Tổng quan nhanh lộ trình mới nhất của Solana: Tối ưu giao dịch BAM, ra mắt DoubleZero, đồng thuận Alpenglow
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tổng quan nhanh lộ trình mới nhất của Solana: Tối ưu giao dịch BAM, ra mắt DoubleZero, đồng thuận Alpenglow
Tương lai của Solana sẽ đi về đâu?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Anatoly Yakovenko, Solana Labs; Max Resnick, Anza; Lucas Bruder, Jito Labs; Austin Federa, DoubleZero; Chris Heaney, Drift; Kyle Samani, Multicoin Capital
Biên dịch: Alex Liu, Foresight News
Sứ mệnh ban đầu của Solana là xây dựng cơ sở hạ tầng phi tập trung cho "Thị trường vốn Internet" (Internet Capital Markets - ICM). Tăng băng thông và giảm độ trễ (IBRL) là điều cần thiết, nhưng chưa đủ. Cột trụ thứ ba trong lộ trình Solana phải giải quyết được sự phức tạp của cấu trúc vi mô thị trường. Thị trường bao gồm nhiều yếu tố động, thường tạo ra ảnh hưởng lớn nhưng khó dự đoán đến trạng thái cân bằng tổng thể. Cho đến gần đây, vẫn chưa rõ cấu trúc vi mô thị trường của ICM nên khác với tài chính truyền thống (TradFi) như thế nào.
Ngày nay, hệ sinh thái Solana đang hội tụ quanh một tầm nhìn chung: Thực thi do Ứng dụng Kiểm soát (Application-Controlled Execution - ACE). Mục tiêu cuối cùng của ACE là cho phép các hợp đồng thông minh kiểm soát việc sắp xếp giao dịch với độ chính xác ở mức miligiây. Các cuộc trao đổi của chúng tôi với nhiều đội ngũ trong hệ sinh thái cho thấy vấn đề cấu trúc vi mô thị trường đã trở thành thách thức then chốt nhất mà Solana hiện đang đối mặt.
Cộng đồng Solana đang toàn lực giải quyết vấn đề này trên mọi phương diện.
Hiện tại, Solana vẫn là lựa chọn tốt nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa để xây dựng ứng dụng — với lượng người dùng lớn, thanh khoản dồi dào, môi trường pháp lý rõ ràng, ví tốt và cơ sở hạ tầng tiếp cận toàn cầu. Tuy nhiên, một số ứng dụng vẫn chọn tự xây dựng công nghệ nền tảng để khám phá các cấu trúc thị trường mới. Solana cần trở thành nền tảng hàng đầu vừa kết nối được với người dùng hiện có, vừa cho phép thử nghiệm táo bạo về cấu trúc vi mô thị trường.
Nội dung tiếp theo sẽ được chia làm hai phần:
-
Các điểm đánh đổi chính trong cấu trúc vi mô thị trường;
-
Các giải pháp cụ thể hỗ trợ triển khai cấu trúc vi mô linh hoạt trên mainnet, phân loại theo ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Các điểm đánh đổi trong cấu trúc vi mô thị trường
Không gian thiết kế cấu trúc vi mô thị trường rất phong phú, không thể liệt kê hết, nhưng dưới đây là những điểm đánh đổi cốt lõi mà các ứng dụng hiện đang quan tâm nhất:
Bảo mật vs Minh bạch
Đơn đặt hàng có nên được ẩn trước khi thực thi? Với các đơn hàng bán lẻ lớn, việc phát sóng trước có thể giúp khớp lệnh tốt hơn, vì điều này giảm sự bất đối xứng thông tin giữa nhà giao dịch và nhà tạo lập thị trường. Tuy nhiên, tính ẩn danh của thanh khoản cũng bảo vệ nhà tạo lập thị trường khỏi các "lệnh chọn hại", từ đó nâng cao thanh khoản thị trường tổng thể. Nhưng sự bảo vệ này cũng đi kèm chi phí: lệnh ẩn làm giảm tính minh bạch, khiến người giao dịch khó ước lượng kết quả trước khi khớp lệnh.
Giới hạn tốc độ vs Giao dịch không giới hạn
Việc đặt "bộ giới hạn bảo vệ" cho bên taker (người ăn lệnh) có thể giảm lựa chọn ngược, thu hẹp chênh lệch mua bán và cải thiện thanh khoản thị trường. Tuy nhiên, giới hạn tốc độ cũng làm giảm khối lượng giao dịch và làm chậm quá trình phát hiện giá. Điều quan trọng là khối lượng giao dịch không phải là chỉ số duy nhất đánh giá chất lượng thị trường. Người dùng thực sự quan tâm đến nơi họ nhận được giá tốt nhất. Do đó, việc giảm các giao dịch taker "có hại" dù có thể làm giảm tổng khối lượng, nhưng lại cải thiện thanh khoản thực tế.
Việc bao gồm giao dịch vs Tính tất toán vs Độ trễ thực thi
Nhiều điểm tưởng như "đánh đổi" thực ra có thể được tối ưu đồng thời. Hiện tại, tính tất toán lạc quan (optimistic finality) của Solana vào khoảng 1 giây. Khi giao thức Alpenglow ra mắt vào đầu năm 2026, thời gian bao gồm giao dịch dự kiến giảm xuống còn 50–100 miligiây, và thời gian tất toán rút ngắn còn khoảng 150 miligiây. Điều này sẽ giúp nhà tạo lập thị trường cập nhật báo giá nhanh hơn, giảm "rủi ro khe hở".
Cùng địa điểm vs Phi tập trung về địa lý
Nhiều người cho rằng triển khai cùng địa điểm (colocation) nhanh hơn, nhưng nếu tất cả các nút xác thực đều tập trung ở New York, khi có tin tức đột ngột từ Tokyo sẽ gây độ trễ truyền tải thông tin. Thông qua cơ chế nhiều lãnh đạo song song (Multiple Concurrent Leaders - MCL) và cơ chế bao gồm giao dịch biên, Solana có thể đạt được việc thu thập thông tin đồng bộ toàn cầu, nâng cao đáng kể hiệu quả phát hiện giá và tăng khả năng chống rủi ro.
Ưu tiên nhà tạo lập thị trường vs Ưu tiên người ăn lệnh
Ưu tiên nhà tạo lập thị trường có thể giảm lựa chọn ngược và thu hẹp chênh lệch giá. Trong cơ chế hiện tại của Solana, người ăn lệnh thực tế lại chiếm vị trí ưu tiên ngầm do cơ chế đấu giá lập lịch. Trong tương lai, ACE sẽ trao cho nhà phát triển khả năng định nghĩa logic ưu tiên (ví dụ: hủy lệnh trước, thiết lập giới hạn tốc độ, v.v.).
Người bán lẻ vs Tổ chức
Các thị trường thanh khoản cao nhất thường do người bán lẻ thúc đẩy. Solana khuyến khích xây dựng các ứng dụng khác biệt để phục vụ nhu cầu đa dạng, tạo điều kiện cho sự tồn tại và phát triển song song giữa tổ chức và người bán lẻ.
Linh hoạt vs Thống nhất
Cộng đồng Solana luôn theo chủ nghĩa thực dụng chứ không giáo điều. Vì không có một cấu trúc thị trường tối ưu duy nhất, cách duy nhất là thử nghiệm, lặp lại và tối ưu trên mainnet. Do đó, Solana đang xây dựng cơ sở hạ tầng linh hoạt hỗ trợ ACE, thúc đẩy sự tiến hóa nhanh chóng của cấu trúc thị trường.
Kiến trúc hỗn hợp vs Hoàn toàn trên chuỗi
Mục tiêu của Solana là xây dựng thị trường hoàn toàn trên chuỗi, chứ không phải làm lớp thanh toán cho các sàn giao dịch tập trung. Mục tiêu này không gặp trở ngại kỹ thuật nào, chỉ cần tiếp tục xây dựng. Nhiệm vụ hàng đầu của Solana hiện nay là đưa thêm nhiều thanh khoản lên mainnet.
Lộ trình ICM: Kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và dài hạn
Mainnet hiện tại của Solana vẫn chưa phải môi trường lý tưởng để vận hành CLOB (sổ lệnh giới hạn tập trung), nhưng tình hình này sắp thay đổi. Nhiều đội ngũ trong hệ sinh thái đang nâng cấp hệ thống kỹ thuật toàn diện, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của CLOB trên mainnet. Chúng tôi sẽ trình bày lộ trình tương lai theo từng giai đoạn:
Ngắn hạn (1–3 tháng): Jito BAM và tối ưu giao dịch hạ cánh của Anza
Jito Block Assembly Marketplace (BAM)
BAM là hệ thống xử lý giao dịch hiệu suất cao thế hệ mới do Jito phát triển, dự kiến ra mắt testnet vào cuối tháng 7 năm 2025. Bằng cách vận hành các nút phân tán toàn cầu trong môi trường thực thi đáng tin cậy (TEE), BAM cung cấp chức năng mạnh mẽ cho các validator, trader và ứng dụng trên Solana, gần đạt được ACE. Các dự án như Drift, Pyth và Dflow đã trở thành những đối tác thiết kế đầu tiên.
BAM hỗ trợ logic sắp xếp giao dịch tùy chỉnh theo ứng dụng thông qua cơ chế plugin, cho phép nhà phát triển xây dựng hệ thống thực thi giao dịch minh bạch, có thể kiểm chứng cho CLOB, giữ bí mật giao dịch trước khi thực thi nhưng quy trình sắp xếp hoàn toàn mã nguồn mở và có thể kiểm chứng. Mô hình này không cần sửa đổi client validator, cũng không cần thương lượng tích hợp giao thức — chỉ cần xây dựng plugin trong BAM là có thể kết nối ngay lập tức với toàn bộ mạng Solana.
Gợi ý đọc thêm: Giao dịch trên SOL không còn bị sandwich? Tìm hiểu BAM mới ra mắt của Jito
Tối ưu giao dịch hạ cánh của Anza
Anza đồng thời thúc đẩy cải thiện độ ổn định khi giao dịch hạ cánh. Agave phiên bản 2.3 giới thiệu client TPU hoàn toàn mới, giảm đáng kể độ trễ gửi giao dịch và khắc phục các vấn đề liên quan đến QUIC. Phần lớn các tối ưu hóa hiện đã được triển khai, các nhà tạo lập thị trường hàng đầu quan sát thấy độ trễ ở phân vị 95 qua đường dẫn TPU chuẩn đạt 0 slot, mang lại độ chắc chắn cực cao.
Trung hạn (3–9 tháng): DoubleZero, Alpenglow, Thực thi bất đồng bộ (APE)
DoubleZero (DZ)
DZ là mạng cáp quang được tùy chỉnh riêng cho Solana, giảm đáng kể độ trễ và tăng băng thông, đồng thời tối ưu truyền dữ liệu qua multicast phần cứng. Testnet đã có hơn 100 validator và 3% lượng stake trên mainnet tham gia, dự kiến ra mắt mainnet vào giữa tháng 9 năm 2025. Khi DZ được phổ biến rộng rãi, Solana có thể tăng tốc độ bao gồm giao dịch và tiếp tục cải thiện khả năng chịu tải cũng như tính công bằng của mạng.
Giao thức đồng thuận Alpenglow
Alpenglow là giao thức đồng thuận thế hệ mới của Solana, rút ngắn thời gian tất toán từ 12,8 giây xuống còn khoảng 150 miligiây. Giao thức này cũng đơn giản hóa thiết kế, thuận tiện cho việc hỗ trợ MCL và APE trong tương lai. Dự kiến triển khai trên mainnet vào cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026.
Thực thi chương trình bất đồng bộ (APE)
APE loại bỏ cơ chế replay (phát lại) trong đường dẫn hạ cánh giao dịch, giảm độ trễ — mục tiêu trọng tâm của Solana trong nhiều năm qua. Cùng với việc đơn giản hóa đồng thuận Alpenglow, độ phức tạp triển khai APE giảm đáng kể. Nhiều đề xuất (SIMD 192, 290, 297, 298, 301) đã được nộp, dự kiến ra mắt sau khi Alpenglow lên mainnet vào nửa đầu năm 2026.
Thực thi bất đồng bộ
Dài hạn (2027): Nhiều lãnh đạo song song (MCL) và ACE ở tầng giao thức
MCL và ACE ở tầng giao thức
Để xây dựng thị trường trên chuỗi thanh khoản nhất, Solana cần đáp ứng ba điều kiện:
-
Đủ dung lượng để thu thập mọi thông tin thị trường theo thời gian thực;
-
Xác nhận nhanh và tốc độ tick cao hơn;
-
Ứng dụng có khả năng kiểm soát việc sắp xếp giao dịch.
Lãnh đạo đơn lẻ có thể kiểm duyệt giao dịch
Hiện nay, phần lớn blockchain sử dụng cấu trúc lãnh đạo đơn lẻ, không đảm bảo tính công bằng hoặc chống kiểm duyệt trong việc sắp xếp giao dịch.
MCL cho phép nhiều lãnh đạo cùng xây dựng khối trong cùng một khoảng thời gian, giảm khả năng một lãnh đạo kiểm duyệt hoặc thao túng việc sắp xếp giao dịch. Việc sắp xếp giao dịch dựa trên phí ưu tiên, mỗi ứng dụng có thể thiết kế logic điều khiển sắp xếp, ví dụ như ưu tiên hủy lệnh.
Hủy lệnh theo phí ưu tiên
Thông tin đồng bộ toàn cầu
MCL cũng giúp thông tin từ các địa điểm khác nhau trên thế giới được đưa vào chuỗi một cách đồng bộ. Nhà tạo lập thị trường có thể tích hợp thông tin thời gian thực từ New York và Tokyo trong cùng một hợp đồng để xây dựng chiến lược. Khả năng này khó sao chép trong các hệ thống tập trung truyền thống, và là lợi thế độc đáo của cơ sở hạ tầng phi tập trung trong cạnh tranh thị trường vốn.
Tầm nhìn về thị trường vốn Internet của Solana đang hiện thực hóa nhanh chóng, toàn bộ hệ sinh thái từ tầng kỹ thuật đến tầng ứng dụng đều đang nỗ lực xây dựng hệ thống tài chính trên chuỗi có tính thanh khoản cao nhất toàn cầu. ACE sẽ trở thành mô hình cốt lõi, mang lại cuộc cách mạng trong việc sắp xếp giao dịch cho Solana, giúp các hợp đồng thông minh thực sự kiểm soát cơ sở hạ tầng tài chính.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@anza_xyz
