Sản phẩm mã hóa làm thế nào để đạt được sự phù hợp với thị trường?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sản phẩm mã hóa làm thế nào để đạt được sự phù hợp với thị trường?
Sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường có nghĩa là sở hữu một sản phẩm có thể đáp ứng được thị trường tốt đó.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Jack Niewold
Biên dịch: TechFlow
Kể từ khi cụm từ "phù hợp sản phẩm - thị trường" (product-market fit) trở nên phổ biến, thế giới các công ty khởi nghiệp đã dần nâng tầm khái niệm này thành một niềm tin gần như mang tính tôn giáo. Nếu bạn chưa từng nghe đến thuật ngữ này trước đây, thì Mark Andreessen đã định nghĩa rõ nhất bằng câu nói sau:
"Phù hợp sản phẩm - thị trường nghĩa là sở hữu một sản phẩm đáp ứng được một thị trường tốt."
Việc tìm kiếm những ví dụ về sự phù hợp sản phẩm-thị trường là rất dễ dàng—chúng ta chỉ cần nhìn vào các doanh nghiệp thành công và các startup tăng trưởng nhanh. Một lon Coca-Cola mát lạnh giữa ngày hè oi bức; video trực tuyến của Netflix đã phá vỡ nền tảng truyền hình; Blockbuster với DVD; Google có sự phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF) thống trị — gần như tất cả mọi người tìm kiếm thông tin trên mạng đều dùng công cụ tìm kiếm của họ:
Tuy nhiên, mặc dù mức độ phổ biến và giá trị tiền mã hóa tăng mạnh, dường như sự phù hợp sản phẩm-thị trường trong lĩnh vực này lại tương đối khan hiếm. Thực tế, tôi cho rằng trong ngành công nghiệp mã hóa, chỉ có một vài sản phẩm thực sự đạt được PMF.
Trong thời kỳ bùng nổ của thị trường tăng giá, việc đánh giá PMF rất dễ mắc phải hai sai lầm:
-
Hoàn toàn bỏ qua nhu cầu về PMF, cho rằng nguồn vốn tốt và đội ngũ mạnh sẽ tự khắc giải quyết mọi vấn đề,
-
Giả định (sai lầm) rằng vì giá token tăng lên, nên dự án đã thành công trong việc đạt được PMF.
Vậy tại sao phần lớn các dự án tiền mã hóa lại không thể tìm thấy điểm phù hợp sản phẩm-thị trường?
Để hiểu được sự phù hợp sản phẩm-thị trường, trước tiên chúng ta phải hiểu rõ về thị trường. Các nhà đầu tư và người dùng tiền mã hóa nằm ở đâu trên thang đo rủi ro?
Điều đầu tiên cần chú ý về biểu đồ này là gì?
Vốn tập trung ở hai cực khác nhau về mức độ chấp nhận rủi ro: ở một đầu, chúng ta có những người nắm giữ lượng lớn vốn nhưng không chịu rủi ro. Đây là các nhà đầu tư chuyên nghiệp, thường là các trader từ thị trường truyền thống đã chuyển sang lĩnh vực tiền mã hóa. Những người này chiếm phần lớn vốn trong ngành.
Ở đầu kia, chúng ta có nhóm người nói nhiều nhất trên Crypto Twitter. Những cá voi ẩn danh, các trader "Degen", những người ủng hộ Memecoin. Mặc dù lượng vốn của nhóm này ít hơn so với tổ chức, nhưng số lượng đông hơn và họ dành tỷ lệ lớn hơn tài sản ròng của mình để đầu tư vào tiền mã hóa.
Một cách khái quát, mỗi nhóm nhà đầu tư này đại diện cho một thị trường riêng biệt. Việc không hiểu rõ phạm vi này chính là nguyên nhân dẫn đến thất bại PMF ở phần lớn các dự án:
- Thiết kế sản phẩm cho một thị trường không tồn tại;
- Thị trường tiềm năng lớn, nhưng sản phẩm kém chất lượng.
Gần như tất cả các dự án mã hóa đều vật lộn với PMF, nhưng tôi sẽ trình bày dưới đây hai dạng thất bại điển hình:
1. Y2K
Y2K là một sản phẩm rất tuyệt vời và thiết yếu. Một số sự kiện mất neo ổn định mà chúng ta chứng kiến vào mùa xuân năm 2022 đã chứng minh điều đó – sự sụp đổ của UST/LUNA là ví dụ tiêu biểu nhất.
Chức năng chính: Y2K cho phép người dùng phòng ngừa rủi ro mất neo của stablecoin. Bạn có thể hiệu quả mua bảo hiểm bằng cách gửi tiền vào kho. Nếu tôi muốn phòng ngừa rủi ro mất neo của Tether/USDT, tôi có thể mua bảo hiểm (hedging) cho vị thế của mình. Nếu nó không mất giá, phí bảo hiểm sẽ được trả cho một kho khác – kho rủi ro, tức là người bán bảo hiểm. Nếu nó thực sự mất neo, số tiền gửi vào kho "rủi ro" sẽ được chi trả cho tôi theo tỷ lệ tương ứng với số tiền tôi đã gửi vào kho phòng ngừa.
Một sản phẩm tuyệt vời: bảo hiểm chống rủi ro mất neo, có định giá minh bạch trên thị trường, và khả năng đơn giản để bảo vệ trước các sự kiện thiên nga đen. Nghe có vẻ tuyệt, đúng không? Vậy hãy xem xét tình hình gửi tiền vào kho USDT kể từ năm tuần trước:
Bốn tuần đầu tiên hoạt động mạnh mẽ, sau đó giảm mạnh. Cần lưu ý rằng Y2K đang phân phối token cho người dùng sớm của giao thức nhằm khuyến khích gửi tiền. Thời gian thưởng kéo dài một tháng.
Vậy tại sao lại có sự sụt giảm vào tuần thứ năm?
Tôi cho rằng đó là do vấn đề phù hợp sản phẩm-thị trường. Hãy quay lại biểu đồ vốn/rủi ro trong tiền mã hóa:
Các tổ chức phòng ngừa rủi ro stablecoin như thế nào? Có vài cách:
- Họ nắm giữ USD, chỉ tham gia stablecoin khi cơ hội lớn hơn rủi ro;
- Họ bán khống stablecoin trên các sàn giao dịch tập trung.
Vậy Degen phòng ngừa rủi ro stablecoin như thế nào? Thật ra, họ không làm gì cả – Degens có mức chịu rủi ro cao, họ không bận tâm phòng ngừa rủi ro đuôi (tail risk) của hầu hết các stablecoin.
Y2K là một sản phẩm tuyệt vời: rủi ro stablecoin là có thật, việc hedging rất quan trọng, nhưng thị trường tiềm năng lại không đủ lớn: ai sẽ dùng cái này? Các tổ chức đã có cách phòng ngừa ngoài chuỗi hiệu quả, còn người dùng lẻ thì hoàn toàn không quan tâm tới việc phòng ngừa rủi ro.
Tóm lại: một sản phẩm tốt, một thị trường xấu – không thể đạt được sự phù hợp sản phẩm-thị trường thực sự.
2. Dự án Metaverse và GameFi
Vậy còn trường hợp thị trường tốt nhưng sản phẩm kém thì sao?
Hãy nhìn vào một số dự án GameFi và metaverse ra đời vào năm 2021 và 2022.
Trong vài năm qua, những tay cược luôn tìm kiếm một sản phẩm GameFi hay metaverse thành công, nhưng bất cứ thứ gì ngành mã hóa tạo ra đều không thể so sánh với các trò chơi do các hãng game lớn sản xuất: nghĩ đến Activision Blizzard, EA, Epic Games.
Ước tính chỉ riêng tại Mỹ đã có hơn 200 triệu game thủ — nhưng các chỉ số về game mã hóa lại rất ảm đạm:
-
Decentraland, một trong những dự án metaverse lớn nhất, có khoảng 8.000 người dùng hoạt động hàng ngày. Hãy so sánh: hiện tại có 4 triệu người chơi Fortnite; Minecraft có 3 triệu người dùng hoạt động hàng ngày; thậm chí Runescape ra đời từ năm 2001 cũng có gần 500.000 người dùng hoạt động hàng ngày.
-
Axie Infinity khá hơn một chút, với khoảng 700.000 người dùng hoạt động hàng tháng, tương đương với Skyrim (lưu ý rằng Skyrim đã tồn tại 12 năm).
Vấn đề nằm ở đâu?
Hầu hết mọi người chơi game mã hóa không phải vì bản thân trò chơi, mà vì tiền mã hóa.
Hãy xem bảng xếp hạng game trên CoinGecko, rồi nói cho tôi biết bạn có từng chơi những trò đó để giải trí, hay bước vào metaverse chỉ để gặp bạn bè không.
Tôi cá là bạn chưa từng. Nếu có tham gia, thì cũng chỉ để kiếm thêm chút tiền.
Hầu hết mọi người đều từng dùng Facebook Messenger, từng chơi LOL, GTA hoặc Minecraft – liệu những sản phẩm này có cần tiền mã hóa để vận hành không?
Không cần.
Vậy lĩnh vực game mã hóa và metaverse cần gì?
Cần những sản phẩm tốt hơn. Hơn 200 triệu game thủ đang chờ đợi ai đó mở ra chìa khóa. Thị trường hiện hữu, nhưng thiếu sản phẩm.
Liệu bài viết này có mang lại tin vui nào không?
Có một dự án nổi bật thực sự đã tìm thấy sự phù hợp sản phẩm-thị trường.
Ethereum
Mặc dù Ethereum không có bất kỳ ứng dụng nào hướng đến người tiêu dùng, nhưng nó là lớp L1 mã hóa có nhu cầu cao nhất mà chúng ta từng thấy. Và bạn hoàn toàn có thể định lượng nhu cầu này thông qua chi phí Gas – đôi khi một giao dịch đơn giản cũng tốn hơn 100 đô la. Khi Solana và Arbitrum gần như miễn phí, tại sao mọi người vẫn sẵn sàng trả phí cao như vậy? Câu trả lời là: phù hợp sản phẩm-thị trường.
Ethereum đã xây dựng được thương hiệu về tính phi tập trung và tính tiện dụng vượt trội trong các ứng dụng của mình:
-
Người dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho các NFT được lưu trữ trên Ethereum.
-
Người dùng tin tưởng hơn khi lưu trữ tài sản trên chuỗi.
-
Những nền tảng DeFi hàng đầu, sáng tạo và đáng tin cậy nhất đều chạy trên Ethereum.
Và vì những lý do này, chi phí giao dịch trên chuỗi cao hơn, điều này chứng minh sự phù hợp sản phẩm-thị trường: chi phí cao cho thấy Ethereum có mức độ phù hợp tốt hơn nhiều so với các L1 mới nổi dù rẻ hơn.
Theo tôi, các DEX như Uniswap, các sàn giao dịch perpetual như GMX và dYdX, cùng các nền tảng cờ bạc mã hóa trực tuyến, không yêu cầu KYC cũng đã đạt được sự phù hợp sản phẩm-thị trường, nhưng đây đều là các trường hợp mang tính đầu cơ. Tất cả các nền tảng này về cơ bản đều trả phí cho không gian khối của Ethereum, và phần lợi nhuận này được chuyển tiếp đến những người nắm giữ token ETH.
Lời kết: Xây dựng những thứ mà con người thực sự muốn
Nhu cầu thực sự trong tiền mã hóa đến từ người dùng – những người thu được lợi ích từ một sản phẩm cụ thể. Sản phẩm đó có thể liên quan đến DeFi, GameFi, Metaverse, cờ bạc hay đầu cơ – nhưng về bản chất, nó phải phục vụ được nhiều người sẵn sàng trả tiền cho nó; nếu không, mô hình kinh doanh sẽ sụp đổ.
Khi tiền mã hóa đang nỗ lực hướng tới một tương lai mới và tốt đẹp hơn, ngành công nghiệp này cần suy ngẫm một cách tỉnh táo về việc tạo ra giá trị thực sự cho người dùng và con người. Chúng ta không thể tiếp tục phớt lờ sự phù hợp sản phẩm-thị trường chỉ vì chúng ta đang xây dựng trong lĩnh vực mã hóa.
Bây giờ, chúng ta cần thực hiện những bước đi bắt buộc giống như các startup khác: nỗ lực tìm kiếm sự phù hợp sản phẩm-thị trường.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
