Kinh tế học mở rộng quy mô Ethereum: Có đáng để nhường phần lớn thu nhập từ việc sắp xếp giao dịch cho L2 không?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Kinh tế học mở rộng quy mô Ethereum: Có đáng để nhường phần lớn thu nhập từ việc sắp xếp giao dịch cho L2 không?
Nếu bạn cho rằng giá trị dài hạn của ETH nằm ở quyền sở hữu mạng trong một giao thức được sử dụng rộng rãi, thì cần phải thực hiện tích lũy giá trị.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Doug Colkitt
Biên dịch: TechFlow
Đây là một phân tích rất tốt về tính khả dụng dữ liệu (DA - Data Availability), đồng thời cũng là lập luận tăng giá hợp lý nhất cho DA. Tuy nhiên, tôi cho rằng DA không thể đạt đến mức 50% chi phí của L2. Bởi vì xét về cấu trúc kinh tế, giá trị tích lũy từ việc sắp xếp (ordering) luôn vượt xa DA.
Hoạt động cốt lõi của blockchain là bán không gian khối. Vì không gian khối khó thay thế giữa các chuỗi khác nhau, nên chúng gần như tạo thành các độc quyền.
Tuy nhiên, không phải mọi hình thức độc quyền nào cũng thu được lợi nhuận siêu ngạch. Vấn đề then chốt nằm ở khả năng phân biệt giá đối với người tiêu dùng.
Nếu không thể phân biệt giá, lợi nhuận độc quyền sẽ gần như chẳng khác gì lợi nhuận từ hàng hóa thông thường. Hãy nghĩ về cách các hãng hàng không phân biệt giữa khách du lịch công tác không quan tâm đến giá và những hành khách bình thường tiết kiệm chi tiêu, hoặc cùng một mẫu SUV được bán với mức giá hoàn toàn khác biệt dưới các thương hiệu đại chúng, Audi và Lamborghini.
Phí ưu tiên (priority fee) là cơ chế phân biệt giá cực kỳ hiệu quả trong blockchain. Các giao dịch có mức ưu tiên cao nhất phải trả phí cao hơn nhiều so với trung vị.
L2 và Solana tận dụng chức năng ưu tiên từ bộ sắp xếp (sequencer) để thực hiện phân biệt giá, từ đó đạt được thông lượng cao và doanh thu lớn. Các giao dịch cận biên chỉ trả phí rất thấp, hỗ trợ TPS cao, trong khi các giao dịch không nhạy cảm với giá lại đóng góp phần lớn doanh thu mạng lưới.
Dưới đây là phân bố giao dịch trong 5 khối ngẫu nhiên được lấy từ Base L2. Dữ liệu cho thấy rõ ràng phân bố Pareto, khiến cho việc phân biệt giá trở nên cực kỳ hiệu quả. 10% giao dịch hàng đầu đóng góp tới 30% doanh thu, trong khi 10% giao dịch cuối cùng chỉ đóng góp chưa đến 1%.
Vấn đề nằm ở chỗ, mặc dù bộ sắp xếp có thể hưởng lợi từ điều này, nhưng lớp DA lại không thể tham gia, bởi nó không có khả năng phân biệt giá. Dù là giao dịch chênh lệch giá trị cao hay giao dịch rác trị giá 1 wei, trên Ethereum DA thì chi phí thanh toán đều như nhau, vì chúng được xử lý thanh toán theo từng đợt (batch).
Bởi giá trị của các giao dịch cận biên là rất thấp, chỉ khi giao dịch trung vị có thể lên chuỗi với chi phí gần bằng không thì mới đạt được TPS cao. Nhưng ở lớp DA, hầu như mọi giao dịch đều trả phí như nhau. Như vậy, lớp DA chỉ có thể chọn giữa thông lượng cao hoặc doanh thu cao – không thể có cả hai.
Điều này khiến rollup gần như không thể mở rộng mà không ảnh hưởng đến doanh thu mạng Ethereum. Sơ đồ định hướng tập trung vào rollup về bản chất là có lỗi, vì đã từ bỏ phần giá trị trong mạng lưới (sắp xếp), lại sai lầm cho rằng có thể bù đắp bằng phần không mang giá trị (DA).
Tôi ban đầu lạc quan với lộ trình tập trung vào rollup, vì tôi nghĩ những người sáng suốt sẽ nhận ra kinh tế học của việc phân biệt giá, và lộ trình này có thể phát triển song song với việc mở rộng L1.
Người dùng giá trị cao và ít nhạy cảm với giá sẽ chọn L1 nhờ tính bền vững, an toàn và tính tất yếu (finality), trong khi L2 tập trung vào nhóm người dùng cận biên có chi phí thấp bị loại trừ do phí L1 quá cao. Do đó, Ethereum vẫn có thể thu được khoản tiền thuê từ bộ sắp xếp (sequencer rent) đáng kể.
Tuy nhiên, lãnh đạo Ethereum liên tục nhấn mạnh rằng L1 thực tế đã không còn quan trọng như một lớp ứng dụng, và sẽ không được mở rộng. Vì vậy, người dùng và nhà phát triển đã phản ứng một cách hợp lý, dẫn đến hệ sinh thái ứng dụng L1 hiện nay đang dần suy thoái, đồng thời doanh thu mạng lưới Ethereum cũng đang giảm dần.
Nếu bạn cho rằng giá trị dài hạn của ETH nằm ở việc trở thành một tài sản tiền tệ, thì điều này có thể vẫn khả thi. Việc khuyến khích ngày càng nhiều người sở hữu ETH có thể giúp nó trở thành một dạng tiền tệ bền vững. Và việc trợ cấp cho L2 mà không tích lũy giá trị về lớp cơ sở có thể thúc đẩy điều đó.
Nhưng nếu bạn cho rằng giá trị dài hạn của ETH nằm ở quyền sở hữu mạng lưới trong một giao thức được sử dụng rộng rãi (theo tôi đánh giá, khả năng này cao hơn so với ETH như một đồng tiền), thì cần phải đạt được sự tích lũy giá trị. Rõ ràng, chúng ta đã mắc sai lầm tại điểm này do những giả định kinh tế sai lầm.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@0xdoug
