Chính quyền tiểu bang Mỹ lựa chọn chuỗi công khai phát hành stablecoin như thế nào?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chính quyền tiểu bang Mỹ lựa chọn chuỗi công khai phát hành stablecoin như thế nào?
Đánh giá điểm cho các chuỗi công khai.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tối qua tôi đọc được một tin tức, bang Wyoming của Mỹ đã tổ chức đánh giá công khai để lựa chọn blockchain cho stablecoin WYST sắp phát hành của mình. Cuối cùng 11 blockchain lọt vào danh sách đề cử, Aptos và Solana đồng hạng nhất với 32 điểm, Sei theo sát ở vị trí thứ hai với 30 điểm, trong khi Ethereum và các L2 chỉ đạt 26 điểm hoặc thấp hơn – điều này khác biệt khá lớn so với cảm nhận thông thường về mức độ sôi động hệ sinh thái hay giá token của các blockchain. Vậy tiêu chí chấm điểm này cụ thể ra sao? Tôi rất tò mò, nên đã cùng học hỏi với thầy GPT.
1/ Trước hết cần khen ngợi tinh thần "build in public" của chính quyền bang Mỹ. Ủy ban Stablecoin Wyoming (Wyoming Stable Token Committee), đơn vị đứng sau stablecoin WYST, được thành lập vào tháng 3 năm 2023 theo Đạo luật Stable Token của bang. Ủy ban này có một tài liệu Notion công khai, bao gồm giới thiệu dự án, lịch họp và biên bản họp, tiêu chí đánh giá và kết quả, bản ghi nhớ (memo), hỏi đáp (Q&A), thông tin liên hệ, đồng thời liệt kê kênh YouTube riêng, tài khoản X, Warpcast và Github – minh bạch và nghiêm túc hơn rất nhiều dự án hiện nay.
Nếu quan tâm có thể trực tiếp theo dõi tại:
https://stabletoken.notion.site/
2/ Vào quý IV/2024, ủy ban sơ tuyển 28 blockchain, trước tiên loại 14 cái tên không đạt 4 tiêu chí cơ bản dạng đúng/sai: có phải mạng không cần cấp phép, tính minh bạch nguồn cung, khả năng phân tích trên chuỗi, và khả năng đóng băng tài sản. Sau đó sử dụng 9 tiêu chí (mỗi tiêu chí tối đa 3 điểm): ổn định mạng lưới, số lượng người dùng hoạt động, TVL, vốn hóa thị trường stablecoin, TPS, phí giao dịch, thời gian hoàn tất giao dịch, thời gian tạo khối, và việc có đăng ký tại Wyoming. Tiếp theo là cộng/trừ điểm từ 5 lợi thế bổ sung (mỗi mục +2 điểm): riêng tư, khả năng tương tác, hợp đồng thông minh/khả năng lập trình, các trường hợp sử dụng, đối tác; và trừ điểm từ 6 rủi ro bổ sung (mỗi mục -2 điểm): vi phạm pháp luật thực thể, vi phạm pháp luật đội ngũ, tiền sử lỗi bảo mật, hiệu suất mạng kém, thiếu chương trình thưởng lỗ hổng, thiếu bảo trì mã nguồn.
Kết quả cuối cùng đề xuất đưa 5 blockchain lớp 1: Solana (32 điểm), Avalanche (26 điểm), Ethereum (26 điểm), Stellar (24 điểm), Sui (26 điểm); và 4 blockchain lớp 2 đạt yêu cầu: Arbitrum (26 điểm), Base (25 điểm), Optimism (19 điểm), Polygon (26 điểm) vào danh sách “blockchain ứng cử viên”.
3/ Aptos và SEI thực chất là hai cái tên mới được thêm vào trong quý I năm nay. Trong quý này, ủy ban cập nhật tiêu chí đánh giá: thêm tiêu chí “có nhà cung cấp hỗ trợ” – nghĩa là blockchain phải có nhà phát triển, kiểm toán hoặc triển khai hạ tầng do đối tác của ủy ban đảm nhiệm, hoặc do quỹ tài trợ được phê duyệt.
Cập nhật thêm một điều kiện: “Blockchain phải được nền tảng phân tích chuỗi (như Chainalysis, TRM Labs) mà ủy ban hợp tác lập chỉ mục đầy đủ và hỗ trợ”.
Thêm hai mục cộng điểm trong phần lợi thế bổ sung:
- Xu hướng thị trường mới nổi (Emerging Market Trends): có hỗ trợ các dự án thuộc lĩnh vực mới như AI, DePIN, thực tế ảo, tài sản trò chơi hay không?
- Hỗ trợ từ quỹ (Foundation Support): quỹ có hỗ trợ phát triển công nghệ, thanh khoản WYST hoặc quảng bá thị trường ít nhất một trong ba lĩnh vực này hay không?
Trong lần đánh giá này, Aptos và SEI lần lượt đạt 32 và 30 điểm, do đó được thêm vào danh sách đề cử.
4/ Vậy sự chênh lệch điểm số đến từ đâu? Tôi đã lập một biểu đồ so sánh các điểm khác biệt chính theo các chỉ số cốt lõi. Lưu ý rằng, đợt đánh giá mới này không chấm lại 9 blockchain đã được chọn trước đó, nên một số dữ liệu dưới đây là từ cuối năm 2024, chưa phải cập nhật mới nhất.
Có thể thấy TVL của Ethereum vượt trội hoàn toàn, nhưng ở các chỉ số như số giao dịch mỗi giây (TPS), thời gian hoàn tất giao dịch, phí giao dịch, thời gian tạo khối – chuỗi phi tập trung này chịu nhiều bất lợi. Cũng từ đây thấy rõ việc phân luồng qua Layer 2 khiến số lượng người dùng hoạt động trên mạng chính Ethereum chỉ ngang tầm với SEI, thua xa Aptos và Solana.
Nhưng tại sao Aptos lại có thể ngang bằng Solana với điểm cao nhất? Tôi nhận thấy một mặt Aptos thực sự rất cân bằng: tuân thủ quy định tốt, tốc độ nhanh, chi phí thấp, mạng ổn định. Mặt khác cũng vì đợt đánh giá thứ hai thêm hai điểm cộng mới, nhưng Solana không tham gia lại vòng này. Nếu loại bỏ hai điểm cộng đó, điểm thực tế cao nhất vẫn thuộc về Solana.
5/ Điều này đáng chú ý với những người ủng hộ Ethereum: dù Ethereum luôn tự xưng là lựa chọn lý tưởng để token hóa tài sản thật, nhưng khi áp dụng vào quyết định công nghệ cấp chính phủ, thì các yếu tố như mạng không cần cấp phép chỉ là điều kiện vượt qua, không phải yếu tố phân biệt; ổn định mạng chỉ chiếm một phần nhỏ trong tiêu chí cốt lõi; thiếu rào cản kỹ thuật và hiệu suất mạng kém là các yếu tố bị trừ điểm – Solana từng ngừng hoạt động nên bị trừ 1 điểm, nhưng ảnh hưởng không lớn. Không có tiêu chí đánh giá mức độ phi tập trung. Ngược lại, chính quyền bang lại coi trọng khả năng đóng băng tài sản và việc có thực thể đặt tại Wyoming. Phần lớn các tiêu chí cốt lõi đều tập trung vào hiệu suất, chi phí và quy mô.
Tất nhiên, dự án stablecoin cấp bang này từ đầu đã tuyên bố tuân thủ nguyên tắc “hỗ trợ đa chuỗi, trung lập về công nghệ”, sẽ tiếp tục cập nhật quy tắc, thu thập phản hồi, và hoan nghênh các blockchain chưa lọt vào danh sách nộp đơn tham gia đánh giá. Vì vậy, cả những blockchain đã vào danh sách lẫn chưa vào đều về lý thuyết vẫn có cơ hội.
6/ Ngoài việc lựa chọn blockchain, dự án stablecoin cấp bang của Wyoming cũng đáng chú ý. Là bang đầu tiên của Mỹ lên kế hoạch phát hành stablecoin, ban đầu WYST dự kiến ra mắt trước ngày 4/7, nhưng tại cuộc họp cuối tháng 5, thời điểm này đã được dời sang quý III năm 2025, với ngày đề xuất mới là 20/8. Các công việc còn lại bao gồm: lấy ý kiến công chúng về quy tắc quản lý quỹ dự trữ, phê duyệt cuối cùng, xây dựng bảng kế toán/chứng từ chuyên biệt cho ủy ban, thiết lập tài khoản tín thác và tài khoản quỹ thanh khoản với bên giữ quỹ độc lập, liên hệ với các nhà cung cấp dịch vụ được cấp phép – gồm sàn giao dịch tập trung, nền tảng thanh toán, ví kỹ thuật số, market maker – nhằm mua bán và tái phân phối WYST.
Cuối cùng, quỹ dự trữ sau stablecoin sẽ do Franklin Templeton quản lý, Chainalysis phụ trách phân tích chuỗi, hợp tác với LayerZero và Fireblocks để hoàn thiện tích hợp, xây dựng mạng xác thực phi tập trung và website chính thức, triển khai hợp đồng WYST lên mainnet trước ngày 20/8, rồi chính thức công bố tại Hội nghị Blockchain Wyoming.
Bên cạnh Wyoming, bang Nebraska đã thông qua Đạo luật Đổi mới Tài chính (Financial Innovation Act), cho phép thực thể Telcoin phát hành một stablecoin được nhà nước hậu thuẫn, tạm gọi là eUSD. Một vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc liên bang Mỹ, đảo Tinian thuộc Quần đảo Bắc Mariana, đang cố gắng phát hành stablecoin đô la Mỹ mang tên Marianas US Dollar (MUSD). Dự án bị Thống đốc phủ quyết vào tháng 4, nhưng Thượng viện đảo đã bác bỏ quyết định phủ quyết này vào tháng 5.
Tình trạng các bang Mỹ và các tập đoàn lớn đều đang háo hức phát hành stablecoin riêng dễ khiến người ta liên tưởng đến Thời kỳ Ngân hàng Tự do (1837–1866), khi các bang, thành phố, ngân hàng tư nhân, công ty đường sắt, cửa hàng, nhà hàng, nhà thờ và cá nhân cho đến năm 1860 đã phát hành khoảng 8.000 loại tiền tệ khác nhau, vô cùng đa dạng nhưng thiếu tiêu chuẩn thống nhất. Hình ảnh minh họa bài viết chính là đồng tiền tư nhân mệnh giá 1 đô la do Công ty Cầu Delaware, bang New Jersey phát hành từ năm 1836 đến 1841.
7/ Gần đây, thảo luận về stablecoin Nhân dân tệ cũng rất sôi nổi, một số tập đoàn lớn cũng đang nóng lòng thử sức. Sau câu hỏi có nên phát hành hay không, vấn đề tiếp theo sẽ là chạy trên blockchain nào: có nên tạo thêm một chuỗi riêng, dùng chuỗi liên minh do doanh nghiệp lớn vận hành như AntChain hay JD Chain, kết nối với các public chain quốc tế phổ biến, hay sử dụng các chuỗi nội địa như Hashkey Chain, Conflux... Đây là chủ đề hoàn toàn mới đối với chính phủ và doanh nghiệp Trung Quốc, Mỹ và toàn thế giới. Hệ thống đánh giá và công khai như Wyoming tuy chưa hoàn hảo, nhưng cũng đã tạo ra một khuôn mẫu cho những người đi sau. Trong tương lai, chúng ta sẽ chứng kiến thêm nhiều tiến triển thú vị trong quản trị như vậy.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@PodOur2Cents
