Từ thất nghiệp đến tái sinh: Bí mật đằng sau việc AI thay thế công việc của con người
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ thất nghiệp đến tái sinh: Bí mật đằng sau việc AI thay thế công việc của con người
Ngày càng nhiều người làm công việc viết lách đang bị thay thế bởi AI.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Thomas Germain
Dịch: MetaverseHub
Nếu bạn lo lắng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ ảnh hưởng đến công việc của mình, thế giới những người viết nội dung có thể giúp bạn hình dung tương lai.
01. Những người làm chữ thời AI
Đầu năm 2023, nhà văn Benjamin Miller (tên giả) đang rất thành công. Anh lãnh đạo một nhóm gồm hơn 60 cây viết và biên tập viên, chuyên sản xuất blog và bài viết cho một công ty công nghệ nhằm quảng bá các sản phẩm dữ liệu của họ trong nhiều lĩnh vực như bất động sản hay xe hơi đã qua sử dụng.
Miller nói: "Đây là một công việc rất hấp dẫn, tôi có cơ hội phát huy sự sáng tạo và hợp tác với các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau."
Nhưng rồi một ngày, quản lý của Miller thông báo về một dự án mới.
"Họ muốn dùng trí tuệ nhân tạo để cắt giảm chi phí."
Một tháng sau, công ty triển khai hệ thống tự động hóa. Quản lý nhập tiêu đề bài viết vào bảng trực tuyến, mô hình AI sẽ tự động tạo dàn ý theo tiêu đề đó, và Miller nhận được thông báo trên máy tính.
Thay vì tự nhóm lên ý tưởng, giờ đây các cây viết chỉ còn nhiệm vụ viết bài dựa trên dàn ý do AI tạo ra, trong khi Miller đảm nhận khâu rà soát cuối cùng trước khi đăng.
Tuy nhiên, chưa kịp thích nghi được vài tháng thì Miller lại nhận tin về "tự động hóa nâng cao".
Từ nay trở đi, ChatGPT sẽ hoàn toàn tự viết các bài này, và phần lớn đội ngũ của Miller bị sa thải. Một vài người còn lại được giao nhiệm vụ ít sáng tạo hơn nhiều: chỉnh sửa lại văn bản do ChatGPT viết sai lệch, khiến chúng đọc giống như do con người viết hơn.
Đến năm 2024, công ty đã cắt giảm toàn bộ đội ngũ của Miller, chỉ còn lại mỗi anh.
Miller nói: "Đột nhiên, tôi phải gánh vác toàn bộ công việc của cả nhóm. Mỗi ngày, tôi mở file do AI viết, sửa lỗi 'mẫu mực' của robot, hoàn tất công việc mà trước kia cần hàng chục người làm."
"Chủ yếu là xóa phần thừa, làm cho văn phong tự nhiên hơn, loại bỏ ngôn ngữ trang trọng kỳ lạ hoặc quá nhiệt tình. So với một cây viết nội dung bình thường, tôi phải làm nhiều công việc hiệu đính hơn, nhưng luôn là cùng một kiểu hiệu đính. Vấn đề thực sự là công việc quá lặp lại và nhàm chán — dần dần, tôi bắt đầu cảm thấy mình như một cỗ máy."
Trải nghiệm của Miller phản ánh một chuyển biến rộng lớn hơn.
Trong nhiều ngành nghề, AI đang đảm nhận những công việc từng thuộc về con người. Chi phí của AI thường thấp hơn con người, nhưng những người tiên phong nhanh chóng nhận ra rằng trí tuệ nhân tạo không phải lúc nào cũng đạt được chất lượng tương đương.
Hiện tại, những nhân viên như Miller bị yêu cầu hợp tác với chính "kẻ cướp việc" AI, để mang lại chút nhân tính cho thuật toán, khiến AI trông giống con người hơn.
Nếu hiệu suất của AI tăng đáng kể, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Nếu không, câu chuyện của Miller có thể là lời cảnh báo cho các ngành khác.
AI có cướp mất công việc của bạn không? Câu trả lời vẫn chưa rõ ràng. Chúng ta đang ở ngã tư đường đầy bất an, khi một số chuyên gia cảnh báo rằng robot siêu thông minh sẽ sớm thay thế phần lớn công việc của con người, trong khi những người khác lại cho rằng công nghệ thậm chí có thể mãi không đạt tới bước đó.
Có nhiều ý kiến cho rằng, chúng ta đang hướng tới một tương lai hợp tác giữa con người và AI, chứ không phải cạnh tranh.
Tuy nhiên, ở phạm vi nhỏ hơn, một số công nhân đã phải đối mặt với hậu quả đau đầu. Nếu mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) do AI sinh nội dung có thể làm tốt một việc, thì đó là nối các từ và đoạn văn lại với nhau — điều này đẩy một số nhà văn đến điểm khủng hoảng.
Lo ngại về việc công việc bị các công cụ viết do AI chiếm mất là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến cuộc đình công của các biên kịch Mỹ năm ngoái.
Khi các công cụ AI có khả năng tạo hình ảnh, âm thanh và video từ đầu xuất hiện, các ngành sáng tạo khác cũng lo sợ tương lai tương tự.
Những người viết nội dung marketing và các nội dung khác cho doanh nghiệp đã cảm nhận được tác động này.
Ở một vài ngóc ngách của ngành viết nội dung, AI có thể là điều may mắn — nó có thể trở thành công cụ hữu ích, đẩy nhanh tiến độ và tăng cường sáng tạo. Nhưng với những cây viết khác, đặc biệt là những người mới khởi nghiệp, AI khiến họ khó tìm việc hơn.
Tuy nhiên, một số người cũng nhận thấy một dạng công việc lương thấp mới đang xuất hiện: chỉnh sửa lại văn bản kém cỏi do robot AI viết.
02. Sức mạnh hai mặt của AI
Catrina Cowart, một cây viết nội dung tại Lexington, bang Kentucky, Hoa Kỳ, từng làm công việc hiệu đính văn bản do AI tạo ra.
Cowart nói: "Chúng tôi đang thêm 'chút nhân tính', nhưng điều này thường đòi hỏi hiệu đính sâu sắc về cấu trúc bài viết. Luôn phải xóa các từ bóng bẩy như 'do đó' hay 'tuy nhiên', vốn không phù hợp với văn phong tự nhiên."
"Hơn nữa, phải kiểm tra toàn bộ nội dung về mặt sự thật, vì AI chỉ biết bịa đặt, và điều này tốn rất nhiều thời gian."
Cowart bổ sung: "Việc làm cho văn bản AI trở nên tự nhiên thường tốn thời gian hơn cả việc viết một bài từ đầu, nhưng thù lao lại thấp hơn."
"Trên các nền tảng tìm việc, thù lao cao nhất thường là 10 xu Mỹ mỗi từ — nhưng đó là cho việc viết nội dung, còn hiệu đính văn bản AI lại được coi là công việc biên tập, nên thường chỉ nhận được 1 đến 5 xu mỗi từ. Đây là công việc buồn tẻ, rườm rà và gần như chẳng được trả gì."
Các ngành khác cũng có ví dụ tương tự: những con người lương thấp luôn âm thầm hỗ trợ vận hành máy móc, từ hỗ trợ hệ thống đặt hàng tự động đến gắn nhãn hình ảnh phục vụ huấn luyện hệ thống thị giác AI.
Tuy nhiên, đối với những người làm chữ, việc AI xuất hiện là tốt hay xấu phụ thuộc vào cách mọi người tiếp cận nó, cũng như trình độ nghề nghiệp của họ.
Một số nhà văn nói rằng, việc sử dụng các công cụ này trong quá trình sáng tạo thậm chí có thể nâng cao chất lượng tác phẩm của họ.
Ví dụ, Viện Các Nhà Văn và Nghệ sĩ Hoa Kỳ (American Writers and Artists Institute - AWAI), một tổ chức cung cấp đào tạo và tài nguyên cho các cây viết tự do, đã mở các khóa học AI dành cho thành viên.
Rebecca Matter, Chủ tịch AWAI, cho biết: "Các khóa học về AI hiện là khóa học phổ biến nhất tại tổ chức chúng tôi. Đối với những người làm nghề viết nội dung, rủi ro không phải là AI cướp việc, mà là họ phải thích nghi. Điều này có thể khiến người ta khó chịu, nhưng tôi cho rằng đây là một cơ hội lớn."
Matter cũng nói thêm rằng, với hầu hết những nhà văn bà quen biết, quá trình chuyển đổi sang thế giới AI diễn ra khá suôn sẻ. Trên thực tế, AI đã trở thành một phần cố hữu trong quy trình viết nội dung, và nhiều cây viết hiện nay còn thêm riêng một "chính sách AI cá nhân" trên website chuyên nghiệp của họ để giải thích cách họ sử dụng công nghệ này.
Rebecca Dugas, một cây viết nội dung có chín năm kinh nghiệm, nói rằng AI là "món quà trời cho", giúp cô hoàn thành khối lượng công việc tương đương với chất lượng cao trong thời gian cực ngắn.
"Miễn là khách hàng đồng ý, tôi sẽ dùng AI. Dù là để động não, nghiên cứu thị trường, hay đơn giản là viết lại đoạn văn khi tôi đau đầu, AI đều là cộng sự sáng tạo tuyệt vời."
Khi AI phát triển, Dugas dự đoán rằng một số doanh nghiệp sẽ chuyển sang dùng ChatGPT và các công cụ khác để đáp ứng nhu cầu viết lách thay vì thuê người.
Nhưng Dugas cũng nhấn mạnh: "Tôi nghĩ chúng ta cần nhận thức rằng nếu người dùng không hiểu về kỹ năng viết nội dung, họ cũng sẽ không thể đánh giá được kết quả do AI tạo ra."
"Những cây viết tài năng và có kinh nghiệm sẽ luôn có những công việc lương cao, nhưng những người ở bậc thấp trong nghề có thể sẽ không may mắn như vậy. Hiện nay, nhiều người ở vị trí này đang thấy mình mắc kẹt trong một loạt nghịch lý."
03. Hợp tác phát triển
Phần lớn công việc viết nội dung đến từ các chủ website muốn tăng lượng truy cập thông qua Google. Tuy nhiên, Google đã đưa ra một loạt thông báo lớn vào năm ngoái, tuyên bố sẽ loại bỏ khỏi kết quả tìm kiếm những nội dung "vô ích". Điều này làm dấy lên lo ngại rằng gã khổng lồ công nghệ này có thể trừng phạt các website đăng tải nội dung do AI tạo ra.
Nhưng Google khẳng định rằng nội dung do AI viết sẽ không thành vấn đề nếu chất lượng cao, dù những cam kết này chưa xua tan hoàn toàn mối lo ngại.
Do đó, trong một số lĩnh vực viết nội dung, việc kiểm tra văn bản bằng phần mềm phát hiện AI đã trở thành thói quen phổ biến. Trong năm qua, một lượng lớn cây viết thậm chí cho biết họ bị mất việc do phần mềm AI phát hiện sai.
Theo Cowart, nhiều nền tảng viết tự do vừa cài phần mềm phát hiện AI, vừa thuê người hiệu đính nội dung do chatbot tạo ra.
Điều đó có nghĩa là, ở một vài ngõ ngách của ngành viết nội dung, gần như mọi công việc đều xoay quanh việc tránh để lộ dấu vết AI.
Cowart nói: "Họ bán nội dung AI, trả tiền cho bạn để sửa nó, rồi đồng thời gửi email bảo bạn cách viết như con người để không kích hoạt bộ phát hiện AI của họ. Thật sỉ nhục."
"Tệ hơn nữa, các bộ phát hiện này được cập nhật định kỳ để theo kịp những thay đổi mới nhất từ các công ty chatbot AI, có nghĩa là các quy tắc xác định nội dung bị đánh dấu là AI cũng liên tục thay đổi."
Công việc "sửa AI" của Miller kết thúc một cách đột ngột: vào ngày 5 tháng 4 năm 2024, một trận động đất lớn xảy ra tại New York, và hôm đó anh bị sa thải.
May mắn thay, chẳng bao lâu sau, Miller tìm được một công việc mới, một công việc mang tính mỉa mai.
Anh gia nhập một công ty công nghệ tên là "Undetectable AI", nơi phát triển phần mềm giúp nội dung do AI viết trở nên khó bị phát hiện hơn. Nói cách khác, Miller đang giúp một công ty sử dụng AI làm đúng công việc mà trước kia anh buộc phải làm sau khi bị AI cướp mất việc.
Bars Juhasz, Giám đốc Công nghệ của Undetectable AI, cho biết các công cụ như của công ty ông chắc chắn sẽ gây ra một số tác động tiêu cực đến thị trường lao động, nhưng ông lạc quan về tương lai công việc.
Juhasz nói thêm: "Tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến nhiều công việc bị thay thế, và những người làm tự do sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Tôi rất thông cảm với họ."
"Tuy nhiên, những người được trả tiền để làm AI giống con người hơn đều là những người cơ hội tuyệt vời. Tất nhiên, đây không phải là công việc tốt, nhưng vào thời điểm chúng ta đang định nghĩa lại năng suất, họ đã tìm ra một vị trí mới một cách hiệu quả. Những ai biết cách làm chủ công nghệ sẽ thành công."
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BBCWorld
