Botanix đóng cửa lớp 2 Bitcoin: Huy động được 11,5 triệu USD, phát triển trong bốn năm, nhưng thị trường không quan tâm
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Botanix đóng cửa lớp 2 Bitcoin: Huy động được 11,5 triệu USD, phát triển trong bốn năm, nhưng thị trường không quan tâm
Vui lòng rút toàn bộ tài sản trước ngày 9 tháng 7.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Botanix
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu của TechFlow: Đây là một tuyên bố đóng cửa hiếm hoi nhưng đầy tính chân thành. Trong bốn năm, Botanix đã chứng minh tính khả thi về mặt kỹ thuật — đạt 25 triệu giao dịch, 200.000 ví và không có sự cố an ninh nào, hoàn toàn không dựa vào cơ chế khuyến khích bằng token; thế nhưng cuối cùng họ thừa nhận thị trường không chấp nhận mô hình này: WBTC đã đủ dùng, người dùng ưu tiên tiện lợi hơn là tính phi tập trung, và doanh thu từ phí không thể bù đắp chi phí hạ tầng. Báo cáo phân tích này đáng để các chuyên gia trong ngành đọc kỹ hơn nhiều so với đa số những câu chuyện “thành công” thường thấy.
Chúng tôi thông báo việc đóng mạng lưới Botanix với tâm trạng vô cùng nặng nề.
Đây là quyết định khó khăn nhất trong suốt bốn năm qua, và chúng tôi muốn chia sẻ công khai lý do đằng sau nó — bởi vì những người đã ủng hộ chúng tôi, đồng hành xây dựng cùng chúng tôi và sử dụng sản phẩm của chúng tôi xứng đáng được biết rõ hơn một thông báo im lặng về việc ngừng hoạt động.
Trước hết, đây là vấn đề khẩn cấp dành riêng cho cộng đồng Botanix: Vui lòng rút toàn bộ Bitcoin và các tài sản khác của bạn trước ngày 9 tháng 7 năm 2026.
Khi khởi động vào năm 2022, sứ mệnh của chúng tôi đơn giản đến mức chỉ cần một câu để diễn đạt: Mang lại tính thực tiễn đích thực cho Bitcoin. Nhưng trên thực tế — cũng như những gì chúng tôi đã dành gần bốn năm để xây dựng — tham vọng của chúng tôi vượt xa hơn rất nhiều so với lời tuyên bố ngắn gọn ấy. Chúng tôi nỗ lực phát triển một blockchain dựa trên Bitcoin nhằm tìm ra điểm hội tụ thực sự giữa sản phẩm và thị trường (product-market fit – PMF) cho các ứng dụng Bitcoin, mà không sử dụng token để kích thích tăng trưởng, tạo dựng người dùng hay mô phỏng tính thực tiễn. Hầu như mọi chuỗi ra đời trong chu kỳ trước đều theo cùng một kịch bản (phát hành token khi chưa đạt PMF, thiết kế các cơ chế khuyến khích rồi lấy dữ liệu kết quả làm bằng chứng), nhưng chúng tôi không tin rằng con đường này bền vững về lâu dài. Chúng tôi muốn kiểm chứng: Một chuỗi Bitcoin có thể giành được người dùng chỉ nhờ giá trị thực tế mà nó mang lại trên thị trường và những thứ được xây dựng trên nền tảng đó — với chính Bitcoin là nguyên thủy kinh tế duy nhất có ý nghĩa trong hệ thống.
Chúng tôi đã làm được điều đó. Spiderchain đã ra mắt và vận hành ổn định; mạng chính duy trì thời gian hoạt động 100% trong suốt một năm, không xảy ra bất kỳ sự cố an ninh nào — đây là một kiến trúc mật mã thực sự mới mẻ. Chúng tôi đã xây dựng Dynafed, một cơ chế liên bang động, biến Spiderchain từ một tập hợp đa chữ ký tĩnh thành một cơ chế phi tập trung luân chuyển — một cột mốc kỹ thuật mà đa số người cho rằng không thể hiện thực hóa trên Bitcoin mà không phải hy sinh các giả định về niềm tin. 25 triệu giao dịch, 200.000 ví và hàng chục triệu đô la tài sản lưu chuyển trên chuỗi — mỗi con số đều đạt được một cách tự nhiên, không cần token, không cần airdrop, không có chương trình điểm thưởng hay bất kỳ cơ chế tạo nhu cầu nhân tạo nào. Chainlink, Morpho, GMX, Dolomite, Fireblocks, Alchemy, Galaxy và OKX Wallet đều đã hoàn tất tích hợp. Chúng tôi cũng ra mắt BINK — một ngân hàng Bitcoin mới trên iOS và Android, hỗ trợ đăng nhập bằng email tự quản lý (tính năng chưa từng có trước đây), sinh lời trực tiếp từ Bitcoin và lãi suất cho vay ký quỹ Bitcoin thấp nhất toàn cầu — tất cả đều là những sản phẩm phụ thuộc trực tiếp vào hạ tầng mà chúng tôi đã xây dựng. Việc nêu ra những điều này không nhằm bác bỏ kết luận của chính chúng tôi. Giao thức hoạt động hiệu quả, sản phẩm hoạt động hiệu quả, đội ngũ và hệ sinh thái của chúng tôi đã phối hợp xuất sắc để hoàn thành nhiệm vụ.
Chúng tôi đã nghiêm túc tiến hành thí nghiệm này — với một giao thức đang hoạt động, các ứng dụng thực tế và một đội ngũ chuyên nghiệp — mạng chính vận hành hơn một năm, tổng cộng gần bốn năm. Sau mỗi ngày làm việc trong môi trường ấy, câu trả lời trung thực nhất mà chúng tôi rút ra là: Dự án chưa thành công — ít nhất là tại thị trường và thời điểm hiện tại.
Chúng tôi muốn chia sẻ những bài học mà chúng tôi cho rằng mình đã học được. Cần lưu ý rằng một số bài học là những điều chúng tôi hoàn toàn chắc chắn, còn một số khác vẫn còn là nghi vấn. Chúng tôi lựa chọn minh bạch về sự khác biệt này, thay vì giả vờ nắm giữ sự rõ ràng mà thực tế chúng tôi không có.
Vấn đề về thời điểm
Điều đầu tiên tôi buộc phải đối mặt là vấn đề thời điểm. Tính thực tiễn của Bitcoin — khả năng lập trình Bitcoin, tạo ra lợi nhuận từ Bitcoin và tích hợp Bitcoin vào các hoạt động tài chính thực tế — chưa phải là nơi mà người dùng thực tế hiện đang đứng. Cuộc trò chuyện vẫn chủ yếu xoay quanh Bitcoin như một tài sản dự trữ, vị thế tiền tệ và chính trị của nó, cũng như chủ nghĩa bảo thủ ở lớp cơ sở. Những vấn đề này tồn tại trước cả khi người ta bắt đầu đặt câu hỏi về các L2 của Bitcoin. Tôi vẫn tin rằng Bitcoin sẽ tiến tới giai đoạn đó, nhưng niềm tin vào đích đến không đồng nghĩa với khả năng dự đoán thời điểm đến đích — và không ai có thể dự đoán chính xác điều đó. Cũng có thể đích đến ấy sẽ không bao giờ hiện thực hóa, và vai trò của Bitcoin sẽ mãi chỉ là một tài sản dự trữ. Nếu điều này đúng, thì sẽ chẳng bao giờ tồn tại thị trường cho những thứ mà chúng tôi đang xây dựng — dù chúng tôi dành bao nhiêu thời gian hay vốn cũng không thể thay đổi điều đó.
Vấn đề về token
Thứ hai là vấn đề token. Ban đầu chúng tôi dự định sẽ phát hành token vào giai đoạn cuối. Cả trong quá khứ lẫn hiện tại, chúng tôi luôn coi token như một hình thức cổ phần hoàn toàn mới — gần giống với IPO hơn là airdrop — và chỉ nên triển khai khi đã đạt được PMF và thời điểm chín muồi. Nhưng khoảnh khắc ấy chưa bao giờ đến. Trong năm qua, điều trở nên rõ ràng là thị trường về cơ bản đã ngừng thưởng cho ngay cả những phiên bản thận trọng hơn của kịch bản nói trên. Việc phát hành token trên hầu hết các phân khúc đều diễn ra kém hiệu quả, và ngay cả những dự án thực sự phát hành token cũng không đạt được kết quả hay PMF mà mô hình này lẽ ra phải tạo ra.
Nhu cầu DeFi trên Bitcoin nằm ở đâu?
Bài học thứ ba liên quan đến vị trí thực sự của nhu cầu DeFi trên Bitcoin. Đối với phần lớn các trường hợp sử dụng hiện có — cho vay, sinh lời và tiếp cận đòn bẩy — WBTC trên các L2 chung phổ biến đã thực sự đủ dùng. Người dùng đã “bỏ phiếu bằng hành vi”: kết luận là các giả định về niềm tin gắn với dạng đại diện được đóng gói (wrapped) của Bitcoin trên Ethereum là điều hoàn toàn chấp nhận được đối với hầu hết những người muốn sử dụng DeFi được định giá bằng Bitcoin. Tính phi tập trung quan trọng về mặt nguyên tắc và trong các cuộc thảo luận; nhưng trên thực tế, khi một lựa chọn rẻ hơn và dễ sử dụng hơn xuất hiện, người dùng sẽ chọn nó. Trường hợp an ninh của các L2 Bitcoin chuyên biệt là có thật, nhưng nó chỉ quan trọng đối với một phạm vi ứng dụng hẹp hơn nhiều so với phạm vi mà lập luận của chúng tôi yêu cầu — đây là một trong những bài học rõ ràng nhất mà thị trường đã dạy chúng tôi.
Vấn đề cấu trúc
Bài học thứ tư mang tính cấu trúc. Kinh tế chuỗi đang dần tập trung xung quanh những nền tảng sở hữu mối quan hệ với người dùng: Hyperliquid, Robinhood, các sàn giao dịch tập trung lớn và hiện cả các bên tham gia tài chính truyền thống — những bên đang chiếm ngày càng nhiều sự chú ý, lưu lượng và doanh thu. Sự tiện lợi và độ tin cậy từ các tổ chức luôn chiến thắng — miễn là chúng sẵn có. Khi mức độ tham gia của nhà đầu tư cá nhân suy giảm, xu hướng tập trung này sẽ chỉ ngày càng sâu sắc hơn. Chúng tôi từng là và hiện vẫn là những người tin tưởng vào tính phi tập trung, nhưng hướng tăng trưởng hiện tại trên chuỗi lại chạy qua các kênh phân phối. Do đó, bất kỳ đội ngũ nào xây dựng hạ tầng lớp nền (base layer infrastructure) hôm nay đều đang đi ngược dòng. Chúng tôi cũng không phải ngoại lệ.
Hiện thực kinh tế
Bài học thứ năm là cụ thể nhất. Hai yếu tố trên đều phản ánh trực tiếp vào tình hình kinh tế của chúng tôi. Người dùng mà chúng tôi thu hút chủ yếu sử dụng Bitcoin như một kho lưu trữ giá trị để sinh lời — đây là một trường hợp sử dụng hợp lệ, nhưng không tạo ra khối lượng giao dịch thường xuyên đủ lớn để thúc đẩy doanh thu phí cho mạng lưới như chúng tôi. BINK là câu trả lời của chúng tôi: một ngân hàng Bitcoin mới nhằm đưa việc sử dụng hàng ngày Bitcoin và stablecoin lên chuỗi, từ đó thúc đẩy khối lượng giao dịch cần thiết cho mạng lưới. Đây là một trực giác chiến lược đúng đắn, nhưng chúng tôi chưa bao giờ có cơ hội kiểm chứng đầy đủ. BINK mới chỉ vừa ra mắt trên hai cửa hàng ứng dụng trong vài tuần gần đây — một sản phẩm vốn chỉ có thể được xây dựng sau khi hạ tầng nền tảng đã được chứng minh và đưa vào vận hành. Khi người dùng chọn phương án thuận tiện hơn và lực hút kinh tế kéo về phía các kênh phân phối, lớp hạ tầng phi tập trung còn lại chỉ phục vụ một nhóm người dùng mà chi phí phục vụ cao hơn doanh thu họ tạo ra. Chi phí hạ tầng vốn là như vậy, và doanh thu từ phí chưa bao giờ gần chạm tới mức đủ để bù đắp chúng.
Nếu bạn muốn khám phá cách chúng tôi hình dung tương lai của Bitcoin cũng như những gì chúng tôi đã làm kể từ tháng Chín, hãy tải xuống và thử nghiệm BINK: một ngân hàng Bitcoin mới hoàn chỉnh với khả năng tự quản lý, đăng nhập bằng email, vay mượn chỉ với một cú nhấp chuột và tích hợp mạng Lightning.
App Store: https://t.co/36aTfvcfHF
Play Store: https://t.co/qoSQ26vbWr
Trải nghiệm người dùng này là hướng đi mà chúng tôi tin rằng Bitcoin cuối cùng sẽ hướng tới — dù cảm giác lúc này vẫn còn quá sớm. Bạn có thể dùng mã mời 1SD31R, nhưng đừng quên rút toàn bộ tài sản trước ngày 9 tháng 7.
Chúng tôi hoàn toàn có thể tiếp tục. Nhưng chúng tôi chọn không làm vậy, bởi vì việc tiếp tục sau điểm mà không còn thu được thêm bài học nào nữa không còn là niềm tin — mà từ bên ngoài nhìn vào thì có vẻ như niềm tin, nhưng bên trong nó đang dần bị xói mòn thành điều gì đó khác. Chúng tôi thà dừng lại ngay lúc này để giữ trọn vẹn sự toàn vẹn và còn nguồn lực để chăm lo cho những người đã trao cho chúng tôi cơ hội, hơn là đẩy thí nghiệm vượt quá giới hạn mà nó vẫn còn điều gì đó để dạy chúng tôi.
Lưu ý: Vui lòng rút toàn bộ tài sản trước ngày 9 tháng 7. Sau thời điểm đó, liên bang (federation) sẽ dọn sạch toàn bộ Bitcoin còn sót lại. Từ lúc ấy trở đi, bất kỳ tài sản hay token nào khác trên mạng lưới sẽ rất tiếc là không thể khôi phục.
Gửi tới các nhà đầu tư của chúng tôi — quý vị đã ủng hộ một luận điểm khó biện minh hơn mức cần thiết; gửi tới các đối tác — quý vị đã cùng chúng tôi xây dựng và đặt một phần lộ trình của mình lên chúng tôi; gửi tới các nhà phát triển đã triển khai trên Spiderchain; gửi tới người dùng và cộng đồng BINK — quý vị đã hiện diện và ở lại vì một điều mang tính thử nghiệm; và đặc biệt nhất là gửi tới đội ngũ Botanix — quý vị đã xây dựng và vận hành một hệ thống thực sự mới mẻ với sự nghiêm túc và tận tâm, khiến từng ngày làm việc đầy khó khăn đều trở nên xứng đáng: Xin chân thành cảm ơn — hơn cả những từ ngữ có thể diễn tả ở đây.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@botanix
