Cuộc đua cơ sở hạ tầng stablecoin: Hành trình cạnh tranh và hợp tác giữa Stable và Plasma
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cuộc đua cơ sở hạ tầng stablecoin: Hành trình cạnh tranh và hợp tác giữa Stable và Plasma
Hai chuỗi chuyên dụng cho stablecoin được hỗ trợ bởi USDT là Stable và Plasma có điểm gì giống và khác nhau?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Alex Liu, Foresight News
Khi stablecoin ngày càng chi phối thanh toán tiền mã hóa và thanh toán xuyên biên giới, các cơ sở hạ tầng được thiết kế riêng cho chúng cũng dần xuất hiện. Stable và Plasma là hai chuỗi chuyên dụng cho stablecoin được USDT hậu thuẫn, không chỉ khác biệt về lộ trình mà còn mang những định hướng chiến lược khác nhau: phục vụ người dùng cá nhân hay xây dựng trung tâm thanh toán doanh nghiệp? Bài viết này sẽ phân tích triết lý thiết kế và con đường phát triển của Stable, đồng thời so sánh sâu sắc với Plasma để làm rõ ý nghĩa thực tiễn và tiềm năng tương lai của các chuỗi chuyên biệt dành cho stablecoin.
Stablecoin đang chuyển từ vùng ngoại vi tài chính vào dòng chảy chính. Dữ liệu cho thấy lượng USDT lưu hành toàn cầu đã vượt ngưỡng 150 tỷ USD, số người dùng vượt 350 triệu, thậm chí tại một số quốc gia Mỹ Latinh, các siêu thị đã niêm yết giá trực tiếp bằng USDT. Sự bứt phá này buộc cơ sở hạ tầng phải tự định nghĩa lại chính mình. Stable ra đời đúng trong bối cảnh như vậy.
Stable: Chuỗi thanh toán chuyên biệt lấy USDT làm trung tâm
Stable là một blockchain Layer 1 được tạo riêng cho các tình huống sử dụng stablecoin, được hỗ trợ bởi Bitfinex và USDT0, Paolo Ardoino, CEO của Tether, đảm nhận vai trò cố vấn. Khác với các blockchain công cộng đa năng như Ethereum hay Tron, mục tiêu của Stable rất rõ ràng: giải quyết những điểm đau cốt lõi khi sử dụng stablecoin hiện nay: cấu trúc phí không ổn định, tốc độ xác nhận kém hiệu quả, trải nghiệm tương tác phức tạp, từ đó đề xướng việc thay đổi cách thức vận hành kỹ thuật của stablecoin thông qua một "chuỗi Stablecoin".
Về thiết kế cốt lõi, Stable sử dụng USDT làm Gas gốc trên chuỗi, người dùng không cần nắm giữ token nền tảng vẫn có thể khởi tạo giao dịch, chuyển khoản USDT theo hình thức P2P (ngang hàng) hoàn toàn miễn phí Gas. Thiết kế này đơn giản hóa trải nghiệm người dùng, phù hợp với các khoản thanh toán nhỏ lẻ thường xuyên và chuyển tiền xuyên biên giới.
Bên cạnh đó, Stable hỗ trợ thông lượng cao và thời gian xác nhận tính bằng giây, cơ chế đồng thuận StableBFT (dựa trên CometBFT của Cosmos) cùng kiến trúc DAG sắp ra mắt đảm bảo khả năng mở rộng hiệu suất; người dùng doanh nghiệp có thể đăng ký không gian khối riêng biệt, giúp tốc độ giao dịch và phí dự đoán được. Ngôn ngữ thiết kế "hướng tới tổ chức" này chạy xuyên suốt toàn bộ bản đồ phát triển của họ.
Lộ trình công nghệ của Stable chia làm ba giai đoạn: Giai đoạn đầu sử dụng USDT làm token GAS gốc, đạt được thời gian xác nhận dưới một giây; giai đoạn hai giới thiệu thực thi song song theo kiểu lạc quan (Optimistic Parallel Execution), nâng cao thông lượng để đạt TPS (số giao dịch mỗi giây) vượt 5.000; giai đoạn ba nâng cấp lên cơ chế đồng thuận dựa trên DAG.
Để phục vụ hệ sinh thái nhà phát triển, Stable hoàn toàn tương thích với EVM, trang bị SDK và API chuyên dụng. Về ví, Stable Wallet hỗ trợ đăng nhập xã hội, địa chỉ thân thiện người dùng, tích hợp thẻ ngân hàng... rõ ràng nghiêng về người dùng Web2.
Plasma: Con đường gắn kết với Bitcoin
Khác với sự "tự chủ độc lập" của Stable, Plasma là một sidechain của Bitcoin. Nó tận dụng tính an toàn neo từ BTC để xây dựng cơ chế vận hành riêng, nhưng lại sở hữu cơ chế đồng thuận và quy trình thanh toán độc lập. Plasma sử dụng dấu thời gian khối Bitcoin để đồng bộ hóa, chống tấn công tái tổ hợp, cứ mỗi 10 phút lại ghi một điểm kiểm tra lên mạng chính Bitcoin. Nhìn về kiến trúc, nó có phần giống Liquid nhưng tập trung hơn vào trường hợp sử dụng stablecoin.
Điểm bán hàng hấp dẫn nhất của Plasma là "chuyển tiền miễn phí": người dùng không phải trả bất kỳ phí Gas nào khi chuyển USDT. Các thao tác khác trên chuỗi thì vẫn thu phí bình thường — mô hình chiến lược "miễn phí thu hút, trả phí để mở rộng".
Plasma dự kiến ra mắt mainnet vào quý ba năm nay. Về huy động vốn, Plasma đã huy động thành công 24 triệu USD vào tháng 2 năm 2025, do Framework Ventures dẫn dắt, trong khi Peter Thiel, đồng sáng lập PayPal, tham gia vòng hạt giống với tư cách nhà đầu tư cá nhân. Về đội ngũ, Plasma do Paul Faecks sáng lập, trước đây từng là đồng sáng lập nền tảng vận hành tài sản số cho tổ chức Alloy.
Cũng giống Stable, Plasma hoàn toàn tương thích với EVM, cho phép nhà phát triển triển khai trực tiếp các ứng dụng từ Ethereum. Ngoài ra, người dùng trên Plasma có thể dùng USDT hoặc BTC để thanh toán phí giao dịch, từ đó tăng cường mối liên hệ tài chính với BTC. Là sản phẩm do Bitfinex và Tether cùng thúc đẩy, dù cách thực hiện kỹ thuật khác biệt, Plasma và Stable đều không thể tách rời khỏi câu chuyện USDT trong chiến lược dài hạn.
Điểm chung: Lôgic của cơ sở hạ tầng chuyên biệt cho stablecoin
Mặc dù khác lộ trình, Stable và Plasma có nhiều điểm chung. Cả hai đều xây dựng xung quanh USDT0 — phiên bản USDT gốc liên chuỗi được hiện thực hóa nhờ công nghệ LayerZero, nhằm giảm phân mảnh stablecoin và đạt được hoán đổi nguyên tử đa chuỗi. Hiện tại, USDT0 đã phủ sóng Arbitrum, HyperEVM và nhiều mạng lưới khác, cung cấp tính thống nhất thanh khoản mạnh mẽ hơn ở cấp độ giao thức.
Về bảo vệ quyền riêng tư, cả hai bên đều có kế hoạch chức năng tương ứng. Plasma đưa ra Shielded Transactions (giao dịch che chắn), trong khi Stable dự kiến hỗ trợ Confidential Transfers (chuyển khoản bảo mật), đều tăng cường khả năng bảo vệ riêng tư trong khuôn khổ tuân thủ pháp luật.
Nhưng điều thực sự tạo nên khoảng cách lại là sự khác biệt trong cách hiểu về "tình huống doanh nghiệp". Stable ra mắt chức năng «Enterprise Blockspace» và «bộ tổng hợp giao dịch USDT», dành riêng băng thông cho người dùng doanh nghiệp tần suất cao, đồng thời xử lý tập trung nhiều giao dịch chuyển tiền, nhằm đạt chi phí thấp hơn và hiệu suất cao hơn. Stable không dừng lại ở việc phục vụ người dùng lẻ tẻ, mà hướng đến trở thành trụ cột công nghệ cho mạng lưới thanh toán xuyên quốc gia của các doanh nghiệp lớn.
Thực tế và tầm nhìn: Liệu những chuỗi này có thực sự "cần thiết"?
Việc đặt ra câu hỏi này là điều hoàn toàn tự nhiên — Chúng ta thực sự cần xây dựng chuỗi riêng cho stablecoin hay không? Hiện tại, hơn 49% lượng USDT nằm trên mạng lưới Tron, nơi stablecoin chiếm vị trí thống trị, nhưng bản thân Tether lại chưa tham gia sâu vào vận hành hoặc quản trị chuỗi.
Sự xuất hiện của Stable và Plasma nhằm "hút" thanh khoản stablecoin đang tồn đọng trên các mạng cũ — không phải bằng cách thưởng token, mà bằng trải nghiệm thực tế "miễn phí", "nhanh hơn", "ổn định hơn", từ đó tạo nên sự "hút máu nhẹ nhàng". Nếu có thể xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh thông qua chuyển tiền miễn phí Gas, dịch vụ cấp doanh nghiệp, chức năng liên chuỗi gốc… Stable và Plasma trong tương lai có thể đóng vai trò tương tự SWIFT — vừa cung cấp stablecoin, vừa làm chủ vận hành mạng lưới.
Tiến độ hiện tại và các điểm theo dõi trong tương lai
Hiện tại, Plasma đã thu hút hơn 1 tỷ USD tiền gửi người dùng thông qua bán token (tiền khai thác), vươn lên vị trí top 10 chuỗi công cộng về thanh khoản stablecoin, và đạt được nhiều hợp tác toàn cầu: như với YellowCard để thúc đẩy chuyển tiền USDT tại châu Phi, với BiLira để kết nối kênh pháp định địa phương tại Thổ Nhĩ Kỳ...
Stable vẫn đang trong giai đoạn xây dựng ban đầu, nhưng thể hiện rõ "tham vọng cơ sở hạ tầng": dù là thử nghiệm kiến trúc DAG hay các dịch vụ hướng đến doanh nghiệp và nhà phát triển, tất cả đều thể hiện tham vọng xây dựng một "mạng tài chính trên chuỗi được thiết kế riêng cho stablecoin".
Kết luận: Tương lai của chuỗi stablecoin đang hình thành
Sự xuất hiện của Stable và Plasma báo hiệu một cách nào đó rằng cơ sở hạ tầng tiền mã hóa đang bước vào giai đoạn "chuỗi chức năng chuyên biệt". Chúng không nhằm thay thế hoàn toàn các blockchain công cộng hiện có, mà là sự tái cấu trúc theo hướng chuyên biệt hóa dọc. Stablecoin, với tư cách là loại tài sản có giá trị thực tiễn nhất trong thế giới mã hóa, xứng đáng có một mạng lưới chủ quyền riêng — chính là khoảng trống mà Stable và Plasma đang cố gắng lấp đầy.
Trong vài năm tới, khả năng của hai chuỗi này trong việc xây dựng hệ sinh thái thực sự sôi động và phát triển bền vững sẽ trở thành tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá xem "chuỗi stablecoin" có thực sự cần thiết hay không. Đối với bản thân USDT, cuộc cải cách kiến trúc này cũng có thể đánh dấu bước chuyển mình sâu sắc từ "được sử dụng thụ động" sang "làm chủ vận hành".
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Foresight News
