AI định nghĩa lại Web3? Phân tích chuyên sâu cách AI + blockchain dẫn dắt internet thế hệ tiếp theo
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
AI định nghĩa lại Web3? Phân tích chuyên sâu cách AI + blockchain dẫn dắt internet thế hệ tiếp theo
Sự hào hứng về AI do ChatGPT mang lại vẫn đang tiếp tục lan rộng, trong khi các dự án “blockchain + AI” đã trải qua một đợt tăng giá và giảm giá mạnh trong thời gian ngắn.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tác giả: Zelda, R3PO
Web 3.0, còn được gọi là Mạng Ngữ Nghĩa (Semantic Web), là giai đoạn phát triển tiếp theo của Internet. Các ứng dụng Web 3.0 nhằm mục đích loại bỏ nhu cầu về máy chủ trung tâm bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng phi tập trung, hoạt động trên các mạng blockchain phân tán và đám mây, từ đó đạt được mức độ bảo mật và khả năng tương tác cao hơn. Blockchain thường được xem là nền tảng của Web3, sẽ định nghĩa lại mô hình kinh doanh và xã hội trong tương lai. Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ của ChatGPT, quan điểm này đang trở thành chủ đề tranh luận.
Ai sẽ định nghĩa Internet thế hệ tiếp theo? R3PO cho rằng, sự kết hợp giữa công nghệ blockchain và AI sẽ định nghĩa lại Web3, cuộc cách mạng công nghệ sẽ trải qua quá trình chuyển đổi từ Internet di động sang Internet trí tuệ nhân tạo, trong khi blockchain sẽ tái định nghĩa cách thức xác định giá trị, quyền sở hữu và định giá tài sản trong Internet thế hệ mới.
Trong Web2, người dùng có thể tạo nội dung riêng, nhưng dữ liệu và tài sản này vẫn do các nền tảng kiểm soát. Web3 trả lại dữ liệu và tài sản cho người dùng thông thường, cho phép họ tự tạo, kiểm soát và giao dịch dữ liệu, tài sản của mình mà không cần dựa vào trung gian hay bên thứ ba. Ví dụ gần đây, Blur đã trở thành nền tảng tổng hợp NFT hàng đầu với thị phần vượt 40% chỉ trong 5 tháng, thách thức vị thế độc tôn của Opensea – ông lớn trong thị trường giao dịch NFT. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở “sự phi tập trung”, trả lại giá trị dữ liệu cho người dùng. Trong khi nhà sáng lập Opensea theo đuổi việc niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ để huy động vốn cho cổ đông lớn, các dự án như Blur, Dydx lại chọn chia lợi nhuận cho cộng đồng, mang lại lợi ích cho một nhóm người dùng trung thành. Trong quá trình phi tập trung và tự trị này, giá trị và quyền sở hữu được định nghĩa lại, phù hợp hơn với tinh thần Web3.0.
Blockchain và trí tuệ nhân tạo sẽ dẫn dắt sự phát triển của Web3 như thế nào?
Blockchain và trí tuệ nhân tạo thực chất là hai công nghệ rất khác nhau, đóng vai trò hoàn toàn khác biệt. Kiến trúc nền tảng của blockchain là sổ cái phân tán có khả năng lưu trữ dữ liệu dưới dạng khối (block), dữ liệu được ghi trên blockchain là bất biến và được đảm bảo bằng mật mã học. Do đó, blockchain có thể đảm bảo an ninh dữ liệu mà không cần bên thứ ba.
Bản chất của trí tuệ nhân tạo là các thuật toán học máy, sử dụng sức mạnh tính toán của máy tính và nền tảng dữ liệu lớn để mô phỏng khả năng giải quyết vấn đề của con người. Nó đơn giản hóa quá trình ra quyết định, làm cho quyết định trở nên hợp lý hơn, đồng thời thực hiện hành động có khả năng cao nhất để đạt được kết quả cụ thể. Trí tuệ nhân tạo có thể học hỏi từ dữ liệu được cung cấp và ngày càng trở nên thông minh hơn theo thời gian.
Hãy cùng xem xét sự kết hợp của hai công nghệ này ở tầng ứng dụng sẽ tạo ra những phản ứng gì.
Một mặt, blockchain có thể giúp giải thích hành vi của AI. Công nghệ blockchain giúp chúng ta thu thập được bản ghi không thể thay đổi về dữ liệu và quy trình mà AI sử dụng trong quá trình ra quyết định, điều này giúp dễ dàng hiểu và kiểm toán hơn về cách thuật toán AI đưa ra quyết định, từ đó xây dựng niềm tin sâu sắc hơn.
Mặt khác, trí tuệ nhân tạo có thể nâng cao hiệu suất của blockchain. Ông Vương Nhạc Hoa, đối tác tại Draper Dragon, trong một cuộc phỏng vấn gần đây cho biết: "Trong mọi kịch bản ứng dụng Web3, dữ liệu đều phải trải qua xử lý thuật toán, trí tuệ nhân tạo càng mạnh thì trải nghiệm càng tốt hơn." Quả thật vậy, giao dịch blockchain phải trải qua quá trình xác minh và tính toán, đòi hỏi phần cứng mạnh và tiêu tốn nhiều năng lượng. Nhưng trí tuệ nhân tạo có thể tối ưu hóa việc tính toán và quy trình, giảm tải cho các thợ đào, cải thiện độ trễ, từ đó tăng tốc độ giao dịch và giảm lượng khí thải carbon của công nghệ blockchain.
Sự kết hợp giữa AI và blockchain có thể mở ra các mô hình kinh doanh và cơ hội mới. Ví dụ:
1. Ứng dụng phi tập trung (dApps) và NFT thông minh hơn
Khi các nhà phát triển blockchain tích hợp các thuật toán AI và học máy, Web3.0 có thể giới thiệu các ứng dụng phi tập trung (dApps) thông minh hơn, mang lại tiện ích thực tế tiên tiến hơn.
Một ví dụ sớm hấp dẫn là Alice của Alethea AI – NFT phi thay thế đầu tiên có khả năng tự học, thay đổi cách tương tác với con người khi học hỏi từ mỗi lần tương tác mới. Với tư cách là NFT thông minh đầu tiên (iNFT), Alice sở hữu cá tính riêng, có thể đối thoại chi tiết với người dùng Internet và học hỏi từ họ trong quá trình này. Khi các thuật toán AI tiếp tục phát triển, thế hệ dApps và NFT tiếp theo có thể hưởng lợi từ điều này: các ứng dụng phi tập trung có được khả năng quản lý và phân tích dữ liệu tốt hơn, trong khi thế hệ NFT mới sẽ sở hữu hành vi giống con người hơn.
2. Hiện thực hóa giá trị dữ liệu cá nhân
Dù các gã khổng lồ truyền thông xã hội và công ty quảng cáo đã thu thập dữ liệu duyệt web của chúng ta để cung cấp quảng cáo liên quan hơn, điều này không thực sự vì lợi ích tốt nhất của người dùng Internet. Tinh thần phi tập trung của Web 3.0 hướng tới việc trao lại quyền kiểm soát dữ liệu cho người dùng – những dữ liệu này có thể được chọn để chia sẻ với nhà cung cấp dịch vụ, và chính nhà cung cấp sẽ trực tiếp trả tiền cho người dùng.
Bằng cách áp dụng các thuật toán AI, nhà cung cấp dịch vụ sẽ có thể phân tích lượng dữ liệu lớn hơn và cân nhắc nhiều yếu tố hơn khi cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Người dùng Web 3.0 sẽ nhận được nhiều dịch vụ tùy chỉnh hơn, đồng thời ở một khía cạnh khác cũng hiện thực hóa giá trị dữ liệu cá nhân.
Phân tích các dự án AI + Blockchain then chốt
Dưới đây là giới thiệu ngắn gọn về 10 dự án hàng đầu theo vốn hóa thị trường trong lĩnh vực AI + Blockchain, số liệu từ CoinGecko.
1. FET
Giới thiệu dự án
Fetch-ai Network là một phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo đặt tại Cambridge, kết hợp các công nghệ như học máy, AI và sổ cái phân loại để xây dựng một khung kinh tế mở, cung cấp môi trường giao dịch hiệu suất cao, chi phí thấp, nhằm hiện thực hóa cơ sở hạ tầng thông minh xoay quanh nền kinh tế kỹ thuật số phi tập trung.
Ứng dụng thực tiễn
-
Nhận diện thông minh: Bệnh viện sử dụng chức năng học tập tập thể của Fetch-ai để huấn luyện thuật toán học máy của robot, nhận diện hình ảnh X-quang như phim ngực cần kiểm tra, định vị vùng tổn thương của bệnh nhân. Theo thống kê, độ chính xác trong nhận diện ca bệnh của mô hình AI đã được huấn luyện đạt 90%.
-
Phát hiện tế bào ung thư: Thông qua hợp tác học tập tập thể với Trung tâm Mạng lưới Siêu Máy tính Poznan (PSNC), Fetch-ai và PSNC sẽ huấn luyện các thuật toán để nhận diện và phát hiện tế bào ung thư lưu hành trong máu hoặc mẫu sinh thiết mô của bệnh nhân trên toàn cầu trong tương lai.
-
Bảo trì dự đoán: Bảo trì dự đoán là quá trình nhận diện các lỗi tiềm tàng của máy móc trước khi xảy ra. Để phát hiện lỗi tiềm tàng trong máy móc sản xuất, Bosch đang sử dụng học tập tập thể của Fetch-ai để dự đoán lỗi tiềm tàng của máy Bosch, đồng thời duy trì quyền riêng tư dữ liệu. Gần đây, Bosch và Fetch.ai tuyên bố thiết lập mối quan hệ đối tác mới nhằm thành lập một Quỹ Web3 mới – Fetch.ai Foundation, nghiên cứu, phát triển và tận dụng công nghệ Web3 cho các trường hợp ứng dụng thực tế trong các lĩnh vực di động, công nghiệp và tiêu dùng.
-
Tích hợp chuỗi cung ứng: Quan hệ đối tác giữa Fetch-ai Network và LiquidChefs nhằm tận dụng đại lý kinh tế tự trị của Fetch-ai Network và khung tìm kiếm, khám phá của nó để xây dựng chuỗi cung ứng địa phương và minh bạch, cho phép LiquidChefs tìm kiếm và kết nối với bất kỳ nhà cung cấp bền vững nào ở khu vực lân cận.
2. OCEAN
Giới thiệu dự án
Ocean Protocol là công cụ dành cho nền kinh tế dữ liệu web3, cung cấp cho các nhà phát triển công cụ để xây dựng thị trường dữ liệu, quản lý NFT dữ liệu và token dữ liệu DeFi. Chủ sở hữu và người tiêu dùng dữ liệu có thể sử dụng ứng dụng Ocean Market để xuất bản, khám phá và sử dụng dữ liệu một cách an toàn và riêng tư.
Ưu thế dự án
-
Đội ngũ giàu kinh nghiệm: Có nền tảng vững chắc trong các lĩnh vực blockchain, xử lý dữ liệu và AI.
-
Lĩnh vực tiềm năng: Cho phép chia sẻ dữ liệu công bằng, minh bạch và an toàn thông qua phương thức phi tập trung, giải phóng mạnh mẽ thị trường AI, là lớp dữ liệu cốt lõi trong tương lai của mảng AI.
-
Nguồn lực phong phú: Đã thiết lập quan hệ hợp tác với các tổ chức và dự án như chính phủ Singapore, SingularityNET, Mattereum và IBM Watson AI XPRIZE.
-
Khả năng cập nhật liên tục: Sản phẩm từ phiên bản V1 đến V4, mỗi phiên bản đều được cải tiến liên tục; đặc điểm nổi bật của V4 gồm: giải quyết vấn đề rug pull thông qua staking một chiều, thêm NFT dữ liệu (ERC-721) để tăng tính linh hoạt trong quản lý quyền sở hữu dữ liệu, thương mại hóa cộng đồng, v.v.
3. AGIX
Giới thiệu dự án
SingularityNET là một nền tảng và thị trường AI phi tập trung. Các đại lý chạy trên nền tảng SingularityNET có thể linh hoạt thuê ngoài công việc cho nhau – trao đổi thông tin, đàm phán thanh toán và đánh giá ảnh hưởng đến uy tín của đại lý. Ngoài ra, trên thị trường mã nguồn mở này, mọi người cung cấp dịch vụ AI và học máy cho hệ sinh thái đều nhận được một lượng token nhất định như phần thưởng.
Ưu thế dự án
-
Thị trường AI: Thị trường AI cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ AI mà người dùng có thể mua;
-
Nhà xuất bản AI: Cho phép các nhà phát triển AI đăng sản phẩm lên nền tảng và kiếm lợi nhuận từ đó;
4. NMR
Giới thiệu dự án
Numerai là một quỹ đầu cơ kiểu mới do mạng lưới các nhà khoa học dữ liệu xây dựng, sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Cốt lõi của Numerai Tournament là bộ dữ liệu miễn phí. Bộ dữ liệu này gồm các dữ liệu tài chính chất lượng cao đã được làm sạch, chuẩn hóa và mã hóa. Mục tiêu chính của nền tảng là đưa yếu tố phi tập trung vào lĩnh vực khoa học dữ liệu, đồng thời cho phép các nhà phát triển cạnh tranh trong việc tạo ra các mô hình dự đoán học máy hiệu quả.
Ứng dụng thực tiễn
-
Numerai Tournament: Một quỹ đầu cơ, giao dịch cổ phiếu dựa trên tổng hợp hàng ngàn dự đoán từ mạng lưới các nhà khoa học dữ liệu cạnh tranh toàn cầu. Numerai nhận khoảng 100 triệu dự đoán mỗi ngày từ người dùng, sau đó tạo một mô hình tổng hợp (meta-model) để đầu tư.
-
Numerai Signals: Giải đấu liên tục thu thập dự đoán về cổ phiếu Russell 3000.
-
Erasure Bay: Thị trường trao đổi thông tin, có thể giao dịch mọi loại thông tin, bao gồm mô hình định giá, phản hồi sản phẩm, v.v.
Những thách thức công nghệ AI + Blockchain đang đối mặt
R3PO cho rằng, blockchain và AI đều là hai công nghệ đột phá nhất kể từ khi Internet ra đời, blockchain phi tập trung mang lại nền tảng dữ liệu tốt cho AI, trong khi AI lại sở hữu các mô-đun và thuật toán trưởng thành.
Hiện tại, những ứng dụng công nghệ chúng ta thấy mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, sự kết hợp giữa hai bên sẽ ảnh hưởng đến lộ trình phát triển và tiến bộ của xã hội trong vài thập kỷ tới, có khả năng tạo ra một nền kinh tế kỹ thuật số hiệu quả hơn, an toàn hơn, cá nhân hóa hơn, mang lại các mô hình kinh doanh và cơ hội mới cho cá nhân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, song hành cùng đó, sự kết hợp giữa blockchain và trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ đối mặt với một số thách thức.
1. Vấn đề an ninh
Trí tuệ nhân tạo cần xử lý lượng lớn dữ liệu mới phát huy tác dụng, trong khi dữ liệu trên blockchain được mã hóa an toàn để tránh bị tin tặc xâm nhập. Vì vậy, để phân tích và xử lý dữ liệu này, cần phải giải mã các tệp và dữ liệu liên quan, điều này khiến dữ liệu dễ bị tấn công độc hại hơn.
Cho đến nay, Web3.0 vẫn chưa hình thành hệ thống an ninh hoàn thiện, do đó cần thêm thời gian để thiết lập các tiêu chuẩn và quy phạm an ninh thống nhất.
2. Hạn chế về chi phí và hiệu suất
Trí tuệ nhân tạo dù nâng cao hiệu suất vận hành của blockchain, nhưng cũng tồn tại một số hạn chế. Ví dụ, ứng dụng công nghệ phân tán hiện nay liên quan đến hệ thống tính toán và lưu trữ quy mô lớn, bị giới hạn bởi phần cứng, thậm chí cả về mặt vật lý như việc tạo ra, truyền tải và lưu trữ năng lượng cho thiết bị vận hành, đều ở một mức độ nhất định làm hạn chế việc triển khai ứng dụng thực tế của AI và blockchain.
Hiện tại, nếu tính đến giới hạn TPS và chi phí gas khi vận hành trên chuỗi, chi phí cho các ứng dụng kinh doanh AI thực sự vận hành trên blockchain sẽ cao đến mức khó tưởng tượng, trong khi hiệu suất thực tế lại thấp đến mức khó tưởng tượng.
Do đó, hiện tại sự kết hợp giữa công nghệ blockchain và trí tuệ nhân tạo vẫn đang trong giai đoạn thăm dò ban đầu.
Kết luận
Sức nóng AI do ChatGPT tạo ra vẫn đang tiếp tục lan rộng, trong khi các dự án "blockchain + AI" đã trải qua một đợt tăng và giảm giá ngắn hạn. Dữ liệu cho thấy, vốn hóa thị trường tổng cộng của các token dự án mã hóa thuộc khái niệm AI từng vượt quá 5 tỷ USD, ví dụ như SingularityNET đã tăng hơn 290,53% vào đầu tháng Hai, nhưng hiện tại các dự án này đã nhanh chóng giảm trở lại.
Dù cảm xúc FOMO ngắn hạn mang lại nhiều sự chú ý hơn cho các dự án AI + blockchain, nhưng xét về cốt lõi, sự phát triển tương lai của dự án cuối cùng vẫn phải quay trở lại giá trị nội tại. Những dự án chỉ có lớp vỏ AI hời hợt sẽ không thể gánh vác ngọn cờ Web3.0. Điểm đến cuối cùng của hành trình đổi mới Web3.0 này là gì, hiện chưa ai có thể đưa ra câu trả lời xác đáng — liệu đó có phải là sự tái định nghĩa giá trị, hay là chiến thắng của phi tập trung trước tập trung? Nhưng hiện tại, chúng ta có thể khẳng định rằng, sự kết hợp giữa công nghệ AI và blockchain chắc chắn sẽ bùng nổ những khả năng thú vị hơn nữa. Hãy cùng chờ xem.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
