rõ ràng giữa cả hai bên".

Thực tế, bản thân Musk cũng tỏ ra cởi mở với ý tưởng này. Ông không chỉ từng hỏi ý kiến người hâm mộ trên nền tảng X, mà còn nói với các nhà đầu tư hồi tháng 7 rằng: "Chúng tôi sẽ hành động theo ý muốn của các cổ đông". Điều này khiến kết quả bỏ phiếu tại cuộc họp cổ đông có thể trở thành bước đi then chốt quyết định hướng đi trong tương lai của mối quan hệ giữa hai công ty.

Gói thù lao mới của Musk hé lộ tín hiệu sáp nhập

Đối với các nhà đầu tư, gói thù lao dài hạn trị giá có thể lên tới 1 nghìn tỷ USD của Musk mang ý nghĩa thực chất hơn cả đề xuất cổ đông.

Đầu tháng này, các nhà phân tích của Morgan Stanley như Adam Jonas đã chỉ ra trong một báo cáo nghiên cứu rằng gói thù lao này nhằm giải tỏa lo ngại của các nhà đầu tư về việc Musk dàn trải sự tập trung sang các công ty khác như xAI và SpaceX.

Báo cáo cho biết Musk đã khẳng định rõ mong muốn nắm giữ ít nhất 25% cổ phần Tesla để có quyền phủ quyết trong trường hợp thay đổi quyền kiểm soát công ty, và gói thù lao mới này đúng lúc tạo ra con đường khuyến khích cho mục tiêu đó. Quan trọng hơn, một điều khoản bổ sung liên quan đến các thương vụ mua lại trong gói thù lao đã thu hút sự chú ý lớn từ thị trường. Điều khoản quy định rằng: "Các mốc mục tiêu về vốn hóa thị trường và EBITDA điều chỉnh có thể được điều chỉnh để tính đến các hoạt động mua lại của Tesla được coi là có ảnh hưởng đáng kể đến việc đạt được các mốc này."

Các nhà phân tích cho rằng cách diễn đạt này đã tạo ra khoảng trống thể chế linh hoạt để Tesla và xAI có thể kết hợp lợi ích trong tương lai. Báo cáo của Morgan Stanley thẳng thắn cho rằng điều này tạo ra một "giao diện" rõ ràng cho việc sáp nhập, cho thấy sự tích hợp này đã nằm trong tầm cân nhắc chiến lược dài hạn của Tesla.

Giá trị vốn hóa Tesla có thể vươn tới 8,5 nghìn tỷ USD

Kỳ vọng về việc sáp nhập dựa trên hiệu ứng cộng hưởng thực tế hiện đã tồn tại giữa hai công ty.

Musk luôn định vị Tesla như một công ty "trí tuệ nhân tạo thế giới thực", với cốt lõi là công nghệ lái xe tự động và robot hình người Optimus. Trong khi đó, mô hình ngôn ngữ lớn Grok do xAI phát triển hiện đã được tích hợp vào Optimus và một số xe Tesla dưới dạng trợ lý AI. Ngoài ra, xAI còn mua pin công nghiệp của Tesla để cung cấp năng lượng cho trung tâm dữ liệu của mình.

Một số chuyên gia phân tích cho rằng việc sáp nhập sẽ giải phóng giá trị khổng lồ. Gene Munster, nhà phân tích công nghệ nổi tiếng và đồng sáng lập Deepwater Asset Management, từng đề xuất vào đầu tháng này rằng việc kết hợp Tesla và xAI có thể giúp Tesla đạt được mục tiêu vốn hóa 8,5 nghìn tỷ USD.

Hiện nay, quan điểm này đang dần trở thành chủ lưu. Trong bối cảnh bản thân xAI đã được định giá trên 100 tỷ USD và đang tìm kiếm mức định giá lên tới 200 tỷ USD, việc làm sao để cổ đông Tesla được chia sẻ lợi ích khổng lồ từ các đột phá AI đang trở thành vấn đề then chốt mà Musk cần giải quyết.