a16z: Hiểu 7 loại phân loại mã thông báo, nắm rõ giá trị tài sản tiền mã hóa đến từ đâu
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
a16z: Hiểu 7 loại phân loại mã thông báo, nắm rõ giá trị tài sản tiền mã hóa đến từ đâu
Token đã hiện thực hóa quyền sở hữu số thực sự.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Miles Jennings,Scott Duke Kominers,Eddy Lazzarin
Biên dịch: TechFlow
Cùng với sự gia tăng hoạt động và đổi mới trong các mô hình mạng dựa trên token, những người xây dựng đang tự hỏi làm thế nào để phân biệt giữa các loại token khác nhau – và loại token nào có thể là lựa chọn tốt nhất cho doanh nghiệp của họ. Đồng thời, cả người tiêu dùng lẫn các nhà hoạch định chính sách đều đang nỗ lực hiểu rõ hơn về vai trò và rủi ro của token blockchain trong các ứng dụng.
Để giúp tổ chức cuộc đối thoại này, chúng tôi cung cấp các định nghĩa, ví dụ và khung phân tích nhằm hỗ trợ bạn hiểu bảy loại token phổ biến nhất mà các doanh nhân thường sử dụng: token mạng, token chứng khoán, token do công ty hậu thuẫn, token chức năng, token sưu tầm, token được đảm bảo bằng tài sản và Memecoin. Chúng tôi sẽ trình bày chi tiết hơn về từng loại dưới đây.
Tóm tắt nhanh: Token và các đặc điểm của chúng
Về bản chất, token mang lại quyền sở hữu kỹ thuật số thực sự.
Chính xác hơn, blockchain là một máy tính phi tập trung gồm một mạng lưới các máy tính cá nhân duy trì sổ cái chung – thực tế là một “máy tính trên không”. Token là những bản ghi dữ liệu trên các sổ cái này, có thể theo dõi số lượng, quyền hạn và các siêu dữ liệu khác. Điều quan trọng là, những bản ghi dữ liệu này chỉ có thể thay đổi theo các quy tắc được mã hóa trên blockchain, và các quy tắc này có thể được dùng để cấp các quyền thi hành được.
Dưới độ chính xác này, còn rất nhiều chi tiết ảnh hưởng đến thiết kế, chức năng, giá trị và rủi ro: Vì token được nhúng vào phần mềm nên chúng có thể được lập trình để đại diện cho gần như bất cứ thứ gì – bất kỳ dạng dữ liệu hay hồ sơ tài sản nào. Điều đó có nghĩa là token có thể được thiết kế thành nơi lưu trữ giá trị kỹ thuật số như Bitcoin, tài sản sản xuất và tiêu dùng như Ethereum, đồ sưu tầm như thẻ bài kỹ thuật số và vật phẩm trong game, stablecoin phục vụ thanh toán như USDC, hoặc thậm chí là cổ phiếu được số hóa.
Một số token cung cấp cho người nắm giữ nhiều quyền lợi khác nhau (ví dụ như quyền biểu quyết hoặc quyền kinh tế), trong khi những token khác chỉ cho phép sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ mạng. Một số token có thể chuyển nhượng giữa người dùng, một số thì không. Một số token là thay thế được, tức là mọi đơn vị đều tương đương nhau (ví dụ như tiền giấy đô la Mỹ), trong khi các token khác là không thể thay thế, tức là chúng đại diện cho các tài sản cá nhân độc nhất (duy nhất, ví dụ như thẻ bài hay thậm chí là bức tranh Mona Lisa).
Những lựa chọn thiết kế này rất quan trọng vì chúng quyết định liệu một token có phải là phương tiện lưu trữ giá trị hay trao đổi tốt hay không; nó có phải là một tài sản sinh lời với chức năng nội tại và/hoặc giá trị kinh tế hay không; hoặc về cơ bản nó hoàn toàn vô giá trị. Các đặc điểm cụ thể của một token cũng quyết định cách thức xử lý pháp lý đối với nó dưới luật áp dụng.
Vì vậy, dù bạn đang xây dựng dự án dựa trên blockchain, đầu tư vào token, hay chỉ đơn thuần là người tiêu dùng sử dụng token, việc hiểu rõ những điều cần chú ý là cực kỳ quan trọng. Việc nhầm lẫn giữa Memecoin và token mạng là điều cần tránh. Phần còn lại của bài viết này nhằm mục đích xóa bỏ sự nhầm lẫn đó.
Các loại token
Token mạng
Token mạng gắn liền về mặt chức năng với blockchain hoặc giao thức hợp đồng thông minh, và giá trị của chúng bắt nguồn từ đó.
Token mạng thường có tính hữu ích nội tại; chúng có thể được dùng để vận hành mạng, đạt được sự đồng thuận, phối hợp nâng cấp giao thức hoặc khuyến khích các hành động trên mạng. Mạng lưới liên quan đến token này thường (và đáng lẽ nên) chứa các cơ chế kinh tế thúc đẩy giá trị token. Những cơ chế này bao gồm mua lại theo chương trình, chia cổ tức, và các thay đổi khác đối với tổng cung token thông qua việc tạo ra token (“vòi nước”) hoặc đốt cháy token (“bồn thoát”), nhằm tạo áp lực lạm phát và thắt chặt tiền tệ để phục vụ mạng lưới.
Token mạng có thể có sự phụ thuộc vào niềm tin giống như hàng hóa và chứng khoán. Nhận thức được điều này, khung năm 2019 của SEC và đạo luật FIT21 đều quy định rằng khi sự phi tập trung của mạng nền tảng làm giảm những sự phụ thuộc này, token mạng sẽ được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng của luật chứng khoán Hoa Kỳ. Bản chất cốt lõi của sự phi tập trung là hệ thống có thể hoạt động mà không cần kiểm soát bởi con người (cá nhân, công ty hay nhóm quản lý).
Token mạng phù hợp nhất để khởi tạo mạng lưới mới, phân bổ quyền sở hữu hoặc kiểm soát mạng cho người dùng của nó, và/hoặc đảm bảo mạng có thể tự tài trợ cho hoạt động liên tục và an toàn. Các ví dụ về token mạng bao gồm DOGE, BTC của Bitcoin, ETH của Ethereum, SOL của Solana và UNI của Uniswap. Trong bối cảnh các giao thức hợp đồng thông minh như Uniswap và Aave, token mạng đôi khi còn được gọi là “token giao thức” hoặc “token ứng dụng”.
Token chứng khoán
Token chứng khoán là hình thức kỹ thuật số của chứng khoán, có thể ở dạng truyền thống (ví dụ như cổ phiếu công ty hoặc trái phiếu doanh nghiệp), hoặc có đặc điểm đặc biệt như quyền lợi từ lợi nhuận của công ty trách nhiệm hữu hạn LLC, phần trăm thu nhập tương lai của vận động viên, hoặc thậm chí là quyền chứng khoán hóa từ khoản thanh toán dàn xếp kiện tụng tương lai.
Chứng khoán thường trao cho người nắm giữ một số quyền lợi, quyền sở hữu hoặc lợi ích nhất định, và người phát hành thường có quyền đơn phương ảnh hưởng hoặc định hình rủi ro tài sản. Khi Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) dự kiến hiện đại hóa luật chứng khoán để cho phép giao dịch trên chuỗi, số lượng và loại hình chứng khoán được token hóa có thể gia tăng, điều này có thể nâng cao hiệu quả và tính thanh khoản của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, ngay cả khi danh mục ngày càng mở rộng, chứng khoán kỹ thuật số vẫn sẽ chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán Hoa Kỳ.
Token chứng khoán đã được dùng để huy động vốn cho doanh nghiệp. Ví dụ về token chứng khoán bao gồm Etherfuse Stablebonds và Aspen Coin, trong đó Aspen Coin đại diện cho quyền sở hữu một phần khu nghỉ dưỡng Aspen Ridge.
Token do công ty hậu thuẫn
Token do công ty hậu thuẫn có mối liên hệ nội tại với các ứng dụng, sản phẩm hoặc dịch vụ ngoài chuỗi do công ty (hoặc tổ chức tập trung khác) vận hành, và lấy giá trị từ đó.
Cũng giống như token mạng, token do công ty hậu thuẫn có thể sử dụng blockchain và hợp đồng thông minh (ví dụ: để xúc tiến thanh toán). Tuy nhiên, vì chúng chủ yếu liên quan đến hoạt động ngoài chuỗi chứ không phải quyền sở hữu mạng, công ty có thể kiểm soát đơn phương việc phát hành, tính hữu ích và giá trị của chúng. Giống như token chức năng (mô tả bên dưới), token do công ty hậu thuẫn thường có tính hữu ích nội tại riêng. Khác với token chức năng, token do công ty hậu thuẫn có tính đầu cơ.
Xét theo những đặc điểm này – mặc dù token do công ty hậu thuẫn không trao cho người nắm giữ quyền lợi, quyền sở hữu hay lợi ích rõ ràng như chứng khoán truyền thống – chúng có sự phụ thuộc vào niềm tin tương tự như chứng khoán: giá trị của chúng về cơ bản phụ thuộc vào một hệ thống do cá nhân, công ty hoặc nhóm quản lý kiểm soát. Do đó, mặc dù bản thân token do công ty hậu thuẫn không phải là chứng khoán, nhưng khi chúng thu hút đầu tư, các giao dịch liên quan có thể bị ràng buộc bởi luật chứng khoán Hoa Kỳ.
Token do công ty hậu thuẫn có thể trở thành một hạng mục hợp pháp. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, chúng thường được dùng để né tránh quy định chứng khoán – thu hút đầu tư vào các ứng dụng, sản phẩm hoặc dịch vụ do công ty kiểm soát, và có thể đóng vai trò như cổ phần hoặc quyền lợi lợi nhuận của công ty đó. Ví dụ về token do công ty hậu thuẫn bao gồm FTT, vốn hoạt động như quyền lợi lợi nhuận của sàn giao dịch FTX, hoặc một nhà cung cấp dịch vụ đám mây giả định phát hành token cho phép người nắm giữ truy cập dịch vụ đám mây và nhận một phần doanh thu trên chuỗi từ các dịch vụ đó. Trong khi đó, BNB là một ví dụ về token do công ty hậu thuẫn đã phát triển thành token mạng kể từ khi ra mắt Binance Smart Chain. Token do công ty hậu thuẫn đôi khi còn được gọi là “token khởi nghiệp”, hoặc, do liên kết với ứng dụng ngoài chuỗi, còn được gọi là “token ứng dụng”.
Để biết thêm thông tin về sự khác biệt giữa token mạng và token do công ty hậu thuẫn (bao gồm FTT), hãy đọc “Token mạng so với token do công ty hậu thuẫn”.
Token chức năng
Token chức năng cung cấp tính hữu ích bên trong hệ thống và không nhằm mục đích đầu tư. Token chức năng thường được dùng như tiền tệ trong nền kinh tế kỹ thuật số. Ví dụ như vàng kỹ thuật số trong game, điểm thưởng trong chương trình thành viên, hoặc điểm có thể đổi lấy sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật số.
Điều quan trọng là token chức năng khác với token chứng khoán, token mạng và token do công ty hậu thuẫn ở chỗ chúng được thiết kế đặc biệt để ngăn chặn đầu cơ. Ví dụ, các token này có thể không có giới hạn cung (có nghĩa là có thể đúc số lượng không giới hạn) và/hoặc khả năng chuyển nhượng bị hạn chế; nếu không sử dụng, chúng có thể hết hạn hoặc mất giá, hoặc chúng chỉ có giá trị tiền tệ và tính hữu ích trong hệ thống phát hành chúng. Trên hết, chúng không cung cấp, hứa hẹn hay ngụ ý lợi nhuận tài chính. Vì chúng không phù hợp làm sản phẩm đầu tư, token chức năng thường không chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán Hoa Kỳ.
Token chức năng phù hợp nhất để làm tiền tệ trong nền kinh tế kỹ thuật số, nơi người phát hành thu lợi kinh tế bằng cách kiểm soát chính sách tiền tệ của nền kinh tế đó (tức là hoạt động như ngân hàng trung ương) và duy trì giá trị ổn định của token, thay vì hưởng lợi từ việc tăng giá trị token. Các ví dụ bao gồm FLY, là token thanh toán và thưởng trung thành của chuỗi nhà hàng Blackbird. Một ví dụ khác là Pocketful of Quarters, một tài sản trong game, đã không bị Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) hành động trong đơn xin miễn trừ năm 2019. Robux và Star Alliance Points chưa được token hóa, nhưng về bản chất, chúng minh họa rất rõ khái niệm về token chức năng. Token chức năng đôi khi còn được gọi là “token tiện ích”, “token trung thành” hoặc “điểm thưởng”.
Token sưu tầm
Giá trị, tính hữu ích hoặc ý nghĩa của token sưu tầm bắt nguồn từ việc ghi nhận quyền sở hữu một hàng hóa hữu hình hoặc vô hình. Ví dụ, token sưu tầm có thể là phiên bản kỹ thuật số hoặc đại diện cho tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc hoặc văn học; đồ sưu tầm hoặc hàng hóa, như vé xem concert; tư cách thành viên của câu lạc bộ hoặc cộng đồng; hoặc tài sản trong game hoặc metaverse, như thanh kiếm kỹ thuật số hoặc mảnh đất trong metaverse.
Những token này thường là không thể thay thế được và thường có tính hữu ích. Ví dụ, token sưu tầm có thể đóng vai trò như giấy phép hoặc vé tham gia sự kiện; có thể được dùng trong video game (ví dụ như cây kiếm đó); hoặc có thể cung cấp quyền sở hữu liên quan đến sở hữu trí tuệ . Vì token sưu tầm thường liên quan đến sản phẩm hoặc hàng hóa hoàn chỉnh và không phụ thuộc vào nỗ lực của bên thứ ba, chúng thường không chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán Hoa Kỳ.
Token sưu tầm phù hợp nhất để truyền đạt quyền sở hữu hàng hóa hữu hình hoặc vô hình. Nhiều (mặc dù không phải tất cả) sản phẩm “NFT” thuộc loại này. Các ví dụ bao gồm NFT thể hiện quyền sở hữu nghệ thuật kỹ thuật số hoặc phương tiện khác; ảnh đại diện cá nhân như CryptoPunks và Bored Apes (“pfps”), cùng các thời trang ảo và hàng hóa thương hiệu khác; vật phẩm trong game; và hồ sơ hoặc định danh tài khoản (ví dụ như tên miền ENS).
Một số token sưu tầm liên kết trực tiếp với sản phẩm thực tế, hoặc cung cấp trải nghiệm mở rộng kỹ thuật số của sản phẩm đó, ví dụ như đồ chơi Pudgy Penguins và thẻ sưu tầm Generative Goods; hoặc cung cấp biểu diễn kỹ thuật số của hàng hóa thực để dễ dàng theo dõi và/hoặc trao đổi, ví dụ như vé sự kiện NFT và NFT rượu mạnh trong kho của BAXUS.
Token được đảm bảo bằng tài sản
Giá trị của token được đảm bảo bằng tài sản bắt nguồn từ quyền đòi hỏi hoặc rủi ro kinh tế đối với một hoặc nhiều tài sản cơ sở. Những tài sản cơ sở này có thể bao gồm tài sản thực tế (ví dụ như hàng hóa, tiền pháp định hoặc chứng khoán) hoặc tài sản kỹ thuật số (ví dụ như tiền mã hóa hoặc quyền trong nhóm thanh khoản).
Token được đảm bảo bằng tài sản có thể được đảm bảo đầy đủ hoặc một phần, và có thể được dùng cho các mục đích khác nhau: làm nơi lưu trữ giá trị, công cụ phòng ngừa rủi ro hoặc nguyên tố tài chính trên chuỗi. Khác với token sưu tầm lấy giá trị từ quyền sở hữu hàng hóa độc đáo (như nghệ thuật kỹ thuật số, vật phẩm trong game hoặc vé sự kiện), token được đảm bảo bằng tài sản hoạt động giống như công cụ tài chính, lấy giá trị từ tài sản đảm bảo, cơ chế neo giá hoặc quyền chuộc lại. Tuy nhiên, cách xử lý pháp lý đối với token được đảm bảo bằng tài sản phụ thuộc vào cấu trúc và mục đích sử dụng của chúng. Một số token, như stablecoin được đảm bảo bằng tiền pháp định, thường không chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán Hoa Kỳ. Các token khác, như một số token phái sinh, nếu đại diện cho hợp đồng đầu tư hoặc công cụ tương tự kỳ hạn, có thể chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán hoặc hàng hóa.
Token được đảm bảo bằng tài sản có nhiều trường hợp sử dụng, bao gồm:
-
Stablecoin, được neo theo tiền tệ hoặc tài sản;
-
Token phái sinh, cung cấp tiếp xúc tổng hợp đối với tài sản cơ sở hoặc vị thế tài chính;
-
Token nhà cung cấp thanh khoản (LP), đại diện cho quyền yêu cầu đối với tài sản tập hợp trong giao thức tài chính phi tập trung (DeFi);
-
Token biên lai gửi tiền, đại diện cho tài sản đã ký gửi hoặc ủy thác.
Các ví dụ bao gồm USDC (một stablecoin được đảm bảo bằng tiền pháp định), token C của Compound (một token LP), stETH của Lido (một token đặt cược linh hoạt) và Squeeth của OPYN (một token phái sinh theo dõi giá ETH).
Memecoin
Memecoin là các token không có tính hữu ích hay giá trị nội tại, thường liên quan đến meme internet hoặc phong trào do cộng đồng dẫn dắt, và không có liên kết cơ bản với mạng, công ty hay ứng dụng nào.
Giá của Memecoin hoàn toàn do đầu cơ và các lực lượng thị trường liên quan thúc đẩy, do đó rất dễ bị thao túng. Đặc điểm chính của chúng là thiếu mục đích nội tại (nếu có mục đích, chúng sẽ không còn là Memecoin), thiếu tính hữu ích, và do đó mang tính chất zero-sum và biến động cao. Memecoin thường không chịu sự điều chỉnh của luật chứng khoán Hoa Kỳ, nhưng vẫn chịu sự ràng buộc của luật chống gian lận và thao túng thị trường.
Ví dụ như PEPE, SHIB và TRUMP.
Không phải tất cả token đều hoàn hảo nằm gọn trong một trong các hạng mục này – các doanh nhân thường xuyên cải tiến và thử nghiệm các mô hình mới. Ví dụ, nếu token xã hội và danh tiếng không thể đầu tư được, chúng có thể giống token chức năng hơn; nếu chúng do bên phát hành tập trung kiểm soát, chúng có thể giống token do công ty hậu thuẫn hơn. Khi đặc điểm token thay đổi hoặc chức năng mới được thêm vào, token cũng có thể chuyển từ hạng mục này sang hạng mục khác, khiến việc phân loại trở nên khó khăn.
Nhưng đặc điểm quyết định để phân biệt các hạng mục này là nguồn kỳ vọng tích lũy giá trị. Sơ đồ luồng sau đây giúp minh họa điều này:
(Ghi chú: Hình ảnh do AI dịch, có thể sai lệch so với định nghĩa gốc về token)
Cảm ơn: Chúng tôi xin cảm ơn Chris Dixon, Tim Roughgarden và Bill Hinman đã có những bình luận hữu ích; và Tim Sullivan đã hiệu đính.
Miles Jennings là cố vấn pháp lý trưởng của a16z crypto, chuyên tư vấn cho công ty và các công ty trong danh mục đầu tư về phi tập trung, DAO, quản trị, NFT cũng như luật chứng khoán tiểu bang và liên bang.
Scott Duke Kominers là Giáo sư Quản trị Kinh doanh Sarofim-Rock tại Trường Kinh doanh Harvard, Phó giáo sư tại Khoa Kinh tế học, Đại học Harvard và là cộng sự nghiên cứu tại a16z crypto. Ông cũng tư vấn chiến lược web3 và thiết kế thị trường, khuyến khích cho nhiều công ty; để biết thêm thông tin công bố, vui lòng xem trang web của ông. Ông cũng là đồng tác giả của cuốn sách “The Everything Token: How NFTs and Web3 Will Transform the Way We Buy, Sell, and Create”.
Eddy Lazzarin là Giám đốc Công nghệ của a16z crypto. Ông phụ trách quản lý các đội kỹ thuật, nghiên cứu và an ninh, hỗ trợ quy trình đầu tư và hợp tác với các công ty trong danh mục để xây dựng tương lai của Internet.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
a16z
