Báo cáo toàn diện về Solana: Apple của thời đại Web3? Không, nó còn hơn thế rất nhiều
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Báo cáo toàn diện về Solana: Apple của thời đại Web3? Không, nó còn hơn thế rất nhiều
Tầm nhìn của Solana thường được so sánh với Apple vì nó coi trọng sự phối hợp giữa phần mềm và phần cứng, đồng thời tập trung vào hiệu năng và trải nghiệm người dùng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: FourPillars
Dịch: BlackShibawolf
Tóm tắt trọng tâm
-
Solana nổi bật trong lĩnh vực tích hợp blockchain nhờ ưu tiên tính đơn giản và khả năng tổ hợp, với xử lý song song, phí thấp và tốc độ giao dịch nhanh khiến nó trở nên khác biệt.
-
Mặc dù đối mặt thách thức, hệ sinh thái Solana đang phục hồi nhanh chóng nhờ triển khai nhiều cơ sở phù hợp tầm nhìn, giúp lấy lại thị phần.
-
Solana đang đón nhận một số ứng dụng đổi mới dựa trên hạ tầng thân thiện với nhà phát triển và độc đáo của mình, đặc biệt là các lĩnh vực tập trung vào thúc đẩy ứng dụng bán lẻ như DePIN, thiết bị di động và thanh toán.
-
Hơn nữa, toàn bộ hệ sinh thái ngày càng tinh vi hơn trong các giải pháp dành cho tổ chức. Đặc biệt ấn tượng khi nhiều tổ chức nổi tiếng đã gia nhập mạng lưới Solana thông qua các công nghệ đổi mới như SDK thanh toán, SPE và mở rộng token.
-
Tầm nhìn của Solana thường được so sánh với Apple do chú trọng sự phối hợp giữa phần mềm và phần cứng, đồng thời tập trung vào hiệu suất và trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, Solana nhấn mạnh hơn vào trải nghiệm phần mềm mới chứ không phải tiện ích do phần cứng mang lại, điều này làm tăng thêm kỳ vọng đối với nền tảng này.
* Báo cáo này là phiên bản cập nhật sau báo cáo toàn diện ban đầu được phát hành vào tháng 3 năm 2024.
1. Giới thiệu
Nhìn lại lịch sử, thị trường cơ sở hạ tầng thường được xem là ngành đòi hỏi vốn lớn và thường tuân theo mô hình "người thắng tất cả" hoặc chỉ có ít người thống trị. Tương tự vậy, dù đã gần chín năm kể từ khi Ethereum - nền tảng hợp đồng thông minh đầu tiên ra đời, cuộc cạnh tranh thị phần giữa các máy ảo (VM) vẫn là một điểm trọng tâm trong lĩnh vực blockchain. Khi các cuộc tranh luận về xu hướng VM và nhu cầu hạ tầng khác nhau tiếp tục diễn ra, rõ ràng là các loại máy ảo sẽ tiếp tục phát triển, thúc đẩy sự tăng trưởng thêm nữa của thị trường blockchain.
Solana, đại diện bởi Máy ảo Solana (SVM), rõ ràng đang tạo ra tác động đáng kể trên thị trường. Trong khi lĩnh vực blockchain dường như đang chuyển mình theo hướng hệ sinh thái mô-đun do Ethereum dẫn đầu, Solana đóng vai trò then chốt trong việc nêu bật những lợi thế độc đáo của blockchain tích hợp — bao gồm tính đơn giản, dễ tiếp cận và tốc độ. Ngoài ra, Solana còn tích cực thúc đẩy việc áp dụng blockchain ngoài chuỗi bằng cách tập trung vào các lĩnh vực như DePIN (mạng hạ tầng vật lý phi tập trung), thiết bị di động và thanh toán.
Cùng với câu nói "Solana không còn là altcoin, OPOS (Only Possible on Solana - Chỉ có thể thực hiện trên Solana)" ngày càng phổ biến, bài viết này sẽ đi sâu vào hành trình phát triển của Solana, phân tích cách Solana giành lại thị phần nhanh chóng, khám phá động lực phục hồi, phẩm chất độc đáo riêng biệt, cũng như rút ra những bài học quan trọng từ quá trình phát triển của Solana.
2. Các câu chuyện đa dạng của Solana
2.1 Tiên phong trong blockchain tích hợp
Khi Ethereum chuyển lộ trình sang mở rộng theo hướng Rollup, khái niệm blockchain mô-đun nhanh chóng thu hút sự chú ý, các dự án liên quan bắt đầu chiếm lĩnh thị phần — cốt lõi của blockchain mô-đun là phân bổ chức năng đồng thuận, thực thi, thanh toán và khả năng sẵn có dữ liệu cho các giao thức khác nhau, nhằm vượt qua giới hạn của blockchain tích hợp thông qua khả năng mở rộng cao hơn và quản trị linh hoạt.
Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của kiến trúc blockchain mô-đun là độ phức tạp. Xét quá trình xử lý một giao dịch đơn qua nhiều giao thức, độ phức tạp này gây ra 1) kiểm tra tính tương thích và phụ thuộc liên tục, 2) chi phí truyền thông tăng lên, và 3) khó xác định và giải quyết nhanh chóng các vấn đề bất ngờ. Ai có thể đảm bảo rằng một hệ thống như vậy có thể vận hành ổn định? Để cơ sở hạ tầng ổn định và phát triển bền vững, bản chất của nó phải giữ ở mức đơn giản.
Solana là một ví dụ điển hình, dẫn đầu lĩnh vực blockchain tích hợp — để đảm bảo mạng lưới phi tập trung vừa phải với tốc độ giao dịch nhanh, Solana ưu tiên tính đơn giản và khả năng tổ hợp khi xây dựng ngăn xếp kỹ thuật độc đáo của riêng mình. Từ khi ra mắt, Solana nhất quán phát triển hệ sinh thái, thu hút cộng đồng người dùng rộng lớn và nuôi dưỡng một hệ sinh thái sôi động, tạo sự khác biệt với hệ sinh thái Ethereum thông qua ngăn xếp kỹ thuật độc quyền đối lập với phương pháp mô-đun.
Điều này cho thấy phương pháp đơn khối / đơn thể (tích hợp) mà Solana áp dụng là hiệu quả và có ý nghĩa trong ngành. Nó nâng cao nhận thức về các trường hợp sử dụng thực tế, thách thức giọng điệu lý tưởng hóa và học thuật thường được nhấn mạnh trong cộng đồng Ethereum. Điều này chắc chắn đã ảnh hưởng và sẽ tiếp tục thúc đẩy sự xuất hiện và phát triển của nhiều blockchain tích hợp khác (ví dụ như Sui, Aptos, Monad).
2.2 Con đường thành công cho các doanh nhân định hướng sản phẩm
Sự đơn giản và khả năng tổ hợp mà Solana theo đuổi không chỉ đơn thuần nhằm cải thiện hiệu suất bề mặt thông qua phần cứng đắt tiền, mà còn nhằm thiết kế một mạng lưới đảm bảo hiệu suất gần với một nút đơn thông qua tối ưu hóa và đơn giản hóa phần mềm và công nghệ truyền thông.
Điều này đặc biệt quan trọng để tạo ra môi trường thân thiện với nhà phát triển. Về mặt tích hợp, nhà phát triển có thể tận dụng tài nguyên hiệu quả hơn vì Solana đơn giản hóa quy trình phát triển, loại bỏ mọi yếu tố gây phức tạp như lựa chọn ngăn xếp công nghệ nào để xây dựng ứng dụng, đồng thời đảm bảo các hợp đồng thông minh khác nhau có thể giao tiếp, trao đổi dữ liệu và thực hiện thao tác với nhau. Ngoài ra, nhờ đặc điểm thị trường phí địa phương hóa (cho phép các lĩnh vực hoặc ứng dụng khác nhau có cấu trúc phí độc lập) dựa trên độ trễ thấp, phí thấp và xử lý song song, loại bỏ tình trạng tắc nghẽn gây ra bởi một ứng dụng đơn lẻ làm giảm hiệu quả truyền thông.
Hơn nữa, Solana cung cấp một loạt chức năng tích hợp bên trong ngăn xếp kỹ thuật đơn giản của mình, chẳng hạn như thư viện tiêu chuẩn token có thể cấu hình, khả năng tương tác xuyên chuỗi và RPC để truy vấn số dư token mà không cần bộ chỉ mục bên ngoài, thúc đẩy các ứng dụng hợp tác chặt chẽ như một đội, hình thành một hệ sinh thái sống động.
Bên cạnh đó, Solana cung cấp nhiều chương trình hỗ trợ, cả về kỹ thuật, tài chính lẫn vận hành, hỗ trợ toàn diện cho nhà phát triển. Nói ngắn gọn, Solana đang tạo ra môi trường lý tưởng cho các nhà phát triển định hướng sản phẩm, giúp hệ sinh thái phát triển vững chắc theo các giá trị cốt lõi của Solana.
2.3 Đẩy mạnh xóa nhòa ranh giới giữa off-chain và on-chain
Công nghệ blockchain tuy không dễ sử dụng nhưng tiềm năng mang lại giá trị độc đáo cho thế giới thực đủ để bù đắp sự bất tiện, đây cũng là lý do thu hút nhiều người tham gia và xây dựng hệ sinh thái này. Tuy nhiên, giá trị của blockchain chỉ được hiện thực hóa khi được áp dụng rộng rãi. Solana hiểu rõ điều này, do đó định hướng phát triển của họ tập trung vào tính thực tiễn thay vì lý tưởng ban đầu của blockchain như phi tập trung. Tầm nhìn của hệ sinh thái Solana xoay quanh "ứng dụng thực tế".
Hiện tại, Solana tập trung vào ba lĩnh vực chính: DePIN, thiết bị di động và thanh toán. Điểm chung của các lĩnh vực này là chúng gắn liền với cơ sở hạ tầng thế giới thực. DePIN sử dụng công nghệ blockchain để tạo ra mạng lưới phi tập trung duy trì và vận hành cơ sở hạ tầng vật lý, nhanh chóng hình thành một câu chuyện xung quanh Solana. Chi phí thấp và tốc độ xử lý cao của Solana khiến nó phù hợp với các ngành công nghiệp đòi hỏi vốn lớn như điện toán, lưu trữ, viễn thông, bản đồ và trung tâm dữ liệu. Sự phát triển trong lĩnh vực DePIN và thanh toán sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng chức năng Web3 để xây dựng cơ sở hạ tầng thế giới thực, đồng thời trở thành cách chủ yếu để người dùng off-chain đưa hoạt động và tài sản vào môi trường on-chain của Solana. Thông qua thiết bị di động Saga (hoặc Seeker) và nhiều ứng dụng tiêu dùng, người dùng off-chain có thể sử dụng nhiều loại tài sản on-chain (như RWA), tích lũy kinh nghiệm on-chain một cách tự nhiên.
Tóm lại, hệ sinh thái Solana không chỉ thúc đẩy việc xóa nhòa ranh giới giữa off-chain và on-chain mà còn làm cho mỗi không gian trở nên có ý nghĩa hơn.
3. Sự trỗi dậy ngoạn mục của Solana
Ngành tiền mã hóa đã trải qua sự tăng trưởng bùng nổ trong thời gian ngắn, thu hút sự chú ý toàn cầu. Sự phát triển nhanh chóng của ngành cũng đi kèm với biến động dữ dội, điều này đã trở nên quen thuộc với những người trong ngành. Tuy nhiên, biến động mà Solana phải đối mặt đặc biệt nghiêm trọng.
Đặc biệt, trong thời kỳ bùng nổ blockchain đỉnh cao vào năm 2021-2022, Solana được hưởng lợi từ sự ủng hộ của sàn giao dịch tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới FTX và người sáng lập Sam Bankman-Fried (SBF), nhanh chóng vươn lên vị trí thứ tư về vốn hóa thị trường (không bao gồm stablecoin). Nhưng cảnh đẹp chẳng kéo dài, sự sụp đổ của FTX đã gây ra thiệt hại nặng nề cho hệ sinh thái Solana, giá token SOL giảm 97% từ đỉnh cao.
Dù chịu tổn thất nặng nề như vậy, Solana lại thể hiện sự kiên cường đáng kinh ngạc, đang lấy lại ảnh hưởng cũ. Với sự tham gia tích cực của các nhà phát triển và công ty, hệ sinh thái Solana trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Khả năng tái sinh của Solana là nhờ vào tầm nhìn kiên định và khả năng thực thi nhanh chóng.
3.1 Hướng dẫn nhập môn Solana
Nguồn: Whitepaper Solana
"Máy trạng thái đồng bộ toàn cầu đơn khối đạt được sự đồng thuận với tốc độ ánh sáng"
Gốc rễ của Solana bắt nguồn từ cuối năm 2017. Anatoly Yakovenko, dựa trên kinh nghiệm tại Qualcomm, bắt đầu nghiên cứu công nghệ blockchain và phát hiện ra một vấn đề lớn: blockchain hiện tại khó mở rộng do thiếu một đồng hồ đồng bộ toàn cầu mà tất cả các trình xác thực đều tin tưởng để ghi lại thời gian giao dịch.
Vì vậy, Anatoly đề xuất một phương pháp mới, tận dụng đặc tính của hàm băm SHA-256 để xây dựng một chuỗi thời gian không thể thay đổi, giải quyết vấn đề đồng bộ hóa thời gian trong quá trình đồng thuận blockchain. Ông cho rằng blockchain truyền thống cần các nút giao tiếp nhiều lần để đạt đồng thuận về thời gian giao dịch, sắp xếp và cuối cùng xác nhận giao dịch, cách này kém hiệu quả. Do đó, ông đề xuất một giải pháp đơn giản hơn: nếu mỗi trình xác thực có thể độc lập xác minh một đồng hồ toàn cầu chung, thì việc đồng bộ hóa mạng lưới có thể được đơn giản hóa, giao dịch có thể được xử lý gần như ngay lập tức khi đến.
Ý tưởng này cuối cùng trở thành Bằng chứng Lịch sử (PoH), phù hợp với giả thuyết của Solana rằng nếu phần mềm không cản trở phần cứng, hiệu suất toàn bộ mạng lưới có thể tăng tuyến tính theo tiến bộ phần cứng. Ngày nay, Solana có thể xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, thời gian khối khoảng 400-500 mili giây, hiệu suất vượt xa các blockchain hiện có.
Cuối cùng, mục tiêu của Solana khi áp dụng phương pháp kỹ thuật này là thực hiện hai nhiệm vụ: một nền tảng có thể mở rộng xử lý khối lượng sử dụng cao và khả năng tổ hợp giữa các ứng dụng. Nhờ thiết kế blockchain tích hợp chia sẻ một trạng thái đồng bộ toàn cầu duy nhất, nhà phát triển có thể dễ dàng viết chương trình (tức là hợp đồng thông minh), giảm độ phức tạp phát triển ứng dụng và hoàn toàn tập trung vào cải thiện trải nghiệm người dùng cuối.
3.2 Kiên cường đối mặt nghịch cảnh: Cách vượt qua thử thách
Tư duy phát triển của Solana, việc sử dụng đa luồng để xử lý giao dịch song song và hiệu suất mạng lưới liên tục thể hiện xuất sắc đã đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng cộng đồng tập trung vào nhà phát triển thực tế. Ngoài ra, bối cảnh bùng nổ câu chuyện blockchain lúc bấy giờ, cùng với cơn sốt DeFi và NFT thúc đẩy nhu cầu về giao dịch nhanh và phí thấp, khiến Solana trở thành đối thủ thực sự của Ethereum.
Tư duy phát triển của Solana, việc sử dụng phương pháp đa luồng để xử lý giao dịch song song, và hiệu suất mạng lưới liên tục thể hiện xuất sắc đã đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng cộng đồng tập trung vào nhà phát triển thực tế. Ngoài ra, khi bối cảnh câu chuyện blockchain đạt đến đỉnh cao, cùng với nhu cầu về giao dịch nhanh và phí thấp do cơn sốt DeFi và NFT tạo ra, khiến Solana trở thành đối thủ thực sự của Ethereum.
Tuy nhiên, sự sụp đổ của FTX đã tạm thời gây tác động đến tình hình này. Lúc đó, Solana có mối liên hệ mật thiết với Sam Bankman-Fried (SBF), người công khai ủng hộ hệ sinh thái Solana và đi đầu trong việc giới thiệu nhiều dự án, bao gồm dự án sàn giao dịch phi tập trung (DEX) Serum. Dưới sự hậu thuẫn của SBF, FTX phát triển thành sàn giao dịch tập trung lớn thứ hai thế giới, kéo theo ảnh hưởng ngày càng lớn của ông trong hệ sinh thái Solana. Tuy nhiên, cuối cùng FTX sụp đổ do quản lý tài chính và kế toán sai trái, bao gồm việc挪用 tài sản công ty và tiền gửi khách hàng để cho quỹ phòng hộ Alameda Research vay và đầu tư. Do đó, hệ sinh thái Solana, vốn phụ thuộc nặng nề vào FTX, cũng bị ảnh hưởng, đối mặt với nguy cơ sụp đổ.
Mặc dù hệ sinh thái Solana dường như sụp đổ, các nhà phát triển tin vào triết lý Solana vẫn kiên định tồn tại. Trong tình huống này, hành động đầu tiên của Solana là tăng cường sự ổn định mạng lưới và môi trường thân thiện với nhà phát triển bằng cách giải quyết các vấn đề kỹ thuật, từ đó khôi phục niềm tin cộng đồng.
3.2.1 Cấp độ kỹ thuật
Mạng Solana thực sự từng bị ảnh hưởng lâu dài bởi tình trạng sập mạng thường xuyên do dễ bị tấn công spam. Nguyên nhân gốc rễ của vấn đề này bắt nguồn từ thiết kế bản chất đơn giản của Solana, nhằm tăng tốc độ truyền thông mạng bằng cấu trúc phí cố định thấp và hệ thống nút lãnh đạo được lên lịch trước. Để giải quyết các vấn đề này, Solana đã triển khai nhiều cải tiến, bao gồm việc giới thiệu QUIC (Kết nối Internet UDP Nhanh),质押加权 QoS (quản lý chất lượng dịch vụ) và thị trường phí địa phương hóa.
QUIC (Kết nối Internet UDP Nhanh)
Mạng Solana ban đầu sử dụng giao thức UDP tùy chỉnh để truyền thông giữa RPC và nút lãnh đạo. Mặc dù UDP có thể đơn giản hóa quá trình truyền thông và tăng tốc độ truyền tải, nhưng nó cũng có một số vấn đề:
-
Thiếu độ tin cậy: Giao thức UDP không thể xác nhận gói tin có được truyền thành công hay không, do đó không thể đảm bảo việc giao nhận tin nhắn.
-
Khó xác định nguồn gốc: Giao thức UDP không thể xác định địa chỉ IP nguồn của gói tin, khiến mạng khó truy tìm hành vi xấu.
-
Dễ bị tấn công spam: Giao thức UDP thiếu cơ chế kiểm soát mạng hiệu quả, dễ bị淹没 bởi lượng lớn tin nhắn rác, ảnh hưởng đến sự ổn định mạng.
Mặc dù đặc tính của UDP phù hợp với các dịch vụ cần liên tục (như streaming trực tiếp), nhưng do các vấn đề này, giao thức UDP được cho là không phù hợp với môi trường blockchain vì blockchain cần độ an toàn và ổn định cao.
Để giải quyết các vấn đề này, Solana quyết định áp dụng giao thức QUIC do Google phát triển. QUIC là một giao thức truyền thông mới dựa trên giao thức UDP, giữ lại ưu điểm của UDP đồng thời khắc phục nhược điểm:
-
Độ tin cậy cao hơn: Giao thức QUIC thêm cơ chế xác nhận, có thể xác minh gói tin đã được truyền thành công hay chưa, đảm bảo việc giao nhận tin nhắn đáng tin cậy.
-
An toàn hơn: Giao thức QUIC đơn giản hóa quá trình kết nối và bắt tay TCP (xác minh danh tính giữa các nút và thiết lập kết nối nhanh chóng, an toàn), nâng cao độ an toàn mạng.
-
Hiệu quả cao hơn: Giao thức QUIC chỉ yêu cầu truyền lại dòng dữ liệu bị mất gói tin, đồng thời tiếp tục truyền các dòng dữ liệu khác, nâng cao hiệu quả mạng một cách hiệu quả.
质押加权 QoS (quản lý chất lượng dịch vụ)
Khi lưu lượng mạng vượt quá tải, QoS (quản lý chất lượng dịch vụ) sẽ ưu tiên xử lý các loại lưu lượng cụ thể. Trước đây, nút lãnh đạo Solana sử dụng UDP, xử lý theo thứ tự đến giao dịch mà không xem xét nguồn gốc. Tuy nhiên, với việc áp dụng giao thức QUIC, nút lãnh đạo Solana hiện có thể xác định địa chỉ IP yêu cầu giao dịch, cho phép Solana đặt mức độ ưu tiên cho các kết nối cụ thể.
Lõi chính sách QoS dựa trên质押 là thiết lập giới hạn lưu lượng theo số lượng SOL质押. Nói cách khác, số lượng gói tin tối đa mà nút xác thực có thể truyền tỷ lệ thuận với số lượng token SOL质押 trên mạng Solana. Các giao dịch vượt quá giới hạn thiết lập của từng nút xác thực có khả năng cao bị nút lãnh đạo loại bỏ.
Phương pháp này dự kiến mang lại những hiệu quả sau:
-
Ngăn chặn các nút xác thực độc hại phát động tấn công spam.
-
Khuyến khích các nút xác thực có nhu cầu xử lý giao dịch cao质押 thêm token SOL, từ đó nâng cao độ an toàn mạng Solana và tăng nhu cầu đối với token SOL.
Thị trường phí địa phương hóa
Mặc dù Solana áp dụng chính sách phí cố định (phí gas - phí thợ đào) để duy trì lợi thế phí ổn định và phải chăng, nhưng trong trường hợp cạnh tranh không gian khối gay gắt, có thể dẫn đến giao dịch thất bại hoặc người dùng khởi tạo nhiều giao dịch spam để đảm bảo giao dịch thành công, gây tắc nghẽn mạng. Để cải thiện vấn đề này, hệ sinh thái Solana bắt đầu thảo luận về việc giới thiệu hệ thống thị trường phí địa phương hóa.
Trong hệ thống thị trường phí địa phương hóa, người dùng được phép tăng phí bổ sung trên phí gas để đảm bảo giao dịch của họ được xử lý nhanh chóng. Cơ chế này có thể hiệu quả kiềm chế hoạt động giao dịch spam và nâng cao hiệu quả mạng.
Nguồn: Visa
Solana không triển khai hệ thống thị trường phí địa phương hóa trên toàn mạng, mà còn áp dụng phương pháp thị trường phí cục bộ hơn. Phương pháp này giới hạn thị trường phí ở các ứng dụng hoặc thị trường cụ thể để giảm thiểu tác động đến toàn mạng khi nhu cầu hoạt động cụ thể tăng vọt. Cách này khả thi vì mỗi giao dịch Solana sẽ chỉ định trước phần trạng thái tài khoản cần sửa đổi và giao dịch có thể được xử lý đồng thời.
Ví dụ, ngay cả khi phí鑄造 của một NFT cụ thể tăng vọt do nhu cầu cao, điều này cũng sẽ không ảnh hưởng đến thị trường phí của các tài khoản khác không liên quan đến鑄造, như chuyển token. Hiện tại, thị trường phí địa phương hóa chỉ giới hạn ở các ứng dụng cụ thể như thị trường giao dịch và nhóm AMM (thị trường tạo lập tự động). Số đơn vị tính toán (CU) tối đa mà mỗi chương trình tài khoản có thể sử dụng mỗi khối là 25% tổng số CU tối đa mỗi khối (tức là 12 triệu CU).
* Tài liệu tham khảo: Giới hạn đơn vị tính toán tối đa cho một giao dịch là 1,4 triệu CUs.
3.2.2 Cấp độ hệ sinh thái và vận hành
Ngoài nỗ lực kỹ thuật, Solana có thể thu hút lại sự chú ý thị trường và lấy lại niềm tin nhờ tích cực mở rộng các lĩnh vực ứng dụng phù hợp với ngăn xếp kỹ thuật và xây dựng cộng đồng tập trung vào nhà phát triển.
Tăng cường sức mạnh cộng đồng
Cộng đồng Solana thông qua các nền tảng như Quỹ, hackathon và Superteam Earn tích cực cung cấp tài nguyên và hỗ trợ cần thiết cho nhà phát triển, kiên trì nguyên tắc "lợi ích cho nhà phát triển là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của hệ sinh thái".
Trong quá trình này, meme coin BONK do cộng đồng LamportDAO tạo ra đã airdrop 5% token cho các nhà phát triển ở lại hệ sinh thái Solana, hỗ trợ họ cùng nhau tái thiết hệ sinh thái. Meme coin này giúp đoàn kết cộng đồng Solana, khi các nhà phát triển tái xây dựng hệ sinh thái, token BONK cũng dần phổ biến, từng lập kỷ lục tăng 15.680% so với mức giá thấp nhất. Sự tăng giá của token BONK tạo ra vòng xoắn tích cực, khơi dậy sự quan tâm của thị trường đối với Solana và hệ sinh thái, từ đó thúc đẩy đề xuất airdrop 30 triệu token BONK cho người dùng thiết bị di động Saga, nâng cao hơn nữa sự chú ý của thị trường đối với BONK và hệ sinh thái Solana.
Sau đó, các giao thức như Jito (giải pháp MEV và nền tảng质押), Pyth Network (mạng oracle) và Jupiter (sàn giao dịch phi tập trung) cũng công bố chiến lược airdrop, liên tục kích thích thêm sự quan tâm của thị trường đối với Solana. Các giao thức khác trong hệ sinh thái như Tensor, marginfi, Zeta và Parcl cũng triển khai chính sách điểm thưởng, thu hút sự mong đợi airdrop của người tham gia hệ sinh thái, mang lại sức sống cho hệ sinh thái.
Các ví dụ này thể hiện mẫu hình kết hợp văn hóa cộng đồng được tôn trọng với thiết kế sản phẩm xuất sắc, làm sống lại hệ sinh thái.
Chiến lược kết nối cơ sở hạ tầng Web2
Khi cơn sốt blockchain năm 2021-22 lắng xuống, một câu hỏi lớn còn lại trên thị trường là: "Ý nghĩa của blockchain là gì?" Do đó, các nền tảng chính bắt đầu định vị rõ ràng đặc điểm của mình và tích cực thảo luận chiến lược "ứng dụng thực tế". Lúc này, Solana có thể nhanh chóng triển khai và dẫn đầu nhiều biện pháp đổi mới, điều này không chỉ trả lời những câu hỏi này mà thực sự kết nối cơ sở hạ tầng thế giới thực với các giải pháp on-chain, thu hút sự chú ý cao của thị trường.
Nguồn: solanamobile.com
Trong các biện pháp đổi mới này, nổi bật nhất là DePIN và thiết bị di động. Như đã đề cập trước đó, DePIN tận dụng tính phi tập trung của công nghệ blockchain để duy trì và vận hành cơ sở hạ tầng thực tế, và Solana đi đầu trong lĩnh vực này, mở đường cho lĩnh vực DePIN và xây dựng câu chuyện riêng. Điều này không chỉ nhằm minh họa các trường hợp ứng dụng có thể thay thế hoặc bổ sung cơ sở hạ tầng thực tế bằng công nghệ Web3, mà còn nhằm xây dựng một con đường dẫn người dùng off-chain vào thế giới Web3, cho phép họ trải nghiệm các ứng dụng Web3.
Để mang đến trải nghiệm hệ sinh thái tổng thể cho những người dùng này, Solana đã ra mắt thiết bị di động dòng Saga, bao gồm cửa hàng ứng dụng và nhiều chức năng. Thiết bị Saga đầu tiên được phát hành vào năm 2022, ban đầu bán không tốt, nhưng khi thông tin về token BONK và sức sống hệ sinh thái Solana lan tỏa, đến tháng 12 đã bán hết. Sản phẩm thứ hai "Seeker" được ra mắt vào sự kiện TOKEN 2049 ngày 19 tháng 9 năm 2024, sẽ ra mắt nửa đầu năm 2025, tính đến ngày 19 tháng 9 đã nhận được hơn 140.000 đơn đặt hàng trước.
*Solana Mobile đã ra mắt sản phẩm thứ hai "Seeker" trong dòng Saga tại sự kiện TOKEN 2049 ngày 19 tháng 9 năm 2024.
Lĩnh vực trọng tâm thứ hai là thanh toán. Thực tế, việc sử dụng tài sản mã hóa dựa trên blockchain điểm-điểm (P2P) để thanh toán thường được coi là một trường hợp ứng dụng quan trọng có thể giải quyết các thách thức của hệ thống tài chính truyền thống, chẳng hạn như vấn đề trung gian, phí cao và tốc độ giao dịch chậm. Solana, với khả năng xử lý song song đa luồng, tốc độ xử lý nhanh và chi phí giao dịch thấp, đang từng bước khẳng định mình là blockchain phù hợp nhất cho thanh toán mã hóa. Solana đang tích cực tăng cường các đổi mới trong lĩnh vực này (như tiêu chuẩn mở rộng token), hy vọng làm cho giao dịch blockchain trở nên trực quan và đơn giản như thanh toán bằng thẻ tín dụng. USDC của Circle đã là đối tác chính thức lâu năm của Solana, PYUSD của PayPal và Paxos cũng bắt đầu được sử dụng trên blockchain Solana từ tháng 5. Visa tuyên bố sẽ đưa Solana vào cơ sở hạ tầng thanh toán stablecoin của mình, trong khi Solana Pay, một nền tảng mã nguồn mở ra mắt vào tháng 2 năm 2022, cho phép các ứng dụng khác nhau xây dựng chức năng thanh toán tài sản mã hóa. Ngoài ra, plugin Solana Pay cũng đã được tích hợp vào các nền tảng như Shopify, Citcon và Checkout.com.
Các biện pháp nâng cao tính đa dạng người dùng cuối và phi tập trung hóa trình xác thực
Solana cho rằng sự đa dạng hóa của client trình xác thực có thể nâng cao sự ổn định và an toàn mạng lưới, do đó đang tăng cường độ bền mạng thông qua các chương trình client trình xác thực khác nhau. Việc đa dạng hóa client này có thể giảm thiểu rủi ro lỗi đơn điểm do sử dụng phần mềm client đơn lẻ vận hành mạng, vì lỗi hoặc lỗ hổng trong một client có thể không ảnh hưởng đến các client khác.
Solana ban đầu chỉ có một client do Solana Labs phát triển, nhưng kể từ khi Jito Labs phát hành client thứ hai Jito-Solana vào tháng 8 năm 2022, Solana bắt đầu phát triển theo hướng đa dạng hóa. Ngoài ra, client trình xác thực độc lập Firedancer do Jump Crypto phát triển (dựa trên C/C++) cũng đã ra mắt phiên bản thử nghiệm.
Bên cạnh đó, một client nhẹ gọi là Tinydancer cũng thu hút sự chú ý lớn vì có thể xác minh giao dịch với chi phí thấp, đặc biệt trong bối cảnh nút Solana thường yêu cầu cấu hình phần cứng cao *. Client này giúp giảm bớt hiểu lầm rằng "phi tập trung hóa thực sự không đạt được". Tối ưu hóa cấu hình phần cứng để nâng cao hiệu suất mạng Solana là then chốt, Vitalik trong bài viết "Endgame" của mình cũng nói rằng thay vì giảm yêu cầu phần cứng cho nút tạo khối, hãy thực hiện mở rộng, an toàn và chống kiểm duyệt mạng bằng cách phi tập trung hóa và tách vai trò xác minh khối nhẹ hơn **.
* Cấu hình đề xuất để chạy nút Solana như sau: (nguồn: helius.dev)
-
Ít nhất CPU 12 nhân, tần số 2,8GHz
-
RAM 128/256GB (nút RPC có thể cần thêm RAM để hỗ trợ chỉ mục cơ sở dữ liệu tùy chỉnh)
-
2-4 ổ cứng NVME ít nhất 1TB
-
Mạng 10 Gbps
** Kiến trúc PBS (tách biệt Người đề xuất và Người xây dựng - Proposer-Builder Separation) do Ethereum đề xuất cũng dựa trên bối cảnh này.
Mặc dù chạy nút Solana cần phần cứng cấu hình cao, nhưng khoảng 1.300 nút đồng thuận Solana nằm tại các trung tâm dữ liệu phân bố địa lý khá rộng. Hơn nữa, hệ số Nakamoto - Nakamoto Coefficient (chỉ số các trình xác thực có thể gây ra sự cố hoạt động blockchain) vẫn ổn định ở mức khoảng 20. Mặc dù hầu hết các nút tập trung tại Mỹ, Solana liên tục tối ưu hóa phần mềm và phần cứng theo định luật Moore, giúp nhiều người có thể chi trả chi phí phần cứng cần thiết để vận hành nút, từ đó thúc đẩy phân bố địa lý và phi tập trung hóa nút; đồng thời triển khai các chương trình ủy thác phù hợp tiêu chuẩn phi tập trung, khuyến khích người nắm giữ token ủy thác SOL cho các trình xác thực phân bố tại các khu vực khác nhau, giảm thiểu rủi ro tập trung quá mức tại một khu vực. Điều này cho thấy Solana đang từng bước thực hiện phi tập trung hóa.
Là một trong số ít blockchain có nhiều client trình xác thực độc lập (ngoại trừ Ethereum), Solana liên tục cam kết phi tập trung hóa và tìm kiếm sự ổn định mạng.
Solana không chỉ củng cố nội bộ mà còn tích cực mở rộng ảnh hưởng thương mại. Những nỗ lực trên đã cung cấp đủ điểm nổi bật để thu hút nhà đầu tư tổ chức, CEO Cathie Wood của Ark Invest từng bày tỏ quan điểm tích cực về tầm nhìn Solana, quỹ tín thác Solana của Grayscale thậm chí tăng vọt 869%. Tóm lại, Solana đã chứng minh tiềm năng mạnh mẽ, có thể phục hồi hệ sinh thái tưởng chừng rơi vào khủng hoảng bằng tầm nhìn nhất quán và khả năng thực thi nhanh chóng.
4. Nhiều trụ cột của mạng Solana
Phần này sẽ đi sâu vào từng yếu tố trong ngăn xếp kỹ thuật Solana, những yếu tố kiên định hỗ trợ tầm nhìn nhất quán của Solana và thúc đẩy sự phục hồi hệ sinh thái.
4.1 Ngăn xếp kỹ thuật cam kết tổ hợp và hiệu quả
4.1.1 Ngôn ngữ lập trình
Nguồn: Solana
Xét về bề ngoài, mục tiêu của Solana là giảm phí giao dịch và rút ngắn thời gian khối, nhưng về mặt kỹ thuật, sứ mệnh của nó là tối ưu hóa phần mềm cho phần cứng. Vì vậy, Solana phải cẩn trọng lựa chọn ngôn ngữ lập trình (tức là hợp đồng thông minh) và cuối cùng chọn Rust. Rust hỗ trợ xử lý song song, an toàn bộ nhớ, kiểm soát cấp thấp và hệ thống kiểu mạnh. Hệ thống kiểu Rust kiểm tra kiểu dữ liệu mã nguồn trong quá trình biên dịch, nếu phát hiện kiểu không tương thích sẽ ngăn mã nguồn biên dịch, từ đó tránh lỗi kiểu, đảm bảo mã nguồn an toàn và có thể dự đoán.
Tuy nhiên, mục tiêu cuối cùng của Solana là xây dựng môi trường mà tất cả các ngôn ngữ LLVM* (ban đầu là viết tắt của Low-Level Virtual Machine nhưng thực tế là tổ hợp trình biên dịch) có thể hợp tác với nhau. Do đó, mặc dù Rust là ngôn ngữ chính để phát triển ứng dụng Solana, chúng ta vẫn có thể sử dụng LLVM để chuyển mã nguồn viết bằng các ngôn ngữ khác (như C hoặc C++) thành mã máy có thể thực thi trên Solana.
Client khi tương tác với mạng Solana có thể sử dụng nhiều SDK dựa trên API JSON RPC bằng các ngôn ngữ như Java, C#, Python, Go hoặc Kotlin.
* LLVM là tổ hợp trình biên dịch và công cụ mô-đun cao, cho phép tối ưu hóa hiệu quả mã nguồn hiệu suất cao, chất lượng cao trên nhiều nền tảng phần cứng, do đó trở thành môi trường phát triển ưa thích của kỹ thuật viên lành nghề.
4.1.2 Đổi mới cốt lõi
Solana áp dụng tám công nghệ cốt lõi để đảm bảo tốc độ cực nhanh trong suốt quá trình từ người dùng gửi giao dịch đến tạo khối. Để hiểu rõ hơn về các công nghệ này, hãy cùng tìm hiểu sơ qua cách thức hoạt động của cơ chế đồng thuận Solana.
a. Chữ ký giao dịch và nhận giao dịch tại nút RPC - Người dùng ký giao dịch bằng ví, sau đó gửi giao dịch đã ký đến nút RPC.
b. Lựa chọn nút lãnh đạo - Đồng thời, việc lựa chọn nút lãnh đạo dựa trên trọng số质押 do người nắm giữ token ủy quyền cho nút, các trình xác thực luân phiên theo "kế hoạch luân phiên nút lãnh đạo"*.
c. Xử lý giao dịch và đánh dấu thời gian - Trong giai đoạn xử lý giao dịch, giao dịch được phân loại thành xử lý tuần tự và xử lý song song, phân bổ cho các luồng khác nhau (trong sáu luồng, hai luồng chuyên xử lý giao dịch bỏ phiếu, bốn luồng còn lại do "bộ lập lịch trung tâm" ưu tiên xử lý). Nút lãnh đạo sử dụng Bằng chứng Lịch sử (PoH) để đánh dấu thời gian giao dịch, xác định thứ tự.
d. Tạo khối - Nút lãnh đạo bắt đầu tạo khối bằng chuỗi PoH của nó.
e. Truyền khối - Khối vừa tạo được gửi đến các nút sao chép (tức là các trình xác thực khác) trong mạng.
f. Xác minh giao dịch - Các nút sao chép sử dụng chuỗi PoH của chúng để xác minh thứ tự giao dịch và đảm bảo giao dịch tuân thủ quy tắc mạng. Do thứ tự giao dịch phụ thuộc vào chuỗi PoH (tức là đồng hồ toàn cầu), các nút không cần giao tiếp điểm-điểm.
g. Xác định khối - Sau khi sắp xếp và xác minh giao dịch xong, khối được thêm vào blockchain. Sau đó, nút lãnh đạo tiếp theo được chọn và quy trình bắt đầu lại.
*Solana có "kế hoạch luân phiên nút lãnh đạo", cho phép xác định nút lãnh đạo trước một epoch để đảm bảo khối không bị trễ hoặc lỗi thời.
** Central Scheduler được giới thiệu ở phiên bản 1.18 chịu trách nhiệm ưu tiên và xử lý tất cả giao dịch, giảm độ phức tạp và gánh nặng bổ sung.
*** Có thể tham khảo phần "Bằng chứng Lịch sử" dưới đây để hiểu rõ hơn quá trình này.
Bằng chứng Lịch sử (Proof of History)
Như đã đề cập trước đó, cốt lõi của Bằng chứng Lịch sử là mỗi trình xác thực có thể tạo và nắm giữ một "đồng hồ toàn cầu", cho phép họ tham chiếu thứ tự tất cả các giao dịch. Ví dụ, bằng cách băm giá trị băm trước đó (ví dụ hash1) để tạo giá trị băm tiếp theo (ví dụ hash2, tức là sha256(hash1)), trực quan cho thấy hash1 xảy ra trước hash2. Solana gọi quá trình này là "chuỗi".
Nguồn: Whitepaper Solana
Nói cách khác, cấu trúc dữ liệu băm liên tục này giống như dấu thời gian (thời gian toàn cầu), chứng minh thời gian thực sự đã trôi qua. Vì mỗi trình xác thực có thể độc lập tạo và nắm giữ bằng chứng này, họ không cần giao tiếp với các trình xác thực khác để xác nhận thời gian trôi qua, do đó nút lãnh đạo có thể luân phiên nhanh chóng mà không cần phối hợp bổ sung. Đây là lý do chính Solana có thể đạt thời gian khối ngắn hơn các blockchain khác thông qua việc áp dụng PoH.
Nguồn: Whitepaper Solana
Việc tạo chuỗi này chỉ có thể hoàn thành bằng xử lý đơn nhân vì cần tham chiếu giá trị băm đầu ra trước đó, nhưng quá trình xác minh có thể sử dụng xử lý đa nhân vì logic rất đơn giản—chỉ cần thực hiện phép toán băm. Do đó, điều này đạt được triết lý của Solana: "việc xác minh của mỗi nút mở rộng tuyến tính theo phần cứng".
Do đó, PoH giống như một cấu trúc dữ liệu đồng hồ toàn cầu, hoặc nói cách khác là một hàm trễ có thể xác minh (VDF) thực hiện bằng hàm băm liên tục, chứ không phải là thuật toán đồng thuận. Thực tế, Solana sử dụng Tower BFT DPoS (Chứng minh cổ phần ủy quyền kháng Byzantine Tháp) làm thuật toán đồng thuận.
Chứng minh cổ phần ủy quyền kháng Byzantine Tháp (Tower BFT DPoS)
Tower BFT có thể được xem như phiên bản PBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) được tối ưu hóa bằng PoH (Bằng chứng Lịch sử). Nó sử dụng PoH làm "đồng hồ toàn cầu", xác định trước thứ tự giao dịch, chỉ tập trung vào quá trình đồng thuận, từ đó giảm đáng kể gánh nặng và độ trễ truyền thông. Quá trình các trình xác thực đạt đồng thuận thông qua Tower BFT như sau:
Các trình xác thực sẽ bỏ phiếu * cho phiên bản sổ cái mà họ cho là đúng trong khoảng thời gian cố định (khoảng 400 mili giây) và từ bỏ những phiên bản được cho là sai, do đó không cần giao tiếp điểm-điểm (P2P) giữa các nút. Khi mỗi lần bỏ phiếu tiến triển, thời gian chờ cần để quay ngược * về khối trước đó sẽ tăng gấp đôi. Điều này có nghĩa là khi đa số trình xác thực liên tục bỏ phiếu cho chuỗi PoH, việc quay ngược ngày càng khó khăn. Ví dụ, nếu tất cả trình xác thực đã bỏ phiếu 35 lần trong 14 giây (14.000 mili giây / 400 mili giây = 35 khoảng thời gian), thì giới hạn thời gian quay ngược sẽ đạt khoảng 435 năm (2^35 × 0,4 / 3600 / 24 / 365), gần như không thể quay ngược.
Do đó, chỉ "chuỗi nặng nhất" *** sẽ được giữ lại trong blockchain vì đa số trình xác thực bỏ phiếu cho nó, nên nó khó quay ngược nhất, và các trình xác thực bỏ phiếu cho chuỗi này sẽ nhận được phần thưởng. Nói ngắn gọn, nhờ có PoH, các trình xác thực trong Tower BFT có thể tự tính toán thời gian chờ mà không cần giao tiếp P2P, đảm bảo bỏ phiếu kịp thời, duy trì hoạt động mạng và giảm rủi ro phân nhánh khối.
* Trọng số bỏ phiếu phụ thuộc vào số lượng质押 của mỗi trình xác thực trong mạng.
**"Quay ngược" là việc đưa trạng thái hoặc bản ghi giao dịch blockchain trở lại trạng thái trước đó, thường nhằm hủy bỏ một số giao dịch sai hoặc không hợp lệ.
***"Chuỗi nặng nhất" là chuỗi nhận được nhiều phiếu bỏ phiếu nhất từ các trình xác thực.
Gulf Stream (Dòng Vịnh)
Khác với các blockchain khác, Solana không cần bộ nhớ đệm công cộng (mempool)* để lưu trữ giao dịch người dùng vì tốc độ xử lý giao dịch rất cao và không gian khối tương đối dồi dào. Ngoài ra, giao dịch do người dùng khởi tạo được mã hóa thành luồng QUIC, gửi trực tiếp đến trình xác thực "lãnh đạo" tiếp theo được chọn. Phương pháp này được gọi là "Gulf Stream", có thể tăng tốc độ chuyển đổi lãnh đạo và thực hiện giao dịch sớm, giảm gánh nặng bộ nhớ cho các trình xác thực khác.
* Bộ nhớ đệm công cộng (mempool), dùng để tạm thời lưu trữ các giao dịch chưa được xác nhận. Khi người dùng khởi tạo giao dịch, giao dịch sẽ được phát sóng đến các nút trong mạng và thêm vào bộ nhớ đệm của các nút đó. Thợ đào sẽ chọn giao dịch từ bộ nhớ đệm, đóng gói vào khối mới và thêm vào blockchain.
Môi trường thực thi hợp đồng thông minh song song của Solana (Sealevel) & Cơ sở dữ liệu tài khoản mở rộng ngang (Cloudbreak)
Sealevel là công nghệ cốt lõi của Solana, cho phép xử lý song song đa luồng, điều mà EVM hoặc môi trường thực thi dựa trên WASM không thể làm được. Sealevel sử dụng "lệnh" trong giao dịch để thực hiện xử lý song song, mảng tài khoản chứa trong giao dịch bao gồm thông tin trạng thái toàn cầu của mạng Solana. Giao dịch được phân loại trước theo trạng thái đọc/ghi của mỗi tài khoản để xử lý song song.
Nguồn: Vòng đời giao dịch Solana
Nhân tiện nhắc đến, việc tổ chức cơ sở dữ liệu tài khoản thành cấu trúc có thể đọc/ghi đồng thời bởi nhiều luồng là rất khó, ngay cả cơ sở dữ liệu truyền thống cũng vậy. Để giải quyết vấn đề này, Solana phát triển công nghệ Cloudbreak, phân vùng cấu trúc dữ liệu tài khoản theo cách cụ thể để tận dụng tối đa hiệu suất SSD, từ đó tận hưởng lợi thế tốc độ thao tác liên tục và sử dụng file ánh xạ bộ nhớ để nâng cao hiệu quả.
* Như đã đề cập trước đó, logic xử lý song song trong Sealevel cũng là lý do cho phép thực hiện thị trường phí địa phương hóa trên Solana.
Kỹ thuật ống dẫn (Pipelining)
Trong blockchain Solana, kỹ thuật ống dẫn là việc chia luồng dữ liệu đầu vào (tức là gói dữ liệu QUIC được nút lãnh đạo tiếp theo nhận trước) thành nhiều phần phần cứng khác nhau để xử lý đồng thời.
Quy trình xử lý ống dẫn như sau:
-
Dữ liệu trước tiên đi vào "không gian kernel", sau đó được chuyển đến GPU để xác minh chữ ký song song.
-
Sau khi chữ ký được xác minh trên GPU, dữ liệu được chuyển đến CPU để xử lý giao dịch.
-
Đồng thời, "không gian kernel" đã bắt đầu chuẩn bị dữ liệu tiếp theo, CPU cũng đang ghi (ghi vào) dữ liệu xử lý xong vào blockchain, sau đó chuyển sang khối tiếp theo.
Thông qua kỹ thuật ống dẫn, Solana có thể tận dụng tối đa tài nguyên phần cứng, nâng cao hiệu quả, tăng tốc độ xác minh và truyền khối.
Topo mạng cấu trúc (Turbine)
Sau khi xử lý giao dịch xong, nút lãnh đạo phải truyền "trạng thái" cập nhật đến từng trình xác thực. Nếu gửi dữ liệu lớn đến tất cả trình xác thực từng cái một, hiệu quả sẽ rất thấp. Để giải quyết vấn đề này, Solana sử dụng công nghệ có tên Turbine, tương tự BitTorrent. Nói đơn giản, công nghệ này do nút lãnh đạo chia gói dữ liệu QUIC (có thể sử dụng mã xóa) thành các gói dữ liệu nhỏ hơn và phân phát đến các trình xác thực theo cấu trúc phân lớp.
Ví dụ, giả sử có khối 128MB. Để xử lý khối này, nút lãnh đạo sẽ chia nó thành 2.048 gói dữ liệu nhỏ 64KB, sau đó gửi trước đến một số trình xác thực. Các trình xác thực nhận được sẽ tiếp tục chuyển gói dữ liệu nhận được đến các trình xác thực "gần kề" (Neighbors) khác. Các trình xác thực nhận ban đầu sẽ được chọn từ các nút có trọng số质押 token SOL cao hơn. Các trình xác thực sẽ truyền một phần dữ liệu nhận được đến các trình xác thực gần kề ở lớp dưới. Kiến trúc này cho phép dữ liệu ban đầu nút lãnh đạo truyền đi nhanh chóng như quả bóng tuyết lan rộng đến nhiều trình xác thực hơn khi cấp độ truyền sâu hơn. Khi quy mô nhóm trình xác thực gần kề tăng lên, số bước cần thiết để kết nối toàn bộ mạng sẽ giảm theo tỷ lệ logarit, từ đó đạt được truyền dữ liệu nhanh chóng.
Đặc biệt trong một số trường hợp, nếu một số ít trình xác thực cấp cao thực hiện hành vi độc hại (ví dụ tấn công nhật thực), hành vi này có thể ảnh hưởng lớn đến toàn mạng. Do đó, mạng sử dụng phương pháp gửi gói dữ liệu qua các đường dẫn ngẫu nhiên khác nhau mỗi lần để giảm thiểu rủi ro các cuộc tấn công như vậy.
Bộ sao chép sổ cái (Archiver)
Archiver của Solana dùng để lưu trữ khoảng 4PB (petabyte) dữ liệu mà mạng tạo ra mỗi năm. Chúng có thể được xem là "client nhẹ", không cần tải toàn bộ sổ cái Solana, chỉ cần lưu trữ một phần dữ liệu, cho phép nhiều trình xác thực với yêu cầu phần cứng khác nhau tham gia.
Khi Archiver nhận dữ liệu phân bổ từ mạng, nhiệm vụ của chúng là xác minh tính xác thực dữ liệu thông qua công nghệ "Bằng chứng Sao chép (Proof of Replication, PoRep)", dựa trên Filecoin. Archiver tuyên bố không gian lưu trữ của chúng với mạng và có thể nhận phần thưởng lạm phát tối đa 3% bằng cách lưu trữ và xác minh dữ liệu phân bổ.
4.2 Cam kết đa dạng hóa client nhằm nâng cao độ tin cậy và khả năng mở rộng
Các công nghệ cốt lõi đã đề cập ở trên cho phép Solana xử lý giao dịch nhanh chóng, thực thi song song và độ trễ thấp, khiến nó trở thành cơ sở hạ tầng lý tưởng để xây dựng ứng dụng. Tuy nhiên, thông lượng cao của Solana cũng có thể gây thách thức trong việc đảm bảo sự ổn định mạng, chẳng hạn như đối phó với bot MEV hoặc tấn công spam. Để giải quyết các vấn đề này, Jito ra mắt vào tháng 8 năm 2022 với tư cách là client thứ hai của Solana, chuyên giải quyết vấn đề hiệu quả trích xuất MEV thấp và giao thức质押 lưu động tập trung, góp phần ổn định mạng và thúc đẩy phi tập trung hóa.
Bên cạnh đó, sự đa dạng hóa client mạng Solana dự kiến sẽ mở rộng hơn nữa khi ra mắt Firedancer do Jump Crypto phát triển. Firedancer nâng cao hiệu suất thông qua tối ưu hóa phần mềm tiên tiến; Tinydancer là một client nhẹ, cho phép nhiều người dùng hơn xác minh giao dịch với yêu cầu phần cứng thấp hơn; Sig sử dụng ngôn ngữ cấp thấp khác là Zig; và Agave do Anza phát triển. Việc ra mắt các client mới này sẽ nâng cao hơn nữa độ tin cậy và khả năng mở rộng mạng Solana.
4.2.1 Jito-Solana
Nguồn: jito.network/blog
Jito-Solana đã khởi động thị trường MEV tương tự giải pháp MEV-boost của Flashbots trên Ethereum, nhằm cho phép các "người tìm kiếm" (Searchers) trích xuất giá trị có thể khai thác tối đa (MEV) trên mạng Solana. Tuy nhiên, do thiết kế độc đáo của Solana (không cần bộ nhớ đệm công cộng, chủ yếu xử lý giao dịch theo nguyên tắc ai tới trước phục vụ trước, và thời gian khối nhanh hơn nhiều so với Ethereum), cách hoạt động của Jito-Solana khác biệt.
Để thích nghi với đặc điểm độc đáo của Solana, client MEV của Jito giới thiệu một bộ nhớ đệm giao dịch ảo, tổ chức đấu giá mỗi 200 mili giây, làm cho quá trình trích xuất MEV mượt mà hơn. Trong Jito-Solana, người tìm kiếm có thể xem và mô phỏng giao dịch thông qua Block Engine. Khi họ xây dựng được tổ hợp giao dịch có lợi nhuận nhất, họ sẽ kết nối qua đường ống xử lý chuyên dụng đến nút lãnh đạo. Vì tổ hợp giao dịch và đấu giá khối được thực hiện ngoài chuỗi, các nỗ lực tổ hợp thất bại sẽ không gây ảnh hưởng tắc nghẽn đáng kể đến mạng.
Nguồn: explorer.rated.network
Kể từ khi ra mắt vào tháng 8 năm 2022, tỷ lệ áp dụng Jito-Solana tăng trưởng ổn định, tính đến ngày 7 tháng 9 năm 2024, tỷ lệ áp dụng khoảng 40%.
Ngoài giải pháp MEV, Jito còn ra mắt cơ chế质押 lưu động (JitoSOL), phân phối lợi nhuận MEV cho người dùng và thúc đẩy mở rộng hệ sinh thái DeFi.
* Block Engine thu phí 5% trên lợi nhuận MEV phân bổ cho trình xác thực hoặc người质押 JitoSOL. Theo dữ liệu bảng điều khiển phân tích này, tính đến ngày 7 tháng 9 năm 2024, tổng tiền boa tích lũy của trình xác thực đạt khoảng 1.471.989 SOL, thu nhập của Jito Labs khoảng 77.473 SOL.
4.2.2 Firedancer
Firedancer là client trình xác thực Solana hoàn toàn mới do đội Jump Crypto phát triển, viết lại hoàn toàn client gốc của Solana Labs bằng ngôn ngữ C. Mục tiêu của nó là nâng cao hiệu suất thông qua tối ưu hóa phần mềm, đồng thời tăng tính đa dạng client trong hệ sinh thái Solana. Hiện tại, Firedancer đã được thử nghiệm trên mạng thử nghiệm bằng client lai có tên "Frankendancer", kết hợp môi trường chạy mới nhất và mô-đun đồng thuận của client hiện tại vào kiến trúc Firedancer.
Lần đầu tiên giới thiệu Firedancer là tại hội nghị Breakpoint tháng 11 năm 2022, khi thể hiện khả năng xử lý 1,2 triệu giao dịch mỗi giây (600.000 sau khi loại bỏ trùng lặp). Ngày 21 tháng 9 năm 2024, phiên bản thứ hai của Firedancer một lần nữa thể hiện sức mạnh xử lý 1 triệu giao dịch mỗi giây trong môi trường kiểm soát và tuyên bố hiện đã lên mạng chính ở chế độ "không bỏ phiếu"*. Đội Firedancer cho biết, trong tương lai sẽ đưa nó lên cấp độ sản xuất sau khi thêm nhiều chức năng, tối ưu hóa và hoàn thành kiểm toán an ninh.
* Nghĩa là, mặc dù Firedancer đã tham gia truyền thông giao dịch trên mạng chính Solana và trao đổi thông tin qua giao thức gossip, nhưng hiện chưa trực tiếp tạo khối.
Nguồn: Syncracy
Theo báo cáo "Luận án Solana - Con ngựa nhanh nhất sau khi tái sinh" của Syncracy, việc sử dụng Firedancer có thể làm tăng nhẹ chi phí vận hành nút, nhưng mức xử lý khoảng 55.000 giao dịch mỗi giây có thể đạt được tỷ lệ "số giao dịch mỗi giây / chi phí nút" rất cạnh tranh.
Điểm khác biệt chính về kiến trúc giữa Firedancer và client hiện tại là Firedancer áp dụng thiết kế mô-đun, mỗi chương trình được chia thành nhiều mô-đun "Tiles" độc lập để tối ưu hóa. Thiết kế này giúp Firedancer tránh được tình trạng ngừng hoạt động do lỗi chức năng cụ thể hoặc trong quá trình nâng cấp có thể xảy ra trên mạng Solana hiện tại, đồng thời có thể linh hoạt tối ưu hóa và nâng cấp từng mô-đun.
** Cuối cùng cần lưu ý rằng, chúng ta cần quan sát Firedancer khi nào sẽ chính thức ra mắt. Nếu hiệu suất của nó vượt trội rõ rệt so với client hiện tại, lựa chọn client của nhà vận hành nút có thể nghiêng về Firedancer, điều này trong thực tế có thể làm suy yếu sự đa dạng client.
4.2.3 Tinydancer
Nguồn: Tinydancer
Mạng Solana thiếu chức năng client nhẹ, khiến người dùng phải chạy nút đầy đủ để xác minh trạng thái, hạn chế khả năng xác minh. Để giải quyết vấn đề này, client nhẹ đang phát triển Tinydancer cho phép người dùng xác minh giao dịch với chi phí thấp, không cần tải toàn bộ khối hoặc thực hiện giao dịch đầy đủ. Khi phát hiện giao dịch đáng ngờ, nó sẽ cảnh báo đến nút đầy đủ mà nó phụ thuộc.
Khi yêu cầu phần cứng để chạy nút Solana ngày càng cao, việc giới thiệu client nhẹ như Tinydancer có thể trở thành cột mốc quan trọng trong việc tăng tính khả dụng và khả năng xác minh cho việc vận hành nút mạng Solana.
Mặc dù thiết kế cuối cùng của Tinydancer vẫn đang hoàn thiện (client SPV đơn giản hóa xác minh thanh toán của nó đã thành công ra mắt trên mạng thử nghiệm vào tháng 5), liệu Solana có thực sự cung cấp khả năng xác minh hữu ích cho nhóm người dùng rộng lớn hơn và đạt được "phi tập trung hóa thông qua xác minh giá rẻ" hay không vẫn còn phải xem xét.
4.2.4 Agave & Sig
Bên cạnh đó, đội Anza với Agave thông qua việc fork client của Solana Labs để nâng cao hiệu suất mạng Solana hiện tại và tích cực hỗ trợ phát triển các client khác (như Firedancer). Đội Syndica đang phát triển client Sig, sử dụng ngôn ngữ cấp thấp Zig tập trung vào tính dễ đọc và đơn giản.
Nói ngắn gọn, đảm bảo sự đa dạng client mạng blockchain là cực kỳ quan trọng, không chỉ loại bỏ r
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Four Pillars
