DAW: Khai phá thế giới trò chơi trên chuỗi với vô vàn khả năng
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
DAW: Khai phá thế giới trò chơi trên chuỗi với vô vàn khả năng
DAW và bộ sưu tập mẹ của nó là "trò chơi chuỗi đầy đủ" dự kiến sẽ trở thành thành phần quan trọng thu hút sự chú ý trong lĩnh vực blockchain trong tương lai.
Chuyên sâu báo cáo Web3I. Diễn biến phát triển của trò chơi
DAW, viết tắt của decentralized Autonomous Worlds (Thế giới Tự trị Phi tập trung), là một dạng trò chơi hoàn toàn trên chuỗi (on-chain), thuộc phân nhóm trò chơi blockchain. Đây là loại hình trò chơi mở, không có cơ chế chơi được định sẵn và vận hành hoàn toàn trên blockchain. Trước khi đi sâu vào tìm hiểu về trò chơi toàn chuỗi và DAW, chúng ta cần phân tích sơ bộ một số khía cạnh liên quan đến trò chơi, bao gồm tài sản trò chơi, logic trò chơi, trạng thái trò chơi và lưu trữ dữ liệu trò chơi.
Trò chơi Web2
Trong bài viết này, chúng tôi chia trò chơi Web2 thành hai loại: trò chơi thế giới tự trị và trò chơi không phải thế giới tự trị. Cả hai loại đều có điểm chung là mọi yếu tố liên quan đến trò chơi đều được lưu trữ trên máy chủ do công ty trò chơi kiểm soát. Bất kể là tài sản hay quy tắc chơi, tất cả đều nằm dưới sự quản lý tập trung. Trong các trò chơi kiểu này, người chơi thường thiếu quyền sở hữu thực sự đối với tài sản trong game; công ty giữ quyền kiểm soát vật phẩm ảo, nhân vật và tiến trình trò chơi, từ đó hạn chế khả năng giao dịch, bán hoặc thương mại hóa tài sản ảo của người chơi.
Tình trạng này thường dẫn đến nhiều trải nghiệm tiêu cực. Ví dụ, Vitalik Buterin – nhà sáng lập Ethereum – từng rất thất vọng khi Blizzard xóa kỹ năng yêu thích của nhân vật anh đang chơi trong World of Warcraft, khiến anh quyết định rời khỏi trò chơi. Gần đây hơn, việc Blizzard đóng cửa máy chủ tại Trung Quốc cũng để lại những trải nghiệm khó chịu cho người chơi nước này.
Trò chơi Web2 không phải thế giới tự trị
Như hình minh họa trên, bài viết phân loại các trò chơi mạng trực tuyến hiện nay thành bốn nhóm. Các trò chơi Web2 không phải thế giới tự trị bao gồm Vương Giả Vinh Diệu, Liên Minh Huyền Thoại và Vĩnh Kiếp Vô Gian. Những trò chơi này thường đặt ra mục tiêu cụ thể bên trong như “điểm xếp hạng”, như minh họa ở hình trên. Mức độ phi tập trung và tính tự trị của chúng tương đối thấp. So với trò chơi thế giới tự trị, loại hình này thường có mức độ sáng tạo của người chơi thấp hơn và độ mở cũng ít hơn.
Trò chơi Web2 thế giới tự trị (CAW)
Ngoài những trò chơi không phải thế giới tự trị đã nêu, Web2 còn có một nhóm trò chơi thuộc loại thế giới tự trị, như hình minh họa. Loại trò chơi này mang tính tự trị cao, nhưng mức độ phi tập trung vẫn rất thấp.
Minecraft là ví dụ điển hình. Đây là một trò chơi chú trọng vào việc khám phá, tương tác và thay đổi một thế giới động được tạo ngẫu nhiên bằng các khối vuông.
Ngoài các khối vuông, môi trường còn bao gồm động vật, thực vật và các vật phẩm khác. Nội dung trò chơi bao gồm thu thập khoáng sản, chiến đấu với sinh vật thù địch và thu thập tài nguyên để tổng hợp thành các khối và công cụ mới. Chế độ mở cho phép người chơi xây dựng kiến trúc và tác phẩm nghệ thuật trên bản đồ đơn hay máy chủ đa người chơi.
Trong Minecraft, người chơi không bị ràng buộc bởi mục tiêu cuối cùng nào, khuyến khích sáng tạo tự do và tạo ra nhiều cách chơi mới. Người chơi không chỉ xây nhà, nuôi thú mà còn có thể thực hiện các hoạt động nâng cao — ví dụ, một streamer dùng hàng loạt TNT tạo hiệu ứng nổ hoành tráng; một người chơi khác thậm chí xây dựng thành công một chiếc máy tính điều khiển được trong game, bên trong còn có cả một mini-game nhỏ.
Có rất nhiều ví dụ tuyệt vời như vậy trong Minecraft, thật đáng kinh ngạc.
Ngoài "chế độ sáng tạo" đã đề cập, Minecraft còn có nhiều chế độ chơi khác: "chế độ sống sót", nơi người chơi phải thu thập tài nguyên, xây nơi trú ẩn, chế tạo công cụ và vũ khí, chiến đấu với sinh vật thù địch, duy trì sức khỏe và trạng thái đói; "chế độ phiêu lưu", nơi người chơi khám phá bản đồ do chính họ hoặc người khác tạo, thường bị giới hạn một số thao tác sáng tạo, buộc người chơi tuân theo quy tắc nhất định; "chế độ chơi mạng", nơi người chơi có thể kết nối qua mạng LAN hoặc Internet để cùng nhau xây dựng, đấu PvP hoặc phiêu lưu theo nhóm.
Đáng chú ý, người chơi có thể cài đặt các mod (mở rộng) do bên thứ ba phát triển để thay đổi lối chơi, thêm nội dung và chức năng mới, làm tăng tính đa dạng.
Và đây chỉ là một phần nhỏ trong số các cách chơi của Minecraft. Với độ tự do và khả năng mở rộng cao, người chơi có thể dựa vào sở thích và trí sáng tạo để phát triển vô số phong cách chơi độc đáo.
Trò chơi Web3
GameFi thời kỳ đầu
Như đã nói, trò chơi Web2 gặp vấn đề tập trung, vì vậy trong lĩnh vực GameFi (trò chơi blockchain), người ta bắt đầu nghiên cứu xem liệu công nghệ blockchain có thể cải thiện cơ chế chơi và vòng tuần hoàn kinh tế hay không.
Tài sản lên chuỗi
Do đó, GameFi ra đời — các trò chơi blockchain cho phép người chơi kiếm tiền thưởng thông qua việc chơi (play-to-earn). Người chơi thường nhận phần thưởng là tiền mã hóa và token không thể thay thế (NFT) bằng cách hoàn thành nhiệm vụ, đấu với người chơi khác hoặc lên cấp. Như hình minh họa, so với hai loại trò chơi Web2, GameFi có mức độ phi tập trung cao hơn, nhưng vẫn thiếu tính tự trị và mức độ phi tập trung chưa đủ sâu.
Sau khi GameFi xuất hiện, các dự án nổi bật như Axie và Stepn lần lượt ra đời, đưa tài sản trò chơi lên chuỗi dưới dạng NFT, tạo nên hệ thống kinh tế mở và thanh khoản. Cách làm này vừa trao thuộc tính tài chính cho tài sản trong game, vừa đảm bảo tính duy nhất và bất biến.
Mức độ phi tập trung chưa đủ
Tuy nhiên, dù tài sản đã lên chuỗi, logic và cơ chế chơi cốt lõi vẫn nằm ngoài chuỗi, dẫn đến tình trạng tập trung nhất định. Trong GameFi thời kỳ đầu, nhà phát triển vẫn có quá nhiều quyền lực, giống như ở Web2, có thể tùy ý thay đổi thuộc tính tài sản, luật chơi hay giá trị tài sản. Ví dụ, trong Stepn (một trò chơi "chạy để kiếm tiền"), nhà phát triển có thể điều chỉnh giá trị tài sản trong game — một đôi giày chạy ban đầu kiếm được 100 USD/ngày có thể bị giảm xuống còn 50 USD sau khi thay đổi thuộc tính. Do đó, GameFi giai đoạn đầu vẫn tồn tại vấn đề tập trung.
Mô hình kinh tế không hợp lý
Hơn nữa, về bản chất, hầu hết GameFi thời kỳ đầu đều là trò chơi "người tới sau trả tiền" — người chơi gia nhập sớm nhận được rất nhiều Token, nhưng những Token này thực chất không có giá trị.
Trong GameFi đầu kỳ, người chơi thường phải mua NFT để tham gia và nhận phần thưởng là token trong game. Tuy nhiên, đội ngũ phát triển chủ yếu thu lợi bằng cách ép người chơi mua NFT, trong khi lượng token phát hành không giới hạn, dẫn đến suy giảm giá trị token, buộc phải phụ thuộc vào dòng người chơi mới tiếp tục mua NFT để duy trì giá.
Khi doanh thu từ người chơi mới mua NFT thấp hơn chi phí đội ngũ dùng để mua lại token, họ sẽ không thể ổn định giá, khiến giá token sụt giảm. Sau đó, người chơi cũ bắt đầu bán tháo, gây hoảng loạn, càng khiến nhiều người bán tống bán tháo, tạo thành vòng luẩn quẩn.
Trò chơi Web3 thế giới tự trị (DAW)
Vì vậy, người ta bắt đầu đặt câu hỏi: nếu tài sản có thể đưa lên chuỗi, liệu các yếu tố khác như logic trò chơi và lưu trữ dữ liệu cũng có thể chuyển toàn bộ lên blockchain? Từ đó, khái niệm "trò chơi toàn chuỗi" ra đời — trò chơi không chỉ lưu tài sản trên blockchain mà mọi yếu tố liên quan đều được lưu trên mạng lưới blockchain, nhằm đảm bảo tính phi tập trung và vận hành hoàn toàn trên chuỗi.
DAW, chủ đề chính của bài viết, là một dạng trò chơi toàn chuỗi, nhưng ý nghĩa của nó còn lớn hơn thế. DAW là một "trò chơi vô hạn", không đặt nhiệm vụ hay mục tiêu cụ thể, cũng không có đối thủ được định sẵn. Nó chỉ thiết lập những quy tắc cơ bản nhất, lấy "hiện thực vật lý kỹ thuật số" làm nền tảng và điều kiện ràng buộc. Qua việc cung cấp giao diện lập trình có thể truy cập công khai, DAW cho phép người chơi tự do sáng tạo, tăng cường và mở rộng trải nghiệm chơi game trong ranh giới của hiện thực kỹ thuật số này, đồng thời mở rộng cốt truyện.
Ghi chú: "Hiện thực vật lý kỹ thuật số" là hệ thống luật lệ cơ bản tồn tại trong thế giới tính toán. Mỗi thế giới có một bộ luật riêng chi phối mọi sự kiện diễn ra bên trong. Những định luật này chính là "vật lý học" của thế giới đó. Lưu ý rằng, "vật lý học" ở đây không ám chỉ hẹp hòi các định luật vật lý trong thế giới nguyên tử của con người, mà là hệ thống luật lệ cơ bản tồn tại trong bất kỳ "thế giới" nào.
Là một phân nhóm của trò chơi toàn chuỗi, DAW không chỉ lưu trữ tài sản, logic, cách chơi và mọi yếu tố liên quan trên blockchain mà còn có thêm nhiều đặc điểm và cơ chế chơi mới, trao quyền tự trị mạnh mẽ hơn cho người chơi và nâng cao tính giải trí. Như hình minh họa, xét về tính tự trị và mức độ phi tập trung, DAW vượt xa ba loại trò chơi còn lại.
Vậy DAW có điểm gì nổi bật?
Phi tập trung hoàn toàn:
Là một dạng trò chơi toàn chuỗi, DAW miễn nhiễm với rủi ro "sập tiệm" của công ty vận hành. Ngay cả khi công ty ngừng hoạt động, người chơi vẫn có thể tiếp tục chơi.
Ngược lại, các trò chơi tập trung như Minecraft sẽ gây thiệt hại lớn cho người chơi nếu công ty tuyên bố ngừng vận hành hoặc đóng máy chủ vì lý do nào đó.
Hơn nữa, khác với GameFi thời kỳ đầu chỉ đưa tài sản lên chuỗi, DAW lưu trữ mọi yếu tố liên quan đến trò chơi trên blockchain, do đó an toàn hơn và quyền sở hữu của người chơi cũng mạnh mẽ hơn.
Tính tự trị cao hơn:
Trong DAW, quyền tự chủ của người chơi được nhấn mạnh mạnh mẽ. Ngoài việc kế thừa đặc điểm "thế giới tự trị" từ CAW, DAW còn cho phép người chơi phát triển plugin để người khác sử dụng, ví dụ như tạo một trung tâm thương mại ảo để giao dịch. Ngoài ra, người chơi DAW có thể thực hiện nhiều hoạt động khó thực hiện trong CAW, như ví dụ trước — thành lập một "chính phủ thế giới" và tự xây dựng luật lệ.
Động lực kinh tế:
Là trò chơi trên blockchain, DAW có thể phát hành token và NFT. Người chơi có thể nhận được động lực kinh tế, ví dụ như nhận tài sản thông qua airdrop. Ngoài ra, có thể thiết lập các mục tiêu thưởng để khuyến khích người chơi tham gia các hoạt động khác nhau.
Ví dụ, với OP Craft (sẽ giới thiệu sau), trò chơi có thể khuyến khích người chơi tự tạo mini-game trong game, sau đó nộp đơn xin tài trợ từ quỹ chính thức của OP Craft để thu hút người chơi tham gia. Khi người chơi hoàn thành thử thách, phần thưởng tương ứng sẽ được trao. Cơ chế này không chỉ thúc đẩy sáng tạo và sự tham gia mà còn thúc đẩy cộng tác và phát triển cộng đồng — có lẽ đây mới là mô hình thực sự đạt được "play-to-earn".
Tính tổ hợp cao:
Là trò chơi toàn chuỗi, DAW có tính tổ hợp mạnh mẽ. Về mặt lý thuyết, tài sản giữa các trò chơi toàn chuỗi có thể tương tác, từ đó xây dựng metaverse. Hãy tưởng tượng một cách táo bạo: tàu vũ trụ của người chơi trong Dark Forest có thể được sử dụng trong OP Craft, và trong OP Craft, người chơi khác có thể nhìn thấy người đó lái chiếc tàu đó.
Ghi chú: Dark Forest là một trò chơi RTS phi tập trung xây dựng trên Ethereum, lấy cảm hứng từ tiểu thuyết "Rừng Đen Tối" trong bộ ba Tam Thể của Lưu Tư Hân, là một trò chơi chinh phục vũ trụ MMO, nơi người chơi khám phá và chinh phục các hành tinh trong một vũ trụ vô hạn, được tạo ngẫu nhiên và mã hóa.
Dù hiện tại chưa có dự án nào thực hiện được hoàn toàn ý tưởng trên, nhưng về mặt khái niệm, điều này là khả thi. Ngày càng có nhiều dự án nỗ lực biến nó thành hiện thực. Khi hệ sinh thái ngày càng lớn mạnh và sự hợp tác giữa các dự án tăng lên, có lẽ trong tương lai gần, những ý tưởng này sẽ thành hiện thực.
Ngoài ra, với tư cách là GameFi, DAW có thể phát hành token, có thể kết hợp với DeFi. Người chơi có thể stake token vào các pool, thậm chí có thể stake cặp giao dịch tạo thành vào các dự án DeFi khác để nhận lợi nhuận kép. Những trò chơi "lồng ghép" DeFi kiểu này góp phần tăng thêm sức hấp dẫn cho DAW.
II. Cách thức triển khai DAW
Phần trên đã nói về lợi thế cạnh tranh cốt lõi của DAW so với các loại trò chơi khác, vậy DAW thực sự được triển khai như thế nào?
Việc phi tập trung chuyển quyền kiểm soát trò chơi từ nhà phát triển truyền thống sang người chơi — thực thể sáng tạo. Tính tổ hợp phá vỡ bức tường vườn đóng kín lâu nay, và mang lại quyền sở hữu thực sự cho người chơi.
Tuy nhiên, trong GameFi thời kỳ đầu, chúng ta chưa thấy được tính phi tập trung và tổ hợp thực sự như Web3 tuyên bố — người chơi thiếu tính tự chủ và cảm giác tham gia vào cơ chế và nội dung trò chơi, các dự án trò chơi khác nhau cũng không thực sự chia sẻ trạng thái blockchain.
Vấn đề cốt lõi
Để thực sự triển khai DAW, cần giải quyết vài vấn đề cốt lõi của trò chơi trên chuỗi:
1. Thiếu khung phát triển trò chơi: Các đội phát triển thường tự xây dựng từ đầu, dẫn đến hiệu quả thấp và bỏ lỡ cơ hội tận dụng tri thức hệ thống chung để giải quyết vấn đề và tối ưu hóa giải pháp.
2. Thiếu khả năng tái sử dụng mã: Với nhiều trò chơi blockchain đang phát triển, chỉ một phần nhỏ mã nguồn có thể tái sử dụng để tạo trò chơi khác. Sự thiếu rõ ràng trong phân lớp và thành phần giữa các trò chơi khác nhau hạn chế tiềm năng xây dựng thế hệ trò chơi tiếp theo dựa trên kho mã tương tự.
3. Thiếu tính tổ hợp dữ liệu: Làm sao để giải quyết vấn đề chia sẻ trạng thái blockchain giữa các trò chơi blockchain, và làm sao để hiệu quả sử dụng dữ liệu từ trò chơi A và B để xây dựng lẫn nhau, vẫn là thách thức chưa giải quyết.
Do đó, để xây dựng một DAW thực thụ, cần bắt đầu từ tầng thấp hơn, giải quyết vấn đề sâu hơn "làm sao xây dựng một trò chơi": làm sao tìm ra một khung phát triển hoặc công cụ trò chơi phổ quát và phù hợp hơn với blockchain.
Công cụ trò chơi là gì
Công cụ trò chơi thực chất là một bộ thư viện mã và công cụ được đóng gói theo mô-đun. Nhà phát triển có thể gọi các giao diện của công cụ để xử lý đồ họa, mô phỏng vật lý, truyền thông mạng... mà không cần dấn thân vào lập trình cấp thấp. Điều này tiết kiệm thời gian, giúp họ tập trung vào thiết kế và sáng tạo nội dung. Trong ngành công nghiệp thương mại, các công cụ phổ biến nhất là Unity và Unreal.
Hiện nay, nhiều trò chơi Web2 và cả một số trò chơi "yếu trên chuỗi" vẫn dùng Unreal hoặc Unity. Nhưng khi trò chơi toàn chuỗi ngày càng phát triển, một số studio Web3 đang phát triển công cụ riêng để lập trình logic và nội dung tương tác phi tập trung phức tạp.
Dù về khái niệm, công cụ trò chơi trên chuỗi không khác nhiều so với công cụ truyền thống — đều nhằm đơn giản hóa quá trình phát triển — nhưng trong thực tế, do trạng thái trò chơi toàn chuỗi được lưu trên blockchain, cách đóng gói công cụ có sự khác biệt căn bản. Công cụ trên chuỗi tập trung vào đồng bộ trạng thái, an ninh trò chơi, tối ưu phí gas, và đảm bảo tối đa tính tổ hợp và tương tác. Nhờ đó, nhà phát triển có thể tập trung vào trò chơi, giảm lo lắng về tương thích blockchain và chi phí học ngôn ngữ Solidity.
Các công cụ trò chơi toàn chuỗi — lấy MUD làm ví dụ
Hiện nay, có khoảng bốn công cụ trò chơi toàn chuỗi chính: MUD, Dojo Engine, World Engine và Keystone. Trong đó, MUD và Dojo Engine được chú ý nhiều hơn. Bài viết sẽ tập trung vào MUD — công cụ trò chơi toàn chuỗi đầu tiên.
MUD là người tiên phong trong lĩnh vực công cụ trò chơi toàn chuỗi, là một khung phát triển ứng dụng tương thích EVM. Được xây dựng chủ yếu trên khung ECS, MUD tập trung giải quyết ba vấn đề cốt lõi trong phát triển trò chơi toàn chuỗi: đồng bộ trạng thái giữa hợp đồng và client, cập nhật nội dung liên tục, và khả năng tương tác với các hợp đồng khác. Thông qua một bộ thư viện và công cụ, MUD giúp nhà phát triển dễ dàng xây dựng dApp, đặc biệt phù hợp với các ứng dụng phức tạp như trò chơi. Về lý thuyết, MUD có thể dùng để phát triển mọi ứng dụng, nhưng các đặc tính riêng biệt khiến nó đặc biệt phù hợp làm công cụ trò chơi trên chuỗi.
Đội ngũ phát triển
Đội phát triển đứng sau MUD là Lattice, một dự án con của 0xPARC và cũng là một phần quan trọng. 0xPARC ban đầu được thành lập bởi đội ngũ Dark Forest — trò chơi toàn chuỗi tiên phong — cùng một số dự án khác.
Đáng chú ý, chính 0xPARC là nơi đề xuất khái niệm "thế giới tự trị". Từ giữa tháng 9 đến giữa tháng 12 năm 2022, 0xPARC tổ chức một sự kiện ngoại tuyến mang tên "Residency Thế giới Tự trị", với sự tham gia của Lattice, Dark Forest, DFDAO, CAPSULE và Moving Castle. Mục đích là tập hợp các đội ngũ đang xây dựng hoặc quan tâm đến thế giới tự trị, trò chơi trên chuỗi và công nghệ liên quan tại một địa điểm chung để thúc đẩy hợp tác, trao đổi ý tưởng, học hỏi, phản hồi và định hình lĩnh vực mới nổi này.
Trong sự kiện, 0xPARC hỗ trợ tài chính cho người tham gia được chọn, cụ thể: hoàn trả 600 bảng Anh / 720 USD mỗi tháng cho chi phí đi lại và 1.500 bảng Anh / 1.800 USD cho chỗ ở. Ngoài ra, 0xPARC còn cấp thêm trợ cấp đặc biệt tùy theo phạm vi dự án, đội ngũ và mức độ cam kết.
Ngoài ra, như hình minh họa, gần đây 0xPARC đã ra mắt Mạng lưới Thế giới Tự trị (Autonomous Worlds Network). Theo thông tin chính thức, mạng lưới này tập trung vào các lĩnh vực sau:
1. Nghiên cứu và phát triển: Hỗ trợ phương pháp thử nghiệm và dự án, phá vỡ giới hạn của thế giới tự trị trong và ngoài blockchain.
2. Công cụ và hạ tầng mã nguồn mở: Thế giới mới cần công cụ và hạ tầng mới, khuyến khích phát triển theo giá trị hệ sinh thái mở.
3. Giáo dục và phát triển hệ sinh thái: Hỗ trợ hệ sinh thái sáng tạo gồm nhà phát triển, kỹ thuật viên, nghệ sĩ, nhà văn và nhà thiết kế, đóng góp vào định nghĩa và phát triển thế giới tự trị.
ECS (Khung Thực thể - Thành phần - Hệ thống)
ECS là một khung cổ điển trong ngành trò chơi truyền thống, là một lớp xây dựng trên công cụ phổ quát, dùng để giải quyết mối quan hệ, tương tác và cập nhật thao tác giữa các đối tượng trò chơi.
So với các mô hình kiến trúc phần mềm khác, ECS có nhiều lợi thế. Nó rất hiệu quả vì chỉ tải dữ liệu cần thiết cho cảnh hiện tại. Nó cũng rất linh hoạt, cho phép nhà phát triển dễ dàng tạo đối tượng và hệ thống trò chơi mới.
Dưới đây là một số lợi ích khi dùng ECS trong phát triển trò chơi:
1. Hiệu quả: ECS cực kỳ hiệu quả về sử dụng bộ nhớ và CPU nhờ chỉ tải dữ liệu cần thiết cho cảnh hiện tại.
2. Linh hoạt: ECS rất linh hoạt trong việc tạo và sửa đổi đối tượng trò chơi. Vì thực thể không chứa dữ liệu hay hành vi, mà được định nghĩa qua các thành phần gắn vào. Điều này giúp nhà phát triển dễ dàng tạo đối tượng và hệ thống mới.
3. Khả năng mở rộng: ECS rất tốt cho trò chơi lớn vì không phụ thuộc vào cấu trúc dữ liệu tập trung. Thực thể và thành phần được lưu trữ phân tán, cho phép tạo trò chơi với hàng triệu, thậm chí hàng tỷ thực thể.
Vấn đề của OOP
Trước khi ECS trở nên phổ biến, ngành trò chơi thường dùng lập trình hướng đối tượng (OOP) để xử lý dữ liệu. Phương pháp này lồng các đối tượng trò chơi vào cấu trúc lớp (class), kế thừa thuộc tính và chức năng để xây dựng khung dữ liệu.
Cách này có vài vấn đề rõ ràng:
1. Mối quan hệ kế thừa: Mối quan hệ giữa các đối tượng trò chơi thường phải định nghĩa từ đầu (gần như không thực tế), nếu xuất hiện loại đối tượng mới cần dùng chức năng của nhiều lớp cũ, việc kế thừa sẽ phức tạp và khó thực hiện.
2. Vấn đề bảo trì: Khi nội dung trò chơi tăng, số lượng lớp tăng dần, khiến công việc bảo trì trở nên nặng nề.
3. Nút cổ chai hiệu suất: Công cụ trò chơi có nhiều module, nhưng nhiều module không liên quan trực tiếp. Ví dụ, module render và module kết nối mạng không liên quan nhiều. Nhưng khi mọi thuộc tính nhét vào một đối tượng, hiệu suất chắc chắn bị ảnh hưởng.
Giải pháp của ECS
Ghi chú: Tiểu mục này tham khảo từ Trò chơi toàn chuỗi #3: Công cụ và hệ sinh thái - Mud & Dojo
MUD dùng khung ECS, từ bỏ đường OOP, chia nhỏ mọi thuộc tính thành các thành phần riêng biệt, như máu, vị trí, thuộc tính nguyên tố...
Trong ECS, thực thể (Entity) chỉ là một chuỗi định danh dữ liệu, dùng để xác định duy nhất tập hợp các thành phần. Do đó, "người chơi" là một tập hợp thành phần như {"HP", "MP"...}. Cần nhấn mạnh rằng, cả thực thể và thành phần đều không chứa logic tính toán — mọi phép toán do hệ thống (System) xử lý. Ví dụ, hệ thống di chuyển xử lý việc di chuyển thực thể, hệ thống sát thương xử lý tính toán giá trị chiến đấu...
Để hiểu rõ hơn, hãy dùng ví dụ trong bài viết của Boreal Games. Giả sử ta phát triển một trò chơi cực kỳ đơn giản gồm đá, cây, kẻ thù và người chơi. Cách triển khai OOP truyền thống như sau:
Còn cách triển khai dùng ECS:
Do đó, có thể thấy rõ ECS là một hệ thống quản lý dữ liệu mô-đun hóa cao. Thiết kế này với khái niệm "thực thể" thay đổi hoàn toàn cách thiết kế trò chơi — không cần nhà thiết kế luôn phụ thuộc vào lập trình viên để sửa logic. Hơn nữa, mối quan hệ giữa các thực thể cũng dễ điều chỉnh sau này.
Không gian vô chủ
Một đặc điểm nổi bật của MUD là ai cũng có thể tạo không gian mới không có chủ sở hữu cho trạng thái và logic. Người tạo thành phần có thể hợp tác liền mạch trên khung này, truy vấn dữ liệu hiệu quả từ hợp đồng World trung tâm mà không cần đồng bộ toàn nút blockchain. Ngoài ra, khả năng tương tác vốn có của MUD cho phép các thế giới khác nhau tương tác, mở đường cho những khả năng thú vị và không cần giấy phép.
Thành phần cốt lõi
Khi hệ sinh thái Web3 trưởng thành, các phương pháp mới để xây dựng ứng dụng và đạt khả năng mở rộng sẽ xuất hiện. Trong khi nhiều phát triển hấp dẫn tập trung vào công nghệ ZK (tri thức không) và blockchain mô-đun/DA (khả năng dữ liệu), MUD cung cấp một lựa chọn hấp dẫn.
Với nhà phát triển quan tâm đến MUD, khung này cung cấp nhiều thành phần cốt lõi: Store (kho), World (thế giới), Foundry (lò rèn) và MODE.
Trong đó, Store hoạt động như cơ sở dữ liệu trên chuỗi, được tối ưu cho hiệu quả gas và lấy cảm hứng từ SQLite. Nó cung cấp khả năng lưu trữ và truy xuất dữ liệu qua bảng, cột và hàng, là giải pháp thay thế tự quản lý tốt hơn cơ chế lưu trữ Solidity truyền thống. Qua Store, nhà phát triển có thể định nghĩa cấu trúc dữ liệu tùy chỉnh (ví dụ AllowanceTable) và tương tác dữ liệu qua thao tác đặt và lấy.
Mặt khác, World đóng vai trò hạt nhân điểm vào, cung cấp kiểm soát truy cập chuẩn hóa, nâng cấp và chức năng module. Nó đóng vai trò trung gian giữa hợp đồng và lưu trữ, đảm bảo truy cập dữ liệu an toàn và kiểm soát. Bản thân hệ thống là hợp đồng vô trạng thái, đại diện cho logic thực thi toàn bộ thế giới và tương tác đọc/ghi dữ liệu với lưu trữ. Qua việc dùng quyền tùy chỉnh để phân chia logic giữa các hợp đồng, MUD thúc đẩy mô-đun hóa và khả năng nâng cấp.
Ngoài Store và World, MUD còn cung cấp công cụ phát triển siêu nhanh dựa trên Foundry (lưu trữ dữ liệu client phản ánh trạng thái trên chuỗi) và MODE (cơ sở dữ liệu Postgres ánh xạ một-một với trạng thái trên chuỗi). MODE cho phép nhà phát triển dùng SQL truy vấn trạng thái trên chuỗi và cung cấp các view vật chất hiệu quả để đồng bộ dữ liệu thời gian thực với ứng dụng client.
Bằng cách tận dụng đầy đủ Store và World của MUD, nhà phát triển có thể dễ dàng tạo ứng dụng trên chuỗi mà không cần indexer hay subgraph bổ sung. Dữ liệu trên chuỗi trở nên tự quản lý, mọi thay đổi được lan truyền qua sự kiện chuẩn. MODE đóng vai trò then chốt trong việc đồng bộ trạng thái trên chuỗi với ứng dụng client thời gian thực, loại bỏ nhu cầu polling phức tạp hoặc đăng ký subgraph. Điều này đơn giản hóa quy trình phát triển và nâng cao hiệu quả tổng thể của ứng dụng trên chuỗi.
Với MUD, nhà phát triển có thể tận dụng sức mạnh của Ethereum và các chuỗi tương thích EVM để xây dựng ứng dụng và trò chơi phức tạp. Khung này cung cấp nền tảng vững chắc để tạo thế giới phi tập trung, tương tác mạnh mẽ và không cần quản lý trung ương. Nhà phát triển có thể tự do thiết kế và triển khai thành phần và hệ thống riêng, biến nó thành một nền tảng linh hoạt và mở rộng.
Ứng dụng tiềm năng của MUD rất đa dạng. Nó có thể dùng để xây dựng trò chơi phi tập trung, thế giới ảo, ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi), nền tảng xã hội... Kiến trúc mô-đun và tương thích với nhiều chuỗi khiến nó phù hợp với nhiều nhu cầu và môi trường dự án khác nhau.
Tóm lại, một trong những lợi thế chính của MUD là giải quyết thách thức về khả năng mở rộng. Bằng cách tận dụng các giải pháp lưu trữ ngoài chuỗi như MODE và cơ chế đồng bộ dữ liệu hiệu quả, MUD cho phép nhà phát triển tạo ứng dụng hiệu suất cao mà không ảnh hưởng đến an ninh trên chuỗi. Khả năng mở rộng này cực kỳ quan trọng để xây dựng ứng dụng xử lý lượng lớn người dùng và giao dịch.
III. Những trò chơi DAW nào
Hệ sinh thái MUD
OP Craft: Trò chơi DAW tiêu biểu nhất
Ghi chú: Tiểu mục này tham khảo từ bài viết chính thức OP Craft
OPcraft là một trò chơi Minecraft 3D toàn chuỗi do đội Lattice của Dark Forest tạo ra vào tháng 10 năm 2022, cũng là trò chơi thể hiện rõ nhất đặc điểm của DAW hiện nay.
Trong OPCraft, một bộ quy tắc đơn giản được thiết lập. Người chơi chỉ có thể thực hiện bốn thao tác trong trò chơi: phá khối, tổng hợp khối, đặt khối và nhận quyền một khu đất 16x16 (trở thành người质押 kim cương cao nhất trong khu vực). Ngoài ra, người chơi có thể dùng hệ thống plugin mở do chính thức cung cấp để tùy chỉnh giao diện, triển khai thành phần và hệ thống tùy chỉnh.
Tuy nhiên, điều bất ngờ là trong hai tuần đầu ra mắt, trò chơi với quy tắc đơn giản này vượt quá kỳ vọng của nhà phát triển. Không chỉ thành công về dữ liệu — thu hút hơn 1.500 người chơi và hơn 3,5 triệu bản ghi trên chuỗi — mà còn kích hoạt nhiều hành vi do người dùng tạo ra như nghệ thuật pixel, plugin tự làm, các hoạt động cạnh tranh, đấu trí, quản trị nhóm tự phát, thậm chí cả hành vi người chơi ác ý và thân thiện.
Giải phóng sức sáng tạo của nghệ sĩ, kiến trúc sư, lập trình viên
OPCraft giải phóng thiên tài sáng tạo của nghệ sĩ và kiến trúc sư. Từ những ngôi nhà gỗ và tháp đơn giản ban đầu, đến sau đó là những công trình nghệ thuật tuyệt đẹp như Mario và Hoa Lửa, hay tượng Phượng Hoàng khổng lồ trải dài hàng trăm khối, thật đáng kinh ngạc.
Mặt khác, kỹ sư và "nhà khoa học" có thể dùng khả năng lập trình như vũ khí, khám phá giới hạn khác của thế giới OPCraft. Nhờ hệ thống plugin World1 dễ dùng và không cần giấy phép cùng "hệ thống thành phần", người chơi bắt đầu phát huy trí tuệ, khám phá tiềm năng công nghệ. Ví dụ, có người phát hành plugin tự động thu thập vật liệu, không cần quan tâm tọa độ địa lý. Có người tạo mũi khoan tự động đào kim cương, hay công cụ chat để trao đổi văn bản...
Đào hố và lấp hố
Không biết do nghịch ngợm, thú vui ác ý hay hành vi đấu trí nhóm, một số người chơi trong OPcraft bắt đầu đào những cái hố sâu khủng khiếp, khiến nhiều người chơi thiếu cảnh giác rơi vào bẫy.
Tuy nhiên, sự việc xấu này có bước ngoặt: khi có người rơi vào hố, một số người chơi triển khai kế hoạch cứu hộ, bằng cách lấp hố hoặc đặt cầu thang trực tiếp trong hố để giải cứu nạn nhân. Thậm chí có người phát triển plugin dịch chuyển tránh hố.
Một người chơi rơi vào hố kêu cứu trên Discord
Tiến hóa: Công cụ và năng suất tăng
Ban đầu trong OPCraft, người chơi chỉ thực hiện thao tác cơ bản: hái hoa, chặt cây, khai thác quặng, đào hang, xây nhà gỗ đơn sơ và tháp rộng một khối. Họ cũng tạo ra một số vật thể kỹ thuật số thô sơ, hình dạng khó nhận biết.
Theo thời gian, người chơi ngày càng hiểu sâu thế giới ảo này, nắm được kỹ năng chế tạo vật phẩm phức tạp hơn như kính, len nhuộm màu, gạch. Những vật liệu phức tạp này sau đó được dùng để tạo tác phẩm và công trình lớn, phức tạp hơn, thể hiện rõ tính tổ hợp.
Như hình minh họa, người chơi dùng khối len màu tạo nghệ thuật pixel khổng lồ như cờ Vương quốc Anh (Union Jack), gấu trúc, thậm chí trưng bày dự án NFT riêng. Một số người dùng vật liệu tổng hợp như cát, đá, gỗ, bedrock để xây kim tự tháp bay hoành tráng. Có cả một hành tinh chủ đề không gian khổng lồ, tôn vinh Dark Forest, do một game thủ tạo bằng 6.360 khối bedrock.
Ví dụ về công trình người chơi xây
Cộng hòa SupremeLeaderOP
Một chuyện thú vị xảy ra trong OP Craft: vào ngày 29 tháng 10, hai ngày trước khi kết thúc bản thử nghiệm, một người chơi tên SupremeLeaderOP tuyên bố thành lập chính phủ thế giới trên Discord và Twitter.
Người chơi này đào được lượng lớn kim cương (theo thông tin chính thức là 135.200 viên), dùng kim cương nhận quyền nhiều khu đất trong trò chơi (khu đất được nhận quyền thì người chơi khác không thể xây hoặc canh tác nếu không được cho phép).
Anh ta tuyên bố trực tiếp trong trò chơi về việc thành lập chính phủ thế giới và dùng plugin apro-comrade để người chơi khác tuyên thệ trung thành với Cộng hòa và trở thành công dân chính phủ thế giới. Khi trở thành công dân, họ phải từ bỏ mọi tài sản cá nhân (kho đồ người chơi), nhưng sau đó có thể dùng kho bạc chính phủ. Khi đã là công dân, họ có thể dùng hợp đồng thông minh do Lãnh đạo Tối cao triển khai để khai thác vật liệu cho kho bạc chính phủ và dùng vật liệu kho bạc để xây trên đất do chính phủ sở hữu.
Cộng hòa Chính phủ Thế giới thậm chí xây dựng hệ thống "tín dụng xã hội" để ngăn công dân tham lam lấy từ kho nhiều hơn đóng góp. Công dân tín dụng không đạt chuẩn chỉ có thể tiếp tục dùng kho bạc sau khi "s
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Everest Ventures Group (EVG)
