
Xây dựng tài chính tương lai: Phân tích sơ lược triển vọng và cơ hội của NoFi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow

Xây dựng tài chính tương lai: Phân tích sơ lược triển vọng và cơ hội của NoFi
NoFi là cầu nối trong lĩnh vực tiền mã hóa, giúp vượt qua khoảng cách đến đa số người dùng giai đoạn ban đầu.
Tác giả: Ben Basche
Dịch: Block unicorn

Mặc dù tài chính phi tập trung (DeFi), token không đồng nhất (NFT) và metaverse tạo nên nền tảng cho một Internet gốc mã hóa mới đầy hứa hẹn, nhưng crypto/Web3 như một khái niệm tồn tại lâu dài (chưa nói đến một mô hình công nghệ mới) sẽ không thể duy trì nếu nó không đáp ứng nhu cầu của đại đa số người dùng bình thường và thoát khỏi vòng khép kín của thị trường ngách. May mắn thay, đối với những ai đã từng giới thiệu về viễn cảnh lý tưởng tài chính mã hóa trong các bữa tiệc Lễ Tạ Ơn, sau nhiều năm chỉ được gọi là "tương lai của tài chính", dường như cuối cùng mã hóa cũng bắt đầu xuất hiện một loạt ứng dụng tiêu dùng hàng ngày dựa trên công nghệ blockchain. Đợt bùng nổ này của các ứng dụng Tài chính Không Quản Lý (NoFi) đang dẫn đường cho sự chấp nhận đại trà của crypto trong thị trường đại chúng. Nếu không có những đổi mới về thanh toán, mở rộng quy mô, hợp đồng thông minh, cơ sở hạ tầng ví và giao thức DeFi, các ứng dụng NoFi không thể xây dựng trên đợt áp dụng mã hóa mang tính đầu cơ trước đó. Dù hiện nay mỗi tháng có từ 5 đến 10 triệu người giao dịch trên blockchain, thì thị trường tài chính phổ quát vẫn có hàng tỷ người, nghĩa là còn một thị trường tiềm năng khổng lồ đang chờ đợi NoFi khai thác.
Phát triển đồng bộ
Trong giai đoạn đầu áp dụng mô hình công nghệ mới, ta thường thấy sự phát triển đồng thời xung quanh những ý tưởng và lĩnh vực vấn đề tương tự, đôi khi với các giải pháp và giả định hơi khác biệt. Tôi từng nhấn mạnh điều này trong một bài blog về ngăn xếp trải nghiệm ví, nơi ngăn xếp đại diện cho sự hội tụ của hệ sinh thái middleware B2B trong Web3, liên quan đến danh tính và thương mại được kích hoạt bởi ví, với nhiều bên tham gia xử lý vấn đề theo nhiều cách đa dạng. Trong lĩnh vực tài chính tiêu dùng Web3, ta cũng thấy tình trạng tương tự: các ví, ứng dụng thanh toán, ngân hàng mới nổi và sàn giao dịch tập trung đều đang hội tụ quanh một số trường hợp sử dụng rõ ràng, được kích hoạt bởi các blockchain có chức năng thực tế. Hãy cùng xem xét một vài ví dụ.
Ứng dụng thanh toán không quản lý
Một nghịch lý trong tiền mã hóa là việc thanh toán – có lẽ là trường hợp sử dụng điển hình rõ ràng nhất kể từ khi ra đời – lại là trường hợp cuối cùng được phát triển và tạo đà. Dùng các tài sản biến động như Bitcoin hay Ethereum để thanh toán rõ ràng là hoạt động dành cho nhóm nhỏ, hỗ trợ cho DeFi và NFT, nhưng chỉ khi stablecoin và không gian khối giá rẻ xuất hiện, thanh toán blockchain mới thật sự bước vào thời kỳ phát triển.
Chức năng cơ bản nhất của ví mã hóa – gửi token – cuối cùng đã đủ thân thiện để cung cấp trải nghiệm ở mức Web2. Hiện nay ta đang chứng kiến rất nhiều ứng dụng và cơ sở hạ tầng tập trung vào mục tiêu này, bao gồm các ứng dụng người tiêu dùng thời thượng kiểu "Venmo phiên bản crypto" và các ứng dụng thanh toán toàn cầu như Sling của Eco và Beam. Thậm chí còn có cả cộng đồng đang gây quỹ và xây dựng ứng dụng thanh toán ngang hàng (P2P) hỗ trợ $SEND, một token meme, bằng tài khoản trừu tượng (AA).
Khác với ví mã hóa, các ứng dụng này về hình thức và chức năng giống hơn với phiên bản thu gọn của ứng dụng Cash ban đầu, thường tập trung vào thanh toán P2P cho sinh viên và người trẻ tuổi, hoặc chuyên biệt hóa cho người nước ngoài và người gửi kiều hối.
Ngân hàng mới nổi không/quản lý bán phần
Mặc dù một số fintech không quản lý mới nổi đang nhắm đến các trường hợp sử dụng thanh toán hẹp (bản thân đã là một trường hợp lớn), những bên khác lại tiếp cận toàn diện hơn với sản phẩm của họ, kết hợp thanh toán với lợi tức stablecoin, tài khoản đa tiền mã hóa, chức năng đầu tư, cũng như tích hợp tài khoản lai giữa ngân hàng truyền thống và thẻ với ví không quản lý. Các dự án như Decaf và Paie (đều là ứng dụng Solana) và ví thông minh gắn IBAN sắp ra mắt từ Obvious đều hiện lên trong tâm trí tôi. Ngay cả chính phủ lưu vong của Malaysia cũng đang tạo ra một ngân hàng mới nổi không quản lý trên Polygon mang tên Spring Development Bank cho công dân của mình. Cần làm rõ rằng đây là các thực thể tập trung, mặc dù họ tương tác với hệ thống tài chính KYC truyền thống thay mặt người dùng, nhưng chức năng cốt lõi và giá trị cốt lõi nằm ở việc người dùng tương tác trên chuỗi với ví không quản lý (hoặc bán quản lý/MPC) của họ. Nhiều chức năng trước đây cần dùng đến ngân hàng (hoặc neobank) giờ đang bắt đầu chuyển sang chuỗi, và các ngân hàng mới nổi không quản lý này cung cấp cho người dùng một giao diện đơn giản để tận dụng tất cả chức năng của các giao thức cho vay, đi vay, kiếm lợi nhuận và giao dịch trên chuỗi với trải nghiệm người dùng tuyệt vời. Trong một số trường hợp, chức năng ngân hàng không quản lý sẽ được ghép nối với chức năng ngân hàng truyền thống, nhưng khi các "nhiệm vụ tài chính" của người dùng ngày càng chuyển sang chuỗi, hệ thống tài chính truyền thống (giống như CEX hiện đang ảnh hưởng đến người dùng mã hóa) dần trở thành một cổng chuyển đổi ngớ ngẩn.
Neobank 2.5
Mặc dù hầu hết các ứng dụng thanh toán không quản lý và neobank cho đến nay đều là các startup gốc mã hóa mới nổi, ta cũng đang chứng kiến hoạt động đáng kể từ các lĩnh vực neobank/thử thách ngân hàng hiện hữu, bao gồm cả việc neobank hiện tại thiết lập ví không/quản lý bán phần và cung cấp dịch vụ mã hóa cho người dùng, cũng như các neobank và mô hình đầu tư tập trung vào mã hóa cung cấp dịch vụ tương tự dưới dạng quản lý. Mặc dù không hoàn toàn là neobank Web3 không quản lý, họ trực tiếp hoặc gián tiếp sử dụng công nghệ blockchain để cung cấp dịch vụ, ta có thể gọi nhóm này là "neobank 2.5". Cenoa có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ, tập trung vào các khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ và Argentina, cung cấp giải pháp quản lý để người dùng tiếp cận stablecoin đô la Mỹ và các giao thức lợi nhuận trên chuỗi như một biện pháp phòng chống lạm phát, đặc biệt tại các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến động tiền tệ địa phương. Gần đây (và có lẽ quan trọng hơn) là PayPal, đã mở rộng nỗ lực mã hóa từ mua bán mã hóa được quản lý sang stablecoin dựa trên EVM và ví nhúng đi kèm, tương tự như Yellow Card tại châu Phi. Ngoài các fintech điển hình tự mình trở thành neobank mã hóa, NuBank của Brazil, N26 của Đức, Monzo và Revolut của Anh, cùng Cogni của Mỹ cũng đang đi theo con đường tương tự. Neobank hoạt động trong môi trường cạnh tranh, được coi là kẻ thách thức các ngân hàng tiêu dùng bảo thủ, nhưng trong lĩnh vực mã hóa, họ lại thấy mình từ kẻ thách thức trở thành bị thách thức. Họ đang tăng cường đầu tư vào dịch vụ mã hóa, trở thành neobank lai giữa tài chính truyền thống và mã hóa. Việc thấy các ngân hàng tiêu dùng quy mô lớn hơn cũng bắt đầu suy nghĩ theo cách tương tự sẽ không phải là điều bất ngờ.
Sàn giao dịch tập trung
Sàn giao dịch tập trung (CEX) là một trong những "ứng dụng" lâu đời nhất trong lĩnh vực mã hóa, mặc dù trong môi trường mã hóa chúng đại diện cho "tập trung", nhưng hiện tại đang tăng cường phát triển ví không quản lý và siêu ứng dụng gần đúng của riêng họ, đồng thời sử dụng cơ sở hạ tầng tập trung để phục vụ ngày càng nhiều trường hợp "fintech mã hóa" này. Binance Pay (thường định giá bằng USDT hoặc TRON USDT) có ảnh hưởng đáng kể và được sử dụng hàng ngày trên các kênh kiều hối xuyên biên giới và thị trường mới nổi, đặc biệt tại Mỹ Latinh. Coinbase cung cấp lợi tức USDC trong ứng dụng chính của họ và tổng hợp staking trong ví Coinbase, cộng thêm chức năng thanh toán bán phần trong Base (ví dụ như Beam Eco), đều nhằm phục vụ khách hàng hiện tại bằng các dịch vụ tài chính. CEX có điều kiện thuận lợi để cung cấp dịch vụ tài chính cho người dùng hiện tại và đã đầu tư vào các lĩnh vực tăng trưởng như ví độc lập để bắt kịp ngày càng nhiều trường hợp sử dụng mới nổi.
Mặc dù phạm vi và phương pháp cụ thể có thể khác nhau, nhưng tất cả các bên tham gia trên đây đang bắt đầu hội tụ vào điều gì? Có thể là các trường hợp fintech mã hóa thực tế cho người tiêu dùng, sự phù hợp ban đầu giữa sản phẩm và thị trường?
Người dùng và trường hợp sử dụng
Đã có rất nhiều bài viết về những người tiên phong trong nền kinh tế bản địa mã hóa, nhưng đối với tiền mã hóa, nhóm người dùng quan trọng nhất rõ ràng là "đa số sớm" (theo cách nói của Geoffrey Moore), một nhóm thực sự có thể giải quyết các vấn đề sản phẩm tài chính hàng ngày. Để chuyển từ người tiên phong sang đa số sớm, một mô hình công nghệ cần "vượt qua khoảng cách", từ chỗ người tiên phong cố gắng nhìn thấy giá trị của điều mới mẻ, sang đa số sớm, những người chỉ đơn giản muốn hoàn thành một việc nào đó trong cuộc sống của họ.
Moore cũng mô tả quá trình thường xảy ra: đầu tiên, một nhóm các trường hợp sử dụng theo chiều dọc xuất hiện, giống như một dãy "chai bowling", khi được thúc đẩy, chúng có thể cùng đổ xuống vì các trường hợp sử dụng liền kề tạo cơ hội cho việc mở rộng ngang và tổng quát hóa. Tất cả sẽ đạt đỉnh điểm trong một "cơn lốc xoáy", khi các trường hợp sử dụng ban đầu hội tụ dưới sức ép áp dụng lớn từ đa số sớm, tạo ra các nền tảng chiến thắng tích hợp khổng lồ, cùng một loạt ứng dụng tìm thấy sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường. Trong thế giới NoFi của chúng ta, ta đang chứng kiến sự xuất hiện của các "chai bowling" này, những dấu hiệu vẽ nên bức tranh về hình dáng của cơn lốc xoáy.
Thanh toán
Như đã đề cập trước đó, mặc dù việc chuyển giá trị từ A sang B trông có vẻ hiển nhiên trong thiết kế mã hóa, nhưng nhiều năm qua, thanh toán mã hóa chỉ là một điều kỳ lạ hoặc chi tiết triển khai của một vài ứng dụng mã hóa cực kỳ cục bộ (hoặc hành vi phạm tội). Ngay cả trường hợp tham chiếu điển hình trong nội bộ mã hóa cũng không thực sự tạo động lực, điều này đã trở thành một trò đùa nội bộ trong cộng đồng mã hóa. Nhưng điều này đang thay đổi nhanh chóng, thú vị nhất là TRON và Binance đang tạo đà thực sự trong lĩnh vực thanh toán hàng ngày tại thị trường mới nổi, và ngày càng nhiều lớp ứng dụng mã hóa đang cố gắng định vị lại xung quanh việc thanh toán người tiêu dùng "chỉ cần hoạt động" bằng cơ sở hạ tầng blockchain. Tất nhiên, yếu tố xúc tác then chốt ở đây là sự xuất hiện của các stablecoin như USDT, BUSD và USDC, đóng vai trò quan trọng trong các phần khác của lĩnh vực fintech không quản lý. Về cơ bản, ta có thể chia động lực thanh toán mà mã hóa đang chứng kiến thành hai lĩnh vực gần đây và một lĩnh vực trung hạn - thanh toán P2P kiểu Venmo, thanh toán kiều hối và thanh toán B2C. Tạo ra một phiên bản Web3 của Venmo có lẽ là ứng dụng phi tập trung mã hóa rõ ràng nhất, nhưng thực tế, chỉ khi có stablecoin, mạng lưới rẻ tiền và lớp thứ hai, không cần seed và tài khoản trừu tượng, thì toàn bộ chức năng và lợi ích của mã hóa mới có thể hoạt động theo cách dễ tiêu dùng. Những lợi ích tương tự cũng áp dụng cho thanh toán kiều hối quốc tế, khi các hành lang kiều hối Mỹ<->Mỹ Latinh và châu Phi<->châu Âu bắt đầu xuất hiện lượng lớn dòng chảy kiều hối mã hóa.
Kháng lạm phát
Đặc biệt tại các thị trường mới nổi, khả năng kháng lạm phát gắn liền chặt chẽ với thanh toán và kiều hối. Yếu tố chính ở đây một lần nữa là stablecoin - đặc biệt là stablecoin đô la Mỹ - vì người dân tại các quốc gia có tiền tệ yếu hoặc biến động đang tìm kiếm cách bảo vệ tài sản. Một lần nữa, Mỹ Latinh dẫn đầu xu hướng này, điều có thể đoán trước được do bối cảnh tiền tệ bất ổn, nhưng ta có thể thấy xu hướng này tại nơi mọi người muốn duy trì giá trị theo chuẩn vàng - đô la Mỹ (xin lỗi những người cuồng tín tài chính). Ứng dụng tài chính không quản lý có thể cung cấp quyền truy cập cơ bản vào đô la Mỹ cho bất kỳ ai trên thế giới (thường dễ dàng/hơn rẻ hơn so với các kênh ngoại hối truyền thống), miễn là họ có cách nào đó chuyển đổi từ tiền pháp định. Số đô la này có thể được giữ lại, gửi vào tài khoản có lãi suất, và gửi tới bất kỳ ai trên thế giới có ví tương thích với chi phí ngày càng thấp.
Tiết kiệm / Lợi tức
Mọi người có tiền dư thừa đều cần nơi lưu trữ và bảo quản giá trị đó, và ta đang thấy các ứng dụng tài chính không quản lý đang tận dụng cơ sở hạ tầng trên chuỗi để cung cấp cho người dùng giao diện dễ sử dụng, thân thiện với người tiêu dùng để kiếm lợi tức và lãi suất. Mặc dù lãi suất trên chuỗi từng thấp, nhưng chính sách lãi suất tích cực hơn từ các nhà phát hành stablecoin tập trung, nhằm bắt kịp môi trường trái phiếu cố định ngoài chuỗi, đã đẩy lãi suất trên chuỗi gần sát với lãi suất thị trường tiền tệ ngoài chuỗi. Ngay cả khi không có lợi thế về lãi suất cơ bản khổng lồ như DeFi từng có trong giai đoạn bùng nổ đối với tài khoản tiết kiệm, các sản phẩm lợi tức không cần cấp phép khác nhau (tương đối) vẫn cho phép người dùng tăng hiệu quả khoản tiết kiệm của họ. Các vị trí LP DEX cho cặp tiền ổn định hoặc blue-chip, vị trí thị trường tiền tệ thận trọng, lãi suất phi rủi ro của stablecoin, chiến lược tổng hợp lợi tức thận trọng, đều cung cấp nguồn lợi tức tiềm năng trên chuỗi cho các ứng dụng tài chính không quản lý để đại diện cho người dùng của họ, cho cả tài sản ổn định (do đó mở rộng thêm trường hợp phòng chống lạm phát) hoặc bất kỳ tài sản biến động/nâng cao nào. Ta thấy hình hài trải nghiệm này trong các ứng dụng gốc Web3 chú trọng UX như Instadapp và Zerion, nơi gửi tiền vào vị trí lợi tức chỉ cần một đến hai cú nhấp chuột, cũng như các ứng dụng người tiêu dùng như Cenoa đã đề cập, được đơn giản hóa hoàn toàn thành chức năng "tiết kiệm".
Vay tiền
Vay tiền trên chuỗi khó đưa đến người tiêu dùng hơn so với cho vay, vì phần lớn tín dụng trên thế giới là ít thế chấp hoặc không thế chấp, nhưng ta vẫn thấy những tiến triển và đổi mới thú vị. Các ứng dụng tài chính không quản lý chưa thực sự dấn thân sâu vào lĩnh vực này (ngoại trừ Binance thực sự cung cấp khoản vay mã hóa cho người dùng), nhưng ta có thể mong đợi điều này sẽ sớm thay đổi khi có tiến triển trên các giao thức nền tảng và có thể truyền đạt đến giao diện. Giao thức Spark của MakerDAO cho phép bạn vay DAI với lãi suất cố định 3,19% (và sử dụng thẻ ghi nợ liên kết tùy chọn để chi tiêu), điều này rất hấp dẫn trong môi trường hiện tại, miễn là bạn sẵn sàng cung cấp tài sản đảm bảo gấp đôi. Thú vị là liệu nó có thu hút bất kỳ người vay lẻ nào không, những người bị định giá vượt quá khả năng vay cá nhân trong hệ thống lãi suất và điểm tín dụng hiện tại, và muốn khóa khoản vay lãi suất thấp để mua sắm mà không thực sự chi tiêu tiền. Alchemix cung cấp "khoản vay tự trả nợ" - có thể phù hợp để mua xe hơi hoặc đặt cọc mua nhà. Các giao thức DeFi như Goldfinch đang đi sâu vào cho vay không thế chấp, phục vụ doanh nghiệp ngoài chuỗi, ý tưởng này có thể mở rộng đến hàng triệu doanh nghiệp nhỏ, kinh nghiệm từ đó chắc chắn sẽ cung cấp thông tin cho đợt tiếp theo cố gắng xây dựng các ứng dụng tín dụng dễ tiếp cận hơn, cho dù là mô hình không thế chấp dựa trên oracles, mô hình uy tín post-Sybil, hay giao thức thế chấp đổi mới với đặc tính hấp dẫn hơn. "Ông chủ cuối cùng" là các cơ quan tín dụng mờ ám, tập trung, theo kiểu Orwell và hệ sinh thái tín dụng ngân hàng truyền thống, một khi DeFi đưa ra giải pháp tốt hơn, tài chính không quản lý sẽ có thể trình bày nó cho người tiêu dùng.
Forex / Tài khoản đa tiền tệ
Đối với một số nhóm người dùng nhất định như sinh viên du học, người nước ngoài, freelancer và digital nomad, việc thường xuyên xử lý nhiều loại tiền tệ là một phần cuộc sống. Nhận thanh toán bằng một loại tiền, nhưng cần chuyển tiền bản xứ về nước, cần thanh toán ứng dụng SaaS bằng một loại tiền khác, có nhiều khách hàng hoặc công việc phụ trả tiền bằng nhiều loại tiền khác nhau, đều là những tình huống cần nhanh chóng trao đổi tiền giữa các loại tiền tệ khác nhau. Việc trao đổi này qua hệ thống ngân hàng truyền thống có thể rườm rà, chậm chạp và tốn kém, đối với một số người, chi phí hành chính thậm chí có thể không thể chịu đựng nổi. Thông qua stablecoin và sàn giao dịch phi tập trung (DEX) do các ứng dụng tài chính không quản lý cung cấp, mọi người có thể sở hữu một "tài khoản đa tiền tệ mã hóa" chứa nhiều stablecoin, họ có thể gửi, trao đổi hoặc tiết kiệm tùy theo nhu cầu. Trong cùng nhóm người dùng này, tài khoản đa tiền tệ đã trở thành tính năng phổ biến trong fintech không mã hóa/ngành neobank, và khi ngày càng nhiều neobank mã hóa tập trung vào các trường hợp sử dụng này và các công ty fintech hiện tại bắt đầu khám phá blockchain như một giải pháp thay thế, hai nhóm trường hợp sử dụng này dự kiến sẽ bắt đầu hội tụ theo thời gian.
Giao dịch / Đầu tư
Giao dịch là trường hợp sử dụng cốt lõi đầu tiên của mã hóa, vì vậy ta sẽ không dành nhiều thời gian để thảo luận ở đây, chỉ cần lưu ý rằng cơ hội đầu tư hoặc giao dịch tài sản rủi ro là điều mà fintech truyền thống đã thúc đẩy trong lĩnh vực cổ phiếu một thời gian (hãy nghĩ đến Robinhood), đây là một nhu cầu người dùng hợp lý mà các ứng dụng fintech không quản lý rõ ràng sẽ cung cấp cho người dùng của họ. Sàn giao dịch phi tập trung (DEX), cầu nối và bộ tổng hợp khiến các ứng dụng người tiêu dùng có thể cung cấp giao dịch mã hóa không quản lý cho người dùng một cách tương đối đơn giản, cho phép người dùng tiếp xúc với mức độ rủi ro nhất định. Khi ngày càng nhiều tài sản thực tế được token hóa (RWA) lên chuỗi, triển vọng cung cấp giao dịch mọi thứ từ mã hóa, cổ phiếu, forex, bất động sản đến trái phiếu cố định từ một ứng dụng duy nhất trở nên rõ ràng đối với các ứng dụng fintech không quản lý. Nếu giao thức lợi nhuận DeFi của đô la kỹ thuật số có thể phòng ngừa lạm phát hiện tại và đạt được mục tiêu tiết kiệm hàng tháng, thì tại sao không sử dụng cùng ứng dụng đó để đơn giản đầu tư phần tiền còn lại vào mã hóa nóng nhất hoặc cổ phiếu mới nhất?
Các mô hình triển khai
Tất nhiên, sự tiến hóa đồng bộ xung quanh không gian vấn đề đi kèm với sự tiến hóa đồng bộ xung quanh không gian giải pháp. Khi cuối cùng ta bắt đầu thấy các ứng dụng NoFi có thể cạnh tranh hợp lý trên thị trường quy mô lớn, ta có thể thấy một số điểm chung hỗ trợ các phương pháp khác nhau. Hãy bắt đầu từ lớp thanh toán ở cấp độ cao, đến lớp ứng dụng, rồi đi sâu vào một số chủ đề kỹ thuật chính.

Tính toán Đa Phương Thức (MPC), Tài khoản Trừu tượng và các phương pháp loại bỏ cụm từ khôi phục
Rõ ràng là mười tỷ người dùng tiếp theo sẽ không an toàn lưu trữ cụm 24 từ, và trong 12 tháng qua, ngành mã hóa về cơ bản đã nghiêm túc tiếp nhận meme này và tung ra nhiều triển khai, tiêu chuẩn và công cụ phát triển phần mềm khác nhau để giúp các nhà phát triển dApp cung cấp trải nghiệm đăng nhập kiểu web2 với ví mã hóa. Tôi đã chi tiết lĩnh vực này trong bài viết "Ngăn xếp Trải nghiệm Trung tâm Ví", nhưng đáng để nhắc lại rằng các giải pháp tự lưu trữ an toàn rất quan trọng đối với sự phát triển của lớp ứng dụng NoFi, có thể cung cấp đăng nhập và khôi phục kiểu web2. Dù triển khai cụ thể dựa trên MPC, tài khoản thông minh, hay sự kết hợp cả hai, các ứng dụng NoFi đều đang tận dụng những đổi mới mới nhất và tốt nhất từ ngăn xếp middleware trải nghiệm ví và mang chúng đến đại chúng. Eco từ Beam tận dụng tài khoản thông minh tương thích ERC-4337 và cơ sở hạ tầng tài khoản trừu tượng trên Optimism (và sắp tới là Base) để cung cấp quy trình khởi tạo không cần cụm từ khôi phục và trải nghiệm thanh toán dưới 5 xu, ngay cả khi người dùng chưa từng thiết lập ví, cũng có thể truy cập qua liên kết.
Solana
Là một người yêu Ethereum nổi tiếng, tôi phải thừa nhận rằng tôi cần dành sự công nhận xứng đáng cho Solana. Sling, Decaf và Key.app đều chạy trên Solana và có thể là 3 ứng dụng NoFi mượt mà nhất hiện nay. Mặc dù Solana luôn thể hiện xuất sắc về chi phí (dù có đánh đổi về phân quyền), nhưng sự hiện diện nổi bật của Solana trong lĩnh vực NoFi nằm ở chất lượng của các nhà xây dựng ứng dụng và định vị giá trị cho người dùng hàng ngày. Vì vậy, mặc dù hệ sinh thái sidechain của Ethereum đang nhanh chóng bắt kịp Solana về chi phí và tốc độ, nhưng từ góc độ trải nghiệm NoFi đổi mới, hệ sinh thái ứng dụng Solana có thể dẫn trước một bước ở một số khía cạnh.

Zaps, Giao dịch Nguyên bản, Ý định
Mà không đi sâu vào chi tiết lớn về ý định blockchain và tương lai MEV, tôi chỉ muốn đề cập rằng việc gói nhiều thao tác trên chuỗi lại với nhau để giao dịch dễ dàng thay mặt người dùng không chỉ dành cho các nhà đầu cơ muốn có giá lệnh giới hạn tốt nhất. Dù là "zaps" trên chuỗi hay "kế hoạch" nhiều giao dịch cần thực hiện cùng lúc, hay thông điệp ký ngoài chuỗi đại diện cho ý muốn người dùng, các ứng dụng NoFi đều có thể tận dụng việc kết hợp nhiều loại giao dịch và chỉ thị giống giao dịch để đơn giản cung cấp cho người dùng những gì họ đang tìm kiếm. Trong các ứng dụng NoFi, ta sẽ sớm thấy những ma sát nhỏ này bị loại bỏ, ví dụ như nút "đổi sang USDC và tiết kiệm" hoặc "đổi sang ETH và stake".
Ghi chú Block unicorn: Zaps ám chỉ việc tổng hợp một loạt quy trình tương tác thành một thao tác/bấm một nút, gọi tắt là Zaps.
Hợp nhất mã hóa và hệ thống ngân hàng, thanh toán tài chính truyền thống
Một chủ đề triển khai khác mà ta thấy trong làn sóng NoFi (tài chính không quản lý) này là việc hợp nhất mã hóa và tài chính truyền thống theo những cách có ý nghĩa. Một trong số đó là thực thể vận hành các ứng dụng này thường có thể bổ sung giá trị gia tăng cho người dùng thông qua việc thiết lập mối quan hệ với ngân hàng hoặc hợp tác với các nhà cung cấp cơ sở hạ tầng ngân hàng. Ngân hàng mới nổi không quản lý, về cơ bản chỉ là ví không quản lý 95%, có thể bổ sung dịch vụ tiền pháp định sang tiền mã hóa và tài khoản ngân hàng để làm sâu sắc thêm giá trị mà các ứng dụng này cung cấp. Khả năng tự động lưu một phần lương vào ví không quản lý khiến các dịch vụ khác trong ví trở nên có giá trị và cần thiết hơn, trong khi khả năng quẹt hoặc chạm mã hóa để thanh toán tại cửa hàng tạp hóa thậm chí còn mở rộng thêm giá trị. Người dùng cần xác minh danh tính khi sử dụng các dịch vụ này, nghĩa là họ từ bỏ một phần ẩn danh, nhưng đối với đa số người dùng, đời sống thực tế đã "xác minh danh tính", điều này chỉ đơn giản giúp mã hóa hòa nhập tốt hơn vào cuộc sống của họ. Với Visa và Mastercard đã bắt đầu thử nghiệm thanh toán với tài khoản thông minh EVM và tài khoản trừu tượng, và thế giới lai nối liền on-chain và off-chain trong giao diện người dùng ngày càng phổ biến.
Token hóa Tài sản Thực tế
Như đã đề cập trước đó, ngày càng nhiều tài sản thực tế chất lượng cao đang được token hóa, từ đó tạo ra các sản phẩm tài chính tiêu dùng mới, điều mà trước đây là không thể. Cách thức rõ ràng và trực tiếp nhất là thông qua bản thân stablecoin. Các nhà phát hành như Circle và Tether đang phát hành token bằng cách đầu tư hàng tỷ USD vào giấy tờ ngắn hạn, và ngày càng nhiều chuyển tiếp lợi tức từ trái phiếu kho bạc và các chứng khoán ngắn hạn ngoài chuỗi khác đến người nắm giữ stablecoin trên chuỗi. Một ví dụ khác là làn sóng gần đây về trái phiếu kho bạc Mỹ trên chuỗi, mà nhà đầu tư mã hóa có thể tiếp cận từ các nền tảng như Ondo Finance. Mặc dù bạn cần xác minh danh tính (và tùy theo sản phẩm muốn dùng, có thể có hạn chế địa lý), nhưng một khi hoàn tất xác minh, bạn có thể nhận được lợi tức hấp dẫn trong một ví trên chuỗi thân thiện, mà không cần phải mò mẫm qua các ứng dụng môi giới rối rắm. Khi ngày càng nhiều tài sản thực tế có giá trị được token hóa và đưa lên chuỗi, chúng tạo ra nhiều sản phẩm tài chính tiềm năng hơn cho người dùng thông thường.
Tại sao là bây giờ?
Để hiểu tại sao ta đang chứng kiến sự bùng nổ của các trường hợp sử dụng này (dù bạn có thích hay không, chuỗi TRX có 2 triệu DAU), và tại sao ngay cả những bên tham gia nghiêm túc như PayPal cũng tham gia, ta cần nhìn vào một số yếu tố đang cùng thúc đẩy mọi thứ tiến triển.
Stablecoin
Lý do đầu tiên và rõ ràng nhất khiến NoFi đang trỗi dậy nhanh chóng là sự trưởng thành của hệ sinh thái stablecoin. Đồng đô la kỹ thuật số (và ngày càng nhiều tiền pháp định khác) có lẽ là ứng dụng killer của blockchain cho đến nay. Như ta đã nói trong hầu hết các ví dụ, stablecoin là mạch sống cho thương mại hàng ngày thực tế, điều mà tiền mã hóa biến động không thể thực hiện được. Tiền pháp định kỹ thuật số không ma sát đang len lỏi vào mọi ứng dụng, khu vực và lĩnh vực. Đà phát triển này đang tăng tốc chứ không chậm lại, riêng Circle trong nửa đầu năm 2023 đã tạo ra hơn 700 triệu USD doanh thu nhờ phát hành USDC trị giá 26 tỷ USD, đã vượt tổng doanh thu cả năm 2022 của họ.
Tether đang kiếm được lợi nhuận khổng lồ, nếu tình hình tiếp diễn, họ có thể trở thành người nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ có tầm hệ thống quan trọng. Tuy nhiên, quan trọng hơn tổng phát hành khổng lồ hay dữ liệu doanh thu, là việc người dùng và doanh nghiệp bình thường áp dụng để thực hiện những việc bình thường và cần thiết nêu trên, đặc biệt là những người trước đây ở các nước đang phát triển không có hoặc rất ít dịch vụ ngân hàng. Tại các thị trường phát triển, ta chưa thấy sự bùng nổ sử dụng mainstream, nhưng có lý do để tin rằng điều này có thể thay đổi (sẽ nói thêm sau).
Sự trưởng thành của các giải pháp mở rộng quy mô
Trong cuộc chiến mở rộng quy mô blockchain, tôi không muốn vội tuyên bố chiến thắng cho giải pháp tam giác bất khả thi trong ứng dụng thực tế, mặc dù vẫn cần xây dựng nhiều kiến trúc, kỹ thuật và phân quyền trong hệ sinh thái mở rộng quy mô blockchain, nhưng ta đang tiến gần đến điểm mà blockchain phi tập trung trở nên quá đắt đỏ và rườm rà để sử dụng hàng ngày. Chi phí giao dịch trên Solana đã giảm xuống mức gần như không đáng kể, sự tập trung kiểu "dự án Manhattan" của hệ sinh thái Ethereum vào lộ trình lấy Rollup làm trung tâm cuối cùng cũng bắt đầu cho ra kết quả thực sự. Chúng ta không chỉ thấy chi phí Rollup giảm mạnh từ EIP-4844, mà còn thấy tất cả lợi thế mở rộng quy mô chưa được phát huy trong lĩnh vực zk, ngoài ra, ta còn thấy sự hình thành một hệ sinh thái cơ sở hạ tầng L2 phát triển mạnh mẽ đến mức các ứng dụng sẽ có thể dễ dàng khởi chạy "Rollapp" chuyên dụng cho ứng dụng của họ để đạt kiểm soát, hiệu suất và lợi nhuận tối đa. Nhìn chung, tiền mã hóa, đặc biệt là Ethereum, đã trải qua một "thời kỳ khó khăn" về mở rộng quy mô, và những nỗ lực này đang tạo ra các giải pháp L2 "đủ tốt" tuyệt vời, gần như phù hợp với mọi trường hợp sử dụng, chỉ cần một hard fork. Do đó, các ứng dụng NoFi đang bước vào môi trường không gian khối thoải mái nhất trong lịch sử mã hóa, với nhiều lựa chọn mạng lưới tốt và không ngừng cải thiện.
Đổi mới công nghệ ví
Như đã nêu, các sản phẩm như MPC, tài khoản thông minh với tài khoản trừu tượng và giao dịch không cần GAS, cùng các sản phẩm như Privy và Web3Auth đang kết nối chặt chẽ toàn bộ "ngăn xếp ví", cung cấp cách thức thuận tiện hơn cho các nhà phát triển muốn xây dựng ứng dụng trên chức năng mã hóa với khả năng ví bản địa sâu. Thế hệ tiếp theo của các neobank mã hóa và ứng dụng fintech không quản lý sẽ không cần lo lắng về cụm từ khôi phục của người dùng hay yêu cầu cài đặt ví. Không chỉ các blockchain cuối cùng đã đủ rẻ, mà còn có thể thêm tương tác không ma sát với tài khoản thông minh tiên tiến nhất vào ứng dụng chỉ với vài dòng mã JavaScript.
Dòng đuôi vĩ mô
Lùi lại một bước khỏi tiền mã hóa, nhìn vào bối cảnh vận hành của nó, ta có thể thấy thế giới xung quanh đang phát triển theo hướng làm cho đổi mới NoFi này hấp dẫn và cần thiết hơn. Lạm phát biến động đã trở lại mạnh mẽ, đặc biệt tại các nước đang phát triển có tiền tệ yếu, mong muốn tránh phơi nhiễm với biến động lạm phát quốc tế và địa phương đang tăng lên. Thương mại điện tử cố gắng thâm nhập mọi ngóc ngách của hành tinh, nhưng tại các khu vực có cơ sở hạ tầng ngân hàng và thanh toán địa phương yếu kém, hoặc thiếu tiếp cận internet, sự nhiệt tình đổi mới fintech truyền thống bị dập tắt. Con đường phát triển dài hạn và nhàm chán về hiệu quả thị trường đang được thúc đẩy bằng cách cắt giảm các trung gian tập trung (tức là đắt đỏ).
Blockchain như phương tiện cạnh tranh
Tất cả các yếu tố trên và nhiều yếu tố khác hội tụ, trao cho blockchain nhiều "phương tiện" để cạnh tranh trong các ứng dụng fintech. Thay vì dựa vào giá trị tương lai mang tính suy đoán hoặc ý thức hệ, tiền mã hóa đang bắt đầu đưa vào giá trị cốt lõi của mình trong lĩnh vực NoFi mới nổi này những thực tế lạnh lùng và thiết thực.
Chi phí giao dịch
Các trung gian tập trung có nhu cầu lợi nhuận nhất định, và càng nhiều trung gian tập trung được xếp chồng lên nhau để chuyển giá trị từ nơi này sang nơi khác, thì càng thu nhiều lợi nhuận từ người tiêu dùng và doanh nghiệp. Blockchain có khả năng hợp nhất các trung gian vào hợp đồng thông minh, làm được nhiều việc hơn với ít tài nguyên hơn. Không có lĩnh vực nào thể hiện rõ ràng hơn việc tiền mã hóa bắt đầu giành chiến thắng chính là trong việc giảm chi phí giao dịch cho thanh toán quốc tế. Phí gần 100 USD cần thiết để gửi thanh toán giữa hai quốc gia qua hệ thống chuyển tiền điện tử SWIFT, chỉ cần dưới một USD khi gửi bằng USDC. Khi phí gas và khả năng mở rộng ngày càng không còn là vấn đề triển vọng, lợi thế rõ ràng về chi phí giao dịch của hệ thống thanh toán mã hóa sẽ thấm sâu vào mọi dịch vụ tiêu dùng và doanh nghiệp có thể, mỗi đồng lợi nhuận có thể thu hồi bằng cách sử dụng blockchain sẽ được thu hồi. Các giao thức DeFi tự chủ có thể thiết kế ra nhiều "khoảng lợi nhuận" hơn từ tài chính, và các ứng dụng NoFi có thể hoàn trả lợi nhuận này cho người tiêu dùng thông qua sản phẩm tài chính tốt hơn.
Tính tổ hợp
Tính tổ hợp lớn hơn đơn giản là khả năng tương tác, nó ám chỉ cách các phần khác nhau trong hệ sinh thái kết nối với nhau để tạo ra giá trị bậc cao hơn và phức tạp hơn. Xét ở mức cơ bản nhất, các sản phẩm NoFi dựa trên ví EVM ngay lập tức có khả năng thanh toán với bất kỳ ví EVM nào khác trên chuỗi, tương tác với các giao thức DeFi, đọc NFT danh tính từ các ứng dụng khác và tạo logic ứng dụng EVM sử dụng ví. Mặc dù đây là một thuộc tính hơi trừu tượng, gắn liền mật thiết với khả năng tương tác chung và hiệu ứng mạng, nhưng tính tổ hợp độc đáo của tiền mã hóa cho phép kết hợp các dịch vụ khác nhau để tạo ra giá trị khách hàng cuối cùng lớn hơn. Khi kết hợp với thuộc tính tiếp theo – không cần cấp phép – các nhà xây dựng NoFi ngay lập tức có được một hộp cát khổng lồ, dễ dàng kích hoạt giao dịch, cho vay, đi vay, thanh toán, hoặc bất cứ điều gì kết hợp chúng hoặc xây dựng trên đó, khi cho phép người dùng kết nối với blockchain.
Không cần cấp phép
Khi xây dựng ứng dụng fintech, việc tích hợp với các nhà cung cấp bổ trợ hoặc dịch vụ giá trị gia tăng có thể là một quá trình rườm rà, tốn kém và mất thời gian. Tích hợp với các giao thức mã hóa hoàn toàn khác biệt, bởi vì mặc dù vẫn có thể có một số vấn đề về trải nghiệm người dùng khi sử dụng một số giao thức này, nhưng thực tế là bất kỳ ai trên toàn cầu đều có thể thêm một chức năng "tiết kiệm" cơ bản vào ứng dụng của họ khi ứng dụng là một ví và họ kết nối vào Compound hoặc Aave. Việc tích hợp không cần cấp phép này dẫn đến chu kỳ đổi mới nhanh hơn và một loạt khối xây dựng tiềm năng rộng hơn để tạo ra các sản phẩm và trải nghiệm tài chính hấp dẫn.
Giảm dấu chân kinh doanh và bề mặt trách nhiệm
Một khía cạnh thú vị hơn của tài chính không quản lý, khiến nó trở thành một phương pháp hấp dẫn đối với các bên tham gia fintech, là cách phân chia trách nhiệm khác biệt do bản chất không quản lý tạo ra, liên quan đến người dùng, nhà phát triển và các dịch vụ khác. Cùng với tính năng không cần cấp phép nêu trên, việc không quản lý không chỉ giảm ma sát ban đầu khi tích hợp các nội dung như giao dịch DEX vào ứng dụng của bạn, mà còn (ở nhiều khu vực pháp lý) về mặt pháp lý và quy định, cho phép bạn làm điều đó so với việc tích hợp giao dịch cổ phiếu truyền thống. Điều tương tự cũng áp dụng cho các hoạt động như cho vay, thường được dành riêng cho ngân hàng truyền thống, nhưng thông qua các giao thức DeFi, bất kỳ ai có ví (bao gồm cả khách hàng của bạn) đều có thể truy cập. Các ứng dụng NoFi có thể cung cấp một loạt dịch vụ tài chính, giấy phép BD, giấy phép MTL, thậm chí giấy phép ngân hàng, nếu bạn có thể xem xét những gì có thể chuyển lên chuỗi (và khu vực pháp lý cụ thể của bạn) và các nhà cung cấp bên thứ ba được quy định, ví dụ như công tắc được quy định. Thậm chí còn có các thí nghiệm về quản lý tài sản tập trung hơn trên chuỗi theo cách thức cố vấn thực tế (mặc dù một lần nữa, đây không phải là lời khuyên pháp lý). Điều này hoàn toàn đảo ngược cách phát triển ứng dụng fintech, vì nó có nghĩa là lĩnh vực dịch vụ tài chính có thể có phạm vi người tham gia tiềm năng rộng hơn. Bằng cách tối thiểu hóa dấu chân ngoài chuỗi của doanh nghiệp và kiếm tiền thông qua thuế giao diện giao dịch, v.v., các ứng dụng NoFi thực tế có thể thâm nhập vào các thị trường mà họ không thể tiếp cận theo cách không mã hóa.
Trải nghiệm người dùng (UX)
Trải nghiệm người dùng (UX) có thể là một điểm bán tiềm năng cho dịch vụ tài chính mã hóa không? Tôi tưởng chính vì UX mà ta không thể đạt được sự chấp nhận đại trà? Mặc dù không muốn hạ thấp công việc vẫn cần cải thiện UX mã hóa, theo thời gian, ta thực sự có thể kỳ vọng công nghệ mã hóa mang lại lợi ích đáng kể về UX so với công nghệ không mã hóa. Lấy ví dụ về đăng nhập và thanh toán. Để hiện thực hóa hoàn toàn điều này, cần một số lượng ứng dụng mã hóa được hỗ trợ và người dùng đã có ví, nhưng việc mọi người có thể đơn giản kết nối ví và thanh toán mà không cần nhập thông tin bổ sung nào, vì họ kiểm soát khóa riêng của mình, sẽ mang lại trải nghiệm tốt hơn web2 theo thời gian. So với màn hình chuyển tiền điện tử khó chịu khi gửi thanh toán quốc tế từ ngân hàng, thanh toán mã hóa tức thì về bản chất có thể cần ít thao tác nhấp chuột hơn so với đối thủ web2 nhanh nhất của nó. Hiện tại, UX vừa ủng hộ vừa phản đối mã hóa, nhưng điều này sẽ sớm thay đổi (do một số lý do nêu trên), tạo cơ hội cho trải nghiệm chủ quyền người dùng cơ bản đảo ngược, thể hiện sự tiện lợi trong UX mà ví gợi ý, sẽ thu hút người dùng về mặt dễ sử dụng thuần túy.
Tiếp theo là gì?
Tài chính không quản lý (NoFi) đang bắt đầu bước vào môi trường lý tưởng nhất, tôi tin rằng trong vài năm tới, số lượng bên tham gia tranh giành cơ hội này sẽ tăng lên một bậc độ lớn. Lĩnh vực này không chỉ sẽ trở nên cực kỳ cạnh tranh, mà còn sẽ hợp nhất với động lực cạnh tranh hiện có trong fintech và ngành neobank, cả hai sẽ trở thành một thực thể động. Rất khó dự đoán chính xác ai sẽ là người chiến thắng, nhưng có một số hướng đi trong tương lai đáng để theo dõi.
Xã hội và tài chính xã hội
Gần như song song với tất cả nội dung tài chính không quản lý (NoFi) này là một hệ sinh thái mạng xã hội phân tán đang phát triển mạnh mẽ, trong đó phần lớn xoay quanh tiền mã hóa. Các giao thức như Lens, Farcaster và BlueSky sẽ mở ra không gian thiết kế hoàn toàn mới cho các ứng dụng xã hội, và khi thiết kế mạng xã hội này bùng nổ, đổi mới mô hình kinh doanh cho người sáng tạo, v.v. có khả năng sẽ hợp nhất với lĩnh vực meta mới nổi của NoFi. Tuần trước, ta đã thấy một thí nghiệm rất thú vị về token xã hội trên Friend.tech sâu trong Twitter mã hóa, mặc dù vẫn ở giai đoạn rất sớm và nhỏ, nhưng khi ngày càng nhiều đổi mới xảy ra trong lĩnh vực được gọi là "mạng xã hội phi tập trung (De-So)", cả hai bên sẽ ảnh hưởng lẫn nhau. Có lẽ ví dụ có ảnh hưởng nhất là nếu Twitter/X bước vào thanh toán mã hóa, điều gì sẽ xảy ra. Ngoài ra, hiện đang có các thí nghiệm trên chuỗi về tài chính cộng đồng, cho vay vi mô, bảo hiểm xã hội và chương trình thu nhập cơ bản, những thí nghiệm này về mặt kỹ thuật cuối cùng đã trở nên tương đối đơn giản, và ta nên kỳ vọng sự phát triển trong lĩnh vực tài chính nhiều người hướng đến giải quyết các vấn đề thực tế của con người.
Tin nhắn B2C và Thương mại Blockchain Đối thoại
Các giao thức tin nhắn như XMTP cuối cùng đã bắt đầu được áp dụng trong ví người tiêu dùng, không chỉ trong các ví người tiêu dùng như Coinbase Wallet, mà còn trong các nhà cung cấp ngăn xếp trải nghiệm hướng B2B như Dynamic.xyz. Điều này bắt đầu ám chỉ một nhóm các trường hợp thương mại mạnh mẽ, có thể liên quan đến cuộc trò chuyện giữa người tiêu dùng với dapp hoặc thậm chí với doanh nghiệp. Hỗ trợ đối thoại, bán hàng và tiếp thị sẽ bước vào thương mại dựa trên ví và mang lại một lớp cân nhắc bổ sung cho các ứng dụng NoFi. Liệu chúng có trở thành nền tảng B2C bản thân (như Decaf đang làm với ví người tiêu dùng và giải pháp PoS mã hóa cho doanh nghiệp của họ), hay cố gắng trở thành máy khách phổ quát cho thương mại blockchain, đại diện cho ứng dụng người dùng cho phép truyền tin nhắn giao dịch? Điều này sẽ mở ra một lĩnh vực truyền thông thương mại đáng tin cậy hoàn toàn mới, khi trí tuệ nhân tạo đang làm tắc nghẽn tất cả các kênh truyền thông kỹ thuật số của chúng ta và những người gửi thư rác ngày càng hiệu quả hơn.
Các nhà cung cấp ngăn xếp trải nghiệm sẽ ngày càng tập trung vào NoFi như một trường hợp sử dụng
Tôi dự đoán các nhà cung cấp ngăn xếp trải nghiệm ví được đề cập trong bài viết này và các bài viết khác của tôi sẽ ngày càng tập trung vào NoFi như một lĩnh vực dọc. Ngoài game, NFT và DeFi truyền thống, các ứng dụng tài chính người tiêu dùng này là minh chứng hoàn hảo cho giá trị cốt lõi của các sản phẩm middleware, cung cấp trải nghiệm kiểu web2 trên các ray web3. Lĩnh vực này có hơn 40 công ty và dự án được tài trợ đầy đủ, sự tập trung của họ sẽ mang lại các giải pháp phát triển NoFi tốt hơn và sự xuất hiện của nhiều ứng dụng killer hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Thêm vào mục ưa thíchChia sẻ lên mạng xã hội
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News












