EigenLayer gặp biến cố với tư vấn viên, thực tiễn tính trung lập của Ethereum ra sao?

Bài viết: Pzai, Foresight News

Là một trong những dự án phái sinh quan trọng nhất của Ethereum, giá trị sau khi phát hành token của EigenLayer không mấy khả quan.

Vào ngày 2 tháng 11, hai cố vấn dự án EigenLayer, đồng thời là thành viên của Ethereum Foundation – Dankrad Feist và Justin Drake – sau gần nửa năm đã lần lượt tuyên bố từ chức khỏi vai trò cố vấn của EigenLayer, tập trung trở lại vào các công việc “trung lập hơn”. Việc cả hai gia nhập vị trí cố vấn từ hồi tháng 5 năm nay từng gây tranh cãi mạnh trong cộng đồng Ethereum bản địa. Và việc lựa chọn rút lui sau thời gian dài kể từ lúc phát hành token càng khiến cộng đồng đặt nghi vấn liệu họ có thu lợi từ vai trò này hay không. Bài viết này tổng hợp các sự kiện liên quan gần đây, qua đó nhìn lại mối liên hệ giữa cộng đồng Ethereum và các đội ngũ phát triển dự án.

Mời mọc nồng nhiệt

Tại thời điểm nhậm chức, cả hai đều tiết lộ nhận được phần thưởng bằng token trị giá hàng triệu USD. Justin Drake thậm chí cho biết lượng token nhận được còn vượt quá tổng tài sản cá nhân anh sở hữu. Dù là một giao thức nằm trong hệ sinh thái Ethereum, EigenLayer về bản chất lại tiềm ẩn xung đột lợi ích với Ethereum, bao gồm rủi ro tập trung hóa hoạt động stake (đặt cược) và thiên vị trung lập do mang hai vai trò. Một số nhà xây dựng Ethereum thậm chí than thở rằng: "Các thành viên foundation cũng đang tái stake chính mình".

Trước lo ngại về tính trung lập, Dankrad khẳng định ông sẽ không để EigenLayer ảnh hưởng đến việc phát triển giao thức cốt lõi, đồng thời đề cập đến loạt vấn đề liên quan cơ chế tái stake như rủi ro tập trung, tấn công giao thức, mâu thuẫn lợi ích giữa người nắm giữ và người stake. Tuy nhiên, ông cho rằng nếu cơ chế tái stake được triển khai hiệu quả, nó có thể mang lại một số lợi ích tương tự LST cho các validator độc lập, đồng thời là giải pháp tạm thời cho các dự án bị giới hạn bởi tài nguyên mạng Ethereum. Mục tiêu chính khi đảm nhận vai trò cố vấn là hỗ trợ giảm thiểu rủi ro tập trung và các cuộc tấn công tiềm tàng từ dịch vụ tái stake.

Justin Drake cam kết sử dụng toàn bộ thù lao cố vấn để đầu tư vào các dự án có giá trị trong hệ sinh thái Ethereum, và sẵn sàng từ chức bất cứ lúc nào nếu EigenLayer đi ngược lại lợi ích của Ethereum.

Tuy vậy, cộng đồng vẫn đặt câu hỏi: Vì sao những đóng góp viên cốt cán của Ethereum Foundation lại chấp nhận tham gia vào một dự án có xung đột lợi ích rõ ràng với Ethereum? Tính trung lập đáng tin cậy ở đâu? Ethereum Foundation từ lâu vốn được xem là một tổ chức phi lợi nhuận duy trì các hàng hóa công cộng, nhưng chúng ta vẫn chưa rõ liệu việc này có vi phạm quy tắc nội bộ hay không. Tuy nhiên, điều chắc chắn là trong đợt phân bổ token, nhóm đóng góp sớm và nhà đầu tư (VC cùng đội ngũ) chiếm tới 55%, điều này khiến người dùng dễ nghi ngờ động cơ của họ.

Rút lui im lặng

Hôm qua, Dankrad Feist và Justin Drake chính thức thông báo từ chức cố vấn EigenLayer. Dankrad chia sẻ: "Dù tôi tin rằng vai trò này được thương lượng trên tinh thần thiện chí nhằm đảm bảo Eigenlayer phù hợp với Ethereum, nhưng tôi hiểu rằng mối quan hệ này tạo ra những cảm nhận khác biệt, và với nhiều người, xung đột lợi ích này khó lòng dung hòa với vai trò nghiên cứu viên Ethereum của tôi." Sau đó, ông nhấn mạnh sẽ tập trung vào đề xuất kỹ thuật Danksharding do chính mình khởi xướng.

Justin Drake thực tế đã rời khỏi vai trò cố vấn từ tháng 9, và cho biết: "Tôi muốn xin lỗi cộng đồng Ethereum và các đồng nghiệp tại EF vì đã gây ra những ồn ào không đáng có. Nhìn lại, đây là một quyết định sai lầm đối với tôi", đồng thời khẳng định mình chưa từng nhận bất kỳ token nào.

Dù vậy, cộng đồng vẫn có chút dị nghị, bởi trong bối cảnh giá token sau phát hành diễn biến kém tích cực, nhiều người cho rằng họ chỉ rút lui sau khi đã thu lợi, bản chất là tận dụng danh tiếng để trục lợi.

Tính trung lập của Ethereum ở đâu?

Trong hệ sinh thái Ethereum, Ethereum Foundation đóng vai trò trung tâm về quyền lực ngôn luận đối với một hệ thống hàng hóa công khổng lồ. Trong khi đó, EigenLayer là một dự án tương đối độc lập, muốn tác động đến hướng phát triển của Ethereum tự nhiên cần đến "quan hệ xã hội", và lúc này Foundation trở thành một điểm tiếp cận lý tưởng. Dù ngân sách hàng năm của Foundation vượt 100 triệu USD, các thành viên của nó thường xuyên mở rộng hoạt động cá nhân – ví dụ như Justin Drake đảm nhiệm cố vấn hoặc ủy viên cho nhiều dự án (Polygon, Arbitrum, Bankless).

Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin thường công khai thừa nhận tính trung lập về mặt công nghệ, nhưng trên công nghệ, thứ duy nhất có thể duy trì tính trung lập có lẽ chỉ là đạo đức nghề nghiệp và phẩm chất cá nhân. Ngoài EigenLayer, chúng ta cũng thấy nhiều dự án có mối liên hệ mật thiết với Ethereum Foundation, và bản thân Foundation cũng cần suy ngẫm lại cách điều phối tính trung lập trong một hệ sinh thái lớn như vậy. Như lời Vitalik từng nói: "Mặc dù có rất nhiều con đường để xây dựng một hệ sinh thái blockchain an toàn, mở rộng và bền vững, nhưng dường như tất cả chúng đều đang tiến về một tương lai rất giống nhau." Chúng ta đều mong muốn chứng kiến một hệ sinh thái Ethereum trung lập, và chỉ có một hệ sinh thái như vậy mới thực sự bao dung, dung nạp mọi thành phần.

Thú vị thay, sau khi Dankrad Feist và Justin Drake tuyên bố từ chức cố vấn EigenLayer, Keone Hon – người sáng lập Monad – đã đăng bài trên X kêu gọi các founder không nên dễ dãi trong việc mời cố vấn. Anh nói: "Những người thực sự có thể đưa ra lời khuyên quý giá cho bạn có thể sẽ không đồng ý làm cố vấn. Ngược lại, những người chủ động đề nghị giúp đỡ và làm cố vấn cho bạn, có thể sẽ chẳng mang lại lời khuyên thực sự có giá trị nào."

Thực tế, những người có khả năng cao nhất đưa ra lời khuyên hữu ích thường sẽ không nhận phí, nhưng đồng thời họ cũng sẽ không trở thành cố vấn của bạn."