Lời khuyên từ kinh nghiệm của VC: 10 điều cần cân nhắc khi chuẩn bị ra mắt token (TGE)
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Lời khuyên từ kinh nghiệm của VC: 10 điều cần cân nhắc khi chuẩn bị ra mắt token (TGE)
Tuân thủ các phương pháp thực hành an toàn tốt nhất, đảm bảo lịch trình ra mắt thị trường của bạn được sắp xếp hợp lý.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Hack VC
Biên dịch: TechFlow
Bài viết này trình bày một loạt các yếu tố cần cân nhắc để khởi động thành công token của giao thức web3. Những ý tưởng này được tổng hợp từ kinh nghiệm thực tế trong những năm qua khi Hack VC hỗ trợ các công ty trong danh mục đầu tư tiến hành ra mắt token.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo chung, không nên dùng làm căn cứ cho các lời khuyên về kế toán, pháp lý, thuế, kinh doanh, đầu tư hoặc các lĩnh vực liên quan khác.
1. Xây dựng mối quan hệ với nhà cung cấp thanh khoản
Khi một dự án token lần đầu ra mắt, thường sẽ không có lượng cung token lớn trên thị trường. Điều này xảy ra vì nhà đầu tư và nhân viên của bạn thường nhận token theo hình thức vesting hoặc khóa trong nhiều năm. Hệ quả là thanh khoản trên sàn giao dịch trở nên mỏng manh, dẫn đến giá token thiếu ổn định. Chỉ những lệnh mua/bán nhỏ cũng có thể ảnh hưởng mạnh tới giá token của bạn.
Biến động giá có phải là vấn đề? Không nhất thiết, nhưng nếu token của bạn có tính năng sử dụng cụ thể thì điều này trở nên rất quan trọng. Người dùng có thể không thể mua đủ token với mức giá hợp lý để tận dụng mạng lưới của bạn, khiến mạng lưới không hoạt động như kỳ vọng và hạn chế tăng trưởng.
Để giải quyết vấn đề này, bạn có thể hợp tác với một hoặc nhiều nhà cung cấp thanh khoản nhằm tạo thanh khoản cho token. Nhà cung cấp thanh khoản về cơ bản sẽ vay token từ quỹ của bạn, sau đó tạo thị trường bằng cách ghép cặp stablecoin của họ với token của bạn trên sàn giao dịch. Họ thường sử dụng robot giao dịch thuật toán đóng vai trò trung gian giữa người mua và người bán, giúp tạo ra thị trường thanh khoản.
Giao dịch điển hình với nhà cung cấp thanh khoản bao gồm việc họ vay token của bạn trong 18 tháng, sau đó có quyền mua lại số token này tại giá thị trường thời điểm đó. Do đó, các thỏa thuận này rõ ràng có chi phí.
Các ví dụ về nhà cung cấp thanh khoản bao gồm Amber Group, Dexterity Capital và Wintermute. Gần đây, khái niệm "nhà cung cấp thanh khoản on-chain" xuất hiện, trong đó một giao thức web3 đóng vai trò như nhà cung cấp thanh khoản. Trong mô hình này, stablecoin được cung cấp bởi các LP linh hoạt, thậm chí có thể là thành viên trong DAO của chính bạn (tạo ra sự đồng nhất lợi ích mạnh mẽ, đồng thời là cách tốt để thưởng cho thành viên DAO tham gia tích cực). Elixir.xyz là tiên phong trong khái niệm này.
Coinwatch cũng là lựa chọn đáng cân nhắc, họ đóng vai trò "đại diện mua" cho các nhà cung cấp thanh khoản, hỗ trợ các giao thức đàm phán các thỏa thuận này. Coinwatch giúp các startup thương lượng các giao dịch rẻ hơn, hiệu quả hơn và minh bạch hơn. Họ còn theo dõi hoạt động của nhà cung cấp thanh khoản, đảm bảo bạn nhận được đúng những gì đã trả tiền.
2. Nếu bạn là giao thức DeFi (hoặc L1/L2), hãy có kế hoạch TVL từ ngày ra mắt và lâu dài
Chúng tôi thấy nhiều nhà sáng lập kỹ thuật ra mắt giao thức DeFi với hy vọng câu nói nổi tiếng “nếu bạn xây, họ sẽ đến” sẽ phát huy tác dụng. Tuy nhiên, thực tế thường không như vậy – bạn cần một chiến lược tiếp thị mạnh mẽ để thu hút vốn. Thước đo hấp dẫn của giao thức DeFi là Tổng giá trị bị khóa (TVL). Nếu bắt đầu từ con số 0 vào ngày ra mắt, điều này có thể gây ra tình trạng "con gà hay quả trứng" đối với các LP, khiến không ai muốn mạo hiểm trở thành người đầu tiên vào bể.
Hiện nay, các LP có xu hướng hành xử thận trọng (xét đến những thảm họa gần đây trong web3). Họ thường lo lắng về hai điều:
-
Lợi nhuận hiển thị có phản ánh đúng lợi nhuận thực tế?
-
Tôi có nguy cơ mất gốc (do hacker tấn công hay các rủi ro khác) không?
Bạn chỉ có một cơ hội ra mắt, do đó đầu tư để đảm bảo quá trình diễn ra suôn sẻ là điều hợp lý. Việc có TVL từ ngày đầu tiên giúp khởi động vòng phản hồi tích cực về sự công nhận xã hội và tăng trưởng.
Một cách giải quyết là “thỏa thuận trước” TVL hiệu quả thông qua niềm tin của các nhà đầu tư khác vào giao thức trước khi ra mắt. Đây có thể là các công ty vốn mạo hiểm, văn phòng gia đình hoặc cá nhân giàu có. Mục tiêu hợp lý về sự công nhận xã hội trước khi những người khác cảm thấy thoải mái tham gia có thể là TVL đạt mức 7-8 chữ số.
Cuối cùng, giải pháp tốt nhất về lâu dài để làm LP cảm thấy an tâm là để giao thức hoạt động như kỳ vọng đủ lâu mà không bị tấn công. Nhưng đây có thể là cách hữu ích để khuyến khích áp dụng sớm nhằm bắt đầu xây dựng hồ sơ hoạt động.
Giữa người dùng và TVL tồn tại quy tắc 80/20 (20% người dùng hàng đầu có thể chiếm hơn 80% TVL), do đó khi tăng TVL, bạn nên tập trung thu hút các khoản gửi lớn.
Ngoài giai đoạn ban đầu, bạn cũng nên lên kế hoạch phát hành thông qua khai thác thanh khoản. Việc hỗ trợ ban đầu bằng phần thưởng token là chấp nhận được, nhưng về lâu dài, bạn sẽ muốn chuyển sang lợi nhuận bền vững dựa trên phí.
Một kỹ thuật thú vị để khuyến khích TVL ban đầu là tạo một "thùng tràn" dành cho nhà đầu tư. Khi đạt giới hạn pha loãng của vòng gọi vốn, bạn có thể chỉ chấp nhận những nhà đầu tư sẵn sàng cam kết TVL.
3. Tuân thủ các thực hành bảo mật tốt nhất
Bảo mật giao thức là yếu tố sống còn. Nếu giao thức bị hack, điều này sẽ mãi là vết nhơ trong lịch sử và có thể ngăn người dùng tham gia. Hãy thực hiện một số bước then chốt:
-
Cân nhắc lựa chọn trước các công nghệ giảm thiểu rủi ro tấn công hợp đồng thông minh. Ví dụ:
-
Sử dụng ngôn ngữ Move được kiểm tra hình thức và an toàn kiểu dữ liệu, thường an toàn hơn Solidity (ví dụ, thông qua MovementLabs.xyz).
-
Một phương pháp khác là đưa ra độ trễ trong xác nhận cuối cùng của giao dịch để có thời gian phát hiện các cuộc tấn công hợp đồng thông minh (ví dụ, thông qua UseFirewall.com).
-
Một cách khác là sử dụng kiểm chứng hình thức mã nguồn zero-knowledge (ví dụ, trong trường hợp cầu nối), thông qua các công nghệ như AlignedLayer.com.
-
-
Kiểm toán nhiều hợp đồng thông minh trước khi giao thức ra mắt để truyền tải sự tin cậy về mã nguồn đến người dùng và đội ngũ. Lưu ý rằng điều này không đảm bảo bạn sẽ không bị khai thác, nhưng là một bước đi tốt. Các ví dụ bao gồm Trail of Bits và Quantstamp.
-
Thiết lập quy trình thay đổi mã, để mỗi khi bạn cập nhật hợp đồng thông minh theo thời gian, bạn có thể kiểm tra lại từng thay đổi nhỏ thông qua kiểm toán nhẹ. Đây là bước thường bị các đội ngũ bỏ qua, nhưng lại có thể rất quan trọng để phát hiện lỗi do commit vội vàng.
-
Cân nhắc sử dụng kiểm chứng hình thức hoặc kiểm thử mù (fuzz testing). Kiểm chứng hình thức là xác minh toán học toàn diện đối với mã nguồn. Nó cung cấp phân tích bao phủ toàn diện, giúp tăng niềm tin chống lại các cuộc tấn công. Fuzz testing là thay đổi nhẹ đầu vào của hệ thống để tìm kiếm lỗ hổng tiềm tàng. Một ví dụ về nhà cung cấp dịch vụ kiểm chứng hình thức và fuzz testing là Veridise.
-
Cân nhắc đầu tư vào chương trình thưởng lỗ hổng (bug bounty). Điều này có thể khuyến khích các hacker mũ trắng tìm ra lỗi vì họ sẽ được thưởng. Trong web3, hiện nay đơn vị dẫn đầu thị trường là ImmuneFi.
4. Đo lường mức độ phù hợp sản phẩm-thị trường trước khi lên mainnet
Các dự án web3 thường bị chỉ trích vì niêm yết token trước khi xác nhận rằng dự án thực sự giải quyết được nhu cầu đau nhức của khách hàng. Nếu bạn áp dụng cách này, giá token của bạn có nguy cơ sụt giảm mạnh vì các KPI chính tối đa cũng chỉ đáng ngờ.
Nhưng làm sao để đo lường mức độ phù hợp sản phẩm-thị trường trước khi ra mắt? Một số đội ngũ thử nghiệm thông qua testnet, nhưng thách thức của testnet là hành vi người dùng có thể khác biệt so với mainnet. Khi liên quan đến tài chính (ví dụ, giao thức DeFi trên testnet), vì người dùng đang dùng "tiền ảo", họ có thể không nghiêm túc như với tài sản thật, và có thể chỉ đơn thuần săn airdrop chứ không phải người dùng thực sự.
Để giải quyết vấn đề này, tôi đề xuất khởi chạy một "mainnet riêng" (khác với testnet), nơi dịch vụ của bạn hoạt động với tiền thật và người dùng thật để xác nhận mức độ phù hợp sản phẩm-thị trường. Người dùng tham gia theo dạng mời (ví dụ: nhà đầu tư, bạn bè và đội ngũ của bạn), nhờ đó bạn không làm hỏng chiến dịch marketing ra mắt do một nhóm nhỏ người dùng riêng lẻ.
5. Đảm bảo thời điểm ra mắt được sắp xếp hợp lý
Thời điểm nào là thích hợp để ra mắt token? Hầu hết trường hợp, tôi khuyên các startup nên trì hoãn việc phát hành token cho đến khi giao thức tạo ra giá trị thực đáng kể. Điều này tương tự như các startup web2 không vội niêm yết trước khi xây dựng được một doanh nghiệp vững chắc.
Việc ra mắt token trong một cửa sổ thị trường cụ thể tiềm ẩn rủi ro. Nếu người dùng bán lẻ mua token của bạn ở đáy thị trường gấu, và sau đó có một đợt thị trường bò, giá token của họ có khả năng tăng giá, điều này có thể tạo ra lòng trung thành mạnh mẽ và tinh thần truyền giáo cho dự án của bạn. So sánh với việc ra mắt token trong thị trường bò rồi gặp đợt giảm sâu trong thị trường gấu sau đó, thì lượng người dùng như vậy sẽ ít hơn tự nhiên.
Một cách giảm thiểu rủi ro này là tạo mức giá nhập cuộc hấp dẫn hơn cho nhà đầu tư thông qua phát hành trên sàn giao dịch ban đầu (IEO). Để hiểu khái niệm này, hãy xem xét hầu hết các dự án web3 đều dự định airdrop phần lớn nguồn cung token cho người dùng. Khi làm vậy, người dùng thường không đóng góp gì thực chất cho token – airdrop là miễn phí với họ. Cách này giúp phân phối rộng rãi nhất có thể, nhưng không nhất thiết khiến người dùng "quan tâm" đến giao thức của bạn, vì họ không đầu tư hay chịu rủi ro nào. Nói cách khác, họ chưa thực sự tham gia.
Làm sao để tạo sự tham gia của người dùng? Bạn có thể muốn tránh bán token trực tiếp cho người dùng bán lẻ (vì lý do pháp lý/quản lý). Một giải pháp tiềm năng là IEO. Cơ chế hoạt động là phân bổ một phần nguồn cung token cho sàn giao dịch, sau đó sàn sẽ bán cho người dùng với giá thấp hơn (tạo giá trị gia tăng cho nhà đầu tư bán lẻ). Đây cũng là cách tốt để xây dựng niềm tin với sàn giao dịch.
Blockchain Sui là một ví dụ điển hình cho cách làm này. Sui là một L1 dựa trên ngôn ngữ lập trình Move, được tạo bởi các cựu nhân viên Meta. Họ đã tổ chức một IEO rất thành công.
6. Thiết kế lịch trình mở khóa token chú ý đến thời gian khóa
Hầu hết các dự án web3 đều yêu cầu nhân viên và nhà đầu tư mở khóa token trong nhiều năm. Trong trường hợp chuyển đổi từ web2, thường thấy lịch mở khóa có "cliff" (thời gian khóa tối thiểu). Nghĩa là trước khi bắt đầu mở khóa sẽ có một khoảng thời gian tối thiểu (ví dụ: cliff 1 năm, 12 tháng đầu không mở khóa, sau đó vào cuối tháng thứ 12 sẽ mở khóa luôn một năm lượng token).
Nghe có vẻ tốt vì nó khuyến khích sự trung thành và ngăn bán tháo token. Tuy nhiên, trong thực tế, nếu có quá nhiều nhân viên hoặc nhà đầu tư bán token vào cùng một ngày, lượng bán ra đột ngột trên thị trường có thể gây ra hành vi giá tiêu cực. Để tránh tình huống này, chúng tôi gần đây bắt đầu khuyến nghị sử dụng mở khóa tuyến tính (token được mở khóa đều đặn theo thời gian). Như vậy, token sẽ từ từ chảy vào thị trường, tránh được cú sụt giảm đột ngột.
7. Dự trù ngân sách cho việc niêm yết trên sàn giao dịch
Nhiều sàn giao dịch sẽ thu phí để niêm yết token, vì vậy bạn cần lên kế hoạch trước và dành ngân sách cho việc này nếu muốn niêm yết trên một số sàn phổ biến. Một số sàn giao dịch nổi tiếng nhất đã chứng minh mức phí niêm yết có thể lên tới khoảng 1 triệu USD, do đó quá trình niêm yết có thể rất tốn kém.
Một ngoại lệ là nếu bạn là một dự án hàng đầu được các quỹ uy tín hậu thuẫn, đôi khi sàn sẽ niêm yết miễn phí vì điều này thu hút người dùng đến với sàn của họ. Đây là lợi thế khi hợp tác với các công ty VC uy tín trong vòng gọi vốn (vì nó giúp bạn mua được sự công nhận xã hội trên các sàn giao dịch).
8. Huy động vốn trước khi niêm yết
Chúng tôi đã gặp nhiều dự án token cố gắng huy động vốn sau khi phát hành token. Điều này có thể khó khăn hơn so với kỳ vọng của startup.
Hầu hết các nhà đầu tư tư nhân thực hiện chênh lệch giá giữa thị trường công khai và thị trường riêng. Thị trường cho các vòng gọi vốn tư nhân lớn hơn nhiều so với thị trường cho các vòng gọi vốn token công khai, từ đó giới hạn số lượng nhà đầu tư tiềm năng. Ví dụ, bạn sẽ loại trừ phần lớn các quỹ đầu tư giai đoạn sớm.
Việc huy động vốn sau khi phát hành token cũng rất khó vì bản thân quá trình đàm phán có thể rất thách thức. Cấu trúc điển hình là chiết khấu so với giá token công khai. Nhưng trong quá trình gọi vốn, giá token có thể biến động mạnh. Nếu giá token là một mục tiêu di động, làm sao để xác định giá và đạt được thỏa thuận với nhà đầu tư tư nhân?
Nếu bạn huy động vốn trước khi token niêm yết, các vấn đề này sẽ biến mất. Lúc đó giá token chưa xác định, bạn có thể bao gồm nhóm quỹ tư nhân lớn hơn sẽ đầu tư vào loại tài sản này.
9. Đầu tư vào luật sư tư vấn chất lượng cao cho TGE
Trong nhiều năm, chúng tôi đã gặp nhiều đội ngũ mà luật sư tư vấn của họ cung cấp dịch vụ rất thiếu sót. Trong web3, các nhà sáng lập phải đối mặt với rủi ro lớn hơn nhiều so với web2, do đó việc có được lời khuyên pháp lý mạnh mẽ, chuyên sâu về mã hóa là vô cùng quan trọng. Tôi khuyến khích các nhà sáng lập đảm bảo luật sư của mình có kinh nghiệm thực tiễn chuyên biệt về mã hóa khi chuẩn bị cho TGE.
Nhân tiện, môi trường quản lý trong web3 vẫn đang phát triển. Thường thì các quyết định là chủ quan chứ không phải khách quan. Hãy nhớ rằng phần lớn luật sư không phải là người làm kinh doanh, họ thường tối ưu hóa lời khuyên dựa trên các tranh luận pháp lý giả định thay vì ra quyết định thực tế trong thế giới thực. Nói cách khác, trong lĩnh vực quản lý, đừng hoàn toàn theo luật sư, bạn cần vận dụng phán đoán của riêng mình và đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro, đặc biệt khi luật lệ thường xuyên thay đổi.
10. Xác định thời điểm thích hợp để bật "công tắc phí (fee switch)" nhằm thương mại hóa
Nhiều giao thức (đặc biệt là DeFi) trì hoãn việc bật công tắc phí đến một ngày trong tương lai. Mục đích là để trợ cấp cho tăng trưởng ngắn hạn tối đa và hoãn thương mại hóa lại. Điều này giống như trong web2, Facebook và các mạng xã hội khác trì hoãn quảng cáo/thương mại hóa cho đến khi họ đạt được khối lượng người dùng then chốt. Nếu mục tiêu tối ưu của bạn là thu hút người dùng mới, thì việc trì hoãn thương mại hóa là hoàn toàn hợp lý.
Rủi ro khi trì hoãn thương mại hóa là nó có thể làm sai lệch mức độ phù hợp sản phẩm-thị trường. Về cơ bản, nếu người dùng sẵn sàng trả tiền cho dịch vụ của bạn, đó là dấu hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy bạn có người dùng "nghiêm túc", những người sẽ trung thành. Tuy nhiên, nếu phí của bạn ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế người dùng, thì bằng cách trì hoãn thương mại hóa, bạn có thể che giấu các vấn đề cốt lõi trong giao thức. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ phí của bạn vừa phải, rủi ro này có thể thấp hơn.
"Bật" công tắc phí thực chất là quá trình chuyển đổi từ cấu trúc token thuần về quản trị hoặc chỉ mang tính biểu tượng sang cấu trúc tích lũy giá trị cho người nắm giữ token thông qua phí nền tảng. Thông thường điều này được thực hiện ngay từ đầu (ví dụ GMX), nhưng tất nhiên không phải lúc nào cũng vậy (UNI và nhiều dự án khác).
Dưới đây là một số đặc điểm của dự án mà bạn có thể cần cân nhắc việc bật công tắc phí:
-
Số lượng người dùng đủ lớn
-
Thanh khoản mạnh mẽ của token
-
Cơ sở người nắm giữ rộng rãi
-
Người nhận (người giao dịch) trả phí khỏe cho nhà cung cấp thanh khoản (người tạo)
-
Có thể cân nhắc airdrop hoặc phân phối token tương tự cho LP đồng thời bật công tắc phí, để dù họ không còn nhận 100% phí, họ vẫn cảm thấy được thưởng qua token
-
Cân nhắc mục tiêu APY tối thiểu mà người nắm giữ token mong đợi so với các cơ hội/thị trường khác, và xây dựng các tham số phí công bằng và có ý nghĩa trong bối cảnh đó
-
Ví dụ, đối với phần thưởng stake, 5% được coi là tiêu chuẩn, 10% được coi là cao (LIDO có thể đạt 10%)
-
Đối với sàn giao dịch, 2.5-5.0 bps là tiêu chuẩn, 10-25+ bps là cao; các sàn tốt hơn có thể thu phí cao hơn
-
Đối với hoạt động cho vay, chênh lệch ròng hợp lý (NIM) giữa người vay và người cho vay thường là 1-2%, dự kiến sẽ thu hẹp theo thời gian
-
-
Kết luận
Hy vọng bạn sẽ thấy những ý tưởng này hữu ích khi cân nhắc ra mắt token. Xin lưu ý rằng các thực hành tốt nhất cho việc ra mắt token đang không ngừng phát triển, và những ý tưởng trong bài viết này chỉ là điểm khởi đầu.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@hack_vc
