Tiếng ồn ào của máy khai thác đã dần khuất xa, cơn sốt Bitcoin tại Kentucky đã đi đến hồi kết
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tiếng ồn ào của máy khai thác đã dần khuất xa, cơn sốt Bitcoin tại Kentucky đã đi đến hồi kết
Vào thời kỳ đỉnh cao, Kentucky đóng góp khoảng 20% công suất khai thác tiền mã hóa theo cơ chế proof-of-work của toàn nước Mỹ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Dina Temple-Raston
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Nếu bạn lái xe đến vùng ngoại ô thành phố Campton với dân số dưới 400 người, bạn sẽ nghe thấy tiếng rì rầm vang lên từ những khu rừng – đó là âm thanh từ các thiết bị khai thác tiền mã hóa. Khi tiến gần hơn, nguồn gốc của âm thanh dần hiện ra trước mắt: những dãy nhà kim loại thấp, hình dáng như container, xếp thành hình bán nguyệt, tiếng động cơ và quạt làm mát liên tục vang vọng. Xung quanh khu vực là hàng rào dây thép gai, camera giám sát, và hai nhân viên an ninh ngồi trong xe bán tải canh gác bên ngoài hàng rào cảnh giới.
Những container kim loại trải dài khắp đồi núi, đúng chỗ từng là mỏ than cũ. Bên trong, các máy tính chuyên dụng đang chạy hết công suất để giải những bài toán phức tạp: cạnh tranh sức mạnh xử lý nhằm xác thực giao dịch Bitcoin và nhận phần thưởng nhỏ giọt Bitcoin.
Trong một khoảng thời gian ngắn vào năm 2021, khu vực này dường như chứng kiến sự thịnh vượng mới, in đậm dấu ấn Bitcoin. Vào thời kỳ đỉnh cao, bang Kentucky đóng góp khoảng 20% tổng công suất khai thác tiền mã hóa theo phương pháp Proof-of-Work trên toàn nước Mỹ.
Nhưng ở đây, thịnh vượng và suy thoái luôn đi theo một chu kỳ lịch sử. Các quan chức địa phương cho biết do quy định lỏng lẻo tại Kentucky và mức độ minh bạch ngành thấp, rất khó thống kê chính xác số lượng mỏ khai thác tiền mã hóa vẫn đang hoạt động ở miền đông bang. Nhưng người dân địa phương hiểu rõ rằng, cơn sốt đã bắt đầu lắng xuống.
“Họ hoặc xây dựng mỏ trên đất của người khác, hoặc trả tiền để các công ty địa phương cung cấp mặt bằng,” luật sư Anna Whites, người từng đại diện nhiều khách hàng khai thác tiền mã hóa, cáo buộc, “Họ trả khoản phí ban đầu, hoặc thuyết phục chủ đất chi trả khoản phí đó, sau đó vận hành khai thác trong ba tháng đầu, rồi biến mất không dấu vết khi chu kỳ thanh toán tiếp theo sắp đến.”
Đầu năm 2022, khi công ty Mohawk Energy khởi động dự án khai thác tiền mã hóa tại Jenkins, bang Kentucky, các quan chức địa phương nói lần này sẽ khác. Mohawk Energy, được đồng sáng lập bởi thượng nghị sĩ bang Kentucky Brandon Smith, đã mua một tòa nhà rộng 41.000 foot vuông cùng 8 mẫu đất xung quanh. Công ty cho thuê phần lớn diện tích cho một doanh nghiệp khai thác tiền mã hóa đến từ Trung Quốc, phần còn lại được dùng làm phòng học và trung tâm đào tạo thực hành, nhằm dạy người dân địa phương sửa iPad, bảo trì máy khai thác Bitcoin và phát triển kỹ năng cần thiết cho nền kinh tế số. Đây là sự kiện lớn đối với Jenkins: truyền hình công cộng địa phương đưa tin về lễ khởi động, với hình ảnh hộp dụng cụ, công nhân và các quan chức chính quyền nở nụ cười rạng rỡ.
“Kế hoạch của Mohawk là tuyển dụng những cựu công nhân mỏ than nghỉ hưu và những cựu chiến binh khuyết tật trở về miền đông Kentucky nhưng không tìm được việc làm, sau đó đào tạo họ,” Whites nói (Mohawk là một trong những khách hàng của bà), “Ngoài những cam kết khác, dự án còn hứa hẹn mức lương gần đạt sáu con số và cam kết đầu tư một phần lợi nhuận từ khai thác vào chương trình đào tạo để phát triển nó. Trong một thời gian, mọi thứ thực sự hiệu quả.”
Whites cho biết, trong khoảng 18 tháng ngắn ngủi, tình hình trông đầy hy vọng: 28 gia đình có được thu nhập thực tế, mỗi gia đình có một người có việc làm ổn định, thêm khoảng 30 người thân cũng tìm được việc làm gần đó. Nhưng khi chúng tôi hỏi về hiện trạng, bà dừng lại một chút. “Tôi tin rằng phần lớn trong số họ lại thất nghiệp.”
Sự thay đổi diễn ra quá đột ngột. Đối tác Trung Quốc kiện Mohawk vì vi phạm hợp đồng, Mohawk phản tố lại. Phần lợi nhuận tiền mã hóa mà cả hai bên chia sẻ chưa từng được thực hiện. Ngày nay, khi một bộ phận cư dân Kentucky đã mất niềm tin vào việc khai thác Bitcoin, họ bắt đầu nói về các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) bằng chính giọng điệu từng dùng để nói về mỏ than và tỷ lệ băm (hash rate), với một sự kỳ vọng thận trọng. Họ nói rằng AI có thể mang lại việc làm, mạng cáp quang và sự phát triển lâu dài.
Colby Kirk điều hành một tổ chức phi lợi nhuận tên One East Kentucky, chuyên thúc đẩy phát triển kinh tế cho khu vực. Ông vẫn nhớ khoảnh khắc chủ đề chuyển hướng tại hội nghị mùa xuân của Hiệp hội Phát triển Kinh tế Kentucky vào tháng 4 năm nay tại Paducah.
“Có vài cố vấn chọn địa điểm trong nhóm thảo luận, họ nói về các trung tâm dữ liệu,” ông hồi tưởng, “Họ nhắc đến hành lang I-81 ở phía bắc Pennsylvania, nơi tập trung nhiều trung tâm dữ liệu lớn, và đặt câu hỏi liệu cộng đồng của chúng ta có thể chuẩn bị sẵn sàng cho những khoản đầu tư như vậy không? Một cố vấn đáp rằng điều đó đòi hỏi một số điều kiện nhất định.”
Hóa ra, những điều kiện đó không dễ đáp ứng: đất bằng phẳng, điện năng dồi dào, mạng cáp quang, và lực lượng lao động có kỹ năng nối dây và hàn. Tình cờ thay, theo thống kê của tổ chức One East Kentucky, số lượng thợ hàn ở khu vực này gấp khoảng hai lần trung bình toàn quốc. Điều này dễ hiểu, bởi trong môi trường mỏ than – nơi chứa đầy kim loại và áp lực – thợ hàn là chìa khóa duy trì mọi thứ vận hành trơn tru.
Cơ sở hạ tầng cũ vẫn còn nguyên đó: trạm biến áp, mặt đất vững chắc, hệ thống làm mát, và phần cứng tiêu thụ điện năng cao chờ được khởi động lại. “Có lẽ các cơ sở như trung tâm dữ liệu có thể là một phần giải pháp,” Kirk nói.
Vì vậy, khi phần thảo luận kết thúc và bước vào phần hỏi đáp, Kirk nói ông đã đặt một câu hỏi cứ ám ảnh mình bấy lâu.
“Bạn biết không, 50, 60 năm trước, một chiếc máy tính cần chiếm diện tích lớn hơn cả văn phòng của tôi, giờ đây chiếc điện thoại trong túi tôi còn tiên tiến hơn cả máy tính từng đưa phi hành gia lên Mặt Trăng,” ông nhớ lại câu hỏi của mình, “Liệu những trung tâm dữ liệu này sẽ mãi mãi cần những tòa nhà cao 30 đến 40 feet, diện tích hàng triệu foot vuông? Hay chúng ta sẽ để lại vô số kho bãi hay tàn tích công nghiệp khổng lồ không được sử dụng tối đa?”
Ông cho biết cố vấn đó không đưa ra câu trả lời thỏa đáng. “Vấn đề nằm ở đó,” Kirk nói, “Chúng ta hoàn toàn không biết gì về tương lai của công nghệ dạng này.”
Sự bất định này khiến Nina McCoy cảm thấy lo lắng. Bà từng là giáo viên sinh học cấp ba tại Inez – một thị trấn than nổi tiếng vì Tổng thống Mỹ Lyndon Johnson từng chọn nơi đây vào năm 1964 để vận động chiến dịch “Chiến tranh chống nghèo đói” của mình.
“Nghe có vẻ tệ hại,” bà nói, “nhưng nếu họ chọn xây cái thứ này ở đây, thì nghĩa là nó là rắc rối. Chúng tôi sống ở đây đủ lâu để hiểu quy luật: người ta luôn đổ những thứ họ không muốn vào những nơi như thế này.”
Sự nghi ngờ của bà bắt nguồn từ trải nghiệm cá nhân: vào tháng 10 năm 2000, một vụ rò rỉ bùn than quy mô lớn xảy ra tại mỏ than thượng nguồn sông Coldwater Fork, làm ô nhiễm dòng nước chảy qua sân sau nhà bà, khiến người dân Inez không thể dùng nước máy trong nhiều tháng.
“Chúng tôi ở hạ nguồn nên một thời gian sau mới biết chuyện, nhưng hệ thống trường học phải đóng cửa khoảng một tuần cho đến khi tìm được nguồn nước thay thế,” bà nói.
Cho đến ngày nay, nhiều cư dân Inez vẫn không tin tưởng nước máy.
Vì vậy, khi McCoy nghe những lời quảng bá về trí tuệ nhân tạo, bà nghe thấy một âm thanh khác: Một lời hứa nữa, nhưng đằng sau đó là cái giá phải trả. “Chúng ta cho phép những người này được gọi là ‘người tạo việc làm’,” bà nói, “Dù là AI, tiền mã hóa hay bất cứ thứ gì, chúng ta cúi đầu trước họ, để họ chỉ đạo cộng đồng mình, chỉ vì họ là ‘người tạo việc làm’. Nhưng thực tế, họ không phải người tạo việc làm, mà là người tạo lợi nhuận.”
Và lợi nhuận luôn để lại dấu vết.
Các trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng năng lượng khổng lồ – một lần tìm kiếm ChatGPT tiêu tốn năng lượng gấp 10 lần tìm kiếm Google thông thường, đồng thời sinh ra nhiệt lượng cao. Để làm mát, các cơ sở này tiêu thụ hàng tỷ gallon nước mỗi năm (1 gallon = 3,79 lít), phần lớn bay hơi. Người dân cảnh giác, vì họ từng chịu thiệt thòi do các cơ sở khác và chất thải của chúng, lo ngại rằng các cơ sở mới có thể ảnh hưởng đến cá, làm hư hại đất đai – những thứ mà cư dân Kentucky mong muốn bảo vệ.
Dù vậy, một số người dân địa phương vẫn nhìn thấy tiềm năng của trí tuệ nhân tạo, thậm chí là cơ hội tiến bộ.
“AI đã len lỏi vào cuộc sống chúng ta,” doanh nhân địa phương Wes Hamilton nói, người từng tham gia lĩnh vực khai thác tiền mã hóa vào thời kỳ đỉnh cao tại Kentucky, “Siri, ChatGPT, robot – tất cả những gì bạn nghĩ đến đều không thể thiếu AI.” Ông nói, “Bitcoin là trò chơi một lần, bạn tạo ra nó, chỉ người sở hữu máy khai thác mới được lợi.”
Hamilton tin rằng các trung tâm dữ liệu có thể thu hút nhà đầu tư, kỹ sư, thậm chí là các doanh nghiệp sẵn sàng ở lại lâu dài. Ông nói, những chuyên gia AI khắp thế giới sẽ đổ về Kentucky. Dù thừa nhận từng thua lỗ nặng nề trong các dự án tiền mã hóa, ông khẳng định lần này sẽ khác.
Khi Bitcoin mới nổi, các nhà làm luật đã đưa ra chính sách miễn giảm thuế hấp dẫn để thu hút thợ đào: các công ty đầu tư hơn 1 triệu USD được miễn thuế bán hàng đối với phần cứng và điện năng. Vào tháng 3 năm 2025, Thống đốc bang Kentucky Andy Beshear thậm chí còn đi xa hơn khi ký thông qua Đạo luật Quyền Bitcoin.
Luật được quảng bá như “bảo vệ tự do tài chính cá nhân”, nhằm đảm bảo quyền sử dụng tài sản số của cư dân Kentucky. Bản dự thảo ban đầu còn tiến xa hơn, cố gắng cấm chính quyền địa phương sử dụng quy hoạch để hạn chế hoạt động khai thác tiền mã hóa, điều này gây phản đối từ các tổ chức môi trường. Câu chữ cuối cùng bị làm yếu đi, nhưng ý định cốt lõi vẫn giữ nguyên: tại Kentucky, việc khai thác tài nguyên số vẫn sẽ tiếp tục vang vọng.
Đó là lý do vì sao chúng ta đứng bên ngoài cơ sở khai thác ở Campton, ngắm nhìn dãy nhà kim loại hình bán nguyệt giữa rừng cây. Mỏ khai thác hoạt động suốt ngày đêm, kể cả Chủ nhật. Ngày nay, khi giá Bitcoin dao động quanh mức 100.000 USD, các thợ đào lớn bắt đầu bàn đến việc chuyển sang AI, người ta không khỏi tự hỏi: Liệu hoạt động khai thác Bitcoin tại Kentucky có thể hồi sinh?
Hoạt động khai thác Bitcoin của Mohawk thậm chí có thể tái khởi động. Anna Whites nói các bên dự kiến bước vào thủ tục trọng tài vào ngày 12 tháng 5. “Tôi tràn đầy hy vọng,” bà nói với chúng tôi, “Tôi rất mong họ sẽ ngồi xuống, nói: ‘Cơ sở của anh thật tuyệt, hãy bắt đầu ngay thôi.’”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@WIRED
