Bản chất, tác động và triển vọng của ETF Bitcoin giao ngay
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bản chất, tác động và triển vọng của ETF Bitcoin giao ngay
Sự xuất hiện của ETF bitcoin giao ngay là điều không thể ngăn cản.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Thực tập sinh giao dịch PSE @JohnHol
Sau nhiều năm liên tiếp từ chối các đơn xin quỹ ETF giao ngay Bitcoin, hồi tháng 8 năm nay Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) đã thua kiện Grayscale trong vụ việc từ chối chuyển đổi GBTC thành quỹ ETF giao ngay Bitcoin. Đồng thời, BlackRock - tổ chức quản lý tài sản lớn nhất thế giới - cùng một số tổ chức khác đã nộp đơn xin cấp phép quỹ ETF giao ngay Bitcoin lên SEC. Quỹ ETF giao ngay Bitcoin đang trên đà không thể ngăn cản.
Quỹ ETF giao ngay Bitcoin là gì?
Quỹ giao dịch trao đổi (ETF) tài sản mã hóa là loại hình quỹ theo dõi giá một hoặc nhiều tài sản mã hóa thông qua đầu tư vào tài sản mã hóa hoặc các công cụ liên quan. Hiện nay, các quỹ ETF Bitcoin được bàn luận rộng rãi chủ yếu gồm hai loại: ETF tương lai Bitcoin và ETF giao ngay Bitcoin. Điểm khác biệt chính nằm ở tài sản cơ sở: cổ phần ETF tương lai Bitcoin gắn với hợp đồng tương lai Bitcoin, trong khi cổ phần ETF giao ngay Bitcoin gắn trực tiếp với Bitcoin.
So với quỹ công cộng thông thường, điểm nổi bật của ETF là có thể giao dịch cổ phần trên sàn chứng khoán truyền thống giống như cổ phiếu. Điều này có nghĩa là nếu quỹ ETF giao ngay Bitcoin được chấp thuận, nhà đầu tư sẽ không cần trải qua các quy trình phức tạp như tải ví, tạo cặp khóa công khai-khóa riêng hay giao dịch qua sàn tập trung, mà chỉ cần mua cổ phần ETF để hưởng lợi suất từ Bitcoin. Những bước này không khó đối với người quen thuộc, nhưng vẫn là rào cản với nhà đầu tư chưa hiểu về tài sản mã hóa. ETF giao ngay Bitcoin giúp hạ thấp rào cản này, mang đến cho nhà đầu tư – đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức – một công cụ tài chính quen thuộc và cảm giác an toàn nhờ được pháp luật bảo vệ.
Cơ chế vận hành của ETF giao ngay Bitcoin như sau: trước tiên, tổ chức phát hành mua tài sản Bitcoin, bằng cách mua trực tiếp từ các holder hoặc qua các sàn giao dịch tập trung. Các tài sản này được lưu trữ trong ví Bitcoin có nhiều lớp bảo vệ, ví dụ như ví lạnh. Tiếp đó, tổ chức phát hành tạo ra các cổ phần quỹ, giá trị của chúng bám sát biến động giá Bitcoin. Trong quá trình này, các "người tham gia được ủy quyền" (Authorized Participants) chịu trách nhiệm tạo và hoàn trả cổ phần quỹ; đây thường là các tổ chức tài chính lớn, đồng thời cũng đóng vai trò làm nhà tạo lập thị trường trên thị trường thứ cấp. Nhà đầu tư có thể mua bán cổ phần quỹ trên các sàn chứng khoán truyền thống như giao dịch cổ phiếu. Ngoài ra, các nhà tạo lập thị trường này còn thực hiện chênh lệch giá khi cổ phần quỹ bị định giá cao hơn hoặc thấp hơn giá trị thực, nhằm đảm bảo giá cổ phần quỹ luôn phù hợp với giá trị Bitcoin nắm giữ.
ETF Bitcoin đầu tiên là ProShares Bitcoin Strategy ETF (BITO), một quỹ ETF tương lai Bitcoin, bắt đầu niêm yết tại Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago vào tháng 10 năm 2021. Tuy nhiên, đến nay SEC vẫn chưa phê duyệt bất kỳ quỹ ETF giao ngay Bitcoin nào.
Công cụ tài chính đầu tiên lấy Bitcoin làm tài sản cơ sở là Quỹ Tin cậy Bitcoin của Grayscale (Grayscale Bitcoin Trust, GBTC), ra mắt lần đầu năm 2013, chính thức giao dịch công khai từ năm 2015, và được SEC phê duyệt đăng ký vào tháng 1 năm 2020, trở thành công cụ đầu tư mã hóa đầu tiên đáp ứng tiêu chuẩn SEC. Tuy nhiên, GBTC không phải là một quỹ ETF, mà là quỹ đóng, giao dịch ngoài sàn. Dù cổ phần GBTC giúp nhà đầu tư hưởng lợi từ Bitcoin mà không cần nắm giữ trực tiếp, nhưng do là quỹ đóng nên giá cổ phần phụ thuộc vào cung cầu thị trường thứ cấp chứ không phản ánh đúng giá trị Bitcoin nắm giữ, dẫn đến chênh lệch giá giữa giá cổ phần và giá trị tài sản cơ sở.
Grayscale đã tích cực làm việc với SEC để chuyển đổi GBTC thành quỹ ETF giao ngay Bitcoin, nhưng đều bị từ chối. Đến tháng 8 năm 2023, cục diện thay đổi khi Tòa phúc thẩm khu vực Washington DC phán quyết rằng SEC đã sai khi từ chối đơn chuyển đổi của GBTC, yêu cầu SEC xem xét lại đơn này, và SEC không kháng cáo quyết định này. Phán quyết này không đồng nghĩa SEC buộc phải phê duyệt GBTC, nhưng gửi tín hiệu rất tích cực đến thị trường.
Quy trình xét duyệt của SEC
Tóm lại, một tổ chức nộp hồ sơ xin quỹ ETF lên SEC, sau khi xác nhận, SEC sẽ đăng tải văn bản 19b-4 trên Công báo Liên bang, sau đó tiến hành quy trình xét duyệt kéo dài 240 ngày. SEC sẽ công bố kết quả hoặc trì hoãn sang ngày tiếp theo vào các mốc ngày thứ 45, 90, 180 hoặc 240.
Trong thời gian dài, SEC bày tỏ lo ngại về việc thị trường tiền mã hóa thiếu sự giám sát, đây cũng là lý do chính khiến họ từ chối các đơn xin quỹ ETF mã hóa. Trong các lý do từ chối trước đây, SEC kiên quyết cho rằng do thị trường tiền mã hóa thiếu minh bạch thông tin, kiểm soát và giám sát, dẫn đến "lo ngại về hành vi gian lận và thao túng", đồng thời nhấn mạnh nhu cầu chia sẻ thông tin đầy đủ và giám sát chặt chẽ.
Sau khi thua kiện Grayscale, tòa án đã tước bỏ khả năng sử dụng lý do "gian lận và thao túng tiềm tàng" để từ chối quỹ ETF giao ngay Bitcoin, tuy nhiên SEC vẫn có thể tìm các lý do khác để từ chối phê duyệt.
Tình hình hiện tại của các đơn xin quỹ ETF giao ngay Bitcoin
Ngoài Grayscale luôn kiên trì nộp đơn, năm 2023 chứng kiến nhiều tổ chức khác nộp đơn xin quỹ ETF giao ngay Bitcoin lên SEC, ví dụ như iShares Bitcoin Trust của BlackRock, Wise Origin Bitcoin Trust của Fidelity, ARK 21Shares Bitcoin ETF của Ark Invest... Đáng chú ý, đa số các tổ chức này không phải nộp đơn lần đầu; sau nhiều năm tranh luận với SEC, họ gần như đồng loạt nộp lại đơn trong năm nay – trong đó có BlackRock, lần đầu tiên nộp đơn. BlackRock nổi tiếng với các quỹ theo dõi chỉ số, sản phẩm chủ lực iShares chiếm gần 50% thị phần ETF tại Mỹ, tỷ lệ thành công khi xin cấp phép ETF gần như 100%. Đây là một trong những yếu tố then chốt khiến thị trường tin rằng quỹ ETF giao ngay Bitcoin sẽ được thông qua vào năm tới.
Hơn nữa, các tổ chức như BlackRock đã điều chỉnh chiến lược để giảm bớt lo ngại của SEC. Họ đề xuất Thỏa thuận Chia sẻ Giám sát (Surveillance-Sharing Agreements) – một phương pháp giảm thiểu rủi ro thao túng và gian lận. Thỏa thuận này là cam kết giữa sàn giao dịch mã hóa và cơ quan quản lý, cho phép hai bên chia sẻ dữ liệu giao dịch để theo dõi hoạt động. Nếu phát hiện dữ liệu giao dịch đáng ngờ, thông tin sẽ được gửi đồng thời đến cơ quan quản lý, nhà phát hành ETF và sàn giao dịch mã hóa. BlackRock và Ark Invest đều chọn Coinbase Custody Trust Company làm nơi lưu ký Bitcoin, và Ngân hàng New York Mellon làm nơi lưu ký tiền mặt.
Theo kinh nghiệm trước đây, SEC thường không phê duyệt sớm mà chờ đến ngày cuối cùng mới công bố kết quả. Ngày xét duyệt gần nhất hiện nay là đối với ARK 21Shares Bitcoin ETF của Ark Invest, dự kiến đưa ra kết quả vào ngày 10 tháng 1 năm 2024. Các đơn của BlackRock và một số tổ chức khác có hạn chót vào ngày 15 tháng 3 năm 2024. Theo nguồn tin Reuters, SEC hiện đang thảo luận sâu với các tổ chức quản lý tài sản về các chi tiết kỹ thuật then chốt, bao gồm cơ chế giám sát, cơ chế mua/bán lại cổ phần. Điều này cho thấy SEC có thể sắp phê duyệt các sản phẩm này. Chúng ta có thể chứng kiến quỹ ETF giao ngay Bitcoin được thông qua sớm nhất vào ngày 10 tháng 1 năm sau.
Tác động thị trường của quỹ ETF giao ngay Bitcoin
Lấy ví dụ từ quỹ ETF vàng giao ngay: ngày 28 tháng 3 năm 2003, quỹ ETF vàng giao ngay đầu tiên ETFS Physical Gold được phê duyệt tại Úc, sau đó ngày 18 tháng 11 năm 2004, quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới SPDR Gold Trust được thông qua tại Mỹ. Sự kiện này có ảnh hưởng lớn đến thị trường vàng toàn cầu. Trong thập kỷ tiếp theo, giá vàng tăng từ 332 USD/ounce lên 1.600 USD/ounce.
Trước khi có quỹ ETF vàng giao ngay, nhà đầu tư khó tiếp cận đầu tư trực tiếp vào vàng, chỉ có thể mua thỏi vàng để có vị thế, nhưng tính thanh khoản thấp và hiệu quả kém khiến nhiều người e ngại. Việc thông qua quỹ ETF vàng giao ngay cho phép nhà đầu tư hưởng lợi từ vàng mà không cần nắm giữ vật lý, đồng thời dễ dàng giao dịch như cổ phiếu. Nhờ đó, nhiều tổ chức quản lý tài sản đưa vàng vào danh mục đầu tư, đổ lượng lớn thanh khoản vào thị trường vàng, thúc đẩy giá vàng tăng mạnh trong thập kỷ sau.
Về một mặt nào đó, Bitcoin – được gọi là "vàng kỹ thuật số" – có nhiều điểm tương đồng với vàng. Bitcoin được thị trường tài chính chính thống coi là tài sản có tính phòng hộ, né tránh rủi ro và đa dạng hóa danh mục. Do đó, dù biến động mạnh, vẫn có rất nhiều tổ chức quản lý tài sản sẵn sàng đưa Bitcoin vào danh mục. Tuy nhiên, do giới hạn về tuân thủ pháp lý và quy trình phê duyệt, các tổ chức này không thể trực tiếp nắm giữ Bitcoin. Thị trường đang khao khát một công cụ tài chính hợp pháp giúp vượt qua những rào cản này – cũng chính là lý do cốt lõi thúc đẩy việc ra đời quỹ ETF giao ngay Bitcoin.
Quỹ ETF giao ngay Bitcoin sẽ trở thành cây cầu nối giữa hệ thống tổ chức quản lý tài sản chính thống trị giá khoảng 50 nghìn tỷ USD với thị trường Bitcoin có vốn hóa chưa đầy 1 nghìn tỷ USD, mang đến lượng thanh khoản khổng lồ cho Bitcoin. Quỹ ETF giao ngay Bitcoin có thể tạo ra những tác động thị trường tiềm năng sau:
-
Tăng đầu tư trực tiếp vào Bitcoin: Quỹ ETF giao ngay Bitcoin sẽ thu hút các nhà đầu tư chính thống. Suốt thời gian qua, chi phí học hỏi cao và thiếu công cụ tài chính khiến ngành quản lý tài sản khó đầu tư hiệu quả vào Bitcoin. Các nhà đầu tư tổ chức do bị ràng buộc bởi quy định pháp lý và quy trình phê duyệt, không thể cung cấp dịch vụ đầu tư trực tiếp vào Bitcoin hoặc tiền mã hóa cho khách hàng. Sự xuất hiện của quỹ ETF giao ngay Bitcoin sẽ cung cấp cho họ một công cụ quen thuộc để tiếp cận Bitcoin.
-
Nâng cao sự công nhận pháp lý cho Bitcoin: Quỹ ETF giao ngay Bitcoin sẽ củng cố vị thế của Bitcoin trong hệ thống tài chính chính thống. Các tổ chức quản lý tài sản thường vì lý do pháp lý không thể trực tiếp nắm giữ Bitcoin hay mua qua sàn tập trung. Quỹ ETF giao ngay Bitcoin giải quyết vấn đề này bằng cách cung cấp tài sản được pháp luật bảo vệ cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự công nhận pháp lý và niềm tin của thị trường chính thống đối với Bitcoin.
-
Mở rộng danh mục đầu tư của các tổ chức quản lý tài sản: Quỹ ETF giao ngay Bitcoin cung cấp thêm lựa chọn đa dạng hóa danh mục. So với các công cụ hiện có như ETF tương lai Bitcoin hay quỹ tín thác, quỹ ETF giao ngay Bitcoin vừa cung cấp vị thế trực tiếp vào Bitcoin, vừa giảm chênh lệch giá giữa cổ phần và tài sản dự trữ. Đây là công cụ tốt hơn cho các tổ chức muốn tham gia thị trường Bitcoin.
Triển vọng tương lai của Bitcoin
Sau hơn một thập kỷ phát triển, mức độ công nhận của Bitcoin trong thị trường tài chính chính thống ngày càng tăng. Dưới sức ép từ nhà đầu tư và các tổ chức, dù không thoải mái, các cơ quan quản lý vẫn phải thừa nhận giá trị của các tài sản mã hóa như Bitcoin trên phương diện pháp lý, từ đó mở cánh cửa cho các tổ chức quản lý tài sản chính thống tiếp cận Bitcoin.
Việc thông qua quỹ ETF giao ngay Bitcoin chỉ mới là khởi đầu cho sự thâm nhập của thị trường tài chính chính thống vào thị trường mã hóa. Từ đầu năm nay, các cơ quan quản lý toàn cầu đang tích cực xây dựng khung pháp lý cho thị trường mã hóa. Cần lưu ý rằng hành động của cơ quan quản lý sẽ không ảnh hưởng đến tính chống kiểm duyệt của tài sản mã hóa – đặc tính này do mật mã học và mức độ phi tập trung của tài sản mã hóa quyết định. Ngược lại, hành động quản lý sẽ giúp loại bỏ các vụ lừa đảo núp bóng dưới lớp vỏ công nghệ, dọn đường và thiết lập chuẩn mực cho các tổ chức tài chính chính thống tham gia thị trường mã hóa.
Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc xây dựng khung pháp lý cho ngành mã hóa. Ủy ban châu Âu bắt đầu xây dựng khung pháp lý từ năm 2018 và đã thông qua MICA (Markets in Crypto-Assets Regulation) vào ngày 20 tháng 4 năm nay – khung pháp lý toàn diện nhất toàn cầu dành cho ngành mã hóa. EU mong muốn tận dụng khoảng trống quản lý tại Mỹ để thiết lập khung pháp lý vững chắc, tạo sự rõ ràng về mặt pháp lý cho các công ty công nghệ lớn và tổ chức quản lý tài sản tham gia thị trường mã hóa, từ đó dẫn dắt toàn cầu trong lĩnh vực quản lý tiền mã hóa.
Trong khi quỹ ETF giao ngay Bitcoin nhằm tạo ra một công cụ đầu tư vào Bitcoin, thì MICA có tầm nhìn lớn hơn: đặt nền móng để mọi tổ chức có thể trực tiếp đầu tư hoặc tham gia thị trường mã hóa.
Thị trường dự đoán rằng cùng với việc ra đời quỹ ETF giao ngay Bitcoin, sự kiện Bitcoin halving và việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) kết thúc chu kỳ tăng lãi suất, vốn hóa thị trường Bitcoin sẽ đạt mức tăng trưởng chưa từng có. Nhưng nhìn xa hơn, đây có lẽ chỉ mới là khởi đầu. Việc thông qua quỹ ETF giao ngay Bitcoin chắc chắn sẽ là bước ngoặt lớn trong lịch sử Bitcoin và cả ngành tài chính thế giới. Trong tương lai, chúng ta sẽ chứng kiến các khung pháp lý toàn cầu lần lượt được áp dụng, Bitcoin sẽ hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính chính thống và trở thành "vàng kỹ thuật số" được công nhận toàn cầu.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@PSETrading
