Phát triển và thách thức của mở rộng quy mô BTC từ góc độ phát hành tài sản
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phát triển và thách thức của mở rộng quy mô BTC từ góc độ phát hành tài sản
Bài viết này sẽ kết hợp những chuẩn mực mới mà Ordinals mang lại cho hệ sinh thái BTC, phân tích những thách thức hiện tại trong việc mở rộng quy mô BTC dưới góc nhìn phát hành tài sản, và cuối cùng dự đoán rằng RGB Taproot Assets – với khả năng phát hành tài sản kèm theo các trường ứng dụng – có tiềm năng dẫn dắt câu chuyện tiếp theo.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Xuyên Duệ | 0xDragon888
Infinitas | AC Capital đồng thực hiện
Chỉ đạo: Hồng Thục Ninh
(TL; DR)
-
Hệ sinh thái Ordinals bùng nổ: Mở ra khả năng phát hành tài sản hoàn toàn mới trên Bitcoin
-
Ordinals tạo ra trạng thái bình thường mới: Cuộc cạnh tranh không gian khối, phình to UTXO
-
Diễn biến và thách thức về mở rộng quy mô BTC từ góc nhìn phát hành tài sản
-
Các giải pháp mở rộng có tích hợp phát hành tài sản + ứng dụng sẽ có tiềm năng tăng trưởng lớn
1.Ordinals bùng nổ: Mở ra khả năng phát hành tài sản hoàn toàn mới cho Bitcoin
Là vàng kỹ thuật số hay tiền tệ, cộng đồng Bitcoin kể từ sau hard fork năm 2017 đã trở nên bảo thủ, nhiều năm gần đây không có câu chuyện mới. Giao thức Ordinals đầu năm 2023 đã xoay chuyển bánh răng vận mệnh của Bitcoin, tiếp đến là sự bùng nổ người dùng trong hệ sinh thái Ordinals, lần đầu tiên trong sáu năm phí giao dịch trên chuỗi Bitcoin vượt qua Ethereum, sức tưởng tượng về câu chuyện trong ngành crypto lại quay trở về blockchain Bitcoin.
Trước khi có giao thức Ordinals, về mặt công nghệ BTC từng có vài nâng cấp lớn. Năm 2017, nâng cấp SegWit (chứng chỉ tách rời) được kích hoạt, mở rộng dung lượng khối lên 4MB, cải thiện thông lượng giao dịch. Ngay sau đó các nhà phát triển giới thiệu Lightning Network, Layer2 của Bitcoin bước vào tầm mắt đại chúng. Nâng cấp Taproot năm 2021 tiếp tục mang lại Bitcoin an toàn hơn, hiệu quả hơn, riêng tư hơn, đồng thời trao khả năng lập trình được cho Bitcoin.
Những cải tiến về công nghệ chưa giải quyết được vấn đề thực tế nào, cho đến khi Ordinals xuất hiện, hoàn toàn mở cánh cửa ứng dụng thực tiễn cho hệ sinh thái BTC. Tháng 12 năm 2022 Casey ra mắt giao thức Ordinals, một giao thức mở rộng dành cho mạng Bitcoin, cho phép khắc dữ liệu lên từng Satoshi (sat), giao thức Ordinals đạt được chức năng mở rộng bằng cách phân bổ số định danh duy nhất cho mỗi satoshi và thêm chú thích.
Dưới cảm hứng từ giao thức Ordinals, Domo ngày 8 tháng 3 năm 2023 tạo ra tiêu chuẩn token thử nghiệm BRC-20 trên Bitcoin, sử dụng dữ liệu JSON và Inscription (khắc văn) để triển khai hợp đồng token, đúc token và chuyển nhượng token. Dùng satoshi để lưu trữ và quản lý các thông tin khác nhau của token.
Bitcoin trước đây luôn tồn tại cách thức đúc và phát hành tài sản, ví dụ như Coin màu (Colored Coins) năm 2012, Counterparty năm 2014, nhưng đều không chạm đúng điểm đau của người dùng, cách tiếp cận Fair launch + kiểm soát tài sản bằng giao thức trên BRC20 đã khơi dậy nhu cầu thực sự của người dùng, sự tăng trưởng bùng nổ của BRC-20 cũng mở ra khả năng phát hành tài sản hoàn toàn mới trên Bitcoin.
Tính đến nay, hệ sinh thái Ordinals đã tạo ra hơn 41 triệu inscription, những inscription kỹ thuật số này được khắc trên sổ cái phi tập trung lâu đời và an toàn nhất thế giới, bao gồm hình ảnh, văn bản, âm thanh thậm chí cả ứng dụng. Trong đó inscription dạng văn bản (BRC-20) chiếm tỷ trọng lớn nhất, hệ sinh thái Ordinals đã phát triển thêm nhiều giao thức nhánh sáng tạo như BRC-20, ATOM, PIPE và RUNES, sự bùng nổ của Ordinals mang lại lưu lượng mới cho hệ sinh thái BTC, đồng thời đặt nền móng mới cho hệ sinh thái BTC.
2.Ordinals mang lại trạng thái bình thường mới trên chuỗi: Cạnh tranh không gian khối, phình to UTXO
Sự cuồng nhiệt bùng nổ của Ordinals cũng thể hiện rõ ở mức phí giao dịch cao mà người dùng sẵn sàng chi trả, dữ liệu inscription văn bản chiếm ít, người dùng BRC-20 sẵn sàng trả phí giao dịch cao, thợ đào lấp đầy không gian khối với số lượng giao dịch kỷ lục, quá nhiều giao dịch BRC-20 sẽ chiếm băng thông giao dịch, dẫn đến thời gian giao dịch vào khối kéo dài và phí tăng cao.
Năm 2022, thợ đào kiếm được tổng cộng 5374 BTC từ phí giao dịch, kể từ khi có Ordinals việc đúc token đã tiêu tốn tích lũy 2886 BTC phí giao dịch, sự xuất hiện của Ordinals khiến thu nhập thợ đào không còn phụ thuộc vào phần thưởng Bitcoin, đảm bảo thợ đào Bitcoin giảm sự phụ thuộc vào phần thưởng khối thuần túy, tỷ lệ phí giao dịch tăng mạnh, mang lại đường cong doanh thu thứ hai cho thợ đào.
Sau khi số lượng inscription trong hệ sinh thái Ordinals tăng vọt, cộng đồng Bitcoin rộng rãi đã tranh luận gay gắt về tác động của nó đối với Bitcoin, phe phản đối cho rằng lấy việc hy sinh giao dịch tài chính làm giá, giao dịch Ordinals chỉ làm tăng tắc nghẽn Mempool của mạng Bitcoin, đẩy cao phí giao dịch, và cuối cùng cản trở giao dịch ngang hàng.
Casey, người sáng lập giao thức Ordinals, vào tháng 9 cho biết 99,9% các giao thức token đồng nhất hiện tại trên blockchain Bitcoin là lừa đảo và meme. Tuy nhiên chúng dường như sẽ không sớm biến mất, giống như sòng bạc sẽ không sớm "biến mất". Ông muốn xây dựng một giao thức phát hành tài sản tốt hơn Runes, để những tay cờ bạc vẫn có thể tiếp tục đánh bạc mà không tạo ra quá nhiều UTXO gây gánh nặng cho nút.
Ajian, người sáng lập BTCStudy cũng bày tỏ lo ngại tương tự, ông cho rằng xét về mặt kỹ thuật BRC20 là công nghệ lạc hậu, việc đúc và chuyển nhượng BRC-20 rõ ràng không cần liên kết trên UTXO, nhưng lại giới hạn số lượng token có thể đúc trên một UTXO duy nhất, chúng rất có thể sẽ mãi nằm trong tập UTXO, dẫn đến phình to tập UTXO, gia tăng gánh nặng cho nút toàn phần Bitcoin, khả năng kiểm tra và tính phi tin cậy của mạng Bitcoin bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Kể từ khi BRC20 bắt đầu giao dịch (tháng 4 năm 2023), tập UTXO của Bitcoin đã phình to từ 5GB lên 8,16GB, cộng đồng phát triển Bitcoin luôn tranh luận liệu có nên dùng biện pháp kỹ thuật để chặn giao dịch inscription, giao dịch inscription đang xâm thực mạng Bitcoin do gây phình to UTXO.
Phe ủng hộ hệ sinh thái Ordinals cho rằng sự bùng nổ của Ordinals mang lại lưu lượng và thói quen người dùng mới cho hệ sinh thái Bitcoin, hệ sinh thái BTC cũng cần thích nghi với trạng thái bình thường mới trên chuỗi do Ordinals mang lại. Câu chuyện tiếp theo của hệ sinh thái Ordinals nên tập trung giải quyết vấn đề phình to UTXO, cuối cùng phương thức phát hành tài sản tốt hơn mới giúp hệ sinh thái Bitcoin có thêm nhiều ứng dụng nội sinh, thúc đẩy sự phát triển bền vững cho hệ sinh thái Bitcoin.
3. Từ phát hành tài sản nhìn vào diễn biến và thách thức mở rộng quy mô BTC
Hệ sinh thái BTC hiện nay không thiếu giao thức phát hành tài sản, mà thiếu là hợp đồng thông minh và khả năng mở rộng, khả năng mở rộng quyết định tiềm năng phát triển và vòng đời của một hướng mở rộng quy mô BTC nào đó, phương án mở rộng Layer1 của Bitcoin có độ phức tạp cao, điều được cộng đồng chấp nhận hơn là xây dựng Layer2 mới dựa trên Layer1 Bitcoin, vừa tương thích và không ảnh hưởng đến hệ thống Bitcoin, đồng thời giải quyết vấn đề tắc nghẽn trên chuỗi.
Sau khi hoàn thành SegWit, hệ sinh thái Bitcoin dốc toàn lực phát triển theo hướng Lightning Network, sidechain và các giải pháp Layer2 khác. Dù là Lightning Network, sidechain hay giao thức RGB, sự phát triển Layer2 của Bitcoin đang diễn ra mạnh mẽ, ở đây không bàn tới chuỗi liên minh Liquid, chỉ xét từ góc độ phát hành tài sản tốt hơn, so sánh Brc-20, Stacks, Bitvm, Lightning Network, RGB, Taproot Assets về ba chiều: Turing hoàn chỉnh, phi tập trung và khả năng mở rộng đều gặp thách thức quan trọng:
-
Sidechain Stacks: Đầu tàu sidechain Stacks hiện tại có TVL trên chuỗi đạt 19,3 triệu USD, Stacks có nhiều lợi thế, đặc biệt có thể mang ứng dụng Ethereum hiện có sang trực tiếp, nhưng các giải pháp sidechain như Stacks, RSK đều đối mặt vấn đề tập trung hóa, quý 4 sắp tới sẽ đón nâng cấp Nakamoto của Stacks, sBTC như một hợp đồng thông minh sắp ra mắt.
-
BRC20: Đầu tàu hệ sinh thái inscription, BRC-20 là một script Bitcoin, không đạt Turing hoàn chỉnh, tuy nhiên có lượng người dùng lớn, giao thức đơn giản, nhưng chiếm quá nhiều không gian trên chuỗi, đồng thời an ninh vốn của BRC-20 quá tập trung, thiếu khả năng mở rộng và hạn chế do không Turing hoàn chỉnh kìm hãm phát triển xa hơn của BRC-20, hiện tại Rune, Arc-20, pipe, BRC-20Swap... đang tiếp tục giải quyết các vấn đề liên quan;
-
Lightning Network: Lightning Network là Layer2 có quy mô và ảnh hưởng lớn nhất trong hệ sinh thái Bitcoin, ngày càng nhiều công ty đang gia nhập hệ sinh thái Lightning Network, nó thực hiện thanh toán ngoài chuỗi qua kênh trạng thái đặc biệt và thanh toán cuối cùng trên chuỗi Bitcoin, nhưng Lightning Network không thể phát hành Token, chỉ phù hợp với thanh toán tần suất cao, cũng không có chức năng hợp đồng thông minh, tính Turing hoàn chỉnh kém, số lượng người dùng và tình huống sử dụng của Lightning Network vẫn còn ít, nhưng các giao thức được phát triển dựa trên Lightning Network như Taproot Assets, RGB thì có không gian tưởng tượng lớn hơn.
-
RGB: Được truyền cảm hứng từ khái niệm Seal dùng một lần (Single-use seal) và Xác minh phía khách hàng (Client-Side Validation) do Peter Todd đề xuất năm 2016, RGB mang chức năng hợp đồng thông minh vào Lightning Network, phát hành GRB v.010 vào tháng 4 năm 2023, độ phức tạp kỹ thuật khiến hệ sinh thái chưa thể triển khai, các dự án Infinitas, Bitlight Labs, Diba, Bitswap, Pandora Prime Inc... lần lượt mở ra khả năng ứng dụng RGB. CEO của Tether cũng cho biết RGB là lựa chọn tốt nhất để phát hành stablecoin trên chuỗi Bitcoin, Tether đang cân nhắc khả năng phát hành USDT thông qua RGB.
-
Taproot Assets: Cũng là giao thức xác minh tài sản phía khách hàng, phát hành phiên bản alpha mainnet Taproot Assets v0.3 vào tháng 10 năm 2023, mục tiêu mở rộng Bitcoin thành một mạng đa tài sản có thể mở rộng, nhưng việc phát hành tài sản của Taproot Assets là theo cơ chế phân phối, do dự án phân phối chứ không phải người dùng tự đúc, ứng dụng Taproot Assets phù hợp hơn với phát hành tài sản cho dự án, tổ chức, hiện nay giao thức mới Nostr Assets Protocol xây dựng trên Taproot Assets đang đưa tài sản vào giao thức xã hội Nostr.
-
BitVM: Phát hành whitepaper tháng 10 năm 2023, BitVM áp dụng tư tưởng tương tự Rollups thực hiện chương trình phức tạp ngoài chuỗi, sau đó đưa bằng chứng then chốt lên chuỗi. Cũng nhằm mang hợp đồng thông minh Turing hoàn chỉnh cho Bitcoin, nhưng BitVM đòi hỏi yêu cầu cực cao về năng lực tính toán, chỉ có khả năng thực thi lý thuyết. Khả năng mở rộng và ứng dụng thương mại cần tìm hiểu sâu hơn.
4. Các giải pháp mở rộng BTC có tích hợp phát hành tài sản + ứng dụng có tiềm năng tăng trưởng lớn
Khi cơ sở hạ tầng các hệ sinh thái Bitcoin ngày càng hoàn thiện, các tuyến đường mở rộng lần lượt giành giật thị phần, cuộc cạnh tranh giai đoạn tiếp theo của mở rộng BTC cần gấp rút giải quyết hai vấn đề cốt lõi:
-
Về góc độ phát hành tài sản: Tuyến công nghệ có phù hợp với ứng dụng thực tế? Có phi tập trung, có Turing hoàn chỉnh? Có khả năng mở rộng?
-
Về góc độ lưu thông tài sản: Tiến độ giao thức có nhận được sự áp dụng và hỗ trợ từ cơ sở hạ tầng và người dùng trong ngành?
Xét về phát hành tài sản, khoảng cách BTC hiện nay với Ethereum trong việc phát hành tài sản còn khá xa, một là thiếu dự án nổi bật, hai là quy mô người dùng cũng không bằng Ethereum, nhưng với tư cách là mạng blockchain có vốn hóa lớn nhất hiện nay, tiềm năng tăng trưởng của các Layer2 BTC có giao thức phát hành tài sản + ứng dụng trong tương lai là rất lớn.
Hiện tại Ordinals hoàn toàn mở ra khả năng phát hành tài sản trên Bitcoin, nhưng Ordinals không thể hỗ trợ tính toán trên chuỗi như Ethereum, hệ sinh thái BTC làm sao để hoàn tất thanh toán tài sản như Ethereum, từ quá trình tiến hóa công nghệ phát hành tài sản BTC, các khuôn mẫu xác minh phía khách hàng như RGB & Taproot Assets có tiềm năng kế thừa câu chuyện của inscription Ordinals trở thành một hệ sinh thái kể chuyện quan trọng mới.
Đồng thời trong tương lai của kỷ nguyên đa tài sản Bitcoin, sự bùng nổ hệ sinh thái BTC còn cần các tình huống ứng dụng đa dạng, nền tảng cho các tình huống ứng dụng đa dạng là stablecoin, trong khi đó Lightning Network là nền tảng phát hành stablecoin tốt nhất, nhưng chưa có đủ lượng stablecoin tích tụ, Taproot Assets và RGB trong tương lai có tiềm năng phát triển mạnh trong các lĩnh vực thanh toán tần suất cao, stablecoin, DeFi, NFT..., phủ sóng thêm nhiều lĩnh vực và người dùng, mở rộng tình huống ứng dụng đa dạng cho Lightning Network.
Tóm tắt
Hệ sinh thái Bitcoin hiện tại đang đón làn gió đầu tiên từ Ordinals, ngoài phát hành tài sản, hệ sinh thái Bitcoin còn cần các tình huống ứng dụng phức tạp và bền vững hơn để tiếp thêm sức mạnh, từ quá trình tiến hóa công nghệ phát hành tài sản, các khuôn mẫu xác minh phía khách hàng như RGB & Taproot Assets đang thúc đẩy sự thay đổi, ít tính toán trên chuỗi hơn, nhiều xác minh trên chuỗi hơn, thúc đẩy cách phát hành tài sản hợp lý hơn trong hệ sinh thái Bitcoin.
Nếu bạn là nhà phát triển trong lĩnh vực liên quan đến RGB & Taproot Assets, tin tưởng vào tiềm năng phổ cập của khuôn mẫu xác minh phía khách hàng, hãy liên hệ AC Capital và Infinitas, nếu có quan điểm khác biệt, rất hoan nghênh để lại bình luận thảo luận.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
AC Capital
