Thử thách nối tiếp cơ hội, tiến bước giữa thời kỳ trì trệ: Hạ tầng và ứng dụng đổi mới cùng thúc đẩy sự phát triển của tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Thử thách nối tiếp cơ hội, tiến bước giữa thời kỳ trì trệ: Hạ tầng và ứng dụng đổi mới cùng thúc đẩy sự phát triển của tiền mã hóa
Nhiều nỗi sợ hãi, sự không chắc chắn và nghi ngờ về tiền mã hóa thực ra không hợp lý lắm — điều quan trọng là phải nhìn thấy chúng ta đã tiến bộ được bao xa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Gaby Goldberg & Bridget Harris
Biên dịch: TechFlow
Trên dòng thời gian Twitter về tiền mã hóa, tâm lý tiêu cực đang lan rộng hơn bao giờ hết. Giá cả chi phối cảm xúc, vì vậy việc mọi người lo lắng về ngành công nghiệp này và các trường hợp sử dụng của nó là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu lùi lại một bước, nhiều nỗi sợ hãi, sự không chắc chắn và nghi ngờ về tiền mã hóa thực ra không hợp lý đến vậy — quan trọng là phải nhìn thấy mức độ tiến bộ mà chúng ta đã đạt được. Dù sao thì, những điều tốt đẹp luôn cần thời gian.
“Nhưng tiền mã hóa chẳng có trường hợp sử dụng nào cả!!!”
Thực tế là có, chỉ là bạn có thể chưa để ý. Nhiều người mong đợi sự phát triển diễn ra theo một cách cụ thể nào đó, hoàn hảo 1) khớp đúng với kỳ vọng của họ, hoặc 2) tương tự như hành trình phát triển của các ngành khác. Mỗi ngành đều có tiến trình riêng — đặc biệt khi một loại tài sản hoàn toàn mới được xây dựng từ con số không. Trong cộng đồng nhỏ của chúng ta, dễ trở nên bi quan trước sự đình trệ tưởng chừng như vậy. Nhưng thực tế không phải như vậy. Dưới đây, chúng tôi sẽ cố gắng đưa ra một cái nhìn tích cực về trạng thái hiện tại của tiền mã hóa, và cách nó đang ngày càng cải thiện.
Tiền mã hóa đã đạt được sự phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF), nếu bạn biết tìm ở đâu
Xét trên phạm vi rộng hơn, trên 66% người dùng tiền mã hóa sống ở các nước đang phát triển, trong khi các quốc gia thu nhập trung bình thấp tiếp tục cho thấy nhu cầu bền vững (tính đến tháng 3 năm 2024, Ấn Độ, Trung Quốc, Brazil và Việt Nam dẫn đầu về mức độ áp dụng tiền mã hóa). Tình hình tại Mỹ cũng ổn, nhưng người Mỹ không nhất thiết cần dùng tiền mã hóa để tránh lạm phát hay tiếp cận một loại tiền tệ ổn định. Ngược lại, đối với các nước đang phát triển, tiền mã hóa hiện tại là nhu cầu thiết yếu: đây là cơ chế bảo vệ họ khỏi chính phủ và hệ thống tài chính (thường xuyên trục trặc) của chính họ. Ví dụ, ở Mỹ Latinh, phổ biến là sau khi nhận lương, người dân sẽ “ngay lập tức chuyển vào USDT hoặc USDC.” Hơn một phần ba người dân Mỹ Latinh đã sử dụng stablecoin cho chi tiêu hàng ngày, cho thấy các công ty cũng bắt đầu chấp nhận tiền mã hóa. Trên toàn cầu, USDT trên mạng lưới Tron đặc biệt mạnh mẽ, với lượng lưu thông khoảng 60 tỷ USD, và khoảng 44 triệu địa chỉ duy nhất đang nắm giữ. Tóm lại, khả năng tiếp cận đồng đô la Mỹ trên toàn cầu đã trở thành một trường hợp sử dụng đột phá của tiền mã hóa.
“Nếu mọi người chỉ thấy ảnh động khỉ, thì đó không phải lỗi của tiền mã hóa.” – Scott Alexander.
Tiền mã hóa như lợi thế cạnh tranh
Trong ví dụ trên, tiền mã hóa bản thân là sản phẩm dưới dạng công nghệ. Nhưng còn tồn tại cả một hệ sinh thái ứng dụng và các trường hợp sử dụng nơi tiền mã hóa chỉ là hạ tầng, giúp trải nghiệm người dùng tốt hơn trước đây. Một ứng dụng đột phá là Polymarket, thị trường dự đoán lớn nhất thế giới. Điều làm nên sự khác biệt của Polymarket là nền tảng được xây dựng trên hạ tầng tiền mã hóa. Có nhiều lý do rõ ràng và ít rõ ràng khiến tiền mã hóa mang lại lợi thế cạnh tranh cho ứng dụng kiểu này:
-
Khả năng truy cập toàn cầu. Nếu thị trường không mang tính toàn cầu, sẽ gặp phải vấn đề lớn về thanh khoản và độ chính xác.
-
Rủi ro hoàn tiền. Làm sao để đặt cược 100.000 USD bằng thẻ tín dụng? Nếu thua cược, liệu bạn có chọn hoàn tiền? Rủi ro này rất lớn đối với các trang cá cược phi tiền mã hóa, cũng là lý do tại sao trước đây họ thường thu phí cao. Hiện tại Polymarket không hề thu bất kỳ khoản phí nào.
-
Phức tạp trong phối hợp. Với các thị trường dự đoán vận hành xuyên biên giới mà không có tiền mã hóa, sẽ có những thách thức phối hợp khổng lồ giữa ngân hàng, khu vực pháp lý và nhà cung cấp dịch vụ ngoại hối. Điều này không chỉ tạo thêm chi phí cho người dùng, mà còn khiến các nền tảng kiểu này chậm chạp, khó chịu và khó phát triển.
Polymarket là minh chứng điển hình cho tiền mã hóa, bởi đây là một ví dụ nổi bật về việc tiền mã hóa mở khóa các trường hợp sử dụng trước đây không thể hoạt động quy mô lớn. Polymarket phần lớn 1) nhanh hơn các nguồn tin tức truyền thống, và 2) đang hướng tới một hình thức truyền thông hoàn toàn mới. Hình thức truyền thông mới này đóng vai trò là nguồn chân lý, trở thành một nền tảng xã hội ngang hàng, và là cơ chế khuyến khích tính chính xác (hoặc ít nhất là gần đúng nhất có thể, tùy theo thông tin sẵn có).
Chúng ta thậm chí có thể thấy Polymarket nhúng trực tiếp trên Substack (ví dụ A):
Những chiến thắng nhỏ liên tục tích tụ, dần đưa tiền mã hóa tiến gần hơn đến dòng chính.
Polymarket đã báo trước tin tức trước cả khi tin tức được công bố
Một điểm cuối cùng về Polymarket là đội ngũ đã kiên trì theo đuổi tầm nhìn này trong bao lâu. Khối lượng giao dịch của họ trong gần năm năm qua luôn êm ả và thấp, nhưng họ vẫn kiên định — ngay cả khi công ty suýt phá sản vì bị CFTC phạt 1,4 triệu USD, họ cũng không lay chuyển. Tiền mã hóa luôn có xu hướng thiên vị “sự kiện hiện tại™”, nhưng mọi người thường không nhận ra rằng thành công “một đêm” thực chất mất bao nhiêu thời gian (và công sức).
Một công ty khác vượt ra ngoài cộng đồng người dùng tiền mã hóa là Pudgy Penguins, sản phẩm của họ hiện đang bán tại Target, Walmart và Walgreens ở Mỹ (tính đến nay, đã bán hơn một triệu món đồ chơi). Họ tận dụng kênh phân phối để thu hút đại chúng vào thế giới tiền mã hóa; thay vì chiến lược “xây rồi họ sẽ đến”, Pudgy chủ động phục vụ nhóm người dùng hiện có. Cụ thể, họ đang xây dựng một Layer 2 dễ sử dụng, một trò chơi tích hợp yếu tố blockchain, thậm chí cả chương trình truyền hình xoay quanh thương hiệu đáng yêu của mình (ban đầu chỉ là một bộ sưu tập NFT). Đáng chú ý, Pudgy ưu tiên sở hữu kênh phân phối trước, rồi mới xây dựng hạ tầng kỹ thuật thấp hơn trong hệ thống của mình. Ngược lại, hầu hết các Layer 2 khác trước nay đều đi theo chiến lược ngược lại: xây dựng công nghệ trước, rồi cố gắng khởi động cộng đồng và thu hút các ứng dụng xây dựng bên trong hệ sinh thái của họ.
Pudgy nghĩ ra những cách sáng tạo để thu hút người dùng: ví dụ, mỗi món đồ chơi Pudgy vật lý đều đi kèm một mã QR có thể đổi thưởng trong trò chơi Pudgy World (theo phong cách Webkinz). Bằng cách từng bước dẫn dắt người dùng làm quen với tiền mã hóa và đảm bảo họ có niềm vui trong quá trình này, họ có khả năng cao hơn 1) duy trì sự tham gia, và 2) có thể khám phá sâu hơn về tiền mã hóa.
Thu hẹp khoảng cách giữa các ứng dụng
Một công ty cung cấp hạ tầng then chốt cho nhiều dự án trong lĩnh vực ứng dụng dành cho người tiêu dùng là Bridge. Họ đang phát triển API stablecoin, đặc biệt là phát hành và điều phối — một vấn đề vốn cần giải quyết nội bộ trong các công ty, Bridge đã biến nó thành mô-đun trước tiên. Bridge chứng minh rằng làm tốt một việc (quan trọng) là chiến lược vững chắc trong tiền mã hóa, và đó cũng là lý do họ thu hút được nhiều khách hàng. API tưởng chừng đơn giản này thực chất khá phức tạp phía sau hậu trường: Bridge xử lý tất cả các vấn đề KYC và tuân thủ, trong khi doanh nghiệp chỉ cần tích hợp với họ để ngay lập tức chuyển đổi giữa tiền pháp định và stablecoin (hoặc giữa các dạng stablecoin khác nhau). Mặc dù stablecoin là một trường hợp sử dụng cốt lõi trong tiền mã hóa, nhưng việc tìm ra giải pháp rút/nạp nhanh chóng và tuân thủ luôn rất khó khăn. Ngoài ra, thị trường có rất nhiều loại stablecoin, và mỗi nền tảng thường ưa chuộng một loại nhất định. Bridge giải quyết vấn đề này một cách linh hoạt và dễ dùng.
Bạn sẽ có một ví!
Trong tiền mã hóa (đặc biệt là với người mới), một lời phàn nàn phổ biến là về ví — chọn ví nào, làm sao chọn được ví kết nối với nhiều ứng dụng phi tập trung (dapp) nhất, và liệu có lựa chọn thay thế nào không. Nhiều nhà cung cấp — ví dụ như Dynamic, Privy, Capsule và Coinbase WaaS — đang giải quyết vấn đề này cho các ứng dụng tiền mã hóa và người dùng của họ, cho phép cá nhân di chuyển trên chuỗi mà không cần tải xuống ứng dụng ví bên thứ ba hay quản lý cụm từ khôi phục. Việc liên tục sửa lỗi tích hợp, quản lý cập nhật và thêm ví mới khi có ví mới ra mắt (để đảm bảo thị trường mục tiêu tổng thể - TAM - không bị giới hạn) là vấn đề tiêu tốn nguồn lực kỹ sư quý giá của các công ty. Về phía người dùng, điểm đau rất rõ ràng: không có những ví nhúng này, người dùng có thể không có ví được hỗ trợ (hoặc, nếu là người mới, họ thậm chí có thể chưa có ví nào). Việc đơn giản hóa quy trình tiếp cận tiền mã hóa cho người dùng mới là một phần then chốt để đạt được sự áp dụng hàng loạt. Những công ty này — nhiều trong số đó mới thành lập trong vài năm gần đây — đang đóng vai trò quan trọng.
Chấp nhận sự xa lạ
Dù vậy, chúng ta với tư cách là một ngành công nghiệp vẫn còn nhiều việc phải làm — nhưng điều đó không phủ nhận những gì đã đạt được. Cuối cùng, nếu bạn tin rằng hệ thống tài chính nên nhanh chóng, toàn cầu, chi phí thấp, dễ tiếp cận và phục vụ con người, thì tiền mã hóa là lựa chọn tối hậu duy nhất.
Cần lưu ý rằng, mọi danh mục mới trong quá trình trưởng thành đều trải qua những rắc rối phát triển — hoặc thường đối mặt với sự phản đối rõ ràng. Khi máy in lần đầu được giới thiệu, các tu sĩ và cơ quan tôn giáo phản đối nó vì nó làm suy yếu quyền kiểm soát thông tin của họ. In ấn thậm chí bị cấm hoàn toàn bởi các cơ quan Hồi giáo. Một học giả Thụy Sĩ tên Conrad Gessner từng “kêu gọi các nhà cầm quyền châu Âu ban hành luật pháp, quy định việc bán và phân phối sách. Ông cho rằng người bình thường không nên tiếp cận quá nhiều sách.” Vào cuối thế kỷ 15, nhà văn Ý Filippo di Strata viết rằng: “Bút là trinh nữ, nhưng máy in là gái điếm.”
Nếu máy in là gái điếm, thì tôi không chắc cách công chúng mô tả tiền mã hóa có phù hợp để xuất bản hay không. Nhưng chúng tôi sẵn sàng chấp nhận sự chỉ trích này như một phần tưởng nhớ tiến bộ. Chấp nhận sự xa lạ nghĩa là hiểu rằng công nghệ mới trong giai đoạn đầu thường trông kỳ lạ.
Chúng tôi cũng thừa nhận rằng phần lớn các thí nghiệm tiền mã hóa có thể sẽ không thành công. Nhưng nếu bạn vẫn đang tranh luận theo hướng đó, thì bạn đã hiểu sai bản chất của sự tiến hóa công nghệ đột phá. Điều này không mới mẻ. Sự trưởng thành của internet cũng đòi hỏi chúng ta từ bỏ các trang trại máy chủ nội bộ, vòng mạng và chó robot AIBO của Sony. Đây là một quá trình tiến hóa tự nhiên và lành mạnh khi con người thử nghiệm công nghệ mới. Quy luật “luỹ thừa” trong sản phẩm thành công chính là điều mà các nhà đầu tư cam kết khi tham gia lĩnh vực này.
Hạ tầng thúc đẩy ứng dụng
Nhiều ứng dụng đột phá trong chu kỳ này có thể hiện thực hóa nhờ hạ tầng hoàn toàn mới, thứ gần như không tồn tại trong chu kỳ trước. Đúng là hiện tại hạ tầng nhiều hơn ứng dụng, nhưng không có khung nền tảng vững chắc, các ứng dụng thực tế không thể tồn tại hay mở rộng. Vì hạ tầng cuối cùng đã sẵn sàng, sự đổi mới trong lĩnh vực ứng dụng đang tăng tốc.
Joel Monegro nổi tiếng đã đưa ra khái niệm “giao thức béo” vào năm 2016, tức là trong mạng blockchain, phần lớn giá trị tích tụ ở lớp giao thức chứ không phải lớp ứng dụng:
Theo quan điểm của chúng tôi, sự mô-đun hóa ở lớp giao thức đã giảm tỷ lệ chiếm giữ giá trị của “lớp giao thức” để dành chỗ linh hoạt hơn cho lớp ứng dụng. Nhờ đó, các ứng dụng có thể chọn các thành phần mô-đun ở lớp giao thức, kết hợp và phối hợp theo nhu cầu, cuối cùng tạo ra trải nghiệm tốt hơn cho người dùng (đồng thời cũng có lợi nhuận hơn). Người dùng hiện nay về cơ bản đang trả phí cho ứng dụng thông qua giao diện ngày càng trừu tượng hoá lớp giao thức.
Điều thú vị là, sự mô-đun hóa hạ tầng dẫn đến việc nhiều vấn đề mà các nhà phát triển ứng dụng Ethereum ngày nay gặp phải thường ít liên quan đến kỹ thuật, mà nhiều hơn đến văn hoá. Đối với các nhà phát triển này, hệ sinh thái mà họ chọn để xây dựng rất quan trọng đối với thương hiệu, cộng đồng và sự phát triển dài hạn của họ. Đôi khi, các ứng dụng này được gọi là “dự án xây dựng trên [nhập L2 yêu thích của bạn vào đây]”, và nếu L2 đó không tồn tại, điều này sẽ làm suy yếu giá trị sản phẩm và thương hiệu của chính họ. Trong khi xây dựng trên Solana là thống nhất, vì mọi người mặc định đều xây dựng trên cùng một nền tảng, thì Ethereum đặt ra một câu hỏi then chốt cho các nhà phát triển: Tôi nên xây dựng ở đâu? Vì phần lớn các giao thức trừu tượng chuỗi vẫn chưa sẵn sàng, nên “triển khai khắp nơi” cũng không phải lựa chọn thực tế. Khi hệ sinh thái trở nên quan trọng hơn ứng dụng, điều này có thể dẫn đến mối quan hệ ký sinh giữa hai bên, khi cả ứng dụng và hệ sinh thái đều cạnh tranh cho sự chú ý hạn chế giống nhau.
Có thể nguyên nhân ban đầu của tất cả điều này là Ethereum thực tế không làm bất kỳ hoạt động marketing nào, buộc các L2 phải tự tạo thương hiệu và phong cách riêng. Phương pháp trung lập đáng tin cậy này đã góp phần tạo nên hệ sinh thái L2 phong phú và đa dạng, nhưng đương nhiên cũng dẫn đến sự phân mảnh. Vitalik trong bài viết gần đây nhấn mạnh điều này, so sánh L2 như sự mở rộng văn hóa của Ethereum: “Đối với một tiểu văn hoá, Layer 2 là đấu trường hành động tối thượng.” Những tiểu văn hoá này thực sự có thể là môi trường nuôi dưỡng lý tưởng cho các ứng dụng mới nổi: người dùng tích cực tham gia, cộng đồng gắn bó chặt chẽ, nhà phát triển năng suất. Hơn nữa, văn hóa của L2 nền tảng có thể hỗ trợ cho các ứng dụng của nó, tăng cường bản sắc văn hóa. Tất nhiên, xét về mặt hạ tầng, nhiều L2 trên Ethereum đang trưởng thành, cho phép nhiều ứng dụng hơn tồn tại và mở rộng.
Kết luận
Cho đến nay, chúng ta đã trải qua đủ các chu kỳ để biết rằng hạ tầng thúc đẩy ứng dụng, và ứng dụng lại thúc đẩy hoàn thiện hạ tầng, tạo thành vòng lặp tích cực liên tục. Những công nghệ mới nổi mà chúng ta thường phàn nàn thực ra chính là sản phẩm thúc đẩy các chuỗi chi phí thấp, phân phối tốt hơn và trải nghiệm người dùng chất lượng cao hơn, cuối cùng thúc đẩy việc áp dụng. Chúng ta vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng đáng để thừa nhận rằng, dù trải qua sự sụp đổ của FTX và các công ty khác, sức ép quy định và biến động thị trường cực đoan, chúng ta vẫn đạt được rất nhiều thành tựu. Ngành công nghiệp của chúng ta vẫn còn nhỏ, giai đoạn phát triển vẫn còn sớm, vì vậy công việc chúng ta làm nên là để cùng thắng. Đã đến lúc nuôi lại hoài bão thực sự, như chúng ta từng nói, chuyện tốt cần thời gian, hãy kiên nhẫn thêm chút nữa.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@gaby_goldberg
