Cuộc điều tra về sự thịnh vượng thực - ảo của Solana: Giao dịch bị chiếm hơn 70% bởi robot, dữ liệu Meme giảm mạnh
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cuộc điều tra về sự thịnh vượng thực - ảo của Solana: Giao dịch bị chiếm hơn 70% bởi robot, dữ liệu Meme giảm mạnh
Tình trạng hệ sinh thái Solana không nghiêm trọng như một số quan điểm cho rằng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Frank, PANews
Khi dữ liệu trên chuỗi Solana đang dần vượt mặt Ethereum về mọi mặt, câu chuyện Solana có thể vượt qua Ethereum ngày càng trở nên sôi nổi. Đồng thời, tranh luận về mức độ thịnh vượng thực sự của Solana cũng thu hút nhiều sự chú ý trên mạng xã hội. Gần đây, nhiều KOL đăng bài lập luận rằng sự bùng nổ dữ liệu của Solana không phản ánh đúng thực tế. Tổng hợp lại, các tranh cãi trên mạng xã hội về Solana tập trung vào năm điểm chính sau: 1. Tràn lan bot; 2. Dữ liệu khối lượng giao dịch bị thổi phồng; 3. Vấn đề MEV; 4. Vấn đề thua lỗ tài chính; 5. Vấn đề phát hành thêm token SOL.
Dựa trên việc theo dõi lâu dài hệ sinh thái Solana, PANews đã tiến hành khảo sát dữ liệu để kiểm chứng mức độ thịnh vượng thật - giả của Solana.
Tràn lan bot, gần 70% giao dịch đến từ bot
Về vấn đề tràn lan bot trên chuỗi Solana, gần đây, nhiều KOL trên mạng xã hội cho biết giao dịch trên chuỗi Solana bị chi phối bởi bot. Nhà nghiên cứu Dan Smith ngày 29/7 công bố dữ liệu cho thấy phí giao dịch hàng tuần và doanh thu MEV của Solana lần đầu tiên vượt qua Ethereum.
Nếu thường xuyên giao dịch tiền meme (MEME coin), bạn sẽ nhận thấy tình trạng này rất nghiêm trọng trên pump.fun. Mở ngẫu nhiên một trang giao dịch token trên pump.fun, ta thấy như hình dưới (giao dịch có dấu chấm than ở cuối danh sách là bot), phần lớn giao dịch đều do bot thực hiện.
Tuy nhiên, việc nhận diện giao dịch và dữ liệu bot không dễ dàng, và phía chính thức cũng thiếu minh bạch trong công bố loại dữ liệu này.
Flip Research cho rằng tỷ lệ này lên tới 93%: "Xét tỷ lệ giao dịch/lượt dùng bất thường cao cùng số lượng giao dịch rửa tiền/rửa volume khổng lồ trên chuỗi, dường như phần lớn giao dịch là phi tự nhiên. Trên các L2 Ethereum hàng đầu, tỷ lệ giao dịch/người dùng cao nhất là 15,0 lần trên Blast (nền tảng này cũng có phí giao dịch thấp và người dùng đang sử dụng Blast S2). Để so sánh sơ bộ, nếu chúng ta giả định tỷ lệ giao dịch/người dùng thật sự của SOL tương tự như Blast, điều đó có nghĩa hơn 93% giao dịch và phí giao dịch trên Solana là phi tự nhiên."
Tuy nhiên, con số này có thể chưa hoàn toàn chính xác. PANews đã chọn ngẫu nhiên 10 token tương đối hoạt động trên Pump.fun và phân tích 1.000 giao dịch gần nhất của từng token. Thuật toán xác định bot dựa trên hai tiêu chí: mua bán trong thời gian ngắn (dưới 10 giây) hoặc giao dịch trùng lặp với cùng địa chỉ và cùng số tiền. Kết quả phân tích cho thấy trong tổng cộng 8.268 giao dịch của 10 token này, 80,85% đến từ bot, lượng giao dịch của người dùng thật chưa đầy 20%. Token có tỷ lệ bot cao nhất đạt 99,5%, trung bình mỗi bot thực hiện 159 giao dịch trong khoảng thời gian này, trong khi người dùng thật trung bình chỉ 1,99 lần.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa tất cả cặp giao dịch trên Solana đều như vậy. Sau đó, PANews phân tích 10.000 giao dịch gần nhất của 10 token có vốn hóa lớn như $WIF, JUP, POPCAT, BOME, MEW. Với các token đã trưởng thành này, tỷ lệ bot giảm đáng kể xuống còn 50,73%. Các token có tỷ lệ bot cao gồm $WIF (81,6%), POPCAT (87,5%), MEW (88%) – đều là các token meme, trong khi tỷ lệ bot của JUP (token quản trị Jupiter) là 51%, và KAMA chỉ 27,3%.
Các token chưa hoàn thành đường cong thanh khoản vẫn giao dịch trên Pump.fun, trong khi các token hoàn thành đường cong sẽ niêm yết trên Raydium. Do đó, hai phương pháp so sánh trên có thể coi là đại diện cho sự khác biệt giữa các token mới ra mắt trên Pump.fun và các token đã niêm yết trên Raydium hay các DEX khác. Theo tỷ lệ khối lượng giao dịch hiện tại, số lượng giao dịch trên pump.fun chiếm khoảng 53% tổng giao dịch DEX trên Solana (số liệu ngày 8/8). Tính theo tỷ lệ này, khoảng 66% tổng khối lượng giao dịch hàng ngày trên Solana là từ bot. Như vậy, người dùng thật hiện nay thiên về các token vốn hóa lớn, giá ổn định hơn là săn token mới.
Sau đó, PANews phân tích dữ liệu giao dịch ban đầu của 3 token hàng đầu trên Pump.fun khi vừa được tạo ra và phát hiện cách đây 2 tháng, tỷ lệ bot trên Pump.fun chỉ khoảng 35%, đồng thời số lượng người dùng thật và số lượng giao dịch đều cao hơn nhiều so với giai đoạn hiện nay.
Người dùng thật trung bình giao dịch khoảng 16 lần/ngày, chênh lệch không lớn so với các L2 Ethereum
Lượng giao dịch trung bình mỗi ngày của người dùng trên Solana thực tế là bao nhiêu? Flip Research viết bài chỉ ra rằng mỗi người dùng trên Solana giao dịch tới 217 lần mỗi ngày, cao hơn hẳn các blockchain công khai khác.
Thực tế, giao dịch trên Solana được chia thành giao dịch bỏ phiếu (vote transaction) và giao dịch không bỏ phiếu. Dữ liệu mà Flip Research lấy từ tokenterminal bao gồm cả hai loại, trong khi giao dịch của người dùng bình thường chủ yếu thuộc nhóm giao dịch không bỏ phiếu. Hai loại này thường chênh lệch nhau khoảng 10 lần về quy mô dữ liệu.
Theo số liệu ngày 6/8: 34,8 triệu giao dịch không bỏ phiếu, 987.000 người dùng hoạt động, trung bình mỗi người dùng giao dịch 35 lần.
Hơn nữa, theo ước tính của PANews, trong số địa chỉ hoạt động hiện tại, khoảng 13% là địa chỉ bot, 86% là người dùng thật.
Theo số liệu ngày 8/8: 34,26 triệu giao dịch, 822.000 địa chỉ DAU, số giao dịch của người dùng thật khoảng 11,3058 triệu, số lượng người dùng thật khoảng 706.900, trung bình mỗi người dùng thật thực hiện khoảng 16 giao dịch. Con số này cao hơn nhiều so với Ethereum (~3,37) và Base (~6,18), tương đương Arbitrum (~12,39), nhưng thấp hơn Blast (30,8 giao dịch – số liệu ngày 6/8). Từ góc nhìn này, sau khi loại bỏ giao dịch bot, mức độ hoạt động thực tế của người dùng Solana không quá chênh lệch so với các L2 Ethereum khác.
Dữ liệu meme suy giảm nghiêm trọng
Một dữ liệu khác cũng cho thấy phần nào sự thịnh vượng bề ngoài của Solana. Xét về số lượng token phát hành mỗi ngày, số lượng token SPL mới trên Solana chưa giảm mạnh, vẫn duy trì khoảng 20.000 token mỗi ngày. Tuy nhiên, xét chi tiết dữ liệu: Đầu tháng 7, pump.fun phát hành tổng cộng 71.000 token, trong tuần đó có 5.187 token được niêm yết trên Raydium (pump.fun tự động niêm yết khi đủ thanh khoản); đến tuần 5/8, pump.fun phát hành 55.000 token, nhưng Raydium chỉ có 1.850 token mới niêm yết. Dữ liệu này cho thấy số lượng token phát hành trên pump.fun không giảm nhiều, nhưng tỷ lệ thành công lên Raydium ngày càng thấp, hiện không quá 3%, trong khi đầu tháng 7 tỷ lệ này là khoảng 7,3%. Ngày 12/8, theo bảng Dune, pump.fun phát hành 11.796 token meme trong 24 giờ qua, nhưng chỉ 157 token được niêm yết trên Raydium, chiếm 1,33%.
Ngoài ra, dữ liệu New Token Accounts (tài khoản token mới tạo) trên chuỗi Solana gần đây cũng giảm mạnh: ngày 20/7 là 12,24 triệu, ngày 8/8 giảm xuống còn 6,67 triệu, giảm gần một nửa. Dữ liệu này có thể hiểu là tổng số địa chỉ nắm giữ token mới được tạo ra trong ngày. Số lượng token mới tạo hàng ngày trên Solana không giảm, nhưng tổng số địa chỉ nắm giữ lại giảm, cho thấy số người nắm giữ trung bình cho mỗi token mới giảm mạnh. Khi bot chiếm lĩnh pool giao dịch, người dùng thật đang rời bỏ các token meme mới.
Validator hưởng lợi từ giao dịch giả mạo
Đồng thời, các validator của Solana đang kiếm được khoản lợi nhuận khổng lồ nhờ giao dịch của bot. Dan Smith tiết lộ rằng ngày 29/7, tổng phí tạo ra là 5,5 triệu USD, mức cao nhất trong ba tháng qua. 58% giá trị đến từ tiền boa MEV, 37% từ phí ưu tiên giao dịch. Ông cho rằng: "MEV chỉ được thực hiện khi có lợi nhuận, tức là miễn là nhà đầu tư nhỏ lẻ tiếp tục săn đuổi token meme, MEV sẽ tiếp tục. Một khi thị trường meme nguội đi, doanh thu từ phí MEV cũng sẽ sụp đổ."
Trên một trang web chuyên thống kê tấn công sandwich, PANews thống kê sơ bộ cho thấy trong một phút có khoảng 16-20 vụ tấn công sandwich được xác định. Quy đổi ra mỗi ngày ít nhất có 23.000 vụ tấn công sandwich. Trước đó, địa chỉ nổi tiếng nhất đã thu về hơn 30 triệu USD trong 2 tháng, và hiện nay các kẻ tấn công sandwich dường như còn nhiều hơn trước. (Đọc thêm: Trong 2 tháng "thu hoạch" 30 triệu USD, kẻ tấn công sandwich lớn nhất Solana kiếm 570.000 USD/ngày gây phẫn nộ). Để ứng phó, hiện nay 82% giao dịch đều thêm phí ưu tiên (để tránh bị tấn công sandwich), nhưng điều này làm tăng chi phí giao dịch cho người dùng thông thường.
Không có bằng chứng về thua lỗ tài chính
Ngoài ra, vấn đề thua lỗ tài chính và tỷ lệ lạm phát được KOL Bear Cookie.eth nêu ra. Anh cho biết Solana luôn trong tình trạng thua lỗ, dữ liệu tài chính cho thấy con số này tăng từ 143 triệu USD mỗi quý trong quý II/2023 lên 956 triệu USD trong quý II/2024. Về vấn đề này, một KOL khác là Nhật Nguyệt Tiểu Sở giải thích thêm: "Đây không phải là thua lỗ tăng lên. Đây chỉ là ảo ảnh dữ liệu do quy đổi sang USD. Giá SOL trung bình trong Q2/2023 khoảng 25 USD, Q4 tăng mạnh do pump, tính theo giá trung bình 50 USD, Q2 năm nay tính theo mức khoảng 160 USD. Ước tính sơ bộ, mỗi quý Solana phát hành thêm 6 triệu SOL. Vậy nhân đơn giản: Q2/2023 là 150 triệu USD, Q4 là 300 triệu USD, đến Q2/2024 là 960 triệu USD."
Hơn nữa, trong quá trình điều tra, PANews phát hiện Quỹ Solana thực tế chưa từng công bố công khai vị thế nắm giữ và dữ liệu tài chính hiện tại. Nguồn duy nhất trên mạng về dữ liệu tài chính này là Coin98 Analytics, tuy nhiên công ty này cũng không công bố nguồn dữ liệu của họ.
Về vấn đề phát hành thêm token SOL, Nhật Nguyệt Tiểu Sở giải thích rằng dữ liệu Messari mà Bear Cookie.eth trích dẫn ám chỉ lượng lưu thông mới, lượng này có thể đến từ việc mở khóa token của quỹ, thường không đổ trực tiếp ra thị trường.
Về lạm phát SOL, theo dữ liệu từ solanacompass, tỷ lệ lạm phát hiện tại của SOL là 5,1%, không tồn tại mức 15% như đồn đoán.
Cuộc tranh luận về Solana có thể còn tiếp diễn. Nhìn chung, tình trạng hệ sinh thái Solana không nghiêm trọng như một số quan điểm cho rằng. Theo The Funding đưa tin, một số quỹ đầu tư tiền mã hóa đang tăng mạnh vị thế Solana. Ryan Watkins, đồng sáng lập Syncracy Capital, cho rằng: "Hiện tại, Solana có thể so sánh với Ethereum trên hầu hết các chỉ số quan trọng, nhưng định giá của nó chỉ bằng 1/5 Ethereum".
Tuy nhiên, xét ở chi tiết, Solana vẫn tiềm ẩn khủng hoảng, đặc biệt là hệ sinh thái token meme – yếu tố từng đưa Solana lên đỉnh – đang suy giảm nghiêm trọng. Ngoài ra, toàn ngành vẫn đang tìm kiếm điểm bùng nổ mới. Trong hệ sinh thái Solana, một màn săn mồi kiểu "rừng tối" đang diễn ra quanh các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Nhưng khi những người hưởng lợi bắt đầu vơ vét tận gốc, liệu đã phải là dấu hiệu của sự kết thúc thịnh vượng?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
