Phỏng vấn người sáng lập DeFiance: Lãi suất thấp thúc đẩy đầu tư tiền mã hóa, vốn tư nhân dư thừa khiến định giá các dự án tốt cao hơn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn người sáng lập DeFiance: Lãi suất thấp thúc đẩy đầu tư tiền mã hóa, vốn tư nhân dư thừa khiến định giá các dự án tốt cao hơn
Tìm hiểu sâu về sự khác biệt giữa đầu tư thanh khoản và đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực tiền mã hóa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Thực hiện & biên dịch: TechFlow
Khách mời: Arthur Cheong, nhà sáng lập Defiance Capital
Nguồn podcast: The DCo Podcast
Tiêu đề gốc: Ep 21 - On Navigating Crypto Cynicism, Liquid Ventures, and DeFi’s Evolution with Arthur Cheong
Ngày phát hành: 14 tháng 10 năm 2024
Thông tin nền tảng
Trong tập podcast DCO lần này, chúng tôi có sự tham gia của Arthur Cheong – người sáng lập Defiance Capital. Chúng tôi đã đi sâu vào sự khác biệt giữa đầu tư thanh khoản và đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực tiền mã hóa. Trong bối cảnh các nhà đầu tư mạo hiểm cạnh tranh khốc liệt để giành quyền tham gia các thương vụ riêng tư và đẩy giá định giá lên cao trước khi dự án ra mắt thị trường, thì thị trường thanh khoản – nơi ít cạnh tranh hơn – thường mang lại những lựa chọn đầu tư thông minh và linh hoạt hơn. Arthur chia sẻ cách ông nắm bắt cơ hội tại những thị trường này, đồng thời nói về lợi thế độc đáo khi đầu tư tại khu vực châu Á.
Làm quen với Arthur từ Defiance Capital
-
Arthur bắt đầu đầu tư vào thị trường tài chính truyền thống hơn một thập kỷ trước và chuyển đổi kinh nghiệm này sang thị trường tiền mã hóa từ năm 2017. Người dẫn chương trình nhắc đến việc Arthur từng viết một bài luận về tài sản tổng hợp (synthetic assets) trong mùa gấu 2018, điều khiến anh chú ý đến Arthur, và kể từ đó luôn theo dõi và học hỏi góc nhìn của Arthur.
Hành trình đầu tư của Arthur
-
Arthur chia sẻ trải nghiệm đầu tư của bản thân. Ông kể rằng mình từng được một tờ báo địa phương phỏng vấn lúc 21 tuổi, trở thành đại diện cho giới trẻ đầu tư nhờ tích cực tham gia câu lạc bộ đầu tư tại trường đại học.
-
Arthur bắt đầu đầu tư chứng khoán từ năm 19 tuổi và luôn tin tưởng mạnh mẽ vào tầm quan trọng của giáo dục tài chính. Gia đình ông có hoàn cảnh bình thường, cha mẹ thường xuyên tranh cãi vì vấn đề tài chính, do đó ông cho rằng học cách quản lý tài chính là chìa khóa cải thiện cuộc sống.
-
Arthur học chuyên ngành kinh tế, dùng khoản tiết kiệm nhỏ để tìm hiểu thị trường và đầu tư. Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục đầu tư và bắt đầu khám phá tiền mã hóa từ năm 2017, dần đi sâu vào lĩnh vực này và từ đó tập trung vào đầu tư tài sản mã hóa.
Chuyển hướng sang lĩnh vực mã hóa
-
Arthur kể về quá trình chuyển từ thị trường truyền thống sang lĩnh vực mã hóa. Ông nói rằng sự trỗi dậy của Ethereum vào năm 2017 đã thu hút sự chú ý của mình, bị hấp dẫn bởi tiềm năng xây dựng các ứng dụng phi tập trung trên blockchain. Ông cho rằng điểm đặc biệt của thị trường mã hóa là tính toàn cầu – không bị giới hạn bởi khu vực địa lý, mở ra cơ hội rộng lớn cho nhà đầu tư.
-
Arthur chỉ ra rằng ngành mã hóa vẫn còn khá non trẻ, nên những người mới tham gia có thể tạo ra ảnh hưởng lớn hơn. Trong thị trường truyền thống, thường phải mất nhiều thời gian tích lũy kinh nghiệm mới có thể ngang hàng với các đối thủ hiện hữu, nhưng thị trường mã hóa lại mở ra nhiều cơ hội hơn cho những người dám mạo hiểm. Ngoài ra, tiềm năng nhận được lợi nhuận cao trong thời gian ngắn cũng là một yếu tố quan trọng khiến ông chuyển hướng sang mã hóa.
Tác động của lãi suất thấp
-
Arthur nhấn mạnh rằng nhiều nhà đầu tư lần đầu tiên trải nghiệm hiện tượng lãi suất bằng 0 sau khủng hoảng tài chính. Sau cuộc khủng hoảng 2008, lãi suất gần như bằng 0 kéo dài nhiều năm, khiến các hình thức đầu tư kém thanh khoản trở nên hấp dẫn hơn, vì nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn để đạt lợi nhuận lớn. Khi các kênh đầu tư an toàn mang lại lợi suất rất thấp (ví dụ 2% hay 3%), nhà đầu tư sẽ thiên về các lựa chọn rủi ro cao hơn nhằm đạt mức lợi nhuận 70%, để đáp ứng nhu cầu danh mục đầu tư của họ.
-
Arthur cho rằng đây cũng là một lý do khiến các hình thức đầu tư thay thế (đặc biệt là các loại kém thanh khoản) tăng trưởng mạnh trong 15 năm qua. Lãi suất thấp thúc đẩy nhà đầu tư tìm kiếm các cơ hội rủi ro cao hơn.
-
Người dẫn chương trình nhắc đến mối liên hệ giữa hiện tượng lãi suất thấp và sự quan tâm đến tiền mã hóa. Anh nhớ lại vài năm trước ở Singapore, crypto.com cung cấp lãi suất 4% trong khi lãi suất ngân hàng tại chỗ là 0%, điều này đã thu hút lượng lớn người đổ xô vào thị trường mã hóa. Arthur đồng tình, cho rằng việc nhận được 0% lãi suất tại ngân hàng khiến mọi người hứng thú hơn với bất kỳ kênh nào mang lại lợi suất cao hơn, từ đó thúc đẩy họ tìm hiểu các cơ hội đầu tư mới nổi như tiền mã hóa.
"Sự bi quan" trong tiền mã hóa
-
Arthur nói rằng theo thời gian, sự trưởng thành của các bên tham gia thị trường có thể dẫn đến nhiều sự hoài nghi hơn. Ông cho rằng hiện tượng này không chỉ đơn thuần xuất phát từ sự sụp đổ của FTX hay Three Arrows Capital, mà đến từ trải nghiệm và trưởng thành của nhà đầu tư trong thị trường mã hóa. Trong khi môi trường cạnh tranh khốc liệt ở thị trường truyền thống buộc nhà đầu tư trưởng thành sớm hơn, thì cộng đồng mã hóa thường tham gia vì những lý tưởng như phi tập trung và chống kiểm duyệt.
-
Theo thời gian, Arthur cho biết nhà đầu tư nhận ra nhiều khái niệm đẹp đẽ trên lý thuyết gặp khó khăn khi áp dụng thực tế, dẫn đến thái độ nghi ngờ hơn. Ông chỉ ra rằng rào cản tham gia thị trường mã hóa thấp đã thu hút đủ loại người, từ những người đổi mới thông minh đến các cơ hội chủ nghĩa, sự khác biệt cực đoan này khiến thị trường đầy rẫy bất định.
-
Arthur nhấn mạnh thêm rằng dù tồn tại sự hoài nghi, việc duy trì "lạc quan hoài nghi" (cynical optimism) là rất quan trọng. Theo ông, nhà đầu tư không nên dễ dàng tin vào mọi thứ, nhưng cũng không nên phủ nhận hoàn toàn tiềm năng của công nghệ mới. Việc cân bằng giữa hai thái cực này không dễ, và nhiều người thường nghiêng hẳn về một phía.
-
Khi nói về việc sử dụng sự hoài nghi để quản lý rủi ro tốt hơn, Arthur cho rằng tâm lý này giúp nhà đầu tư chú trọng hơn đến rủi ro tiềm tàng. Ông nhấn mạnh rằng việc nhận diện những khoản đầu tư xấu là then chốt cho thành công, đặc biệt trong các thị trường kém thanh khoản.
-
Cuối cùng, Arthur chia sẻ một số kinh nghiệm tránh bẫy đầu tư, ví dụ như quan sát liệu đội ngũ dự án có sẵn sàng tiếp nhận phản hồi và cải tiến hay không. Ông cho rằng nếu đội ngũ phớt lờ phản hồi bên ngoài, đó thường là một dấu hiệu cảnh báo đỏ, cho thấy dự án có thể đang gặp vấn đề.
Kết nối Đông – Tây trong lĩnh vực mã hóa
-
Arthur chỉ ra rằng tiền mã hóa là một ngành toàn cầu, nhưng tư duy và tâm lý giữa Đông và Tây lại có sự khác biệt rõ rệt. Ông cho rằng các tài sản có thể tạo được sự đồng thuận giữa Đông và Tây thường hoạt động tốt hơn. Ví dụ, Ethereum trong những năm đầu tiên, đặc biệt là việc lan tỏa tại Trung Quốc, đã nhận được sự công nhận rộng rãi từ cộng đồng phương Đông, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển sau này.
-
Arthur giải thích thêm cách vị trí địa lý ảnh hưởng đến việc hình thành lý thuyết đầu tư. Ông nói cộng đồng phương Tây thường chú trọng vào công nghệ, trong khi phương Đông lại quan tâm nhiều hơn đến bối cảnh dự án, người ủng hộ và phân bố thị trường. Nhà đầu tư phương Đông nhận ra rằng ngoài công nghệ, còn rất nhiều yếu tố khác có thể tác động lớn đến thành công của một dự án.
-
Người dẫn chương trình bổ sung rằng phương Tây có công nghệ, còn phương Đông có người dùng. Thị trường phương Đông thường tiếp nhận công nghệ mới nhanh hơn, vì môi trường quản lý ở đây tương đối mơ hồ, tạo điều kiện cho đổi mới. Hơn nữa, các startup phương Đông thường chú trọng phân phối sản phẩm, trong khi các founder phương Tây lại say mê công nghệ.
-
Khi được hỏi cụ thể làm thế nào để thu hẹp khoảng cách Đông – Tây, Arthur cho biết với vai trò nhà đầu tư, họ có thể hiểu được góc nhìn khác nhau giữa hai phía. Sống tại Singapore – một thành phố toàn cầu – họ có thể trao đổi với các founder và nhà đầu tư Trung Quốc, từ đó có cái nhìn cân bằng về thị trường.
-
Cuối cùng, Arthur cũng nhắc đến việc internet ban đầu cũng từng trải qua sự mất cân xứng tương tự, đặc biệt là khi các quốc gia như Trung Quốc hay Ấn Độ bắt kịp hạ tầng và hành vi người dùng của Mỹ. Ông cho rằng hiện tại, lĩnh vực mã hóa cũng đang chứng kiến hiện tượng tương tự, nhất là trong cơ hội đầu tư và phản ứng thị trường.
Đầu tư thanh khoản và đầu tư mạo hiểm
-
Arthur chỉ ra rằng hiện tại thị trường đang dư thừa vốn đầu tư riêng tư (private capital), nhưng thiếu hụt vốn chuyên nghiệp trên thị trường công khai. Ông cho rằng sự mất cân bằng vốn này tạo ra nhiều cơ hội cho nhà đầu tư. Mặc dù đầu tư mạo hiểm vẫn nhận được lượng lớn vốn, nhưng số lượng dự án chất lượng lại tương đối ít, khiến các dự án tốt có thể định giá cao hơn.
-
Arthur giải thích thêm rằng cấu trúc vốn trong thị trường truyền thống chủ yếu dựa vào nhà đầu tư phổ thông, còn trong mã hóa thì ngược lại. Ở thị trường mã hóa, quy mô đầu tư mạo hiểm lớn hơn nhiều so với quỹ phòng hộ, dẫn đến tình trạng bất thường: khi không có nhà đầu tư phổ thông, các nhà đầu tư mạo hiểm khó tìm được lối thoát. Do đó, Arthur cho rằng đầu tư thanh khoản tiềm năng sinh lời cao hơn, vì cạnh tranh trên thị trường công khai ít hơn.
-
Ông cũng nhấn mạnh rằng nhà đầu tư thanh khoản có thể quản lý rủi ro tốt hơn, đặc biệt trong ngành thay đổi nhanh, khi cần khả năng điều chỉnh danh mục linh hoạt. Trong hai năm qua, lĩnh vực NFT trải qua biến động mạnh, nhiều nhà đầu tư không kịp điều chỉnh chiến lược, dẫn đến thua lỗ.
-
Arthur nói rằng mặc dù đầu tư mạo hiểm thường dựa vào "luật quyền lực" (power law) – tức là một vài khoản đầu tư thành công có thể bù đắp toàn bộ tổn thất – nhưng trong thị trường mã hóa, cơ hội thoái vốn ngày càng khó khăn, định giá cũng bị nén lại. Vì vậy, ông thiên về đầu tư thanh khoản hơn, vì nó giúp ông quản lý rủi ro hiệu quả hơn.
-
Khi nói về định giá dự án, Arthur khuyên các đội ngũ nên cân nhắc định giá phù hợp khi ra mắt thị trường công khai. Ông cho rằng định giá quá thấp có thể gửi tín hiệu tiêu cực về chất lượng dự án, còn định giá quá cao lại có thể gây khó khăn trong quá trình phát hiện giá. Vì vậy, ông khuyên các đội ngũ nên so sánh với các chuẩn mực để xác định định giá hợp lý, tạo dư địa tăng trưởng cho nhà đầu tư trên thị trường công khai.
-
Arthur cũng nói rằng dù nhiều dự án hiện nay ra mắt với định giá cao hơn mức ông khuyến nghị, nhưng điều đó không có nghĩa thị trường sẽ tự điều chỉnh. Ông cho rằng vấn đề định giá cao hiện nay vẫn cần được giải quyết, cả nhà đầu tư lẫn đội ngũ dự án đều cần thận trọng hơn trong quá trình này.
Thị trường ảm đạm và ảnh hưởng từ sàn giao dịch
-
Người dẫn chương trình nói rằng trong bối cảnh thị trường ảm đạm hiện nay, đối với nhiều nhà đầu tư thanh khoản, vấn đề không chỉ là chờ đợi định giá giảm rồi tìm cơ hội, mà là cần nhận ra rằng thị trường cần những người tham gia sẵn sàng cung cấp thanh khoản ở định giá hợp lý. Sàn giao dịch không nên là bên duy nhất quyết định định giá khi niêm yết. Khi thị trường trưởng thành hơn, hệ sinh thái các quỹ thanh khoản có thể dần phát triển, góp phần ngăn chặn tình trạng token sụt giảm 90% sau khi ra mắt.
-
Arthur bổ sung rằng dù đầu tư mạo hiểm (VC) đôi khi có thể đẩy định giá lên quá cao, nhưng vai trò của sàn giao dịch cũng không thể xem nhẹ. Trong 10 năm qua, nhiều sự kiện lớn trong ngành đều liên quan đến sàn giao dịch, và hiện tại thị trường vẫn chưa thể hoàn toàn thoát khỏi ảnh hưởng của họ. Ông chỉ ra rằng sàn giao dịch thường có động cơ niêm yết dự án với định giá cao, vì điều này thường đi kèm các chương trình thưởng cho nhóm khởi chạy (launch pool). Dự án có thể trả 5-10% lượng cung làm phí niêm yết cho sàn, và định giá cao khiến các phần thưởng này có giá trị lớn hơn.
-
Arthur cũng nói rằng khi thị trường bắt đầu đi xuống, các phần thưởng này đã được chi trả cho người dùng, và người dùng có thể bán tháo token ngay lập tức, khiến giá tiếp tục giảm. Do đó, sàn giao dịch đóng vai trò quan trọng trong quá trình định giá, ảnh hưởng của họ là không thể xem thường.
Vai trò của câu chuyện (narrative) trong động lực thị trường
-
Người dẫn chương trình cho rằng đây là thời điểm tốt để thảo luận về bài viết anh viết năm ngoái có tên “Lợi thế câu chuyện” (Narrative Advantage). Cốt lõi của lợi thế câu chuyện là tất cả thị trường đều vận hành dựa trên các câu chuyện. Sản phẩm hay dự án cần có một số lý thuyết nền tảng để người ta có thể phân loại chúng vào phạm trù rộng hơn, và chính việc phân loại này sẽ thúc đẩy sự bất bình đẳng. Anh quan sát thấy sự chú ý và vốn giống như một dòng sông – nhà đầu tư có thể chọn xuôi dòng hoặc ngược dòng, hoặc coi như gió và cánh buồm. Nếu suy nghĩ thông minh về định vị và câu chuyện, bạn có thể tìm được vị trí phù hợp trong dòng chảy của vốn và sự chú ý.
-
Anh tiếp tục chỉ ra rằng sự chú ý và vốn có mối liên hệ chặt chẽ. Nếu không có sự chú ý, dù có lượng vốn lớn đổ vào cũng không mấy ý nghĩa; ngược lại, nếu không có vốn, bạn cũng không thể tận dụng hiệu quả sự chú ý đã có. Vì vậy, việc hiểu và vận dụng câu chuyện trong động lực thị trường là vô cùng quan trọng.
-
Sức mạnh của câu chuyện không chỉ ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư mà còn định hình xu hướng và tâm lý chung của thị trường. Thông qua một câu chuyện hiệu quả, dự án có thể thu hút nhiều sự chú ý và vốn hơn, từ đó vượt trội trong cạnh tranh.
Tác động của AI và các xu hướng khác
-
Hiện tại, AI là một ví dụ điển hình – sự chú ý của người dùng đổ dồn vào lĩnh vực này, do đó các công ty tập trung vào AI thường huy động được lượng lớn vốn và biến vốn thành người dùng. Rõ ràng, xu hướng này cuối cùng cần chuyển hóa thành cơ sở người dùng thực sự và lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu mọi thứ sụp đổ, thị trường sẽ gặp vấn đề. Người dẫn chương trình nói rằng tình huống tương tự từng xảy ra với game và NFT, và giờ đây có thể lặp lại với HDI. Tổng kết lại, anh nhấn mạnh tầm quan trọng của câu chuyện, và rằng doanh nghiệp không thể hoàn toàn tách rời khỏi câu chuyện, nhưng cũng không thể chỉ xây dựng công ty dựa trên câu chuyện.
-
Arthur đồng tình, cho rằng bài viết này đã tóm gọn hoàn hảo một số niềm tin đang thúc đẩy thị trường. Ông nói nhiều người hiểu điều này theo trực giác, nhưng rất ít người có thể diễn đạt rõ ràng bằng văn bản. Trong lĩnh vực mã hóa, hiện tượng này đặc biệt rõ rệt vì thiếu khung định giá. Mọi người đầu tư vào ngành này để tìm kiếm những dự án đột phá tiềm năng – chỉ cần một dự án thể hiện khả năng thay đổi thế giới hoặc chuyển đổi mô hình, nó thường sẽ nhận được nhiều sự chú ý, vốn và nguồn lực hơn, dù dự án đó chưa được kiểm chứng.
-
Ông lấy ví dụ về tính sẵn có dữ liệu (DA), nhắc đến sự ra đời của Celestia. Giá Celestia trên thị trường công khai từng tăng gần 10 lần, dù sau đó đã điều chỉnh. Hiện tại, sự nghi ngờ về việc DA layer có thể tích lũy bao nhiêu giá trị trong dài hạn đang gia tăng, đặc biệt là rủi ro cạnh tranh zero-sum về phí. Vì vậy, định giá Celestia cũng đã điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu hiểu sâu về công nghệ DA và tin rằng nó sẽ giữ vai trò trung tâm trong kiến trúc mô-đun, thì việc đầu tư mạnh sớm vào Celestia hoặc các giải pháp DA khác là hợp lý.
-
Người dẫn chương trình tiếp tục thảo luận về diễn biến giá Celestia, nói rằng Celestia từng giao dịch ở mức 2 USD, nhưng khi DA trở thành câu chuyện, giá đã vọt lên 17-18 USD, thậm chí vượt 20 USD. Anh cho rằng đây là ví dụ điển hình cho thấy một tài sản có thể bị định giá thấp trong một thời gian, nhưng sau đó tăng mạnh nhờ sức mạnh của câu chuyện.
Bản chất ký sinh của L2 đối với Ethereum
-
Người dẫn chương trình chỉ ra rằng trước phiên bản 1.5, L2 phải trả một khoản phí cho Ethereum, một phần đến từ MEV (giá trị khai thác được bởi thợ đào) và phí giao dịch từ người dùng. Tuy nhiên, kể từ khi blobs được giới thiệu, phí mà L2 trả cho Ethereum đã giảm tới 90%, thậm chí 98% hay 99%. Ông dùng ví dụ Amazon giảm phí lưu trữ đám mây để minh họa, cho rằng dù phí giảm nhưng nhu cầu tăng có thể bù đắp.
-
Sau đó, ông đặt câu hỏi: Nếu phí L2 giảm 98%, thì liệu nhu cầu tăng có bù đắp được không? Ông không chắc liệu nhu cầu này có thực sự được đáp ứng. Đồng thời, ông chỉ ra rằng L2 có tính linh hoạt, có thể chọn thời điểm gửi dữ liệu lên Ethereum, từ đó "gaming" phí gas ở mức độ nào đó. Vì vậy, trừ khi L2 đưa MEV lên L1, ông cho rằng L2 đến nay thực sự mang tính ký sinh.
-
Arthur đồng tình, cho rằng L2 hiện tại đúng là đang ký sinh trên L1, vì tất cả các khoản phí đều đang giảm. Ông nói L2 thực chất chỉ chiếm giữ người dùng hiện có, chứ không thực sự thu hút người dùng mới để sử dụng L1 như một tài sản. Dù công nghệ được cải thiện, khả năng mở rộng tăng, nhưng điều đó chưa chuyển hóa thành nhu cầu lớn hơn đối với Ethereum như một tài sản. Ông cho rằng L2 chỉ khi nào mở rộng quy mô thị trường thì mới không còn bị xem là ký sinh.
-
Arthur giải thích thêm rằng hiện tại, phí L2 chủ yếu đến từ phí ưu tiên và một lượng nhỏ MEV, do đó L2 không có lý do gì để hoàn trả lại cho L1. Ông nhấn mạnh rằng L2 cần thu hút người dùng mới để duy trì nhu cầu đối với Ethereum như một tài sản thế chấp, từ đó giữ vững vị thế của Ethereum trong toàn bộ hệ sinh thái L2.
-
Người dẫn chương trình sau đó hỏi rằng khi ví tiền với tính năng trừu tượng hóa tài khoản (account abstraction) và trừu tượng hóa chuỗi (chain abstraction) phát triển, liệu tài sản nhiên liệu (gas) của L2 có thay đổi, và liệu có dùng tài sản khác làm nhiên liệu không.
-
Arthur cho rằng điều này sẽ không ảnh hưởng lớn đến vị thế của Ethereum, vì hiện tại nhu cầu đối với Ethereum chủ yếu đến từ tính chất tiền tệ lập trình được, chứ không phải từ nhu cầu làm nhiên liệu.
-
Arthur cho rằng về lâu dài, đây có thể không phải là điều tốt, vì thông thường bạn muốn ở gần người dùng hơn để thu thập giá trị. Ông nói rằng dù trong ngắn hạn thương hiệu Ethereum vẫn mạnh, nhưng trong vòng 5-10 năm, khoảng cách này có thể bắt đầu ảnh hưởng.
-
Người dẫn chương trình bổ sung rằng trước đây có nhiều công ty DNS và router sau khi IPO đã sụt giảm mạnh. Anh so sánh việc thảo luận về phí nhiên liệu với băng thông, cho rằng L2 có thể mở rộng vô hạn, nhưng điều đó có thực sự làm tăng giá trị của Ethereum theo thời gian hay không vẫn chưa rõ?
-
Arthur tiếp tục nhấn mạnh rằng thành công của Ethereum như một nền tảng công nghệ có thể không tương xứng với vị thế của Ethereum như một tài sản có giá trị – đây là một mối quan hệ nguy hiểm. Ông khẳng định rằng dù thương hiệu Ethereum vẫn mạnh trong ngắn hạn, nhưng trong thị trường tương lai, việc thu thập giá trị sẽ ngày càng quan trọng.
Tái khám phá lý thuyết trò chơi
-
Arthur và đội ngũ từng viết một bài luận sâu rộng về trò chơi vài năm trước, đưa ra ba tiêu chí đánh giá một trò chơi tốt: bối cảnh đội ngũ, sản phẩm và phân phối, cũng như tính bền vững kinh tế. Arthur nói họ đang xem lại khung này và cho rằng những đặc điểm này vẫn là chìa khóa cho thành công của game Web3. Gần đây, ông đang chơi game “Black Desert”, và nói rằng đây là tựa game AAA đầu tiên của Trung Quốc, mang lại cho ông nhiều cảm hứng.
-
Ông chỉ ra rằng việc quá tài chính hóa nhiều sản phẩm tiêu dùng khiến việc phân biệt liệu đã tìm được điểm hòa hợp sản phẩm-thị trường (product-market fit) hay chưa trở nên khó khăn. Nếu chưa tìm được điểm hòa hợp thật sự mà đã đầu tư nặng, điều này rất nguy hiểm cho founder và đội ngũ. Ông cho rằng thành công ban đầu của nhiều game thường dựa vào cơ chế thưởng, chứ chưa có trò chơi nào tự duy trì và thể hiện tính bền vững.
-
Arthur tiếp tục nói rằng dù họ thấy một vài thành công hạn chế, nhưng chưa đủ để khiến nhà đầu tư mã hóa phấn khích. Ví dụ, game Pixelmon có số người dùng hoạt động hàng ngày ổn định ở mức 2 triệu, nhưng so với các Layer 1 khác thì định giá lại không cao. Ông cho rằng nhà đầu tư mã hóa nhìn chung đang chiết khấu ngành game, và hiện tại ngành game mã hóa chưa ra mắt được tác phẩm đủ lớn để thay đổi nhận thức thị trường.
-
Ông nói rằng trong hai năm qua, ngành game Web3 đã thu hút lượng lớn vốn, ít nhất 15-20 tỷ USD đã được đổ vào. Vì vậy, vốn không còn là cái cớ. Một đến hai năm tới sẽ là giai đoạn then chốt để kiểm chứng kết quả của các khoản đầu tư này. Nếu trong khoảng thời gian đó không chứng minh được kết quả, nhà đầu tư mạo hiểm và các nhà đầu tư khác có thể sẽ ngừng rót vốn vào ngành game Web3.
-
Người dẫn chương trình cũng chia sẻ quan điểm, nói rằng gần đây anh chơi “Red Dead Redemption”, và cho rằng đó là một trò chơi tuyệt đẹp. Anh nhấn mạnh rằng trừ khi có thể phát triển trò chơi tương tự, nếu không anh sẽ không tham gia vào game Web3. Anh chỉ ra rằng nhiều studio game Web3 có thể không tập trung vào trò chơi, mà lại chú ý đến lớp sẵn có dữ liệu, hoặc đóng gói lại nội dung cũ theo cách khác.
-
Ông nói rằng trong tương lai có thể lấy lý do thời gian – rằng nhiều đội ngũ giỏi cần vài năm để xây dựng. Người nói 1 sau đó đùa rằng khi ứng dụng không thành công, thì chuyển sang làm hạ tầng.
-
Arthur đồng tình và nói rằng trong lĩnh vực mã hóa, ngày càng nhiều người dường như đang xây dựng các “ứng dụng phục vụ nhà phát triển khác”, và xu hướng này ngày càng phổ biến trong phát triển game.
Tương lai DeFi và tiềm năng của Aave
Người dẫn chương trình nhắc đến bài luận gần đây của đội Arthur về Aave. Anh bắt đầu suy nghĩ rằng các nguyên lý DeFi (như cho vay, v.v.) cuối cùng nên tiến gần đến định giá trong tài chính truyền thống. Anh hỏi Arthur quan điểm về điều này, và liệu có thể giải thích kỹ hơn về góc nhìn của họ đối với Aave.
-
Arthur trả lời rằng ở phần đầu về định giá, do ngành DeFi vẫn còn nhỏ, các bội số định giá chưa cần phải hội tụ, vì DeFi còn nhiều dư địa tăng trưởng. Ví dụ, JPMorgan đã là ngân hàng lớn nhất thế giới, bạn không thể mong đợi quy mô của nó nhân đôi nếu không có tăng trưởng kinh tế. Nhưng DeFi vẫn còn tiềm năng tăng trưởng theo cấp số nhân, miễn là phần còn lại của thế giới giữ nguyên. Vì vậy, ông cho rằng bội số định giá DeFi không nên giống như tài chính truyền thống, vì nó còn nhiều dư địa tăng trưởng.
-
Ông tiếp tục chỉ ra rằng khả năng mở rộng của DeFi vượt xa các dịch vụ tài chính khác. So với tài chính truyền thống và fintech, chi phí biên của DeFi rất thấp. Ví dụ, chỉ cần quy mô thị trường mở rộng, số lượng người dùng tăng, Aave không cần làm quá nhiều để tăng trưởng. Ngược lại, fintech thường chỉ cung cấp giao diện tốt hơn cho tài chính truyền thống, chứ không thay đổi căn bản điều gì. Vì vậy, khi mở rộng quy mô, fintech vẫn kế thừa cấu trúc chi phí của tài chính truyền thống.
-
Arthur cho rằng DeFi sẽ không gặp vấn đề này, vì chi phí biên thấp, chỉ cần sản phẩm đúng là có thể mở rộng nhanh. Ông nhắc đến tốc độ tăng trưởng nhanh của DeFi vào năm 2021 chính là nhờ yếu tố này.
-
Về tiềm năng của Aave, Arthur bày tỏ niềm tin vào tương lai DeFi. Ông cho rằng tiền tệ phi tập trung (như Bitcoin và stablecoin) cùng các trường hợp sử dụng liên quan đến tài chính (như đầu cơ và gọi vốn) đã tìm được điểm hòa hợp sản phẩm-thị trường trên thị trường. Với DeFi, ông rất tin rằng nó sẽ tồn tại trong 5 năm tới, nhưng điều ông quan tâm là liệu nó có thể tăng gấp mười lần trong 5 năm đó hay không. Ông nhấn mạnh rằng khi đầu tư vào DeFi, điều ông quan tâm không phải là nó có tồn tại hay không, mà là liệu nó có thể vượt qua mức hiện tại hay không.
-
Arthur cũng nói rằng DeFi đang trải qua chu kỳ hưng phấn Gartner điển hình, đỉnh điểm phấn khích vào năm 2025, sau đó là các vụ hack và vấn đề khác. Ông cho rằng DeFi hiện đang thoát khỏi đáy thất vọng, và trong vài năm tới có thể dần bước vào giai đoạn giác ngộ, khi mọi người quay lại cơ bản và thừa nhận rằng blockchain vẫn là lựa chọn tốt nhất cho các trường hợp sử dụng tài chính.
-
Ông kết luận rằng tài chính hiện là trường hợp sử dụng lớn nhất trong lĩnh vực mã hóa, các trường hợp khác dù thú vị nhưng quy mô còn thua xa. Ông dự đoán khi mọi người nhận ra điều này, một số nhà lãnh đạo trong lĩnh vực DeFi sẽ được định giá lại.
-
Cuối cùng, Arthur chỉ ra rằng nhiều dự án hạ tầng có định giá lên tới 10-20 tỷ USD, trong khi Aave chỉ khoảng 1,5 tỷ, với tư cách là một trong những nguyên lý quan trọng nhất của lĩnh vực này, ông cho rằng Aave còn dư địa tăng giá đáng kể.
Thách thức và cơ hội trong DeFi
Người dẫn chương trình nói rằng Arthur đã quan sát DeFi được 6-7 năm. Anh hỏi trong khoảng thời gian đó, những thay đổi nào khiến Arthur duy trì thái độ lạc quan, tin rằng DeFi sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển.
-
Arthur trả lời rằng trước hết, ngày càng nhiều tài sản đang được lưu trữ dưới dạng số trên chuỗi – như Bitcoin, Ethereum và stablecoin – do đó cần các dịch vụ tài chính để quản lý. Ông nói nếu DeFi không có điểm hòa hợp sản phẩm-thị trường và không tăng trưởng nhanh, ông có thể bi quan. Tuy nhiên, miễn là tổng tài sản trên chuỗi tiếp tục tăng, ông sẽ tiếp tục lạc quan về tăng trưởng DeFi, vì hai yếu tố này liên quan mật thiết.
Người dẫn chương trình tiếp tục hỏi liệu ngoài các yếu tố bên ngoài này, có thay đổi nội tại nào trong DeFi không, ví dụ như sự thay đổi trong các nguyên lý cơ bản hay cải thiện trải nghiệm người dùng.
-
Arthur cho rằng trong hai năm qua, các thực hành an toàn và cách phòng chống lỗ hổng đã được cải thiện, vì mọi người đều nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Ông nhắc đến việc công ty an ninh mạng Hyper Native gần đây huy động được lượng lớn vốn nhằm phát hiện lỗ hổng trước khi xảy ra. Ông tin rằng trong vài năm tới, an ninh sẽ được nâng cao, giao diện và trải nghiệm người dùng khi tương tác trên chuỗi cũng sẽ thân thiện hơn, tương tự như cách đăng nhập an toàn kiểu Web2 (email và mật khẩu). Ông cho rằng công nghệ đã chín muồi và sẽ được áp dụng rộng rãi.
-
Arthur cũng nói rằng những ai trải qua hai năm qua đều biết những hành vi nào là không bền vững, do đó ông tin ngắn hạn sẽ không lặp lại. Ông không nghĩ thị trường sẽ xuất hiện lại các chính sách không bền vững tương tự.
-
Người dẫn chương trình đưa ra quan điểm trái ngược, cho rằng hiện tượng không bền vững vẫn tồn tại. Anh nhắc đến Pump Fund, chỉ ra rằng trong 2 triệu token được phát hành, chỉ khoảng 92 token có vốn hóa vượt 1 triệu USD. Anh cho rằng có lẽ một số người lâu năm trong ngành mã hóa chưa nhận ra điều này.
-
Arthur đồng ý rằng Pump Fund đúng là một bong bóng, chứ không đơn thuần là một mô hình Ponzi. Ông nói người tham gia mô hình Ponzi thường biết rõ mình có thể thua lỗ tới 99%. Ông chỉ ra rằng vấn đề với DeFi là nhiều dự án đưa ra lời hứa hẹn giả – ví dụ như Luna được quảng bá là bền vững, nhưng thực tế thì không.
-
Arthur nhấn mạnh rằng dù người tham gia Pump Fund biết mình đang làm gì, nhưng nhiều dự án DeFi lại đưa ra lời hứa hẹn không thực tế. Ông cho rằng dù Pump Fund có thể là một dự án khai thác giá trị, nhưng cách vận hành của nó là minh bạch.
-
Về Friend.tech, Arthur cho rằng dự án này có thể trở nên lớn hơn, nhưng hiện tại cấu trúc của nó vẫn chưa đủ phi tập trung. Người nói 3 bổ sung rằng thành công của Friend.tech đến từ sự tham gia của một số quỹ lớn, nhưng do quyền kiểm soát then chốt chưa được trả lại cộng đồng, mức độ phi tập trung bị đặt dấu hỏi.
-
Cuối cùng, Arthur cho rằng tương lai DeFi vẫn còn nhiều cơ hội, dù đối mặt thách thức, nhưng cùng với tiến bộ công nghệ và sự trưởng thành của thị trường, DeFi sẽ tiếp tục phát triển.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
