Vương Phong đối thoại Tim Gong đêm Giao thừa: Về sắp xếp thông tin, entropy và ngày mai của Web3
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vương Phong đối thoại Tim Gong đêm Giao thừa: Về sắp xếp thông tin, entropy và ngày mai của Web3
Trên Trái Đất có thể tiến hóa ra những sinh mệnh cao cấp có tổ chức cao, bao gồm cả chúng ta, là vì Mặt Trời đã cung cấp năng lượng và âm entropy cho chúng ta.
Chuyên sâu báo cáo Web3Người sáng lập Element - Vương Phong
Đối tác Trung Quốc của SIG - Tim Gong
Tôi quen Tim Gong cũng đã khá lâu. Tôi luôn cảm thấy anh ấy là một nhân vật phi truyền thống trong giới VC Trung Quốc.
Từ năm 2007 khi tôi lần đầu khởi nghiệp đã nghe danh anh ấy. Lúc đó, SIG Trung Quốc và tên tuổi của anh chưa có ảnh hưởng lớn trong ngành, xa mới bằng được Sequoia hay IDG nổi tiếng. Nhưng phong cách nói chuyện của anh để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc. Chúng tôi không trò chuyện quá nhiều, dù là tại văn phòng SIG hay những buổi tiệc tùng trong giới, mỗi khi Tim nói chuyện với tôi đều hiếm khi nghiêm túc, chủ yếu là đùa vui, kể chuyện cười.
Con người ảnh hưởng lẫn nhau, nếu bạn gặp người nghiêm túc thì khó mà đùa cợt thoải mái. Nhưng nếu bạn gặp người như Tim, lúc nào cũng thoạt nhìn chẳng mấy nghiêm chỉnh, thì cũng rất khó để nghiêm nghị bàn bạc việc gì với anh ấy.
Vào một đêm hè năm 2021, sau khi SIG và Sequoia Trung Quốc cùng dẫn đầu vòng gọi vốn cho Element, Tim hẹn tôi đi uống rượu với vài người bạn VC của anh, chờ tôi đến tận nửa đêm. Khi tôi tới nơi, mọi người trên bàn tiệc đã tan hết, chỉ còn một mình Tim đang đợi. Vừa thấy tôi, anh lại cười đùa vui vẻ như thường lệ, không quên châm biếm vài câu. Đêm hôm đó, lần đầu tiên tôi nghe được vài câu nói nổi bật của anh về đánh giá đầu tư – gần đây thỉnh thoảng cũng thấy xuất hiện trên mạng: “Làm người quan trọng hơn làm việc, EQ quan trọng hơn IQ, tầm nhìn quan trọng hơn kiến thức, trực giác quan trọng hơn lý trí, dũng khí quan trọng hơn trí tuệ, vận may quan trọng hơn mưu mẹo”, và “Làm ăn với thời gian, kết bạn cùng xu thế”. Những câu này đọc vào thật khó liên tưởng đến một nghiên cứu sinh tiến sĩ khoa học kỹ thuật tại Đại học Princeton.
Trên trang cá nhân WeChat của Tim, bạn không thể nhận ra dáng vẻ một đối tác hàng đầu của quỹ VC lớn nhất Trung Quốc, bởi vì anh hầu như không nói về đầu tư hay công nghệ. Anh là một người đam mê âm nhạc cổ điển, rượu vang và trà.
Lần này có lẽ là cuộc trò chuyện nghiêm túc nhất giữa Tim và tôi, thậm chí có thể khiến một số người cảm thấy hơi trừu tượng. Như lời tự trào của Tim: "Hiếm khi dùng đến trí thông minh, kiến thức và bộ óc – thứ mà trong đầu tư vốn chẳng mấy quan trọng – để nói về Web3". Không thể phủ nhận rằng, Tim luôn có những quan điểm riêng biệt, mang tính nguyên bản, xây dựng dựa trên nền tảng logic cơ bản về Web3.
Cuộc trò chuyện của chúng tôi diễn ra qua WeChat, tôi xin trích dẫn lại dưới đây.
Vương Phong: Với tư cách là một nhà đầu tư VC thành công trong thời đại Web2, chọn đúng dịp Tết Nguyên đán ở Trung Quốc để trao đổi với tôi về Web3, quả thực rất phù hợp. Hôm nay, bên cạnh AI, Web3 là chủ đề được nhắc đến nhiều nhất xung quanh chúng ta, bất kể ChatGPT có bị thổi phồng quá mức hay khái niệm Web3 chứa bao nhiêu yếu tố marketing. Một bầu không khí đặc trưng trong lĩnh vực công nghệ Internet đang dần hiện rõ, như thể báo hiệu trước rằng kỷ nguyên thông tin tiếp theo sắp bắt đầu. Từ góc nhìn của một nhà đầu tư, liệu gen thành công của các công ty internet hàng đầu trong hơn hai mươi năm qua có thể được khái quát hóa? Những tổng kết này còn có giá trị tham khảo cho sự phát triển tương lai hay không?
Tim Gong: Đúng vậy, tôi cũng nhân đây gửi lời chúc mừng năm mới đến tất cả mọi người. Thực tế từ thời kỳ đầu của Internet, kể từ Yahoo, nền tảng logic cơ bản của mô hình kinh doanh giá trị nhất trên Internet luôn là **sắp xếp thông tin**. Thời Yahoo là do "chuyên gia" sắp xếp thông tin cho tất cả mọi người, mỗi người tiêu thụ cùng một nội dung. Google sử dụng thuật toán tìm kiếm để sắp xếp thông tin theo từ khóa truy vấn. Facebook, Twitter, WeChat lại sắp xếp thông tin theo mối quan hệ xã hội của từng cá nhân. Đến thời kỳ ByteDance (TikTok), thuật toán bắt đầu sắp xếp và đề xuất thông tin dựa trên sở thích và lịch sử hành vi của chính bạn. Đây chính là điều tôi thường nói: ByteDance đã tạo nên bước nhảy vọt từ “người tìm thông tin” sang “thông tin tìm người”, và “nội dung tìm người”, “sản phẩm tìm người”, “dịch vụ tìm người” đều là việc phân phối lượng lớn dữ liệu số hóa theo một logic nhất định (ví dụ như sở thích). Tất cả những điều này đều phụ thuộc vào sự tăng trưởng cấp số nhân của năng lực xử lý, tốc độ truyền thông và việc số hóa đầy đủ thông tin (sắp xếp sơ cấp).
Thực tế, những ứng dụng Internet thế hệ tiếp theo mà chúng ta đang chứng kiến ngày nay, ví dụ như ChatGPT, Web3 hay Web5, cũng đều là những đột phá trong việc sắp xếp thông tin.
Vương Phong: Gần đây, nguyên lý đầu tiên (first principles) được Elon Musk thường xuyên trích dẫn, ngày càng phổ biến trong giới khởi nghiệp công nghệ và các nhà đầu tư. Tuy nhiên, góc nhìn của anh về giá trị thương mại Internet thông qua việc phân tích “sắp xếp thông tin” thực sự rất thú vị. Đây là điểm cần được ngành của chúng ta phân tích sâu sắc, tự soi chiếu bản thân. Theo góc nhìn này, khả năng xử lý sắp xếp thông tin và sức đổi mới của một doanh nghiệp Internet sẽ trở thành chỉ số then chốt để đánh giá mức độ xuất sắc của doanh nghiệp đó. Anh có cho rằng giá trị này là độc quyền của ngành Internet?
Tim Gong: Musk học nửa vời một chút vật lý, còn tôi trước khi bước vào lĩnh vực khởi nghiệp và đầu tư mạo hiểm, chuyên môn chính cũng là vật lý – tôi từng theo học tiến sĩ Kỹ thuật Điện tử (Vật lý ứng dụng) tại Đại học Princeton. Hiện tại tại ByteTrade, nơi tôi đảm nhiệm chức Chủ tịch, từ CEO đến CIO có tổng cộng sáu người xuất thân từ ngành vật lý, vì vậy chúng tôi thích dùng các nguyên lý vật lý để phân tích nền tảng logic của thế giới. Quá trình "sắp xếp" về mặt vật lý thực chất là quá trình tạo ra "phản entropy" (negative entropy).
Thế giới vũ trụ thực tế, muôn loài sống, từ khởi nguyên đến kết thúc đều tuân theo các nguyên lý vật lý. Thế giới tinh thần của con người và thế giới thông tin số cũng âm thầm tuân thủ các nguyên lý này.
Trong vật lý tồn tại khái niệm entropy, entropy dùng phương pháp thống kê vật lý để lượng hóa khái niệm "vô trật tự". Nói đơn giản, tổ hợp càng ngẫu nhiên, hỗn loạn thì giá trị entropy càng cao; ngược lại, tổ hợp càng trật tự, mức độ sắp xếp càng cao thì entropy càng thấp. Trong một hệ thống khép kín, hệ thống sẽ tự phát triển đến trạng thái hỗn loạn tối đa – tức là trạng thái entropy cao nhất. Để nâng cao mức độ trật tự của một hệ thống, hay nói cách khác là giảm entropy, cần phải tiêu hao năng lượng. Nhìn từ vi mô, đây là việc sắp xếp lại một dạng vật chất nhất định (hạt, nguyên tử, phân tử, electron, DNA, tế bào, protein...). Ví dụ, sự tiến hóa của các sinh vật bậc cao, bao gồm cả con người trên Trái đất, là nhờ Mặt trời cung cấp năng lượng và phản entropy cho chúng ta.
Tôi xin đưa ra vài ví dụ quen thuộc để minh họa ứng dụng của entropy và sắp xếp trong xã hội loài người.
Ví dụ thứ nhất là vàng. Vàng được xã hội văn minh nhân loại chọn làm tiền tệ, là nền tảng của thế giới tài chính. Sự lựa chọn này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình sắp xếp. Khi sao siêu tân tinh nổ tung, các nguyên tố đơn giản, xếp hạng thấp trong bảng tuần hoàn hình thành trước; sau khi hạt nhân sắt hình thành, hạt nhân vàng được tạo ra nhờ vô số va chạm giữa neutron năng lượng cao và hạt nhân sắt. Vì neutron tự do không tồn tại trên Trái đất, nên ngoài việc tái tạo chùm neutron năng lượng cao trong phòng thí nghiệm để sản xuất vàng, không có phương pháp nào khác. Vàng xếp hạng cao trong bảng tuần hoàn, tức là cấp độ cao, cần năng lượng khổng lồ để hình thành. Tính hoạt động hóa học thấp, hầu như tồn tại ở dạng đơn chất, không bị oxy hóa, độ dẻo dai tốt, điểm nóng chảy trung bình khá, mật độ cao – sở hữu tất cả đặc điểm lý tưởng của một loại tiền tệ lưu thông, do đó là "sản phẩm được chọn bởi trời". Suốt hàng ngàn năm, con người đã tiêu tốn năng lượng khổng lồ để khai thác vàng từ khắp nơi trên Trái đất, từng chút từng chút tập hợp thành những thanh vàng, khối vàng trong kho bạc các quốc gia ngày nay – đây lại là một quá trình tiêu năng lượng để sắp xếp, nhưng chính sự sắp xếp này đã xây dựng nên nền tảng ổn định cho tài chính quốc tế.
Ví dụ thứ hai là kim cương. Hơn một trăm năm trước, người Do Thái chọn kim cương làm tiền tệ lưu thông bổ trợ. Kim cương là cấu trúc tinh thể ổn định nhất với mức độ sắp xếp cao. Nó hình thành do áp suất và nhiệt độ cực cao bên trong Trái đất hoặc do va chạm giữa Trái đất và thiên thạch – một quá trình tiêu tốn năng lượng lớn để đạt được mức độ sắp xếp cao. Con người khai thác, rồi lại tiêu tốn năng lượng khổng lồ để tập trung cắt mài, sắp xếp lại lần nữa – tiêu chuẩn 4C cũng là một dạng sắp xếp theo thẩm mỹ con người.
Ví dụ thứ ba là dầu mỏ. Dầu mỏ là cụm phân tử hydrocarbon được hình thành khi sinh vật hữu cơ trải qua nhiệt năng khổng lồ ở tầng sâu lòng đất, khiến nguyên tử và phân tử được sắp xếp lại. Khả năng cháy của dầu là một trong những nền tảng của công nghiệp hiện đại, mục đích đốt dầu là để phát điện. Điện là trạng thái sắp xếp có trật tự của các electron, và điện năng là dạng năng lượng có trật tự cao nhất, nhờ đó đẩy nền văn minh nhân loại lên một tầm cao mới, đồng thời cũng là nền tảng cơ bản nhất của thời đại thông tin số ngày nay.
Tất cả các quá trình nêu trên đều là quá trình giảm entropy – tự nhiên hoặc sinh mệnh con người tiêu hao năng lượng để tạo ra sắp xếp mới cho vật chất. Vì vậy, trong thế giới vật chất và số hóa, nền tảng đầu tư của tôi luôn hướng tới việc theo đuổi sự hình thành (sắp xếp) và phân phối phản entropy (thông tin có trật tự).
Vương Phong: Sau hơn 20 năm phát triển mạnh mẽ, các công ty nền tảng Web2 hiện nay tại Trung Quốc và Mỹ đều đang đối mặt với những vấn đề xã hội tương tự. Mọi người ngày càng nghi ngờ họ, ví dụ như độc quyền dữ liệu, quyền lực tập trung quá mức và xâm phạm quyền riêng tư người dùng... Thậm chí các kỹ sư công nghệ cũng bắt đầu suy ngẫm: chính những gã khổng lồ Web2 ngày nay lại đi ngược lại tinh thần kỹ thuật ban đầu của World Wide Web, chẳng hạn như phân quyền tốt, tự do ngôn luận và bảo đảm quyền sở hữu dữ liệu cá nhân. Ông có đồng ý với quan điểm này không?
Tim Gong: Trước tiên, thông tin là một dạng phản entropy, thông tin càng chính xác thì entropy càng thấp. Thông tin truyền thống sớm kỳ về truyền thông, hàng hóa và dịch vụ đều có entropy cao. Quá trình số hóa liên tục nâng cấp thông tin là một quá trình tiến hóa từ thấp đến cao, cũng là một quá trình giảm entropy. Mục đích sắp xếp thông tin theo từ khóa tìm kiếm hay sở thích cá nhân là phân phối thông tin chính xác đến từng cá nhân, từ đó giảm entropy. Cuộc cạnh tranh giữa các công ty Internet chính là cuộc đua giảm nhiều entropy hơn trong cùng một đơn vị năng lượng. Vậy nên đạo hàm -dS/dU chính là lượng hóa tốc độ tạo ra giá trị thương mại của họ.
Tuy nhiên, trong thế giới Web2, dù là “người tìm thông tin” hay “thông tin tìm người”, việc sắp xếp thông tin đều do các nền tảng tập trung thực hiện. Việc nền tảng tập trung chèn quảng cáo vào kết quả sắp xếp là một dạng “ô nhiễm” đối với kết quả sắp xếp, làm tăng entropy thông tin mà người dùng nhận được. Về bản chất, đây là việc chuyển phản entropy của người dùng sang chính nền tảng. Đó là lý do tại sao người dùng ngày càng bất mãn với các nền tảng Web2.
Cuộc cạnh tranh của các nền tảng Web2 là cuộc đua về hiệu suất giảm entropy. Dịch vụ giảm entropy hiệu suất càng cao càng có thể chịu được mức độ “ô nhiễm” quảng cáo cao hơn. Nhưng mô hình kinh doanh của họ quyết định rằng mục đích cải thiện hiệu suất là để người dùng chịu đựng nhiều quảng cáo hơn. Người dùng sẽ không thực sự được hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ và tăng hiệu suất.
Đây là vấn đề chung của các nền tảng tập trung. Ví dụ, chúng ta thấy ChatGPT có thể từ chối trả lời một số câu hỏi theo ý chí của nền tảng, và trong tương lai rất có thể sẽ chèn quảng cáo hoặc thông tin thương mại vào câu trả lời AI.
Entropy trong lý thuyết thông tin có thể được tính bằng công thức Shannon, rất giống với công thức tính entropy trong cơ học thống kê. Việc hiện thực hóa những ý tưởng trên vào các phép tính này ở cấp độ ứng dụng là rất khó, một phần vì lý thuyết thông tin liên quan đến nhiều kiến thức xã hội và nhân văn, số lượng biến động nhiều hơn nhiều so với khoa học tự nhiên. Đây là chủ đề hiện tại ByteTrade Labs đang nghiên cứu.
Vương Phong: Ông có tin rằng Web3 sẽ giải quyết được vấn đề ngày càng tập trung hóa của các công ty nền tảng Web2 không? Tốt nhất hãy liệt kê thành danh sách.
Tim Gong: Lý tưởng của Web3 luôn là “chủ quyền cá nhân”. Điều được nói đến nhiều nhất là quyền sở hữu dữ liệu cá nhân. Nhưng từ phân tích phía trên, tôi cho rằng quyền sắp xếp dữ liệu cá nhân có thể còn quan trọng hơn. Nói cách khác, cả việc lưu trữ và tính toán đều phải phi tập trung hóa.
Đây cũng là lý do chúng tôi đầu tư vào công ty ByteTrade. ByteTrade làm “đám mây cá nhân” – máy chủ biên do cá nhân kiểm soát. Nó không chỉ lưu trữ thông tin cá nhân mà còn có khả năng tính toán. Ví dụ:
Công cụ tìm kiếm phục vụ cá nhân
Dịch vụ đăng ký phục vụ cá nhân
Công cụ đề xuất phục vụ cá nhân
Mô hình ngôn ngữ lớn phục vụ cá nhân
Về điểm cuối cùng này, có thể cần lưu các gợi ý mô hình cá nhân hóa (Prompt) trong đám mây cá nhân.
ByteTrade đang tái cấu trúc kiến trúc điện toán đám mây hiện tại. Máy chủ nút của từng người dùng thay thế máy chủ nền tảng. Nhà cung cấp thuật toán không còn là nền tảng, mà gửi mã đến nút người dùng, chạy thuật toán, tạo giá trị cho người dùng, sau đó người dùng trả phí.
Vương Phong: Quay lại, lý thuyết phản entropy ông vừa đề cập, có thể được giải thích sâu hơn trong thực tiễn hệ sinh thái Web3 ngày nay không?
Tim Gong: Thực tế, ngành Web3 và Crypto được xây dựng dựa trên phản entropy tạo ra từ việc sắp xếp thông tin. Nhiệm vụ cốt lõi của tất cả các nút blockchain là "tạo khối" (block), vậy nó đang làm gì? Chính là sắp xếp các thông tin cần đưa lên chuỗi!
Bitcoin là một dạng sắp xếp số hóa được thực hiện bằng phần mềm, thông qua việc tính toán số hóa năng lực xử lý, dùng giá trị băm (hash) và Block để tạo ra thứ tự, "đào" ra Bitcoin. Kết quả của năng lực xử lý và năng lượng tiêu tốn cho việc đào Bitcoin là hình thành nên Bitcoin thông qua sắp xếp – giống như con người tiêu năng lượng để khai thác vàng từ khắp nơi và đúc thành thỏi vàng. Vì vậy, Bitcoin được gọi là vàng số, cũng như vai trò của vàng trong tài chính truyền thống, là nền tảng của thế giới tài chính số và thông tin số.
Ethereum là một dạng sắp xếp khác, POW và POS đều là việc các nút tạo khối sắp xếp kết quả tính toán hợp đồng thông minh. Ethereum là dầu mỏ số, tương tự như dầu mỏ trong thế giới thực. Thời kỳ L1 và POW kém hiệu quả giống như dầu thô chưa tinh chế có tỷ lệ cháy thấp. Sự hình thành Ethereum 2.0 và L2 giúp Ethereum có cơ hội chuyển đổi từ dầu mỏ số thành điện năng số. Người dùng dùng ETH làm Gas để trả cho các nút tính toán trên mạng. Thực chất là dùng ETH để đổi lấy dịch vụ sắp xếp. Lưu thông ETH đại diện cho dòng chảy của phản entropy.
Tôi rất công nhận nền tảng logic cơ bản của Crypto. Dĩ nhiên, sự phát triển của ngành Crypto hiện tại chưa được như mong muốn. Do Tokens rất dễ bị thổi phồng, và ngành này lại thiếu quản lý, dẫn đến việc ngành Crypto bị tài chính hóa quá sớm và quá mức trước khi tạo ra ứng dụng giá trị. Điều này rất không lành mạnh, cũng là lý do hiện tại ngành này đang trải qua đợt sàng lọc lớn.
Vương Phong: Vậy thì, dựa trên lý thuyết phản entropy này, ông nhìn nhận thế nào về tương lai hệ sinh thái chuỗi công?
Tim Gong: Như đã nói, lưu thông ETH đại diện cho dòng chảy phản entropy, và đặc điểm của chuỗi ETH quyết định ứng dụng chủ yếu trên đó là ứng dụng tài chính. Vì vậy ETH định lượng phản entropy trong thông tin tài chính.
Nhưng thông tin tài chính chỉ là một phần rất nhỏ trong thế giới thông tin, trong khi Web3 muốn giải quyết vấn đề phi tập trung hóa toàn bộ thế giới thông tin. Trong thế giới blockchain, luôn tồn tại tầm nhìn đa chuỗi/chuỗi ứng dụng, ví dụ như các dự án nổi tiếng Polkadot, Cosmos đều lấy đa chuỗi làm tư tưởng cốt lõi. Ngay cả ETH 2.0 cũng đang phát triển theo hướng đa chuỗi. Trong một hệ sinh thái đa chuỗi, mỗi chuỗi đều có tiền gas gốc riêng, loại tiền này dùng để đo lường và trao đổi dòng chảy phản entropy cần thiết cho ứng dụng. Các nút cung cấp dịch vụ tính toán và sắp xếp sẽ nhận được tiền từ chuỗi đó.
Nếu tương lai thế giới số chỉ có Crosschain, thì giống như thế giới con người chỉ có duy nhất một loại năng lượng là dầu mỏ. Thế giới số cần Multichain giống như loài người cần năng lượng thay thế.
Tôi cho rằng các chuỗi công và Utility Token của chúng vẫn sẽ có một tương lai muôn màu muôn vẻ.
Vương Phong: Đúng vậy, tương lai Web3 không chỉ nằm ở công nghệ chuỗi công, mà còn ở Utility Token – thứ đang gây tranh cãi. Nhiều người vẫn còn mơ hồ, ông có thể mở rộng thêm quan điểm của mình không?
Tim Gong: Ví dụ, các nút đám mây cá nhân ByteTrade của chúng tôi có mối quan hệ hợp tác với chuỗi công. Nút cá nhân thuộc về cá nhân, giữa chúng không cần đạt được sự đồng thuận hay thậm chí đồng bộ thông tin. Nhưng các nút cá nhân này sẽ dùng dữ liệu và dịch vụ của người khác, dùng Crypto để trả phí cho phản entropy của người khác. Thậm chí nút đám mây có thể chạy nút của chuỗi công. Cụ thể, Crypto mang lại giá trị to lớn trong kịch bản ứng dụng này:
Crypto là tiền tệ của máy móc. Thanh toán giữa máy với máy cần cơ sở là các quy tắc tự động hóa và có thể lập trình. Tôi nghĩ rằng "code là luật" (Code is Law) trong hợp đồng thông minh blockchain chính là luật lệ và quy tắc giữa các máy móc.
Tiền pháp định bị giới hạn bởi quốc gia, còn Crypto đa chuỗi/ứng dụng chuỗi bị giới hạn bởi ứng dụng. Giá quy đổi giữa các loại Crypto không phản ánh sức mạnh tương đối giữa các quốc gia, mà là giá trị tương đối của phản entropy thông tin ứng dụng.
Các nút đám mây cá nhân ByteTrade sẽ có ví Crypto của người dùng, nắm giữ và thường xuyên giao dịch, quy đổi các Token của các chuỗi ứng dụng khác nhau. Đây cũng là lý do chúng tôi đặt tên công ty là ByteTrade!
Vương Phong: Các nền tảng tập trung có mô hình kinh doanh trưởng thành, điều này đã được kiểm chứng nhiều năm. Vì vậy, người làm Web3 coi họ như ngành truyền thống. Nhưng từ góc độ thương mại, mạng phi tập trung làm thế nào để tự duy trì lâu dài?
Tim Gong: Google và ByteDance là những nền tảng xuất sắc nhất khi liên kết mạnh mẽ quảng cáo với từ khóa và sở thích người dùng (sắp xếp), giúp người dùng nhận được cả thông tin chính xác lẫn quảng cáo chính xác. Nhưng quảng cáo là thông tin làm tăng entropy cho người dùng, được thúc đẩy bởi lợi ích của nhà quảng cáo. Việc nền tảng tập trung chèn quảng cáo vào kết quả sắp xếp, thu lợi nhuận bằng cách hy sinh một phần lợi ích người dùng – họ làm rối loạn sự sắp xếp một cách thiếu minh bạch, gây tăng entropy cho người dùng. Một mô hình kinh doanh minh bạch, công bằng và công chính hơn nên là mạng cung cấp dịch vụ cho người dùng, và người dùng trả phí trực tiếp cho dịch vụ đó.
Sự phát triển của ngành Crypto đã chứng minh rằng, việc minh bạch thu phí Gas hoặc phí giao dịch trong giao dịch tài sản là một mô hình kinh doanh rất xuất sắc. Trong hệ sinh thái ByteTrade, chúng tôi đang xây dựng các công cụ quản lý tài sản số phi tập trung, thị trường giao dịch RFQ điểm-điểm, robot giao dịch tự động... Chúng tôi tin chắc rằng người dùng nhất định sẽ chi trả cho những sản phẩm tạo ra phản entropy và giá trị.
Vương Phong: Tuân thủ pháp luật và giám sát đối với hệ thống phi tập trung luôn là chủ đề đầy thách thức. Ngày nay các nền tảng Web2 đang đối mặt với áp lực giám sát khổng lồ, liệu vấn đề này ở Web3 có nghiêm trọng hơn không?
Tim Gong: Thế giới số được cấu thành bởi phần mềm, phần mềm dùng chương trình để hiện thực hóa hợp đồng, vì vậy:
Code = Thực thi Hợp đồng = Hợp đồng.
Khi chúng ta nói Code is Law, thực chất đang nói:
Code = Hợp đồng = Luật pháp.
Nhưng trong thế giới loài người, Luật pháp là để ép buộc Hợp đồng được thực thi. Vì vậy, vai trò thật sự của Luật pháp trong thế giới số đã bị Code thay thế.
Vấn đề hiện tại là tiền kỹ thuật số được gán giá trị tiền tệ truyền thống, hình thành giá trị tài sản truyền thống. Khi có tổn thất bất công, luật pháp tài chính truyền thống sẽ can thiệp để phán xét đúng sai. Do đó, vấn đề của tiền kỹ thuật số là bị tài chính hóa, tiền tệ hóa truyền thống quá sớm, và giao dịch tài sản truyền thống cũng diễn ra quá sớm. Nguyên nhân nằm ở chỗ tất cả các loại tiền kỹ thuật số và mạng lưới giao dịch đều là phần mềm. Thực tế, ngoại trừ Bitcoin (chỉ có phép cộng/trừ, không có hợp đồng) và Ethereum (phần mềm thực thi Smart Contract được cộng đồng mã nguồn mở duy trì khá hoàn hảo), phần mềm nền tảng hiện tại vẫn chưa đủ vững chắc hoặc phù hợp để gánh vác các giao dịch mang màu sắc tài sản truyền thống. Nói một cách dễ hiểu hơn: 99% các dự án tiền kỹ thuật số trước đây giống như thuật giả kim hay nước thành dầu hàng ngàn năm nay – khi những tài sản giả như vàng giả, dầu giả chưa chứng minh được giá trị đã bắt đầu giao dịch quy mô lớn.
Web3 phi tập trung chuyển trách nhiệm tuân thủ pháp luật từ nền tảng xuống cá nhân. Cá nhân đã có chủ quyền dữ liệu và chủ quyền sắp xếp, thì đương nhiên cũng phải gánh vác trách nhiệm pháp lý. Câu nói "Great power comes with great responsibility" (Quyền lực lớn đi kèm trách nhiệm lớn). Và các công ty như ByteTrade sẽ cung cấp công cụ tuân thủ, giống như công cụ TurboTax giúp người Mỹ nộp thuế đúng luật.
Ví dụ, ByteTrade sẽ hỗ trợ nút tự nguyện KYC, các nút tại Mỹ sau KYC có thể tham gia các DAO hoặc DEX được tổ chức theo luật pháp Mỹ.
Vương Phong: Tôi nghe nói ông luôn ủng hộ và tài trợ nghiên cứu khoa học đời sống, đặc biệt là nghiên cứu về lão hóa tế bào, cái chết và ung thư. Phương pháp đầu tư của ông trong lĩnh vực Internet có thể vượt ngành để hỗ trợ quyết định đầu tư trong lĩnh vực dược phẩm?
Tim Gong: Sự hình thành và tiêu vong của sự sống chẳng phải cũng là một quá trình sắp xếp. DNA, tế bào, protein được sắp xếp ở cấp độ cao đã tạo nên con người. Giai đoạn trưởng thành từ khi sinh ra của con người chẳng phải là quá trình hấp thụ năng lượng từ thức ăn và hô hấp để sắp xếp trong cơ thể theo quy luật riêng – một quá trình giảm entropy. Khi các cơ quan, máu, não bắt đầu lão hóa, sự sắp xếp này dần rã rời, và cái chết cuối cùng là trạng thái vô trật tự – entropy cực đại. Tuần trước, phòng thí nghiệm Harvard sau 13 năm nỗ lực đã chứng minh trên chuột rằng tồn tại cơ chế có thể tăng tốc hoặc đảo ngược quá trình sắp xếp (Sequence).
Giáo sư kỹ thuật sinh học Cliff Brangwynne của Đại học Princeton – ngôi trường tôi từng theo học – đã giành Giải thưởng Đột phá Khoa học Sự sống (Breakthrough Prize for Life Sciences) nhờ nghiên cứu đề tài “biến đổi pha của tế bào sinh học”. Đây là một trong những giải thưởng uy tín nhất trong y sinh, do các nhà sáng lập Google, Facebook, Alibaba cùng thành lập.
Công trình của Tiến sĩ Brangwynne dùng phương pháp hóa lý vật lý để nghiên cứu tế bào sống. Ông chứng minh rằng entropy vật lý cũng có thể áp dụng hiệu quả trong lĩnh vực khoa học sự sống. Quá trình lão hóa tế bào chính là quá trình tăng entropy. Những nguyên lý hóa lý này có tác dụng định hướng lớn trong việc điều trị ALS, ung thư, Alzheimer và các bệnh do lão hóa tế bào.
Tất nhiên, Web3 còn có ảnh hưởng trực tiếp đến sự bất tử của con người – ký ức cá nhân bất biến, không bao giờ mất, liệu có thể một ngày nào đó được lưu trữ trên nút biên của ByteTrade, để chương trình tính toán của bạn bè và thế hệ sau truy cập?
Giáo sư George Church của Đại học Harvard từng nói, có thể đến một ngày, cứ mỗi năm trôi qua, sự phát triển khoa học có thể kéo dài tuổi thọ con người thêm hai năm. Thực ra điều này có nghĩa là phản entropy được cung cấp từ bên ngoài vào cơ thể người vượt quá tốc độ tăng entropy do lão hóa tự nhiên. Điểm kỳ dị (singularity) của sự bất tử con người này có thể xảy ra trong vài thập kỷ tới!
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
