Từ những người lý tưởng hóa Ethereum đến những người thực dụng trong kinh doanh tại Uniswap
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ những người lý tưởng hóa Ethereum đến những người thực dụng trong kinh doanh tại Uniswap
Sự ra đời của Uniswap giống như một bộ phim.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Daniel Kuhn
Biên dịch: Block unicorn
Uniswap, sàn giao dịch tiền mã hóa phi tập trung đầu tiên, là thành tựu cao nhất và đóng góp lớn nhất của Hayden Adams trên nền tảng Ethereum. Phiên bản mới nhất V4 vừa nhận được lời khen lẫn chỉ trích, giúp anh giành một vị trí trong danh sách những nhân vật có ảnh hưởng nhất năm 2023.
Sự ra đời của Uniswap như một bộ phim
Vào năm 2018, chỉ vài tháng sau khi được Karl Floersch giới thiệu vào lĩnh vực tiền mã hóa (Karl Floersch cũng nằm trong danh sách những người có ảnh hưởng nhất năm 2023), Adams đã bay đến Hàn Quốc để tham dự hội nghị Deconomy. Trước đó vào giữa năm 2017, anh bị mất công việc đầu tiên sau khi tốt nghiệp đại học – kỹ sư cơ khí tại Siemens – và tận dụng khoảng thời gian này để học lập trình, bắt đầu từ việc viết các hợp đồng thông minh khó tiếp cận với người mới.
Lúc đó, Adams mới 24 tuổi, không một xu dính túi, khoản đầu tư chủ yếu vào tiền mã hóa mà anh mua vào thời kỳ bùng nổ năm 2017 gần như sụt giảm hoàn toàn. Nhưng anh có trong tay một nguyên mẫu khả dụng, một trang web và một cái tên: Uniswap. Người bạn Floersch khuyên Adams xây dựng một thứ được gọi là nhà tạo lập thị trường tự động (AMM) – một loại giao thức phi tập trung cho phép trao đổi tài sản mà không cần sự cho phép, ban đầu do nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đề xuất. Với niềm tin vững chắc, anh mua vé máy bay nhưng không mua vé tham dự hội nghị, định trình diễn "phiên bản 0" của Uniswap trước mặt Buterin. Anh lẻn vào Deconomy rồi bị đuổi ra ngoài. Trong bước ngoặt định mệnh, anh gặp Floersch – lúc đó đang làm việc cho Quỹ Ethereum. Floersch đã giới thiệu Adams với Buterin. Trong vài tháng tiếp theo, Adams tự mình thuyết trình tại nhiều hội nghị, bao gồm Toronto, New York và Hồng Kông.
Thời điểm đó, trên Ethereum đã có một số dự án quan trọng, nhưng chưa dự án nào giống như Uniswap. Khi phát biểu trước toàn cầu hay gặp gỡ những người đồng điệu, Adams không chỉ nói về sàn giao dịch phi tập trung mà còn về ý nghĩa đằng sau nó. Trong bối cảnh thị trường sụp đổ năm 2018, các sàn giao dịch tiền mã hóa do doanh nghiệp vận hành liên tục bị hacker tấn công và tham nhũng tràn lan, thế giới tiền mã hóa thiếu vắng một công cụ thực sự thuộc về chính nó, Adams viết lại trong lịch sử hình thành Uniswap. Anh hồi tưởng suy nghĩ lúc bấy giờ: "Cảm giác có điều gì đó không ổn trong không gian Ethereum, các dự án lớn trên Ethereum thể hiện một số đặc tính của nó, nhưng rất ít dự án thực sự nắm lấy triết lý cốt lõi. Những điểm lỗi tập trung, ứng dụng dễ kiểm duyệt và kiến trúc quá phức tạp – các DApp được thiết kế xung quanh việc giao dịch token hoàn toàn không cần phải áp dụng cách tiếp cận tập trung."
Ngày nay, Uniswap là một trong những dự án DeFi lớn nhất và thành công nhất, và theo báo cáo, Adams là một trong những người sáng lập giàu có nhất trong ngành. Đây là sàn giao dịch phi tập trung (DEX) lớn nhất tính theo giá trị khóa tổng (TVL), với hơn 3,9 tỷ USD giá trị được khóa trên nền tảng hiện tại.
Kể từ khi ra mắt vào tháng 10 năm nay, Uniswap Labs đã tích lũy được khoảng 1,5 triệu USD phí giao dịch, số tiền này sẽ hỗ trợ cho công tác phát triển liên tục. Đây là khoản phí riêng biệt với phí giao thức, vốn có thể được kích hoạt thông qua cuộc bỏ phiếu độc lập giữa những người nắm giữ UNI – token giao thức được phân phối trong một trong những thí nghiệm quản trị DAO sớm nhất vào năm 2020 – và có thể tích lũy lợi ích cho người nắm giữ UNI, nhưng quản trị chưa từng bỏ phiếu kích hoạt.
Khối lượng giao dịch hàng ngày của nó tương đương với sàn giao dịch lớn nhất nước Mỹ là Coinbase, và thường vượt qua Coinbase.
Nói rằng Adams có ảnh hưởng trong lĩnh vực tiền mã hóa là nhẹ đi rất nhiều; anh vừa gây ghen tị, vừa giành được sự kính trọng và yêu mến. Uniswap có thể không hoàn toàn là đứa con tinh thần của anh (Adams ghi nhận cơ chế trao đổi cụ thể thuộc về Alan Lu từ Gnosis), nhưng chính anh là người xây dựng nó, với sự giúp đỡ quan trọng trong suốt quá trình. Ban đầu, tất nhiên có những người như Floersch và Buterin, cùng các lập trình viên đóng góp mã nguồn như Pascal Van Hecke, Callil Capuozzo và Uciel Vilchis; những người bạn như Philip Daian, Dan Robinson, Andy Milenius và Jinglan Wang đưa ra lời khuyên và động viên; cùng những nhà tài trợ như Richard Burton (Vitalik).
Những nhượng bộ thương mại
Adams cũng vướng phải một số tranh cãi. Sau khi Bộ Tài chính Hoa Kỳ áp lệnh trừng phạt Tornado Cash, Uniswap Labs tuyên bố rằng giao diện trước (front-end) do họ hỗ trợ sẽ bắt đầu kiểm duyệt các địa chỉ tương tác với công cụ trộn tiền mã hóa, làm suy yếu các đặc tính "không cần cho phép" và "kháng kiểm duyệt" – chính những yếu tố ban đầu thu hút Adams đến với Ethereum. Vào tháng 6 năm nay, Uniswap cũng thông báo sẽ sớm ra mắt phiên bản mới nhất V4. Bản nâng cấp này mang lại nhiều tính năng và thay đổi mới, bao gồm một địa chỉ hợp đồng duy nhất gọi là "Singleton", sẽ chứa mọi pool cần trao đổi giữa các tài sản mã hóa khác nhau, từ đó giảm phí gas cho tất cả người dùng. Ngoài ra, một tính năng mới có tên "hooks" sẽ cho phép các lập trình viên thêm đoạn mã thay đổi hành vi của giao thức trong các điều kiện khác nhau.
Tính năng hook của Uniswap (Uniswap hooks) vấp phải những lời chỉ trích, khi một số người cho rằng nó đánh đổi sự phi tập trung để lấy tính tùy biến cao hơn. Nhưng khía cạnh gây tranh cãi nhất ở Uniswap V4 là việc phát hành dưới "Business Source License" (Giấy phép nguồn thương mại). Giấy phép này hạn chế việc sử dụng mã nguồn trong môi trường thương mại, có nghĩa là nó không hoàn toàn mã nguồn mở, ít nhất là cho đến khi giấy phép hết hiệu lực trong vòng tối đa bốn năm.
Thực tế, mặc dù Uniswap là một dự án tạo doanh thu, nhưng nó cũng có những nhà tài trợ tài chính. Và khi có nhà tài trợ, sẽ tồn tại động lực bảo vệ lợi nhuận và hạn chế rủi ro. Ethereum đã thay đổi kể từ khi Adams khám phá ra nó, một phần cũng nhờ ảnh hưởng của chính Adams.
Tuy nhiên, nhóm Uniswap đang xây dựng ứng dụng một cách công khai và thu thập ý kiến đóng góp. Ứng dụng này hiện chưa có ngày phát hành chính thức và sẽ cần "Ethereum Improvement Proposal 1153" để vận hành, đây là một phần trong bản nâng cấp Cancun của Ethereum dự kiến hoàn thành trước cuối năm, đó là thực tế của quá trình phát triển mã nguồn mở.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
CoinDesk
