Khu vực hệ sinh thái TON được Telegram với 800 triệu người dùng hàng tháng hậu thuẫn: Nơi thử nghiệm các DApp phi tài chính
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Khu vực hệ sinh thái TON được Telegram với 800 triệu người dùng hàng tháng hậu thuẫn: Nơi thử nghiệm các DApp phi tài chính
Việc bùng nổ hệ sinh thái thanh toán kết hợp giữa Telegram và TON là một sự kiện có khả năng cao xảy ra trong tương lai.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Sullivan
Tóm tắt trọng tâm
-
TON bắt đầu từ năm 2018, ban đầu có tên là Telegram Open Network. Năm 2019, dự án bị Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) khởi kiện về mặt pháp lý, đội ngũ phát triển sau đó đã từ bỏ việc tiếp tục phát triển TON. Sau năm 2020, cộng đồng nhà phát triển New TON (TON Foundation) tiếp quản và tiếp tục phát triển, đổi tên thành The Open Network. Tháng 9 năm 2023, vốn hóa thị trường lưu thông của TON Token lọt vào top 10 tài sản mã hóa.
-
Đặc điểm kỹ thuật nổi bật của TON là đa chuỗi dị cấu trúc, với kiến trúc ba lớp Masterchain, Workchain và Shardchain cho phép nhiều chuỗi xử lý giao dịch song song – giống như một tập hợp các blockchain, do đó còn được gọi là "blockchain của các blockchain" hay tập hợp 2-blockchains. Nhờ vào workchain và phân mảnh động, TON hướng tới mục tiêu xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, phục vụ lượng người dùng lớn trong tương lai.
-
Sự phát triển của TON chủ yếu dựa trên hai yếu tố: kiểm soát mạnh giá token và mở rộng hệ sinh thái qua Telegram. Về mặt công nghệ, TON có nhiều điểm tương đồng với các blockchain công cộng trước đây như Solana, ICP chứ không hoàn toàn độc đáo. Lợi thế cốt lõi của TON nằm ở sự tích hợp sâu sắc với hệ sinh thái Telegram có tới 800 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (MAU), biến nó thành cổng vào crypto dễ tiếp cận cho đông đảo người dùng Web2.
-
Khác với các Layer1 khác, TON không theo đuổi con đường tăng TVL bằng cách xây dựng DeFi dày đặc trên chuỗi. Thay vào đó, TON tập trung vào các lĩnh vực như thanh toán qua Telegram, robot (TG Bot), mini game... Do đó, phương pháp định giá truyền thống dựa trên tỷ lệ Mcap/TVL (vốn hóa/thị trường khóa) sẽ không chính xác khi đánh giá TON.
-
Quỹ TON tuyên bố sẽ ra mắt ví kỹ thuật số tự lưu ký (self-custodial) mang tên TON Space trên nền tảng Telegram toàn cầu vào tháng 11. Việc tích hợp ví vào Telegram đã diễn ra từ trước, nhưng thay đổi gần đây là chuyển từ mô hình ví được quản lý (custodial) sang mô hình không được quản lý (non-custodial) của TON Space.
-
Với quy mô người dùng khổng lồ của Telegram, sự bùng nổ của hệ sinh thái thanh toán kết hợp giữa Telegram và TON là một khả năng rất cao trong tương lai. Tuy nhiên, do vấn đề từ mô hình khai thác POW ban đầu, hiện tại phân bổ token TON quá tập trung, cùng với chênh lệch lớn giữa vốn hóa lưu thông và khối lượng giao dịch hàng ngày – cho thấy sự kiểm soát mạnh mẽ. Trong ngắn hạn điều này giúp ổn định giá và hỗ trợ phát triển dự án, nhưng về dài hạn tiềm ẩn rủi ro tập trung và áp lực bán lớn.
Một, Lịch sử phát triển TON
Năm 2018, Telegram muốn phát hành tiền mã hóa riêng nên đã khởi xướng dự án Telegram Open Network, gây quỹ 1,7 tỷ USD thông qua ICO, token thời điểm đó mang tên $GRAM. Tuy nhiên, đến tháng 10 năm 2019, SEC Hoa Kỳ cáo buộc dự án huy động vốn trái phép, dẫn đến tháng 5 năm 2020, Pavel Durov - người sáng lập Telegram - chính thức tuyên bố từ bỏ dự án blockchain TON và bị phạt 18,5 triệu USD bởi SEC.
Tháng 5 năm 2020, nhóm phát triển TON Labs thông báo mã nguồn TON được công khai và ngừng phát triển dự án, đồng ý trả khoản tiền dàn xếp 18,5 triệu USD cho SEC và hoàn lại tiền cho các nhà đầu tư. Sau đó, một cộng đồng phi tập trung gồm các nhà phát triển phần mềm, 13 trình xác thực và người dùng đã phát hành phiên bản fork “Free TON Blockchain”, token có tên “Ton Crystals”. Tuy nhiên, Ton Crystals sau đó cũng ngừng cập nhật và phát triển trong thời gian dài.
Tháng 5 năm 2021, cộng đồng nhà phát triển tự phát New Ton bắt đầu nghiên cứu và thúc đẩy phát triển TON. Dự án cũng đổi tên từ Telegram Open Network thành The Open Network, token là TON. Tiếp đó, từ tháng 11 năm 2021, TON niêm yết trên các sàn giao dịch, người sáng lập Telegram công khai ủng hộ dự án TON.
Tháng 8 năm 2021, cặp giao dịch TON/WETH được niêm yết trên sàn phi tập trung Uniswap và bắt đầu giao dịch, sau đó lần lượt lên các sàn DEX khác và các sàn CEX lớn (Binance tính đến tháng 11 năm 2023 vẫn chưa niêm yết).
Tháng 11 năm 2021, đúng vào đỉnh điểm cuối chu kỳ tăng giá trước đó, BTC đạt mức cao nhất rồi giảm, các altcoin khác cũng có đợt bùng nổ cuối cùng để bắt kịp, giá TON tăng nhanh từ 0,8 USD lên 4,5 USD rồi lại giảm. Ngoài ra, giá TON trong suốt mùa đông crypto luôn duy trì tương đối ổn định trong khoảng 1-2,5 USD, đồng thời vốn hóa liên tục tăng.
Tháng 4 năm 2022, TON Foundation công bố thành lập quỹ hệ sinh thái trị giá 250 triệu USD mang tên “TONcoin Fund”, nhận được đầu tư từ các sàn giao dịch và tổ chức như Huobi, KuCoin, MEXC, 3Commas Capital, TON Miners và Kilo Funds. Sau đó, TON Foundation tuyên bố cung cấp bot ví cho Telegram, nghĩa là người dùng Telegram có thể trực tiếp gửi/nhận TON và đổi các tài sản mã hóa khác ngay trong ứng dụng.
Tháng 7 năm 2022, Quỹ TON Foundation mới thành lập thêm quỹ hệ sinh thái 90 triệu USD TON Alpha-Vista, với các nhà đầu tư bao gồm VistaLabs, Alphanonce, Miner's Fund và Kilo Fund.
Tháng 9 năm 2023, giá TON tăng mạnh ngắn hạn thu hút sự chú ý của thị trường, đỉnh điểm vốn hóa lưu thông đạt 9 tỷ USD, đứng thứ 9 trong tất cả các tài sản mã hóa.
Mặc dù TON gặp khó khăn pháp lý trong những năm đầu, nhưng đã nhận được sự quan tâm và ủng hộ lớn từ cộng đồng blockchain và tiền mã hóa, đồng thời được thị trường đón nhận mạnh mẽ từ năm 2023. TON hướng tới việc cung cấp các dịch vụ nhanh chóng, an toàn như thanh toán phi tập trung, định danh số cho hơn 800 triệu người dùng Telegram. TON mong muốn đạt tốc độ xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây và hỗ trợ hệ sinh thái phi tập trung.
Hai, Đặc điểm của TON
1. Tính độc đáo về công nghệ của TON
TON giải quyết bài toán mở rộng và tương tác giữa các blockchain thông qua kiến trúc đa chuỗi. Cụ thể, các đặc điểm công nghệ của TON có thể chia thành các khía cạnh sau:
a. Kiến trúc đa chuỗi: Blockchain TON là một tập hợp các blockchain, bao gồm ba lớp: Masterchain, Workchain và Shardchain (số lượng tối đa Workchain có thể đạt 2^32, một số tài liệu tham khảo khác nói là 2^92, tuy nhiên tác giả đã tra cứu bản whitepaper mới nhất và cho rằng con số chính xác là 2^32, nếu sai xin liên hệ sửa). Masterchain là chuỗi chính, chứa mọi thông tin về giao thức và các tham số hiện tại; Workchain là các chuỗi xử lý giao dịch hợp đồng thông minh, mỗi Workchain có thể phân mảnh thành các Shardchain. Nhờ Workchain và phân mảnh động, TON có thể xác thực và xử lý hàng triệu giao dịch mỗi giây, đảm bảo khả năng mở rộng quy mô lớn và tương tác nhanh chóng bất kể kích thước mạng, đồng thời cho phép truyền tin tức thì giữa hai blockchain bất kỳ.
Nguồn ảnh: CGV FoF (Zonff Partners tái tạo)
Masterchain và Workchain trên TON là đa chuỗi dị cấu trúc, các Workchain khác nhau có thể có những “quy tắc” khác nhau, ví dụ như định dạng địa chỉ tài khoản, định dạng giao dịch, máy ảo hợp đồng thông minh (VM), tiền điện tử cơ bản khác nhau... Tuy nhiên, chúng đều tuân thủ các tiêu chuẩn tương tác cơ bản nhất định để đảm bảo khả năng tương tác giữa các Workchain trở nên khả thi và đơn giản hơn. Về điểm này, tính dị cấu trúc của blockchain TON tương tự như các dự án EOS và PolkaDot.
Workchain và Shardchain trên TON là đa chuỗi đồng cấu trúc, mỗi Workchain có thể chia nhỏ tối đa thành 2^60 chuỗi phân mảnh (shardchain) (một số tài liệu tham khảo khác nói là 2^64, nhưng theo bản whitepaper mới nhất thì con số chính xác là 2^60), có cùng quy tắc và định dạng khối với chính Workchain, chỉ phụ trách một nhóm tài khoản nhất định tùy theo vài bit đầu tiên trong địa chỉ. Vì tất cả shardchain này chia sẻ định dạng khối và quy tắc chung nên được gọi là đồng cấu trúc, tương tự như nội dung được thảo luận trong đề xuất mở rộng Ethereum.
b. Proof of Staking + Byzantine Fault Tolerant: Cơ chế đồng thuận mà TON sử dụng không khác gì Cosmos hay Polkadot. Theo whitepaper, việc trở thành nút không cần cấp phép, chỉ cần một lượng token nhất định và khả năng vận hành IT thông thường. Mạng TON có bốn vai trò: Validator (trình xác thực), Nominator (người đề cử), Fisherman (thợ săn lỗi) và Collator (người tổng hợp). Nếu một validator ký vào một khối ứng viên không hợp lệ, họ có thể bị phạt tự động, mất một phần hoặc toàn bộ stake, hoặc bị tạm đình chỉ khỏi nhóm validator trong một thời gian; ngoài ra, cơ chế BFT giúp đảm bảo đồng thuận không bị phân nhánh, phù hợp hơn với kiến trúc đa chuỗi "kết nối chặt chẽ".
c. Bảo vệ ẩn danh quyền riêng tư tài khoản: TON Proxy (lớp proxy/mạng ẩn danh), tương tự như I2P (Dự án Internet Vô hình), dùng để che giấu danh tính và tạo mạng riêng ảo phi tập trung (🪜) nhằm bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến. Ví dụ như các nút tài khoản sở hữu lượng lớn token, hoặc các validator blockchain có nguy cơ cao bị tấn công DDoS muốn ẩn địa chỉ IP và vị trí địa lý thực tế sẽ rất coi trọng tính năng này.
d. FunC/Fift/TACT: FunC là ngôn ngữ lập trình dành cho Máy ảo TON (TVM). Đây là một ngôn ngữ tĩnh kiểu thuộc miền chuyên biệt, dùng để viết hợp đồng thông minh trên blockchain TON. Trên TON, FunC thường không biên dịch trực tiếp sang bytecode, mà thông qua một ngôn ngữ nền tảng thấp hơn là Fift. Giống như FunC, Fift là một ngôn ngữ khác được thiết kế riêng cho blockchain TON. Fift là ngôn ngữ cấp thấp rất gần với mã vận hành TVM, chuyên dùng để phát triển và quản lý hợp đồng thông minh TON cũng như tương tác với TVM. Đối với hầu hết nhà phát triển, cả FunC và Fift đều khá khó học, vì vậy đội ngũ phát triển chính thức đã giới thiệu ngôn ngữ TACT dễ sử dụng hơn cho nhà phát triển.
2. Sự khác biệt giữa TON với ETH, Solana
Nhóm phát triển TON đã viết riêng một bài luận phân tích sự khác biệt giữa TON với Solana và Ethereum:
Nguồn ảnh: https://ton.org/zh/analysis
a. Thời gian tạo khối và xác nhận cuối cùng
Người dùng thường quan tâm đến tốc độ giao dịch và tốc độ blockchain. Tốc độ tạo khối càng nhanh, thời gian chờ đợi chuyển tiền và thực thi hợp đồng thông minh càng ít.
TON - TON tạo ra một khối mới khoảng mỗi 5 giây trên mỗi shardchain và masterchain, các khối mới trên tất cả shardchain gần như được tạo đồng thời, còn khối mới trên masterchain được tạo khoảng một giây sau đó, vì nó phải chứa hash của khối mới nhất từ tất cả shardchain.
ETH - Ethereum gồm khe thời gian (slot) và kỷ nguyên (epoch), mỗi slot kéo dài 12 giây, trong thời gian này các validator có thể đề xuất khối mới trên chuỗi beacon và các shardchain. 32 slot tạo thành một epoch (6,4 phút), và có quy định cụ thể rằng khối cần ít nhất 2 epoch để được xác nhận cuối cùng, nghĩa là cần ít nhất 12,8 phút để xác nhận khối.
Solana - Solana tuyên bố có thể tạo một khối mỗi giây hoặc nhanh hơn, nhưng thời gian xác nhận khối kéo dài. Một khối thường được xác nhận sau 16 vòng bỏ phiếu, mỗi vòng dự kiến kéo dài khoảng 400ms. Điều này nghĩa là độ trễ là 6,4 giây.
b. Hiệu suất
Hiệu suất blockchain đại diện cho khả năng xử lý các hợp đồng thông minh quy mô lớn, điều này rất quan trọng với các sản phẩm blockchain phức tạp như DeFi, GameFi và DAO.
TON - TON là một blockchain hiệu suất cao, hoàn thiện Turing, có thể thích ứng với mọi loại giao dịch phức tạp trên masterchain và tất cả workchain.
ETH - Ethereum chỉ có EVM hoàn thiện Turing trên chuỗi beacon, và mạng giới hạn ở 15 giao dịch mỗi giây. Thiếu khả năng tương tác xuyên shard nghĩa là các giao dịch khác không thể thực hiện trong môi trường phi tập trung thực sự.
Solana - Solana có tính hoàn thiện Turing, nhưng chỉ hoạt động tốt với một vài loại giao dịch đơn giản được định nghĩa sẵn (chỉ thay đổi số dư tài khoản, không thay đổi trạng thái), và chỉ đạt hiệu suất tối ưu khi tất cả dữ liệu tài khoản vừa với RAM (nếu không sẽ xảy ra một số vấn đề).
c. Khả năng mở rộng
Khả năng mở rộng liên quan trực tiếp đến số lượng người dùng và tương tác của họ (giao dịch, thực thi hợp đồng thông minh, yêu cầu hạ tầng).
TON - TON hỗ trợ workchain và phân mảnh động, hệ thống có thể chứa tới 2^32 workchain, mỗi workchain có thể chia nhỏ tối đa thành 2^60 shardchain, cùng với khả năng giao tiếp xuyên shard và xuyên chuỗi gần như tức thì, đạt tốc độ hàng triệu giao dịch mỗi giây.
ETH - Ethereum sẽ hỗ trợ tối đa 64 shardchain và chuỗi beacon. Ở giai đoạn này, hiệu suất thực tế của 64 shardchain mới chưa rõ ràng và cách chúng tương tác với nhau cũng chưa xác định. Tuy nhiên, nếu truyền tin nhắn giữa các shardchain được triển khai, thì phải chờ 10-15 phút để khối shardchain được xác nhận cuối cùng trước khi tin nhắn có thể xử lý trên shardchain khác. Hơn nữa, các shard bổ sung hiện tại không được kỳ vọng có thể chạy hợp đồng thông minh EVM. Thay vào đó, chúng được kỳ vọng dùng làm nơi lưu trữ dữ liệu bổ sung trong sổ cái phân tán.
Solana - Solana không hỗ trợ phân mảnh cũng như workchain.
Whitepaper: So sánh TON, Solana và Ethereum 2.0
Ba, Toncoin Token
TON có tổng cung ban đầu 5 tỷ token, không giới hạn cung, đội ngũ nắm giữ 1,45% token, phần còn lại 98,55% đã được đào hết từ giai đoạn đầu. Hiện tại, cơ chế đồng thuận mạng lưới đã chuyển từ POW sang POS, tổng cung TON lạm phát khoảng 0,6% mỗi năm, các token này dùng để thưởng cho các validator giữ an toàn mạng. Việc tạo và phát hành ban đầu TON Token rất đặc biệt, về một số khía cạnh giống Bitcoin: từ tháng 6 năm 2020, tất cả TON (chiếm 98,55% tổng cung) có thể khai thác, đến ngày 28 tháng 6 năm 2022, token TON cuối cùng được đào xong, đánh dấu IDO TON thành công.
TON Token trong mạng chủ yếu dùng để thanh toán phí giao dịch, đặt cược để đảm bảo an toàn chuỗi, ra quyết định cho tương lai mạng lưới và cuối cùng là dùng để thanh toán. Ngoài ra, TON Token còn dùng để trả phí lưu trữ dữ liệu phi tập trung, dùng TON Proxy, trả phí TON DNS, bỏ phiếu, thưởng cho validator, v.v.
Hiện tại tổng cung TON khoảng 5 tỷ, trong đó 1,08 tỷ token của thợ đào không hoạt động bị đóng băng, khoảng 470 triệu TON được stake bởi validator POS, lượng cung lưu thông là 3,53 tỷ TON.
Do lý do lịch sử đặc biệt của TON, nó không giống các blockchain công cộng mới khác, không có tổ chức đầu tư hay bên phát triển nắm giữ lượng lớn token, không bị chi phối bởi vốn đầu tư. Ưu điểm là không lo ngại việc bán tháo khi tổ chức mở khóa, nhưng nhược điểm cũng tương tự: các thợ đào lớn thời kỳ đầu nắm giữ tập trung, thay thế tổ chức, hiện nay 100 địa chỉ cá voi hàng đầu nắm giữ hơn 50% tổng lượng token.
Nguồn ảnh: CoinmarketCap
Tháng 2 năm 2023, TON VOTE thông qua một “đề xuất tối ưu mô hình kinh tế TON”, đề xuất tạm đóng băng 48 tháng với các ví đào không hoạt động, những ví chưa từng được kích hoạt và không có giao dịch chuyển đi nào trong lịch sử. Hiện có 171 ví đào không hoạt động, tổng cộng nắm giữ hơn 1,081 tỷ TON, chiếm khoảng 21% tổng cung TON thời điểm đó.
Nguồn ảnh: Tonwhales
Mặc dù cộng đồng bỏ phiếu đóng băng 48 tháng với các ví đào không hoạt động có thể tạm thời giảm áp lực bán, nhưng do tư tưởng phi tập trung, những ví này khó có thể bị đóng băng vĩnh viễn. So sánh, 100 địa chỉ hàng đầu Bitcoin chỉ nắm giữ 13,63%, phân bổ token không hợp lý này trong tương lai sẽ đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái TON.
Ngoài việc tạm thời đóng băng ví không hoạt động, cộng đồng còn thông qua bỏ phiếu đốt một nửa phí giao dịch để giảm lượng cung lưu thông, tuy nhiên hiện tại mỗi ngày chỉ đốt được khoảng 450 TON, so với lượng phát hành ban đầu 5 tỷ thì chẳng đáng là bao.
Nguồn ảnh: Tonstat
Nhìn kỹ vào giá TON, ta thấy có sự không khớp nghiêm trọng giữa vốn hóa lưu thông và khối lượng giao dịch hàng ngày: TON hiện tại có vốn hóa lưu thông thứ 11 nhưng khối lượng giao dịch thứ 139, và vốn hóa này chỉ tính riêng lượng lưu thông chứ không phải FDV. Nếu tính toàn bộ TON thì vốn hóa FDV sẽ vượt trăm tỷ USD. Giá TON kể từ khi lên Uniswap tháng 8 năm 2021, ngoại trừ tháng 11 năm 2021 tăng mạnh theo đà thị trường chung lên 4,5 USD rồi giảm nhanh, còn lại luôn dao động trong khoảng 1-2,5 USD, thậm chí trong mùa đông cũng không phá vỡ mức giá phát hành 0,5 USD. Tác giả cho rằng điều này là do trong mùa đông, người dùng nhỏ lẻ hầu như không còn TON để bán, nên không xuất hiện xu hướng giảm giá âm thầm kéo dài như nhiều blockchain công cộng khác. Ngoài ra, có thể thấy vốn hóa lưu thông TON từ năm 2022 đến nay luôn duy trì ở mức cao trên một tỷ USD, nhưng khối lượng giao dịch hàng ngày thậm chí chỉ vài triệu USD. Trong khi đó, Solana dù cũng duy trì vốn hóa hàng chục tỷ USD kể từ mùa đông, khối lượng giao dịch trung bình thường đạt vài trăm triệu USD, khối lượng giao dịch TON thậm chí chưa bằng một phần mười Solana.
Việc phân bổ tập trung và áp lực bán tiềm tàng lớn khiến các quỹ lớn và tổ chức e ngại khi tham gia, kết hợp với khối lượng giao dịch thấp hiện tại, khó định giá hợp lý. Dự kiến trong tương lai cần điều chỉnh nhiều lần cơ cấu token và cơ chế lưu thông để kích thích khối lượng giao dịch, giúp thị trường hình thành kỳ vọng ổn định hơn.
Giá TON tăng ổn định trong ngắn và trung hạn, khả năng lớn nhất là kết quả của quản lý vốn hóa kết hợp lợi ích hệ sinh thái. Việc quản lý vốn hóa với một blockchain như TON không phải là điều xấu, biểu hiện giá ổn định tốt cũng giúp TON mở rộng hệ sinh thái Telegram lâu dài ổn định, tránh ảnh hưởng đến phát triển hệ sinh thái do giá biến động mạnh. Trong chu kỳ trước, giá Solana dưới sự hỗ trợ của đội ngũ quản lý vốn hóa đã đạt vốn hóa lưu thông cao nhất 80 tỷ USD, do đó quản lý vốn hóa là yếu tố thuận lợi cho giá TON trong ngắn và trung hạn. Nhưng về dài hạn, do 100 địa chỉ hàng đầu nắm giữ hơn 50% tổng lượng token, điều này tiềm ẩn rủi ro tập trung và áp lực bán lớn, những người nắm giữ nhiều TON có thể theo dõi 100 địa chỉ on-chain này.
Ngoài ra cần lưu ý, nhà tạo lập thị trường nổi tiếng DWF Labs tháng 6 tuyên bố sẽ đóng góp vào kinh tế học token, tạo lập thị trường và thanh khoản cho hệ sinh thái TON. Đồng thời, tính đến tháng 11 năm 2023, trong top 100市值 chỉ còn TON là chưa niêm yết trên Binance (ngoại trừ các token sàn và BSV), điều này mở ra kỳ vọng tăng trưởng mới cho TON.
Bốn, Hệ sinh thái TON
Theo thống kê từ ton.app, hiện tại hệ sinh thái Ton có 551 ứng dụng, với một blockchain chưa thực sự bùng nổ thì con số này không hề nhỏ; nhưng chỉ có 9 ứng dụng được DefiLlama ghi nhận, ứng dụng hàng đầu Bemo chiếm hơn một nửa TVL (7,3 triệu USD). Phần lớn là sản phẩm phi tài chính, phù hợp với định hướng và kỳ vọng của Ton, là nơi thử nghiệm lý tưởng cho sản phẩm phi tài chính.
Nguồn ảnh: https://ton.app/
a. Tiềm năng to lớn của hệ sinh thái thanh toán khi kết hợp Telegram với TON
Gần đây tại hội nghị Token2049, Telegram và TON Foundation công bố quan hệ đối tác, Telegram tích hợp ví mã hóa tự lưu ký "TON Space" do TON phát triển, cho phép truy cập Wallet trực tiếp từ menu Telegram, hoàn tất vòng tuần hoàn crypto. Telegram sở hữu cơ sở người dùng khổng lồ toàn cầu, 1,3 tỷ người dùng đăng ký, trong đó nhiều người đến từ Nga, Iran, Ấn Độ và các quốc gia châu Á, châu Âu khác. Theo chia sẻ của người sáng lập Telegram trên kênh cá nhân ngày 18 tháng 7, Telegram có hơn 2,5 triệu người dùng mới mỗi ngày, người dùng hoạt động hàng tháng vượt 800 triệu.
Dữ liệu tổng hợp tháng 1 năm 2023 từ Statista cho thấy con số này gấp 1,4 lần X (Twitter cũ) (556 triệu), 0,61 lần WeChat (1,309 tỷ), 0,86 lần Facebook (931 triệu), vượt TikTok (715 triệu). Telegram hiện tại là một ứng dụng bắt buộc trong crypto, sở hữu cơ sở người dùng crypto lớn.
Người dùng TON Space có thể kết nối liền mạch với các ứng dụng hệ sinh thái TON qua tài khoản Telegram, trực tiếp kết nối từ các ứng dụng phi tập trung (dApp) dựa trên TON đến TON Space và tận hưởng các chức năng, dịch vụ cung cấp. TON Space đóng vai trò là tài khoản blockchain, hỗ trợ các tài sản như TON trong hệ sinh thái. Có người so sánh mối quan hệ giữa TON Space với Telegram như WeChat Pay với Tencent, để nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác này.
Ngay từ tháng 4 năm 2022, TON Foundation đã công bố cung cấp bot ví mới @wallet cho Telegram, người dùng có thể trực tiếp gửi/nhận Toncoin, mua Bitcoin ngay trong Telegram. Điều này nghĩa là người dùng không cần nhập địa chỉ ví dài dòng, chờ xác minh mới hoàn tất giao dịch.
Tháng 9 năm 2023, TON Foundation tuyên bố sẽ ra mắt toàn cầu ví kỹ thuật số tự lưu ký TON Space trên nền tảng Telegram vào tháng 11. Tài khoản TON Space cung cấp dịch vụ tự lưu ký, bên thứ ba không thể truy cập tài sản người dùng, đảm bảo an toàn nhất định. Sau khi ra mắt, TON Space được tích hợp sẵn trong Wallet, ví không được quản lý bên trong không cần nền tảng thanh toán trung gian, tránh rủi ro chuyển sang nền tảng khác khi giao dịch, đồng thời tăng cường thuộc tính tài chính mã hóa vốn có của nền tảng Telegram.
Hiện tại Telegram có thể trực tiếp gọi ví mà không cần tải xuống, cho phép nạp và giao dịch các tài sản như usdt/ton/btc
Chức năng thanh toán hiện tại của Telegram cho phép người dùng trực tiếp gửi TON và BTC cho bạn bè trong phòng chat, cách dùng giống WeChat Pay, trải nghiệm thanh toán tiện lợi này mang lại sức mạnh khổng lồ cho TON. Nhiều blockchain có thể hệ sinh thái đầy đủ nhưng thiếu kịch bản sử dụng tiếp cận người dùng truyền thống, khó vượt ra ngoài cộng đồng, trong khi TON sinh ra đã được che chở bởi Telegram, thừa hưởng lưu lượng hàng tỷ người dùng truyền thống và kịch bản ứng dụng trực tiếp nhất từ Telegram.
b. Hệ sinh thái DeFi ảm đạm
Trái ngược với sức mạnh khổng lồ mà Telegram mang lại cho TON, hiện tại giá trị khóa (TVL) trong hệ sinh thái DeFi TON rất thấp, chỉ 9,2 triệu USD. Chỉ có 9 ứng dụng được DefiLlama ghi nhận, ứng dụng hàng đầu Bemo chiếm hơn một nửa TVL (7,3 triệu USD). Cần biết rằng, ngay cả một blockchain gần như đã "hỏng" như EOS, TVL của nó cũng vượt 69 triệu USD.
Khác với các Layer1 khác, lộ trình phát triển TON có lẽ không phụ thuộc vào việc chất đống TVL thông qua hệ sinh thái DeFi trên chuỗi, mà thông qua thanh toán Telegram, robot (TG Bot), mini game (tương tự mini app trong hệ sinh thái WeChat) làm赛道 chính. Do đó, việc dùng phương pháp tính truyền thống Mcap/TVL để định giá TON có thể không chính xác. Lợi thế cốt lõi của TON là sự kết hợp chặt chẽ với hệ sinh thái Telegram có 800 triệu MAU, trở thành cổng vào crypto cho lượng lớn người dùng Web2. Trong chu kỳ tới, các mảng GameFi, SocialFi có tính chất Ponzi sẽ xuất hiện nhiều dự án mới, và hệ sinh thái TON với lưu lượng Web2 khổng lồ có thể trở thành đối tượng chú ý hàng đầu của các dự án này.
Nguồn dữ liệu: DeFiLlama, tính đến ngày 18 tháng 10 năm 2023
Đồng thời, người dùng đã trải nghiệm hệ sinh thái thanh toán Telegram có thể cảm nhận được sự tiện lợi mà nó mang lại. Và thanh toán thường đi kèm nhu cầu lớn về hạ tầng tài chính, ví dụ như stablecoin, DEX, cho vay, cầu nối xuyên chuỗi,... hiện tại các phần này trong hệ sinh thái TON chưa hoàn thiện, do đó cũng là hướng thử nghiệm cho nhiều dự án khởi nghiệp. Về mặt này, hệ sinh thái DeFi TON có thể phát triển theo mô hình các blockchain công cộng trưởng thành khác, không cần đổi mới DeFi hay hệ sinh thái EVM phức tạp.
c. Làn sóng phát triển nhanh của赛道 TG Bot
Ngoài cơ hội tiềm năng về hệ sinh thái thanh toán khi kết hợp TON với Telegram,赛道 robot (TG Bot) cũng rất có khả năng bùng nổ. Từ tháng 5 năm 2023,赛道 Bot dù về khối lượng giao dịch, doanh thu, số lượng người dùng mới đều cho thấy xu hướng tăng ổn định. Ba ứng dụng hàng đầu Maestro, Banana Gun, Unibot đều duy trì khối lượng giao dịch tốt trong mùa đông. Giá token Unibot còn tăng gấp 10 lần trong mùa đông, Maestro đứng đầu còn đạt doanh thu hàng ngày 54K USD (dữ liệu DeFiLlama; Maestro chưa phát hành token).
Sự bùng nổ của hệ sinh thái Bot không thể tách rời khỏi sức mạnh từ chính Telegram, mô hình người dùng trong Telegram dùng Bot để tìm kiếm và theo dõi giao dịch của Smart Money nhằm thu lợi nhuận là một trong số ít cách kiếm lợi nhuận dương trong mùa đông. Ngoài ra, nhiều người dùng Web3 kỳ cựu trên Twitter đánh giá tích cực về赛道 TG Bot, và bắt đầu sử dụng các chức năng như thiết lập cảnh báo giám sát on-chain trong Telegram. Việc giám sát on-chain truyền thống thường tích hợp trong ví, website dữ liệu, phần mềm giám sát tự tạo, nhưng thói quen người dùng các kênh này đang dần bị Telegram phá vỡ. Người dùng trên Telegram qua TON có thể trực tiếp tích hợp lấy thông tin, giao tiếp người dùng, giám sát dữ liệu, chuyển tiền thanh toán, quản lý tài chính crypto, v.v.
Nguồn dữ liệu: Dune Analytics
Ngoài ra, tiềm năng kết hợp trong tương lai giữa Telegram với game, mạng xã hội, NFT... vẫn có thể sinh ra các mô hình sản phẩm mới, đây đều là đối tượng được TON赋能 trong tương lai. Như hệ sinh thái game mini WeChat, trong tương lai Telegram cũng có thể phát triển nhiều cách chơi tương tự. Việc kết hợp nhanh chóng @wallet với mini game thậm chí trực tiếp bỏ qua hạn chế về nạp/rút tiền fiat trong game trên khắp thế giới (tính hợp pháp cần bàn thêm), giảm đáng kể rào cản gia nhập hệ sinh thái GameFi cho nhiều nhà phát triển mini game. Mô hình của Axie, StepN trong chu kỳ trước vẫn có thể thực hiện trên Telegram với cách chơi đơn giản mới. Với赛道 Social do Friend.tech dẫn dắt và赛道 NFT do Opensea, Blur dẫn dắt, trong mô hình truyền thống người dùng thường phát hiện một sản phẩm (ví dụ một NFT hot) trên nền tảng a, sau đó phải chuyển sang nền tảng b để tham gia hoặc mua. Trong khi đó, Telegram nhờ tích hợp sẵn với TON Space, người dùng có thể trực tiếp phát hiện sản phẩm trên nền tảng a rồi hoàn tất tham gia hoặc mua ngay trên nền tảng a, giảm đáng kể rào cản tham gia cho người dùng và phát triển cho nhà phát triển.
d. Công cụ phát triển và hệ sinh thái nhà phát triển
Hiện tại TON chính thức vẫn hỗ trợ rất nhiều cho nhà phát triển, bao gồm hai loại lớn: xây dựng Telegram Mini Apps và hợp đồng thông minh.
Telegram Mini Apps là các ứng dụng web chạy bên trong Telegram Messenger. Chúng được xây dựng bằng công nghệ web (HTML, CSS và JavaScript). Nhà phát triển có thể dùng ngôn ngữ phổ biến nhất JavaScript để tạo giao diện. Dưới đây là một số điểm nổi bật về Telegram Mini Apps:
-
Tích hợp trong Telegram: Telegram Mini Apps được thiết kế tích hợp liền mạch vào Telegram, người dùng có thể truy cập trực tiếp từ cuộc trò chuyện chat hoặc nhóm trên Telegram;
-
Tương thích đa nền tảng: Telegram Mini Apps có thể truy cập một cú nhấp trên Telegram ở các nền tảng khác nhau như Android, iOS, PC, Mac và Linux mà không cần cài đặt thêm;
-
Tương tác với bot: Telegram Mini Apps thường tận dụng Telegram Bots để cung cấp trải nghiệm tương tác và tự động hóa. Các bot có thể phản hồi đầu vào người dùng, thực hiện nhiệm vụ và thúc đẩy tương tác trong Mini Apps;
-
Khung phát triển: Nhà phát triển có thể dùng các công nghệ phát triển web như HTML, CSS và JavaScript để xây dựng Telegram Mini Apps. Ngoài ra, Telegram còn cung cấp công cụ và API dành cho nhà phát triển để tạo ứng dụng và tích hợp với nền tảng Telegram.
-
Cơ hội thương mại hóa: Telegram Mini Apps có thể thương mại hóa theo nhiều cách, ví dụ như mua trong ứng dụng, mô hình đăng ký hoặc quảng cáo;
-
Kết hợp với hệ sinh thái Web3 TON: SDK TON đã được xây dựng sẵn, giúp các nhà phát triển muốn kết hợp Mini Apps với hệ sinh thái/token TON dễ dàng hơn nhiều.
Việc tạo, phát triển và triển khai hợp đồng thông minh trên blockchain TON sử dụng ngôn ngữ lập trình FunC và Máy ảo TON (TVM). FunC là một ngôn ngữ tĩnh kiểu, giống C, thuộc miền chuyên biệt. Chương trình FunC của nhà phát triển được biên dịch thành mã assembly Fift, tạo bytecode tương ứng cho TVM. Bytecode này (thực chất là một cây cell, giống như bất kỳ dữ liệu nào khác trên blockchain TON) có thể dùng để tạo hợp đồng thông minh trên blockchain, hoặc có thể chạy trên một instance TVM cục bộ. Nhà phát triển quan tâm có thể tra cứu thông tin công cụ phát triển cụ thể hơn trên website chính thức TON.
Ngoài ra, TON Foundation cũng cung cấp chương trình Grants cho nhiều nhà phát triển, tập trung vào các lĩnh vực như DeFi, Gamefi, middleware xuyên chuỗi, công cụ phát triển, công cụ quản trị DAO. Ví dụ như Tali AI, TonUp, Oputs DEX Aggregator, Gatto đều là các dự án nhận Grants từ TON Foundation trong quý III năm 2023. Nhà phát triển quan tâm xây dựng dự án trong hệ sinh thái TON có thể thử nộp đơn.
Năm, Tiềm năng tăng trưởng tương lai của hệ sinh thái TON
Tóm lại, TON là nơi thử nghiệm lý tưởng cho các sản phẩm phi tài chính, điểm này khác biệt lớn so với các sản phẩm blockchain nước ngoài. Mặc dù TON gặp nhiều khó khăn trong phát triển giai đoạn đầu, bị SEC phạt nặng và hoàn lại 1,2 tỷ USD tiền đầu tư..., nhưng những gì nó làm đúng sau đó rất đáng chú ý: phát hành token cuối chu kỳ tăng giá 2021, tận dụng môi trường thuận lợi tạo đợt tăng nhanh, sau đó duy trì giá TON ở vốn hóa cao với thanh khoản thấp nhờ kiểm soát mạnh, rồi lần lượt lên các sàn giao dịch lớn từ mùa đông 2022 để mở rộng thanh khoản. Ngoài ra, thông qua sự kết hợp giữa TON và hệ sinh thái Telegram, xây dựng thanh toán và các mảng khác thành hệ sinh thái, tận dụng lưu lượng Web2 khổng lồ của Telegram để dẫn lưu cho TON. Tóm lại, sự phát triển của TON trong chu kỳ tăng giá tới đây vẫn rất đáng kỳ vọng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@ZonffPartners
