Hai mặt của nền kinh tế mã hóa: “đầu cơ vô ích” và “đổi mới thực dụng” cùng tồn tại
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hai mặt của nền kinh tế mã hóa: “đầu cơ vô ích” và “đổi mới thực dụng” cùng tồn tại
Tận dụng tốt tính hai mặt của nền kinh tế tiền mã hóa, ngày càng phục vụ nhiều hơn cho các trường hợp sử dụng phi đầu cơ, trong khi vẫn khai thác năng lượng đầu cơ để thúc đẩy cải cách tài chính.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Ryan Watkins, Đồng sáng lập Syncracy Capital và cựu nhà phân tích Messari
Biên dịch: Yangz, Techub News
Những người chỉ trích thường lấy chủ nghĩa hư vô tài chính lan rộng trong nền kinh tế tiền mã hóa làm lý do để cho rằng hệ thống kinh tế này cuối cùng sẽ sụp đổ dưới gánh nặng của sự phát triển quá mức. Tuy nhiên, bên dưới những hoạt động đầu cơ nuôi dưỡng thái độ hoài nghi này, chúng ta cũng đang chứng kiến sự xuất hiện của một số "người chiến thắng" mới nổi, những đối tượng ngày càng lớn mạnh theo thời gian. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá mâu thuẫn giữa tính "vô dụng" và tính "thực tiễn" trong nền kinh tế tiền mã hóa, đồng thời làm rõ rằng chúng thực ra là hai mặt của cùng một đồng xu.
“Đó là thời đại tốt đẹp nhất, đó cũng là thời đại tồi tệ nhất; đó là thời đại trí tuệ, đó cũng là thời đại ngu dốt; đó là thời kỳ niềm tin vững chắc, đó cũng là thời kỳ nghi ngờ tràn lan; đó là mùa xuân ánh sáng rực rỡ, đó cũng là mùa đông tăm tối u ám; trước mặt chúng ta có mọi thứ, trước mặt chúng ta chẳng có gì; tất cả chúng ta đều đang lên thiên đường, tất cả chúng ta đều đang xuống địa ngục.” – Charles Dickens, Hai Thành Phố
Những người chỉ trích thường coi chủ nghĩa hư vô tài chính phổ biến trong nền kinh tế tiền mã hóa là minh chứng cho sự vô ích của nó. Dù Bitcoin đã ra đời được 16 năm và Ethereum cũng đã tồn tại 9 năm, vẫn còn rất ít trường hợp sử dụng phổ thông nào chứng minh được tính thiết thực không thể chối cãi của chúng.
Mỗi khi chúng ta nghe kể về người dùng ở thị trường mới nổi bảo vệ khoản tiết kiệm khỏi lạm phát nội địa bằng stablecoin, dường như luôn có nhiều người dùng ở các thị trường phát triển hơn lại đem toàn bộ tiền tiết kiệm của mình đặt cược vào đủ loại memecoin.
Stablecoin là giải phóng, cũng là hủy diệt; blockchain là công cụ cân bằng vĩ đại, cũng là kẻ phá hoại khổng lồ; nền kinh tế tiền mã hóa là tương lai của hệ thống tài chính toàn cầu, đồng thời cũng là ảo giác tập thể lớn nhất trong lịch sử loài người.
Những quan điểm đối lập này phơi bày mức độ rủi ro cao – công nghệ này vừa có tiềm năng thay đổi thế giới, vừa có khả năng tự sụp đổ do sự quá tải. Với nhiều người, sự mâu thuẫn này khơi dậy chủ nghĩa hoài nghi, khiến họ tự hỏi “tất cả điều này thực ra nghĩa là gì?”, đồng thời đặt câu hỏi liệu việc duy trì quan điểm cơ bản dài hạn đối với các tài sản tiền mã hóa ngoài Bitcoin có còn ý nghĩa hay không.
Tuy nhiên, mâu thuẫn giữa “vô dụng” và “thực tiễn” này không phải là lỗi hệ thống, mà là đặc điểm vốn có, phản ánh những cơn đau tăng trưởng trong tiềm năng cách mạng của blockchain.
Chế độ dân chủ hóa tài sản trong kỷ nguyên kỹ thuật số
Trong một thế giới ngày càng gia tăng bất bình đẳng giữa các quốc gia, công nghệ blockchain có tiềm năng mang lại sự dân chủ hóa tài sản cho hàng tỷ người. Để hiểu được điều này, trước tiên cần nắm rõ khái niệm “blockchain là một thể chế mới”, cho phép người dùng giao dịch và thực thi các mối quan hệ hợp đồng mà không cần bên trung gian. Blockchain đạt được điều này thông qua một hệ thống sở hữu tài sản siêu quốc gia, được bảo mật bằng mật mã học và cho phép bất kỳ ai xác minh. Đây là một công cụ tinh tế nhưng mạnh mẽ nhằm tạo ra môi trường cạnh tranh kinh tế công bằng.
Blockchain vận hành trên nền tảng điện toán đám mây, sự tồn tại vật lý duy nhất của nó là hàng ngàn máy tính phân bố khắp nơi trên thế giới, cùng nhau duy trì tính toàn vẹn của mạng lưới. Những máy tính này phối hợp tạo nên cơ sở hạ tầng bản địa Internet cho thị trường, đồng thời cũng là cơ chế gần nhất với trạng thái "thông tin hoàn hảo" – điều kiện cần thiết cho việc phân bổ nguồn lực hiệu quả.
Chỉ số quyền sở hữu tài sản; Nguồn dữ liệu: The Global Economy, Quỹ Tiền tệ Quốc tế
Bài luận mang tính đột phá năm 1937 của Ronald Coase, Bản chất của Doanh nghiệp, minh họa rõ nhất ý nghĩa của sự thay đổi này. Coase cho rằng doanh nghiệp tồn tại vì chi phí tìm kiếm thông tin, đàm phán thỏa thuận và thực thi hợp đồng trên thị trường vượt quá lợi ích từ việc thuê ngoài.
Blockchain đã thay đổi hoàn toàn tình hình này. Nhờ khả năng thực thi tự động thông qua mật mã học, blockchain giúp thông tin trở nên phổ quát, giảm sự phụ thuộc vào trung gian, từ đó cắt giảm đáng kể chi phí giao dịch – đặc biệt khi kết hợp với các công nghệ hỗ trợ thời Internet như công cụ tìm kiếm và các nền tảng kinh tế gig. Khi chi phí giao dịch giảm, nhu cầu về các công ty lớn theo cấp bậc cũng suy yếu, mở đường cho cấu trúc thị trường toàn cầu dựa trên blockchain. Cấu trúc này có thể tối đa hóa sản xuất kinh tế, nâng cao hiệu quả thị trường và đặt nền móng cho các thị trường hoàn toàn mới.
Các “hoạt động kinh doanh” lớn nhất trên chuỗi theo doanh thu và tiêu thụ Gas năm 2024; Nguồn dữ liệu: DeFiLlama, Artemis, Top Ledger
Nền kinh tế tiền mã hóa đã thể hiện những lợi thế này. Stablecoin thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bao gồm tài chính bằng cách cung cấp tiền tệ rẻ và đáng tin cậy cho người dùng toàn cầu; các sàn giao dịch và nền tảng cho vay toàn cầu tạo ra thị trường hiệu quả hơn và thúc đẩy sự dân chủ hóa tiếp cận thị trường vốn; DePIN tạo ra thị trường mới hoàn toàn, cho phép người dùng phối hợp và thương mại hóa các nguồn lực vật lý và kỹ thuật số khác nhau. Tất cả các trường hợp sử dụng này vận hành cực kỳ hiệu quả, có biên lợi nhuận tương tự phần mềm, trong khi blockchain tự động xử lý phần lớn cơ sở hạ tầng hậu cần và thanh toán. Các tổ chức tài chính lớn và doanh nghiệp đang dần nhận ra tiềm năng này, nhiều đơn vị hoặc trực tiếp ra mắt sản phẩm trên blockchain, hoặc tích hợp các dự án dựa trên blockchain làm cơ sở hạ tầng hậu cần cho sản phẩm hiện có.
Vậy tại sao vẫn còn người hoài nghi về nền kinh tế tiền mã hóa?
Sự chồng chéo giữa tính thực tiễn và tính vô dụng
Việc xây dựng cơ sở hạ tầng phi tập trung để giao dịch và thực thi hợp đồng chắc chắn dẫn đến thử nghiệm không giới hạn. Vì nhóm người dùng tiềm năng của blockchain bao gồm hàng tỷ người dùng Internet toàn cầu, động lực thử nghiệm này cũng cực kỳ mạnh mẽ. Ngay cả các nhà lãnh đạo thế giới cũng đang phát hành tiền riêng của họ. Sức hấp dẫn của cơ hội khiến các tài sản và giao thức tài chính mới nhanh chóng lan rộng, trong đó có cả đổi mới mang tính cách mạng lẫn trò lừa đảo hoàn toàn.
Dù những nỗ lực này có vẻ thiếu suy nghĩ, chúng không khác mấy so với thời kỳ bong bóng Internet. Khi đó, nhiều công ty niêm yết chỉ với một tên miền. So sánh với hiện tại, nền kinh tế tiền mã hóa đã khuếch đại hiện tượng này lên cực điểm, cung cấp thị trường vốn quy mô Internet cho bất kỳ ai. Điều này tạo sân khấu chưa từng có cho đổi mới và đầu cơ, cuối cùng đẩy nhanh tốc độ phát hiện và áp dụng. Dù sao đi nữa, trước khi giá trị hàng nghìn tỷ đô la đổ vào blockchain, đầu cơ sẽ thu hút người dùng mới và cung cấp kiểm tra áp lực cấp thiết cho hệ thống.
Những “người chiến thắng” đang nổi lên và củng cố thị phần; Nguồn dữ liệu: DeFiLlama, Artemis, Token Terminal
Tuy nhiên, giữa mọi hoạt động đầu cơ, một vài “người chiến thắng” đã bắt đầu nổi bật. Nhiều dự án đang thúc đẩy hoạt động đầu cơ trên thị trường vốn, chiếm lĩnh các bảng xếp hạng hàng đầu và tăng trưởng kép âm thầm phía sau hậu trường. Những “người chiến thắng” này là những “người tích lũy” (compounder) hiếm hoi, đang củng cố thị phần, mở rộng năng lực và ngày càng phục vụ nhiều trường hợp sử dụng phi đầu cơ hơn theo thời gian. Cuối cùng, những dự án này sẽ trở thành trụ cột cho sự trưởng thành và mở rộng quy mô toàn cầu của nền kinh tế tiền mã hóa.
Hai con đường song song có gặp nhau không?
Trong tương lai gần, Syncracy cho rằng cách tốt nhất để trình bày lập luận cơ bản về nền kinh tế tiền mã hóa là tìm những tài sản vừa vững chắc vừa có thể nắm bắt được đà đầu cơ nội tại của thị trường vốn Internet. Đây không phải là lời nói khó hiểu, bởi trong thực tế, điều này chỉ đơn giản là chấp nhận những dự án phát triển nhanh mà người dùng thực sự đang sử dụng. Hiện tại, điều này cũng có nghĩa là nên đầu tư vào khối lượng giao dịch, ví dụ như trực tiếp thương mại hóa hoạt động đầu cơ trên chuỗi thông qua nhà phát hành tài sản hoặc nền tảng thị trường (như sàn giao dịch), hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng nền tảng như L1. Những L1 này không chỉ thương mại hóa hoạt động đầu cơ mà còn cung cấp khung định giá linh hoạt, vì chúng thường được định giá như tài sản kiểu tiền tệ.
Thực tế, việc đầu cơ vào cơ sở hạ tầng (các dự án phát triển nhanh mà người dùng thực sự sử dụng) đã là điểm chung của nhiều người chiến thắng lớn nhất trong chu kỳ này. Solana cung cấp hiệu suất hàng đầu, khiến trải nghiệm giao dịch trên chuỗi giống như các nền tảng giao dịch bán lẻ truyền thống (như Robinhood); Phantom tạo ra trải nghiệm thân thiện như Apple, đặc biệt chú trọng ứng dụng di động, cho phép người dùng đầu cơ mọi lúc mọi nơi như chưa từng có; Pump.fun giảm thiểu chi phí, công sức và tài nguyên cần thiết để ra mắt token mới; Hyperliquid mang cảm giác giao dịch tập trung cho trader trên chuỗi nhưng với chi phí thấp hơn, rào cản và hạn chế ít hơn; Virtuals và ai16z (Eliza) cho phép bất kỳ ai ra mắt đại lý trí tuệ nhân tạo kèm token và ví liên quan; các bot Telegram và công cụ phát hiện token (như Photon và DexScreener) mang ánh sáng đến nền kinh tế trên chuỗi và giúp truy cập dễ dàng từ các ứng dụng quen thuộc. Ví dụ như vậy là vô số.
Nền kinh tế mã hóa đang tăng trưởng kép; Nguồn dữ liệu: DeFiLlama, Artemis
Cuối cùng, chúng ta sẽ vượt qua mô hình hiện tại – nơi các dự án đầu cơ thu hút lượng lớn sự chú ý và lưu lượng truy cập – đặc biệt khi ngày càng nhiều nhà đầu tư tổ chức bước vào danh mục tài sản này. Đồng thời, trong DeFi và DePIN vẫn còn nhiều dự án tiềm năng nhưng ít đầu cơ, đang tiến lên ổn định dọc theo “dốc thức tỉnh” (giai đoạn 4 trong Đường cong chín muồi công nghệ Gartner: ưu thế công nghệ bắt đầu lộ rõ và được hiểu rộng rãi hơn). Những dự án này đã cho thấy dấu hiệu ban đầu về sự phù hợp sản phẩm-thị trường và cải thiện cơ bản. Dù các tài sản này có thể cần thời gian để tăng giá trị, chúng cũng khẩn thiết cần một khung pháp lý rõ ràng để hướng tới dòng chính. Dù một số lĩnh vực (như stablecoin) đã chỉ đường cho ngành và tự tin bước vào giai đoạn triển khai vòng đời, nhưng do hoạt động tiền mã hóa hiện tại quá phức tạp, người ngoài cuộc vẫn có thể tìm thấy nhiều phản ví dụ để diễn giải theo định kiến cá nhân.
Dù vậy, xét về góc độ đầu tư, mục tiêu hiện tại của chúng ta là nuôi dưỡng những người tham gia lâu dài và tận dụng tính hai mặt của nền kinh tế tiền mã hóa: vừa sử dụng năng lượng đầu cơ để thúc đẩy chuyển đổi tài chính, vừa ngày càng phục vụ các trường hợp sử dụng thực tế, phi đầu cơ. Những tài sản như vậy có thể tạo ra lợi nhuận kép theo thời gian, thay vì bị cuốn vào vòng xoáy “trò chơi luân chuyển” giống nhiều tài sản mã hóa khác bị thúc đẩy bởi câu chuyện. Cuối cùng, những tài sản này sẽ dẫn dắt thế giới chuyển dịch lên chuỗi, vì trước khi các hoạt động trị giá hàng nghìn tỷ đô la đổ vào blockchain, hoạt động đầu cơ do chúng thúc đẩy sẽ thu hút người dùng mới và cung cấp kiểm tra áp lực cấp thiết.
Thật vậy, vô dụng và thực tiễn, cũng như hai mặt của một đồng xu.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@SyncracyCapital
