Sau SUI, Aptos, chuỗi công khai Move tiếp theo nổi bật
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sau SUI, Aptos, chuỗi công khai Move tiếp theo nổi bật
Movement vượt qua ý tưởng Libra, mạng chính sắp ra mắt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Fishery - Cộng tác viên cốt lõi của Biteye
Lời mở đầu
Cách đây 5 năm, dự án Libra/Diem của Facebook ra đời như một hiện tượng, thu hút sự chú ý toàn cầu. Tuy nhiên, dự án đầy tham vọng này đã lặng lẽ chấm dứt vào năm 2022, để lại dấu ấn của một thời đại dang dở. Dù vậy, di sản công nghệ của Libra – ngôn ngữ lập trình Move – đang hồi sinh thông qua những “người kế thừa” của nó.
Như mọi người đều biết, Aptos và Sui chính là những nền tảng mang theo di sản công nghệ này.
Ngày nay, sự xuất hiện của Movement Network càng làm nổi bật tiềm năng vượt xa thiết kế ban đầu của Libra/Diem. Với kiến trúc mô-đun và tầm nhìn về liên kết hệ sinh thái, Movement đang vẽ nên một viễn cảnh lớn lao hơn nhiều so với những gì Libra/Diem từng hình dung.
Sự phát triển của các chuỗi công khai hợp đồng thông minh
Ethereum trở thành chuỗi công khai phổ biến nhất sau Bitcoin nhờ chức năng hợp đồng thông minh EVM, đồng thời thúc đẩy sự phổ biến của ngôn ngữ lập trình Solidity.
Sau Ethereum, nhiều chuỗi công khai mới đã cố gắng đi con đường riêng, "bắt chước" tạo ra ngôn ngữ lập trình hợp đồng thông minh của riêng mình nhằm tái hiện thành công của Ethereum. Ví dụ, NEO thử nghiệm với C# và JavaScript, Waves giới thiệu Ride, Cardano chọn Haskell. Tuy nhiên, dù có khởi đầu công nghệ hấp dẫn, phần lớn trong số này không giành được thị phần đáng kể và cuối cùng không thể thay thế vị trí thống trị của Solidity.
Trong quá trình phát triển DeFi những năm gần đây, nhược điểm của Solidity dần lộ rõ: thiết kế ngôn ngữ phức tạp, dễ sinh lỗi và quy trình phát triển rườm rà khiến ngày càng nhiều đội ngũ và người dùng cảm thấy mệt mỏi.
Nhu cầu về một ngôn ngữ hợp đồng thông minh thế hệ mới đơn giản và an toàn hơn ngày càng trở nên rõ rệt.
Ngôn ngữ Move ra đời đúng lúc để đáp ứng nhu cầu đó, với trọng tâm là đảm bảo tính an toàn và duy nhất của dữ liệu tài nguyên – bắt nguồn từ sự thấu hiểu sâu sắc về an ninh tài chính và quản lý tài sản. Tư duy thiết kế này phù hợp với nhu cầu cốt lõi của quản lý tài sản trên blockchain, và dễ dàng được nhóm đối tượng coi trọng an toàn, ổn định chấp nhận.
Trong đợt tăng trưởng hiện tại, hệ sinh thái Move phát triển chắc chắn, khi nhà phát triển và người dùng dần "dùng chân bỏ phiếu", lựa chọn di chuyển sang các chuỗi blockchain dùng Move. Khác với hành vi đầu cơ ồ ạt theo trào lưu trong các giai đoạn bùng nổ ngôn ngữ hợp đồng trước đây, sự phổ biến của Move đến từ việc nó thực sự giải quyết được nhu cầu của nhà phát triển và thị trường.
Qua quan sát lộ trình phát triển hệ sinh thái Move, ta thấy tiến trình phát triển của Move hoàn toàn khác biệt so với Ethereum, cũng không giống con đường mở rộng nhanh chóng trong cơn sốt thị trường của các nền tảng hợp đồng thông minh thời kỳ đầu. Hệ sinh thái Move chọn chiến lược phát triển thực dụng hơn, tập trung vào giải quyết vấn đề thực tế và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Hệ sinh thái Move và hệ sinh thái Ethereum
Có rất nhiều tài liệu so sánh Move và Ethereum về mặt kỹ thuật; mục nhỏ này sẽ đi theo hướng tiếp cận khác – phân tích con đường trỗi dậy của cả hai.
Khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ: các đội xây dựng hạ tầng Move gắn kết chặt chẽ hơn nhiều với các đội phát triển dự án trong hệ sinh thái.
Trong quá trình phát triển Ethereum, đội phát triển và các dự án hệ sinh thái có mối liên hệ lỏng lẻo, thiếu sự hỗ trợ rõ ràng. Khi giá ETH giảm từ 1400 USD xuống còn 80 USD vào năm 2018, hầu như không còn ứng dụng nào hoạt động trên mạng. Như nhiều độc giả đã biết, chính các đội DeFi grassroots và thợ đào đã cứu Ethereum khỏi sụp đổ.
Tuy nhiên, Quỹ Ethereum chưa từng đặc biệt ghi nhận hay hỗ trợ những đóng góp này, mà chỉ tập trung vào phát triển Layer 2 và chuyển đổi sang PoS. Điều này tuy đảm bảo tính liên tục của lộ trình công nghệ nhưng cũng phần nào hạn chế sự đa dạng hóa trong phát triển hạ tầng hệ sinh thái.
Xét ở một góc độ nào đó, thành công của Ethereum đến từ sự kết hợp giữa chức năng hợp đồng thông minh do đội phát triển Ethereum tạo ra và các đội DeFi grassroots tiên phong – cả hai yếu tố này đều không thể thiếu.
Ngược lại, ngay từ giai đoạn đầu, các đội hạ tầng Move chủ động hỗ trợ các ứng dụng và nhà phát triển trong cộng đồng, đặc biệt trong lĩnh vực công cụ phát triển, hỗ trợ tài chính và chia sẻ tài nguyên, thể hiện mối quan hệ hợp tác cùng có lợi. Mối quan hệ này không chỉ tăng cường sức mạnh cộng đồng mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển thịnh vượng của hệ sinh thái Move.
Đồng thời, hệ sinh thái Move thể hiện tính định hướng thị trường mạnh mẽ hơn. Đặc biệt cần chú ý đến dự án Movement – giải pháp duy nhất trong hệ sinh thái Move có định vị tương tự Ethereum Layer 2. Con đường phát triển của Movement phản ánh khả năng nắm bắt nhu cầu thị trường nhạy bén của hệ sinh thái Move.
Movement không bị giới hạn bởi quyết định công nghệ của một tổ chức tập trung, mà có thể dựa trên phản hồi thị trường để cung cấp các sản phẩm hạ tầng Move phù hợp. Nó không dao động liên tục như Ethereum trong việc lựa chọn giữa Beam và Layer 2.
Xét về dài hạn, con đường phát triển công nghệ định hướng theo thị trường của hệ sinh thái Move có thể thuận lợi hơn trong việc nuôi dưỡng một môi trường đổi mới năng động.
Nó giúp nâng cấp công nghệ phản hồi trực tiếp hơn với nhu cầu của người dùng và nhà phát triển, thay vì bị giới hạn bởi kế hoạch định sẵn của một tổ chức tập trung. Đặc điểm này khiến hệ sinh thái Move thể hiện khả năng thích nghi và tiềm năng phát triển mạnh mẽ hơn trong thị trường blockchain luôn biến động.
Diễn biến lịch sử của Move
Quá trình phát triển hệ sinh thái hạ tầng Move có thể chia thành ba giai đoạn.
Giai đoạn thứ nhất (2019): Facebook (nay là Meta) muốn thông qua dự án Libra/Diem tạo ra một loại tiền tệ kỹ thuật số toàn cầu và phát triển một ngôn ngữ lập trình mới – Move – nhằm đảm bảo an toàn cho hợp đồng thông minh. Do ảnh hưởng từ chính sách Mỹ, dự án bị chấm dứt vào năm 2022, khiến lần ứng dụng thương mại đầu tiên của ngôn ngữ Move bị đình trệ.
Giai đoạn thứ hai: Sau khi Diem kết thúc, hai chuỗi công khai lớp 1 (Layer 1) dùng Move là Aptos và Sui lần lượt ra đời. Các dự án này do các cựu thành viên của Libra/Diem sáng lập, nhằm tiếp nối và đưa các ý tưởng đổi mới của Libra/Diem ra thị trường.
Aptos được sáng lập bởi Mo Shaikh, Avery Ching và các cựu lãnh đạo khác của Diem, ra mắt mainnet vào tháng 10/2022. Nhắm tới hiệu suất cao và độ trễ thấp, Aptos sử dụng ngôn ngữ Move cùng giao thức đồng thuận độc đáo, thu hút sự chú ý của các nhà phát triển và nhanh chóng thu hút lượng lớn vốn đầu tư.
Trái lại, Sui do một nhóm khác các cựu thành viên Diem thành lập, với các nhân vật then chốt đến từ Mysten Labs. Sui ra mắt mainnet vào tháng 5/2023, định vị là chuỗi công khai hiệu suất cao, mô-đun hóa và mở rộng tốt.
Sui cũng dựa trên ngôn ngữ Move, nhưng mở rộng thêm khả năng xử lý song song, đồng thời phát triển bộ công cụ phát triển phong phú hơn để cải thiện trải nghiệm và hiệu quả lập trình.
Cả hai đều kế thừa nền tảng công nghệ của Libra/Diem, xây dựng hệ sinh thái mới trên blockchain bằng các chiến lược công nghệ và thị trường riêng biệt. Sự trỗi dậy của các dự án này đánh dấu sự hồi sinh của di sản Libra/Diem trong hệ sinh thái chuỗi công khai mới, tiếp nối sứ mệnh thúc đẩy phát triển công nghệ blockchain.
Sự ra đời của Aptos và Sui không chỉ là nỗ lực tiếp nối công việc dang dở của dự án cũ, mà còn là sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngôn ngữ Move như một ngôn ngữ hợp đồng thông minh thế hệ mới, thể hiện ưu thế về độ an toàn cao và thân thiện với nhà phát triển. Sự quan tâm và đầu tư của các tổ chức tài chính cũng cho thấy sự công nhận cao của thị trường đối với tiềm năng tương lai của hệ sinh thái này và ngôn ngữ Move.
Giai đoạn thứ ba: Movement Labs tiếp bước tầm nhìn của Libra/Diem, ra mắt Movement Network – một hạ tầng blockchain Move mô-đun hóa với TPS cao và khả năng xác định nhanh.
Thời điểm ra đời của Movement rất đáng chú ý. Khi làn sóng nhiệt tình với Aptos và Sui lắng xuống, hệ sinh thái Move rơi vào giai đoạn trì trệ, cả Sui và Aptos đều ở mức thấp điểm tạm thời, triển vọng của dòng sản phẩm Move đầy bất định.
Chính trong thời điểm này, Movement Labs vào tháng 9/2023 tuyên bố huy động thành công 3,4 triệu USD trong vòng gọi vốn Pre-Seed. Sự tham gia của các nhà đầu tư này không chỉ chứng minh niềm tin của tổ chức đối với hệ sinh thái Move, mà còn gián tiếp xác nhận năng lực của đội ngũ Movement.
Movement tiếp tục gây tiếng vang khi huy động được 38 triệu USD từ Polychain vào tháng 4 năm nay, và sau đó nhận đầu tư từ Binance Labs vào tháng 5 – trở thành một trong những cái tên nóng nhất thị trường.
So với thái độ thờ ơ ban đầu của Quỹ Ethereum đối với DeFi và thợ đào, hệ sinh thái Move thể hiện sự khác biệt rõ rệt.
Các đội hạ tầng Move tích cực hỗ trợ các dự án đổi mới và nhà phát triển trong hệ sinh thái, thông qua hỗ trợ tài chính, công cụ kỹ thuật và xây dựng cộng đồng, tạo nên một hệ sinh thái phát triển gắn kết cao độ. Sự hỗ trợ toàn diện này giúp hệ sinh thái Move nhanh chóng tập hợp lượng lớn nhà phát triển và người dùng, dần trở thành lựa chọn hàng đầu mới cho phát triển hợp đồng thông minh.
Movement Network – Ngôi sao mới của hệ sinh thái Move
Trong hệ sinh thái Move, vị thế của Movement Network mang tính chiến lược cao. Khác với các chuỗi Layer 1 như Aptos và Sui, Movement không cạnh tranh với chúng, mà thông qua kiến trúc mô-đun độc đáo, đóng vai trò cầu nối then chốt trong hệ sinh thái Move.
Là một ngôi sao mới trong lĩnh vực hạ tầng hệ sinh thái Move, Movement Network đang truyền thêm sức sống mới cho hệ sinh thái này nhờ kiến trúc công nghệ đổi mới.
Mạng lưới này gồm ba thành phần cốt lõi: Bộ thực thi Move (Move Executor), Mô-đun thanh toán xác định nhanh (Fast Finality Settlement Module) và Bộ sắp xếp chia sẻ phi tập trung (Decentralized Shared Sequencer), cùng xây dựng nên một nền tảng hạ tầng hiệu suất cao, an toàn và có khả năng tương tác.
Về mặt kiến trúc công nghệ, điểm đổi mới của Movement nằm ở việc thành công tích hợp sâu ngôn ngữ Move với hệ sinh thái EVM.
Bộ thực thi Move, thành phần cốt lõi của Movement-SDK, hỗ trợ cả bytecode MoveVM và EVM.
Tính tương thích kép này không chỉ cho phép nhà phát triển tận dụng tối đa các tính năng tiên tiến của ngôn ngữ Move, mà còn duy trì khả năng tương thích với các ứng dụng Ethereum hiện tại. Bằng cách tích hợp khả năng thực thi song song của MoveVM với trình thông dịch EVM hiện có, Bộ thực thi Move đạt được sự cân bằng tốt giữa tính tương thích và khả năng mở rộng.
Nhà phát triển có thể tận dụng ưu thế của ngôn ngữ Move trong khi vẫn giữ thanh toán trên Ethereum. Đặc biệt đáng chú ý, Movement hỗ trợ chạy đồng thời mã Move của Aptos và Sui, kiến trúc đổi mới này được gọi là "Move-EVM" (MEVM), mang lại sự linh hoạt chưa từng có cho nhà phát triển.
Về thanh toán giao dịch, Mô-đun thanh toán xác định nhanh (Fast Finality Settlement Module) áp dụng cơ chế xác thực bằng ký quỹ đổi mới.
So với zk-rollups và optimistic rollups truyền thống, Movement Network đạt được khả năng xác định giao dịch trong vài giây mà không cần thiết bị tạo bằng chứng đắt đỏ, giảm đáng kể độ trễ và tối ưu trải nghiệm người dùng. Mô-đun này đảm bảo an ninh mạng bằng cách yêu cầu người xác thực ký quỹ tài sản, vừa duy trì an ninh kinh tế mật mã vừa nâng cao hiệu quả xử lý giao dịch.
Những đổi mới công nghệ này khiến Movement trở thành một dự án hạ tầng tiềm năng lớn trong hệ sinh thái Move, cung cấp nền tảng kỹ thuật vững chắc cho việc ứng dụng rộng rãi ngôn ngữ Move và phát triển hệ sinh thái.
Hiện tại, bối cảnh vĩ mô cũng rất thuận lợi cho câu chuyện của Movement. Khi môi trường giám sát tại Mỹ dần trở nên thân thiện hơn với ngành tiền mã hóa, có thể dự đoán sẽ có nhiều doanh nghiệp như trong chu kỳ tăng trưởng trước đây, tiến vào lĩnh vực Web3.
Move, với tư cách là ngôn ngữ lập trình do Facebook thiết kế dành riêng cho doanh nghiệp, rất có thể sẽ trở thành lựa chọn hàng đầu của các doanh nghiệp này. Đặc biệt khi doanh nghiệp có yêu cầu nghiêm ngặt về chủ quyền hệ thống, các chuỗi công khai như Aptos/Sui không thể đáp ứng được nhu cầu này. Trong vai trò là giải pháp mô-đun duy nhất hiện nay trong hệ sinh thái Move, giá trị chiến lược của Movement ngày càng nổi bật.
Thông qua SDK Movement mã nguồn mở, doanh nghiệp có thể triển khai rollup riêng, vừa duy trì kiểm soát hoàn toàn hệ thống, vừa tận hưởng lợi thế từ cơ sở hạ tầng hệ sinh thái Ethereum và ngôn ngữ Move.
Kết luận
Nhìn lại quá trình phát triển Web2, ta dễ dàng nhận thấy mối quan hệ tích cực trực tiếp giữa tính thuận tiện trong phát triển và chất lượng ứng dụng. Aptos, Sui và Movement đang mang kinh nghiệm này vào lĩnh vực Web3, thúc đẩy sự phát triển thịnh vượng của hệ sinh thái Move bằng các con đường công nghệ và giải pháp đổi mới khác nhau.
Câu chuyện của Move đang được tiếp nối bởi Movement, và rất có thể sẽ vượt xa tầm nhìn ban đầu của dự án Libra.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BiteyeCN
