Kẻ lừa đảo hai lần a16z – Người sáng lập Basis là ai?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Kẻ lừa đảo hai lần a16z – Người sáng lập Basis là ai?
Ở một mức độ nào đó, trò đùa của Al-Naji chỉ là một câu chuyện khác về việc một nhân vật lớn trong tiền mã hóa lừa dối những người ủng hộ mình.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Jeff John Roberts, Tạp chí Fortune
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Hồ Carnegie dài ba dặm nằm ở phía đông khuôn viên Đại học Princeton, trung tâm bang New Jersey, ánh nước lấp lánh dưới bóng cây xanh rợp, là nơi sinh sống của những loài động vật hoang dã như thiên nga và cò trắng. Vào năm 2011, Nader Al-Naji – một tân sinh viên năm nhất – đã dành nhiều buổi sáng tại đây cùng các thành viên khác trong đội chèo thuyền tập luyện từ lúc bình minh. Nhiều đồng đội chèo thuyền của Al-Naji sau này đạt được thành tựu nổi bật, trở thành vận động viên Olympic hoặc các giám đốc điều hành tại các công ty danh tiếng như JPMorgan Chase và Tesla.
Al-Naji đích thực là một thiên tài, có chỗ đứng vững chắc trong tầng lớp tinh hoa Mỹ. Anh bán cho giới tinh hoa Thung lũng Silicon viễn cảnh thay đổi thế giới của mình, và các nhà đầu tư sau đó mô tả anh là một nhà sáng lập khởi nghiệp khác biệt, không theo khuôn mẫu. Cuối cùng, Al-Naji thuyết phục thành công các tổ chức như Sequoia Capital, Google và Bain Capital đầu tư hàng trăm triệu đô la vào công ty khởi nghiệp của anh. Nhưng tầm nhìn táo bạo ấy lại được xây dựng trên nền tảng ảo tưởng.
Dự án khởi nghiệp đầu tiên của Al-Naji cố gắng tạo ra một công ty tiền mã hóa tốt đẹp đến mức khó tin – và thất bại. Tuy nhiên, anh thuyết phục các nhà đầu tư rằng đó chỉ là một trải nghiệm học hỏi. Chẳng bao lâu sau, anh quay lại với một kế hoạch còn táo bạo hơn: dưới danh tính "Diamondhands", anh khởi xướng một mạng xã hội biến hồ sơ cá nhân của người khác thành hàng hóa có thể giao dịch bằng tiền mã hóa mà không cần sự cho phép. Dự án này cuối cùng cũng sụp đổ.
Mặc dù đã hai lần thất bại (về sau nhìn lại, cả hai đều dựa trên những ý tưởng thiếu cơ sở), nhiều người ủng hộ Al-Naji vẫn tiếp tục tin tưởng anh. Tuy nhiên, vào tháng Bảy năm nay, may mắn của Al-Naji đã kết thúc. Bộ Tư pháp bắt giữ anh và cùng Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) buộc tội anh chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư, sống xa hoa tại khu Beverly Hills và chuyển 1 triệu USD tiền mặt cho gia đình. Al-Naji gọi các cáo buộc này là "sai sót" của chính phủ Mỹ.
Ở một mức độ nào đó, trò lừa đảo của Al-Naji chỉ là câu chuyện mới về một ông trùm tiền mã hóa lừa dối những người ủng hộ mình. Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi sâu sắc hơn: Làm thế nào "Diamondhands" lại có thể đánh lừa được giới tinh hoa Thung lũng Silicon – những nhà đầu tư được coi là "thông minh nhất"? Đồng thời, vụ việc khiến một trong những công ty đầu tư mạo hiểm nổi tiếng nhất trong số họ – Andreessen Horowitz (a16z) – rơi vào vai trò đầy khó xử: nạn nhân bị lừa đảo kiêm nhân chứng tố cáo.
Nader Al Naji, người sáng lập Basis
Thời Princeton
Nick Bax, CEO của một công ty chuyên điều tra tiền mã hóa, thường xuất hiện với tư cách chuyên gia làm chứng tại tòa. Nhớ lại những ngày huấn luyện khắc nghiệt tại Đại học Princeton, anh phải dành tới 25 giờ mỗi tuần để tập luyện; những thanh niên đầy tham vọng luôn tranh nhau vượt lên đối thủ. Ngay cả trong môi trường như vậy, Al-Naji vẫn nổi bật.
"Mọi người đều biết Al-Naji," Bax nói. "Anh ấy chèo rất nhanh và tính cách hướng ngoại. Chúng tôi biết anh ấy đầy tham vọng, và ngay cả theo tiêu chuẩn của Princeton thì anh ấy vẫn nổi bật."
Trong thời gian học tại Princeton, Al-Naji còn có một sở thích đặc biệt: tiền mã hóa. Theo hồ sơ LinkedIn của anh, anh tốt nghiệp sớm một năm với thành tích xuất sắc, đồng thời "đã khai thác khoảng 23 bitcoin bằng điện miễn phí trong khuôn viên trường".
Sau khi lấy bằng khoa học máy tính, con đường sự nghiệp của Al-Naji giống như nhiều sinh viên ưu tú Ivy League khác: anh làm việc tại các công ty lớn trong lĩnh vực tài chính và công nghệ như quỹ phòng hộ DE Shaw và Google. Tuy nhiên, giữa năm 2017, Al-Naji rời khỏi gã khổng lồ tìm kiếm này để tự khởi nghiệp. Anh trở thành người sáng lập và CEO của một công ty khởi nghiệp tiền mã hóa tên là Basis.
Công ty khởi nghiệp mới này thể hiện rõ đặc điểm chính trong các dự án của Al-Naji: một tầm nhìn táo bạo, phá cách, được gói gọn trong ngôn ngữ kỹ thuật, nhưng nếu đào sâu sẽ thấy quá tốt đến mức khó tin.
Basis là một loại stablecoin tiền mã hóa kiểu mới, giá trị ổn định của nó không dựa trên tài sản dự trữ thông thường mà dựa trên một thuật toán kỳ diệu. Nếu giá Basis tăng trên 1 USD, hệ thống sẽ phát hành thêm cổ phần mới có thể đổi lấy stablecoin, qua đó kéo giá xuống. Nếu giá giảm dưới 1 USD, Basis sẽ bán trái phiếu với giá chiết khấu, sau này có thể chuộc lại đầy đủ giá trị.
Nhiều người nghi ngờ về Basis. Một chuyên gia quan sát thị trường tiền mã hóa gọi Basis là trò lừa đảo biến chì thành vàng, và chỉ ra rằng Basis phụ thuộc vào "nguyên tắc FIFO (vào trước ra trước), điển hình của mô hình kim tự tháp". (Ba năm sau, vào năm 2021, một stablecoin thuật toán khác có thiết kế tương tự là Terra đã lừa đảo hơn 2 tỷ USD từ các nhà đầu tư và gây ra sự sụp đổ hàng loạt trong ngành tiền mã hóa – những người hoài nghi về Basis cuối cùng được chứng minh là đúng.)
Dù nền tảng kinh tế của Basis không vững chắc, Al-Naji vẫn nhanh chóng huy động được 133 triệu USD từ các nhà đầu tư giàu có, bao gồm Andreessen Horowitz, Google Ventures, Bain Capital Ventures và một cựu thành viên Hội đồng Quản trị Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Tuy nhiên, chín tháng sau đợt gây quỹ thành công vào tháng 10/2017, dự án Basis thất bại. Sau một thời gian ồn ào rồi lắng xuống, Al-Naji tuyên bố hủy dự án do gặp phải thách thức pháp lý, và sẽ hoàn trả phần vốn còn lại cho các nhà đầu tư sau khi trừ đi chi phí phát sinh.
Tuy nhiên, một nhà đầu tư mạo hiểm từng góp vốn vào dự án này nghi ngờ lời giải thích công khai này. Ông nói với tạp chí Fortune rằng lý do Al-Naji quyết định không tiếp tục Basis là vì bản thân anh nhận ra dự án không khả thi.
Bất kể nguyên nhân thất bại là gì, việc một nhóm các nhà đầu tư tinh tường lại có thể đặt cược vào một dự án dường như vi phạm luật kinh tế cơ bản là điều đáng kinh ngạc. Một cách giải thích là bản chất đầu tư mạo hiểm chính là chấp nhận thử những ý tưởng có vẻ điên rồ. Cách giải thích khác là các nhà đầu tư tin vào cá nhân Al-Naji.
Nhiều nhà đầu tư mạo hiểm rất ưa dùng phương pháp "so khớp mẫu hình": tìm kiếm những doanh nhân giống với những người thành công trước đây. Trong trường hợp của Al-Naji, anh gần như hoàn hảo. Trong các cuộc phỏng vấn cho bài viết này, hai nhà đầu tư từ các công ty khác nhau đã dùng cùng một cụm từ để miêu tả Al-Naji: "diễn viên phi truyền thống". Mô tả này không chỉ phù hợp với nền tảng học vấn và nghề nghiệp của anh mà còn với phong thái tự tin toát ra từ anh.
Một nhà đầu tư mạo hiểm khác từng rót vốn vào Al-Naji chỉ ra rằng anh ta rất giống một nhân vật tiền mã hóa tai tiếng khác, và tận dụng triệt để sự ưa chuộng "so khớp mẫu hình" trong giới đầu tư mạo hiểm.
"Nhìn lại, họ có những đặc điểm tính cách rất giống nhau. Al-Naji giống Sam Bankman-Fried ở chỗ anh ấy nói quá nhanh, bạn có thể không hiểu hết anh ấy đang nói gì, nhưng cảm giác anh ấy là một người tử tế và đáng tin cậy," vị nhà đầu tư này nói.
Một nhà đầu tư mạo hiểm thứ tư từng đầu tư vào cả hai công ty khởi nghiệp của Al-Naji đưa ra cái nhìn lạnh lùng hơn dựa trên kinh nghiệm đánh giá các lỗi sai của người sáng lập.
"Một nửa công việc trong tất cả những câu chuyện này là xác định xem ai đó là kẻ rối loạn nhân cách hay kẻ tự luyến," nhà đầu tư này nói. "Tôi thực sự chưa bao giờ nghiêm túc nghĩ Al-Naji là kẻ rối loạn nhân cách hay tự luyến, nhưng theo tôi thấy, anh ta có xu hướng thiên về tự luyến."
Đồng thời, có người đặt câu hỏi Al-Naji đã tiêu khoản tiền mà anh chưa hoàn trả như thế nào. Al-Naji từng nói rằng anh đã hoàn trả hơn 90% vốn đầu tư vào Basis. Năm 2021, anh giải thích với TechCrunch: "Số 10 triệu USD mà tôi chưa hoàn trả cho các nhà đầu tư thực ra đã chi hết cho luật sư."
Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư của Al-Naji tỏ ra không tin rằng một công ty khởi nghiệp nhỏ có thể tiêu tốn 10 triệu USD cho luật sư trong vài tháng ngắn ngủi.
Sự ra đời của Diamondhands
Năm 2021, cơn sốt tiền mã hóa lớn nhất trong lịch sử đang diễn ra mạnh mẽ. Elon Musk đưa Dogecoin lên mức cao kỷ lục qua màn xuất hiện trên Saturday Night Live, các tín đồ tiền mã hóa đổ xô chi hàng triệu USD vào những con khỉ kỹ thuật số. Tại Thung lũng Silicon và New York, các công ty đầu tư mạo hiểm đã tích lũy hàng tỷ đô la để rót vào các dự án tiền mã hóa.
Đây chính là thời điểm hoàn hảo cho bước đi tiếp theo của Al-Naji. Khi tái xuất, anh xuất hiện dưới danh tính "Diamondhands" – một nhân vật ẩn danh. Anh sẽ ra mắt một mạng xã hội phi tập trung, rồi biến mất vào làn sương internet, giống như Satoshi Nakamoto – người sáng tạo Bitcoin – đã làm vài năm trước đó.
Khi thành lập Basis, Al-Naji từng xem đó là một bước đột phá trong lĩnh vực kinh tế. Kế hoạch mạng xã hội của anh còn tham vọng hơn nhiều. Bitclout sẽ là một nền tảng mới, không có quyền kiểm soát hay máy chủ tập trung, nhằm lật đổ các công ty như Facebook và Twitter. Nó sẽ hoạt động "chỉ bằng mã nguồn và token".
Để khởi động Bitclout, Al-Naji áp dụng kỹ thuật "tăng trưởng hack" (growth hacking) nổi tiếng ở Thung lũng Silicon: Bitclout thu thập dữ liệu hồ sơ của 15.000 người dùng Twitter để làm đầy mạng lưới mới. Bản thân trang web trông giống một bản sao vội vàng của Twitter.
Tên Bitclout gợi nhớ đến Klout – một mạng xã hội thất bại từng xếp hạng mọi người theo mức độ ảnh hưởng, bị nhiều người chỉ trích là "Yelp dành cho con người". Al-Naji đẩy ý tưởng này xa hơn: khuyến khích người dùng Bitclout mua và bán token, mà giá trị của chúng liên kết với danh tính của các cá nhân trên trang web. Người dùng phải đổi Bitcoin sang loại tiền mã hóa mới của mạng này.
Cũng như Basis, ý tưởng này dường như non nớt. Trước hết, không ai có thể giải thích được công nghệ "chỉ bằng mã nguồn và token" mà Al-Naji quảng bá. Đồng thời, việc Al-Naji quyết định dùng hồ sơ Twitter thật để khởi tạo mạng lưới bị coi là vi phạm nghiêm trọng bản quyền trí tuệ.
Chưa kể đến sự bí ẩn giả tạo bao quanh "Diamondhands" – tên lấy cảm hứng từ thuật ngữ lóng trong cộng đồng tiền mã hóa, chỉ những người kiên định không bán tháo dù thị trường sụp đổ – nhưng điều này không che giấu được việc Al-Naji chính là người đứng sau Bitclout.
Tháng Ba 2021, khi Al-Naji ra mắt trang web Bitclout, anh chia sẻ liên kết URL cho một số người và vô tư dặn họ đừng lan truyền. Khi liên kết này nhanh chóng lan rộng, Al-Naji tuyên bố đó là sự cố ngoài ý muốn, dù mọi dấu hiệu cho thấy đây chỉ là một phần trong kế hoạch tăng trưởng hack.
Dù thất bại trước đó với Basis có thể khiến các nhà đầu tư e ngại Al-Naji, nhưng lúc này thị trường tiền mã hóa đã điên cuồng đến mức không tưởng. Không chỉ các tổ chức danh tiếng đầu tư lại vào Al-Naji, họ còn đồng ý tham gia vào trò lừa bịp che giấu danh tính của "Diamondhands".
Vài tháng trước khi Bitclout ra mắt, các công ty như Andreessen Horowitz và Coinbase Ventures đã ký thỏa thuận với Al-Naji để mua token với giá đặt trước 6 USD (giá cho người đến sau là 16 USD). Dù nhiều người ủng hộ Bitclout cũng từng đầu tư vào Basis, dự án mới này còn thu hút thêm những cái tên mới như Sequoia – công ty đầu tư tiền mã hóa sau này chịu lỗ 214 triệu USD khi đầu tư vào Sam Bankman-Fried.
Cũng giống như SBF hồi mới khởi nghiệp, Sequoia đăng tải bài viết tán dương "Diamondhands". Bài viết giải thích tại sao Bitclout không có giám đốc điều hành, hội đồng quản trị hay bất kỳ cơ chế công ty chuẩn mực nào có thể đảm bảo trách nhiệm giải trình.
"BitClout không có CEO, hội đồng quản trị hay cổ đông, chỉ có những người nắm giữ token. Họ tin rằng một tổ chức mở, dựa trên blockchain, định hướng bởi cộng đồng sẽ chiến thắng mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên quảng cáo của mạng xã hội," Sequoia viết, công ty này không phản hồi nhiều yêu cầu bình luận cho bài viết này.
Sau khi Bitclout ra mắt, những người mua token sớm nhanh chóng thu lợi nhuận khổng lồ khi giá token cùng tên của trang web vọt lên gần 200 USD. Tuy nhiên, cảnh tượng tươi đẹp không kéo dài. Al-Naji lại tuyên bố anh sẽ từ bỏ dự án, nói rằng nó luôn chỉ là một "bản beta thử nghiệm", không nên phát triển đến mức hiện tại. Thay vào đó, anh sẽ chuyển lợi nhuận từ Bitclout (token hiện đã mất giá trị) sang một dự án khác chuyên về mạng xã hội phi tập trung. Trong khi đó, các nhà đầu tư nhỏ lẻ đã đổi Bitcoin lấy token Bitclout trên trang web phát hiện họ không thể đổi ngược lại token thành Bitcoin.
Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) cho biết Al-Naji đã huy động được 257 triệu USD bằng cách bán token Bitclout cho các nhà đầu tư và công chúng, và trái ngược với tuyên bố "chỉ bằng mã nguồn và token", anh có thể trực tiếp sử dụng số tiền này. Trong các tài liệu tòa án, SEC cáo buộc anh dùng lợi nhuận từ Bitclout để trả hóa đơn thẻ tín dụng, mua một căn nhà sáu phòng ngủ tại Beverly Hills và tặng quà gần 3 triệu USD cho gia đình. Theo tài liệu tòa án, nguồn gốc của phần tiền còn lại hiện vẫn chưa rõ.
Nhân chứng ngôi sao
Trụ sở a16z nằm trên Con đường Sand Hill, một tuyến đường chính thơ mộng uốn lượn từ xa lộ bang 280, chạy qua khuôn viên Đại học Stanford. Trong thập kỷ qua, a16z đã xây dựng một đế chế kinh doanh trị giá hàng tỷ đô la nhờ thành công lớn từ các khoản đầu tư sớm vào Facebook và Airbnb, và gần đây còn mở rộng ảnh hưởng sang lĩnh vực chính trị và văn hóa. Công ty cũng tích cực và hiệu quả quảng bá hình ảnh thần thoại của chính mình, đến mức một số người đùa rằng đây là một công ty quan hệ công chúng giả dạng thành công ty đầu tư mạo hiểm.
Gần đây, a16z lại có một danh tính mới, bất ngờ: trong vụ kiện của Bộ Tư pháp chống lại Al-Naji về tội phạm hình sự, công ty được ghi nhận với tư cách là "nhà đầu tư 1" – nạn nhân bị lừa đảo.
Vai trò của a16z trong vụ việc này thật đáng ngạc nhiên, bởi trong vụ Bitclout, công ty chỉ đầu tư 3 triệu USD. Với một tổ chức thường rót 100 triệu USD hoặc hơn vào các công ty khởi nghiệp, đây chỉ là một khoản tiền nhỏ nhoi, và công ty lại rất nhạy cảm với các tin tức xấu.
"Nói chung, các quỹ không phản bội các doanh nhân mà họ đã đầu tư. Họ chỉ âm thầm chịu lỗ," một luật sư tiền mã hóa am hiểu Bitclout nói với Fortune. "Khi một quỹ thua lỗ, họ sẽ không truy cứu trách nhiệm người sáng lập, mà tự mình gánh chịu."
Các nhà đầu tư mạo hiểm được phỏng vấn đều đồng tình với quan điểm này, nhấn mạnh rằng các công ty không muốn tham gia vào các vụ kiện công khai vì sợ tạo ấn tượng rằng họ không ủng hộ các người sáng lập mà họ đã hỗ trợ. Theo luật sư tiền mã hóa này, khả năng a16z làm nhân chứng là bị ép buộc.
Renato Mariotti, cựu công tố viên liên bang và hiện là luật sư bào chữa tội phạm kinh tế tại hãng luật Paul Hastings, cho biết cách sắp xếp này cũng phù hợp với chiến lược thông thường của Bộ Tư pháp trong các vụ việc như vậy. "Có sức thuyết phục hơn khi để nạn nhân nói 'Tôi đã mất tiền, họ đã nói dối'," ông nói.
a16z từ chối bình luận về bài viết này, nhưng sau sự việc Bitclout, công ty dường như không harboring bất kỳ ác cảm nào với Al-Naji. Trên thực tế, a16z dường như đã đồng ý với kế hoạch của Al-Naji về việc chuyển lợi nhuận từ Bitclout sang một doanh nghiệp mạng xã hội mới tên là Quỹ Deso (Deso Foundation). Theo dữ liệu Crunchbase, mặc dù về mặt lý thuyết Deso là phi tập trung và nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tiền mã hóa khác, nhưng nó chỉ thực hiện ba khoản đầu tư nhỏ, khoản gần nhất vào đầu năm 2023.
Các dự án được DeSo tài trợ bao gồm AODAO do Al-Naji hậu thuẫn, một tổ chức nhằm xây dựng các cộng đồng phi tập trung để mọi người đầu tư vào NFT. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2002, Al-Naji giải thích với tôi rằng DAODAO đại diện cho "cơ hội tiếp theo để người dân thực sự sở hữu."
Giữa tháng Bảy năm nay, Al-Naji bị bắt tại Los Angeles, và tòa án liên bang đã truy tố anh về tội gian lận. Mariotti cho biết nếu bị kết án, Al-Naji có thể phải đối mặt với mức án từ 3 đến 6 năm tù. Các tài liệu tòa án cho thấy luật sư của Al-Naji (người đã thuê nhiều hãng luật hàng đầu) đang thương lượng với Bộ Tư pháp, nhưng cho đến nay chưa đạt được thỏa thuận nào, và cũng chưa đưa ra biện hộ chính thức chống lại các cáo buộc hình sự.
Hiện tại, Al-Naji dường như không lo lắng về tình cảnh pháp lý của mình. Khi được yêu cầu chia sẻ quan điểm về sự việc, anh từ chối một cách lịch sự.
"Tôi thực sự muốn giúp đỡ, nhưng hiện tại tôi phải cẩn trọng. Tuy nhiên, tôi tin rằng đây sẽ là một bài viết suy xét thấu đáo, và tôi chắc chắn sẽ liên hệ với các bạn ngay khi có thể kể toàn bộ sự thật," anh trả lời trên Telegram.
Đồng thời, anh rất tích cực trên một nền tảng mạng xã hội mới tên là Diamond, nơi các fan của anh lo lắng rằng việc anh bị bắt có thể làm chậm việc ra mắt token mang tên Focus mà anh đã hứa. Anh cố gắng trấn an những lo ngại này qua một loạt video và bài đăng văn bản, trong đó có một bài ám chỉ rằng các cáo buộc của chính phủ Mỹ là một sai lầm và sự việc sẽ được làm rõ.
"Nhưng sau khi suy nghĩ và thảo luận, tác động của sự việc không rõ ràng, thậm chí có thể mang lại hiệu ứng tích cực. Một mặt, nếu có những báo cáo xấu khi chúng tôi ra mắt Focus, điều đó có thể làm tổn hại đến mong muốn chia sẻ ứng dụng của mọi người. Mặt khác, điều này cũng sẽ khiến nhiều người biết đến nó hơn," Al-Naji viết.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@FortuneMagazine
