EigenLayer: Xây dựng dịch vụ đám mây phi tập trung cho Web3 AI

Tác giả: Decentralised.Co

Biên dịch: TechFlow

Nếu AI cần điện toán đám mây, thì Web3 AI sẽ cần dịch vụ đám mây Web3.

Trong năm qua, @eigenlayer và trí tuệ nhân tạo (AI) là hai chủ đề nóng nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về điểm giao thoa giữa chúng và một số dự án đang tiên phong đổi mới trong lĩnh vực này.

AVS là gì?

Đầu tiên, chúng ta cần hiểu về Dịch vụ Xác thực Chủ động (AVS) trên EigenLayer.

Có thể coi EigenLayer như một thị trường về bảo mật và năng lực tính toán.

Các blockchain và các giao thức mã hóa khác (ví dụ như cầu nối) phụ thuộc vào các nhà vận hành nút phi tập trung để xử lý giao dịch. Những nhà vận hành nút này chịu trách nhiệm duy trì trạng thái hiện tại của mạng lưới và xử lý các giao dịch đến. Để xác nhận một giao dịch, phải có đa số nhà vận hành nút đồng ý về tính hợp lệ của nó. Do đó, số lượng nút càng nhiều thì mạng lưới càng an toàn.

Các giao thức mới khi xây dựng cơ sở nhà vận hành nút mạnh thường gặp phải vấn đề khởi động lạnh. Các nhà vận hành thường được khuyến khích bằng token gốc của giao thức. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, do thiếu mạng lưới nút vững chắc, những token này có thể có giá trị hạn chế.

Để giải quyết vấn đề này, các nhóm phát triển có thể cung cấp thêm token để khuyến khích các nhà vận hành nút, nhưng điều này có thể dẫn đến lạm phát cao và làm loãng giá trị token — một tình huống không lý tưởng. Hơn nữa, ở giai đoạn đầu, số lượng nút ít cũng tiềm ẩn rủi ro về an ninh và tập trung hóa.

EigenLayer giải quyết vấn đề này bằng cách giúp bất kỳ dịch vụ blockchain nào (gọi là Dịch vụ Xác thực Chủ động hay AVS) tận dụng được lớp bảo mật từ Ethereum. Giao thức bao gồm các nhà vận hành chuyên biệt cung cấp khả năng tính toán và bảo mật. Người dùng phân bổ ETH hoặc ETH stake linh hoạt cho các nhà vận hành này, họ sẽ xác thực một hoặc nhiều AVS.

Nếu nhà vận hành hoàn thành nhiệm vụ, họ sẽ nhận được phần thưởng từ AVS và chia sẻ lại phần thưởng đó với những người gửi tiền. Nếu nhà vận hành không thực hiện đúng trách nhiệm, khoản thế chấp của họ sẽ bị phạt giảm (slash).

Bằng cách cho phép một nhóm nhà vận hành chung xác thực nhiều dịch vụ, được quản lý bởi một tầng kinh tế chuẩn hóa, EigenLayer đơn giản hóa việc khởi chạy các dự án cần mạng lưới nút phân tán để đảm bảo an ninh. Đề xuất này đã thu hút sự quan tâm của nhiều dự án như giải pháp tính sẵn dữ liệu (data availability), cầu nối (bridge), oracle và bộ xử lý ZK.

Trí tuệ nhân tạo (AI)

Trong hai năm qua, AI đã trở thành tâm điểm trong ngành công nghệ, thu hút sự chú ý của các doanh nhân, nhà đầu tư và người dùng. Cơn sốt này tự nhiên lan sang lĩnh vực mã hóa. Theo @_kaitoai, AI đã trở thành chủ đề được quan tâm nhất trong tất cả các lĩnh vực mã hóa trong 12 tháng vừa qua.

Trong môi trường blockchain, các nhà vận hành thực chất là các máy tính. Khi xác thực Rollup, chúng nhận các giao dịch đến, xử lý và đưa ra trạng thái mới. Tuy nhiên, nếu các nhà vận hành có thể cung cấp phần cứng như GPU, SSD và ZK Provers, thì mô hình nhập – xử lý – xuất này có thể mở rộng sang mọi thao tác tính toán phân tán. Do đó, EigenLayer có thể được xem như một nhà cung cấp dịch vụ đám mây phân tán Web3.

Ngày nay, phần lớn xử lý AI diễn ra trên nền tảng đám mây — từ các nhà cung cấp siêu quy mô như AWS, đến các nhà cung cấp chuyên biệt như Lambda và Coreweave. Các dịch vụ này hỗ trợ huấn luyện và suy luận mô hình, do đó, EigenLayer với tư cách là nền tảng đám mây Web3 rất phù hợp với các ứng dụng Web3 AI.

Hãy cùng xem xét một vài ví dụ thực tế.

Ritual

Hiện tại, hầu hết người dùng và nhà phát triển truy cập dịch vụ AI thông qua API của các nhà cung cấp đám mây tập trung. Tuy nhiên, cách tiếp cận này gây ra một số vấn đề như thiếu riêng tư, tính toàn vẹn tính toán đáng ngờ (làm sao biết phản hồi thực sự đến từ mô hình mà bạn yêu cầu?), và nguy cơ kiểm duyệt.

Khác biệt, các hợp đồng thông minh chạy trong môi trường an toàn, minh bạch và đáng tin cậy cao. Đôi khi, hợp đồng thông minh cần tương tác với dịch vụ AI, nhưng việc chạy bất kỳ quá trình AI nào trên chuỗi là không khả thi về mặt tính toán. Các nhà cung cấp đám mây hiện tại cũng không thể phục vụ trực tiếp hợp đồng thông minh vì điều đó phá vỡ giả định tin cậy của chúng.

@ritualnet đang giải quyết vấn đề này bằng cách xây dựng một lớp AI mở, ưu tiên riêng tư, chống kiểm duyệt và có thể xác minh, được thiết kế riêng cho dịch vụ AI trên blockchain. Sản phẩm đầu tiên của họ, Infernet, cho phép các hợp đồng thông minh yêu cầu suy luận mô hình AI kèm theo bằng chứng về tính toàn vẹn tính toán. Trong tương lai, Ritual dự kiến mở rộng bằng cách tạo ra một chuỗi chủ quyền (sovereign chain) mang tên Ritual Chain, cung cấp các chức năng mạnh mẽ hơn như tinh chỉnh (fine-tuning) và huấn luyện mô hình AI.

Ritual Chain sẽ được xây dựng như một AVS trên EigenLayer. Các nhà vận hành sở hữu phần cứng chuyên dụng (như GPU) sẽ thực hiện các truy vấn AI trên chuỗi này. Tập hợp các bộ xác thực phi tập trung sẽ đảm bảo độ sẵn sàng cao và chống kiểm duyệt, vì mỗi truy vấn sẽ được xử lý bởi nhiều nhà vận hành. Ngoài ra, các nhà vận hành này cũng sẽ cung cấp lớp bảo mật cơ bản cho chính Ritual Chain.

OpenLedger

Vài tuần trước, chúng tôi đã thảo luận về thách thức dữ liệu trong AI và cách các giao thức blockchain có thể đóng vai trò giải quyết các thách thức này. Mặc dù chúng tôi khuyến nghị đọc toàn bộ bài viết, nhưng vấn đề quan trọng nhất mà chúng tôi nhấn mạnh là sự tập trung hóa dữ liệu AI. Các nền tảng sở hữu dữ liệu giá trị ký kết các thỏa thuận trị giá hàng triệu đô la với các công ty có nguồn lực dồi dào, đồng thời hạn chế việc truy cập của các startup nhỏ và các tổ chức nghiên cứu.

@OpenledgerHQ nhằm cung cấp giải pháp bằng cách tạo ra một “blockchain dữ liệu chủ quyền cho AI”. OpenLedger cung cấp cho các đội phát triển AI:

Dữ liệu đã được gán nhãn chất lượng cao để đảm bảo hiệu quả huấn luyện và độ chính xác

Dịch vụ học tăng cường và phản hồi của con người (RLHF) để cải thiện mô hình

Các công cụ đánh giá độ chính xác, độ tin cậy và an ninh của mô hình AI

OpenLedger cũng đang xây dựng AVS trên EigenLayer. Mặc dù chi tiết triển khai cụ thể chưa được tiết lộ đầy đủ, chúng ta có thể đưa ra một số suy đoán hợp lý. Để xây dựng một tầng dữ liệu phân tán, sẵn sàng cao, các nút của chuỗi cần rất nhiều bộ nhớ nhanh. Các nhà vận hành EigenLayer rất phù hợp để cung cấp những tài nguyên này, cùng với các dịch vụ tính toán và bảo mật cơ bản.

Sentient

@sentient_agi gần đây đã công bố huy động thành công 85 triệu USD trong vòng hạt giống, thu hút sự chú ý của một số nhà đầu tư và doanh nhân hàng đầu trong lĩnh vực mã hóa. Mục tiêu của họ là tạo ra một “nền tảng phát triển AGI mở”. Vậy điều đó nghĩa là gì?

Hiện tại, các mô hình AI hàng đầu phần lớn là mã nguồn đóng và bị kiểm soát bởi một số ít tổ chức mạnh. Việc kiểm soát này là không lành mạnh đối với một trong những công nghệ quan trọng nhất của thời đại chúng ta. Vì vậy, ngày càng có nhiều phong trào mã nguồn mở đang nổi lên, khi trọng số mô hình (weights) được mở cho mọi người, cho phép họ chạy mô hình trên phần cứng riêng hoặc tinh chỉnh theo nhu cầu cụ thể.

Tuy nhiên, mặc dù các mô hình mã nguồn mở rất quan trọng, nhưng người sáng tạo lại khó kiếm lợi nhuận từ chúng. Một khi trọng số được công khai, bất kỳ ai cũng có thể lưu trữ, sửa đổi, điều chỉnh và tạo ra dịch vụ dựa trên trọng số đó mà không cần chia sẻ doanh thu với người sáng tạo mô hình ban đầu. Sự mất cân bằng về động lực cơ bản này có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của AI mã nguồn mở.

Sentient hướng tới việc mang lại “quyền sở hữu” cho việc phát triển AI. Họ muốn tạo ra một công nghệ cho phép các nhà nghiên cứu và nhà phát triển thương mại hóa mô hình AI trong khi vẫn giữ mô hình mở và an toàn. Khi các nhà phát triển sử dụng mô hình do Sentient tạo ra, họ có thể đảm bảo tính hợp lệ của mô hình, giống như sử dụng mô hình mã nguồn mở. Tuy nhiên, họ cần trả phí suy luận để bù đắp cho người sáng tạo mô hình.

Sentient được xây dựng dựa trên công nghệ Polygon CDK và hoạt động như một AVS trên EigenLayer. Mặc dù cách sử dụng cụ thể của Sentient đối với EigenLayer chưa được tiết lộ đầy đủ, chúng ta có thể suy đoán phương pháp của họ có thể tương tự Ritual, bao gồm việc các nhà vận hành cung cấp tài nguyên tính toán cần thiết cho suy luận và đảm bảo an ninh cho chuỗi.

Trong một bài blog năm ngoái, nhóm EigenLayer từng đề cập rằng suy luận AI là một trong 15 ý tưởng tiềm năng có thể trở thành kỳ lân khi xây dựng dưới dạng AVS. Rõ ràng, nhiều nhóm đang tin rằng tiềm năng này là có thật. Dù EigenLayer và lĩnh vực Web3-AI vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, nhưng sự giao thoa giữa chúng là điều tự nhiên. Nếu AI cần điện toán đám mây, thì Web3 AI cần dịch vụ đám mây Web3.

Các dự án chúng tôi đề cập chỉ là làn sóng thí nghiệm ban đầu đầu tiên. Chúng tôi mong đợi sẽ thấy thêm nhiều dự án xuất hiện trong tương lai.