Lần đầu tiên CZ nói chuyện sâu sắc sau khi được đặc xá: Về khoản phạt 4 tỷ USD, giá của tự do và “bí mật không thể tiết lộ”
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Lần đầu tiên CZ nói chuyện sâu sắc sau khi được đặc xá: Về khoản phạt 4 tỷ USD, giá của tự do và “bí mật không thể tiết lộ”
CZ thừa nhận rằng một khi tài sản đạt đến một mức độ nhất định, tiền bạc chỉ còn là một con số và sẽ không mang lại thêm niềm vui nào nữa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tổng hợp & Biên dịch: TechFlow
Khách mời: CZ
Dẫn chương trình: Chamath Palihapitiya
Nguồn podcast: All-In Podcast
Tựa đề gốc: Giám đốc điều hành Binance: 4 tháng tù giam, phạt 4 tỷ USD và những gì tiếp theo
Ngày phát sóng: 10 tháng 2 năm 2026
Tóm tắt trọng tâm
4 tháng tù giam và khoản phạt 4 tỷ USD – khoản học phí đắt đỏ nhất trong lịch sử tiền mã hóa – đã mang đến cho CZ một góc nhìn mới để suy ngẫm về thế giới.
Trong tập podcast này, người sáng lập Binance CZ lần đầu tiên công khai chia sẻ hành trình từ cậu bé nhập cư bình thường trở thành nhà sáng lập sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất toàn cầu. Ông không còn né tránh những chi tiết nhạy cảm: cuộc sống bị hạn chế xuất cảnh, lời khuyên “đi theo băng đảng” lạnh lùng từ quản giáo, hay nguyên nhân thực sự dẫn đến sự rạn nứt với SBF. Từ việc làm tại McDonald’s đến việc từ chức CEO của Binance, CZ kể lại câu chuyện trưởng thành, những bước ngoặt nghề nghiệp và những quan điểm sâu sắc về tương lai ngành tiền mã hóa – một đế chế giáo dục phi phát hành token mang tên Giggle Academy, cùng tầm nhìn thanh toán thế hệ mới do các tác nhân AI (AI Agents) dẫn dắt.
TechFlow tổng hợp cuộc đối thoại kéo dài hai giờ này nhằm giúp bạn thấu hiểu bản chất đằng sau lớp sương mù của khối tài sản hàng tỷ USD.
Tóm tắt những quan điểm nổi bật: Năm “lời thú nhận” của CZ sau khi trở lại
1. Về đời sống trong tù: Nỗi sợ, sự hiểu lầm và tự do “xa xỉ”
Công chúng đầy tò mò về đời sống tù đày của CZ, nhưng ông thẳng thắn tiết lộ nỗi sợ thật sự và những trải nghiệm kỳ lạ.
- Nỗi sợ bị tống tiền và sự nhầm lẫn về “băng đảng”: CZ thừa nhận, sau phán quyết, truyền thông đồng loạt mô tả ông là “tù nhân giàu nhất mọi thời đại”, khiến ông cực kỳ lo lắng sẽ trở thành mục tiêu勒索 trong tù. Ngày đầu vào tù, quản giáo từng khuyên ông “gia nhập băng đảng đảo Thái Bình Dương để được bảo vệ”, điều này khiến ông hoảng sợ. Nhưng sau đó ông phát hiện đây chỉ là do khuôn mặt châu Á hiếm gặp nên ông bị phân vào nhóm thiểu số chỉ gồm 6 người, chứ hoàn toàn không bị bắt nạt.
- Định nghĩa lại khái niệm “xa xỉ”: Hương vị của tự do thể hiện ở những chi tiết nhỏ nhất. CZ nhớ lại, buồng tắm trong tù chật như chiếc hộp, xoay người là chạm tường. Khi ra tù, điều khiến ông cảm thấy “xa xỉ” nhất lại chính là “được tắm trong một buồng tắm rộng rãi, không chạm tường” và “nhìn thấy một đĩa trái cây tươi”.
- 26 phút rời khỏi tù: Ngày được thả, từ lúc bước ra cổng trại giam đến khi lên máy bay rời nước Mỹ, toàn bộ quá trình chỉ mất 26 phút.
2. Về cuộc đấu tranh với cơ quan quản lý: Trò chơi tâm lý, ảnh chụp còng tay và việc buộc phải buông tay
Tiết lộ chi tiết đàm phán đằng sau khoản phạt 4 tỷ USD, cũng như sự nhượng bộ khó khăn nhất của một nhà sáng lập.
- “Trò chơi tâm lý” của Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ): CZ mô tả quá trình đàm phán như “địa ngục”. Ông tiết lộ DOJ rất giỏi dùng “chiến thuật im lặng” – giữ im lặng suốt hai tuần sau khi từ chối điều kiện, nhằm phá vỡ hàng phòng ngự tâm lý của đối phương. Ông cho rằng phía DOJ rất rõ ràng: “hai tuần là thời điểm gây áp lực tối ưu”.
- Ảnh chụp còng tay thất bại: Dù thẩm phán phán quyết không cần giám sát, DOJ từng yêu cầu mạnh mẽ việc đặt còng tay ngay tại chỗ để đưa ông đi. CZ nghi ngờ đây thuần túy là để chụp ảnh bắt giữ ông nhằm phục vụ tuyên truyền; may mắn thay, thẩm phán bác bỏ yêu cầu này.
- Từ chức CEO trong nước mắt: Việc từ chức vị trí quản lý tại Binance không phải lựa chọn chủ động, mà là một phần trong thỏa thuận nhận tội. CZ thừa nhận đây là quyết định khó khăn nhất, khiến ông thậm chí rơi nước mắt. Tuy nhiên, ông nhận ra rằng chỉ khi buông tay, Binance mới có thể tồn tại trong môi trường quản lý phản tiền mã hóa.
3. Về SBF và FTX: Từ chối gánh chịu oan và làm rõ mối quan hệ
Đối với thuyết âm mưu “Binance làm sụp đổ FTX”, CZ đưa ra lời phủ nhận trực diện.
- Rút lui từ sớm: CZ nhấn mạnh, Binance đã hoàn toàn rút khỏi FTX từ hơn một năm trước khi FTX sụp đổ (tháng 7 năm 2021), và hoàn toàn không biết tình hình tài chính nội bộ của FTX.
- “Anh ta muốn tiêu diệt chúng tôi trong ngành này”: CZ tiết lộ chi tiết rạn nứt với SBF: Dù Binance từng là cổ đông FTX, SBF vẫn liên tục bôi nhọ Binance sau lưng tại giới chính trị Washington, thậm chí còn trả lương cao gấp năm lần để tuyển dụng các quản lý khách hàng VIP của Binance. CZ khẳng định thẳng thừng rằng SBF đang lợi dụng quy định để tấn công đối thủ cạnh tranh.
4. Về lĩnh vực tương lai: Các tác nhân AI sẽ tái cấu trúc thanh toán tiền mã hóa
Sau khi rời vị trí, CZ hướng tầm nhìn về một tương lai xa hơn – đây cũng là “Alpha” (cơ hội làm giàu) lớn nhất trong buổi phỏng vấn lần này.
- Các tác nhân AI là người dùng tiền mã hóa lớn nhất: CZ đưa ra quan điểm mang tính tiên phong: Trong tương lai, mỗi người sẽ có hàng trăm, thậm chí hàng triệu tác nhân AI (Agents) hoạt động nền. Những tác nhân AI này không thể mở tài khoản ngân hàng truyền thống (không thể vượt qua KYC), do đó chúng chắc chắn chỉ có thể sử dụng tiền mã hóa để trao đổi giá trị.
- Làn sóng giao dịch của AI: Ông dự đoán, phần lớn giao dịch tần suất cao và chuyển tiền trên chuỗi trong tương lai sẽ do các tác nhân AI thực hiện, với tần suất và quy mô vượt xa con người.
- Giggle Academy tuyệt đối không phát hành token: Đối với dự án giáo dục mới của mình, CZ khẳng định dứt khoát “sẽ không phát hành token”. Ông cho rằng, một khi đưa vào cơ chế khuyến khích bằng token (Learn-to-Earn), người dùng sẽ biến thành “thợ đào để săn thưởng”, từ đó đi ngược lại mục tiêu giáo dục ban đầu.
4. Về tài phú và cuộc đời: Mái nhà dột và hình ảnh một “người bình thường”
Gỡ bỏ nhãn hiệu “tỷ phú giàu nhất”, trả lại hình ảnh CZ đời thường, khiêm tốn và tìm kiếm sự bình yên nội tâm.
- Ẩn dụ “mái nhà dột”: Dù sở hữu khối tài sản hàng tỷ USD, CZ tiết lộ ngôi nhà ông ở là “nhà cũ thuộc đời thứ ba hoặc thứ tư”, trần phòng khách cứ khoảng một tháng lại bị dột, nhưng ông chẳng bận tâm, vì “miễn sao chức năng đáp ứng là được”.
- Tiền chỉ là “một đường kẻ”: Ông thừa nhận, một khi tài sản đạt đến mức nhất định (với ông là sau khi xuất hiện trên bìa tạp chí Forbes năm 2018), tiền chỉ còn là một đường kẻ, không còn mang lại thêm niềm vui nào.
- Sự hài lòng trong hiện tại: So với áp lực điều hành một đế chế trị giá hàng nghìn tỷ USD, CZ hiện tại thích thú hơn với việc không phải họp 20 cuộc mỗi ngày. Ông cho rằng thành công thực sự không nằm ở việc trở thành thiên tài, mà là kiên trì làm điều mình yêu thích và có được vận may tốt.
Từ Trung Quốc đến Canada
Chamath: CZ, chào mừng bạn đến với All In Podcast. Tôi muốn bắt đầu từ đầu, điều khiến tôi đặc biệt tò mò là giai đoạn đầu đời của bạn tại Canada khá giống với tôi: bạn từng làm việc tại McDonald’s, còn tôi thì làm tại Burger King. Nhưng trước đó, cha mẹ bạn là người nhập cư từ Trung Quốc sang Canada, đúng không?
CZ:
Cha tôi thực tế đã sang Canada học tập từ năm 1984. Ông là một giáo sư tại Trung Quốc, sau đó tham gia một chương trình trao đổi với Đại học Toronto. Một vài năm sau, ông chuyển đến Đại học British Columbia (UBC) ở Vancouver. Lúc ấy, gia đình chúng tôi cũng đang nộp đơn xin nhập cư, nhưng việc lấy hộ chiếu vô cùng khó khăn. Chúng tôi bắt đầu nộp đơn khoảng năm 1985 và mất hai đến ba năm mới được cấp hộ chiếu, rồi lại mất thêm vài năm nữa mới được cấp thị thực.
Sau đó, việc cấp hộ chiếu mới trở nên khó khăn hơn nhiều. Nhưng chúng tôi rất may mắn: chúng tôi nhận được hộ chiếu một năm trước sự kiện xảy ra, và sau đó việc xin thị thực lại trở nên dễ dàng hơn, nên xét theo một nghĩa nào đó, sự kiện ấy lại hỗ trợ chúng tôi trong việc xin thị thực.
Chamath: Khi cả gia đình đoàn tụ, cha mẹ bạn đều đi làm chứ? Họ làm nghề gì?
CZ:
Cha tôi tiếp tục làm trợ lý giáo sư tại đại học, với khoản trợ cấp sinh hoạt hàng tháng là 1.000 đô la Canada. Chúng tôi còn sống trong khu nhà ở dành riêng cho giảng viên với giá thuê thấp do UBC cung cấp, nên thực tế là sống trong khuôn viên trường. Tôi nhớ rõ, chỉ ba ngày sau khi tới Canada, mẹ tôi đã đi làm tại một nhà máy may, chuyên sản xuất quần áo. Bà từng là giáo viên dạy Toán và Lịch sử tại Trung Quốc, nhưng do tiếng Anh kém nên không thể tìm được công việc phù hợp, đành phải làm việc tại nhà máy với mức lương tối thiểu. Bà làm việc tại nhà máy ấy trong vòng bảy đến mười năm.
Công việc đầu tiên của tôi là tại McDonald’s, tôi nhớ rõ là lúc tôi 14 hay 15 tuổi, mức lương tối thiểu lúc ấy là 6 đô la Canada, nhưng McDonald’s chỉ trả 4,5 đô la – thấp hơn mức tối thiểu. Vì họ dường như có một loại miễn trừ đặc biệt cho phép tuyển dụng nhiều thanh thiếu niên. Tôi nộp đơn xin việc vào ngày sinh nhật thứ 14, và một tuần sau đã bắt đầu lật bánh kẹp tại đó – đây là khoản thu nhập đầu tiên trong đời tôi.
Sự nghiệp sớm bình thường của CZ
Chamath: Bạn không phải kiểu thiếu niên kỹ thuật thiên tài, suốt ngày cắm đầu vào lập trình và học khoa học máy tính, đúng không?
CZ:
Tôi không mô tả bản thân như vậy, tôi nghĩ mình chỉ là người có thiên hướng kỹ thuật. Tôi học ngành khoa học máy tính, từ thời trung học đã quan tâm đến lập trình và cũng học qua một chút. Nhưng tôi không phải lập trình viên thiên tài, cũng không đặc biệt xuất sắc. Tôi tự đánh giá mình là một lập trình viên khá tốt, trong sự nghiệp cũng viết được một số đoạn mã ổn. Tuy nhiên, từ khoảng 28–30 tuổi, tôi dần rời xa lập trình, chuyển sang làm phát triển kinh doanh, bán hàng… và trong khoảng 8 năm, tôi chủ yếu làm những việc này.
Chamath: Vậy bạn thực chất chỉ là một cậu bé nhập cư bình thường, cố gắng thích nghi với cuộc sống tại Canada. Còn bạn có nhiều bạn bè không?
CZ:
Tôi có rất nhiều bạn, cả bạn châu Á lẫn bạn không phải châu Á. Tuy nhiên, ở trường chúng tôi, đa số người châu Á thường chơi với nhau, nhưng tôi lại là ngoại lệ – tôi có bạn da trắng và bạn từ các nền văn hóa khác. Thời niên thiếu tại Canada của tôi thực sự tuyệt vời, đó là một trong những giai đoạn đẹp nhất đời tôi. Tôi cảm thấy những năm tháng ấy đã giúp tôi trở thành một người cởi mở và vui vẻ, và tôi luôn cảm thấy mình là người rất hạnh phúc.
Chamath: Cuộc sống đại học của bạn có mang tính điển hình không? Bạn trả học phí bằng cách nào?
CZ:
Mỗi kỳ nghỉ hè tôi đều đi làm thêm, và cả trong học kỳ tôi cũng làm bán thời gian, nên tôi không nợ nần gì cả. Tôi không vay vốn học sinh. Năm đầu tiên, tôi vay cha khoảng 6.000 đô la Canada. Năm thứ hai vẫn hơi eo hẹp, chị gái tôi cho tôi vay 3.000 đô la. Từ đó trở đi, tôi chưa từng xin tiền ai nữa, hoàn toàn tự nuôi sống bản thân.
Chamath: Vậy bạn tốt nghiệp ngành Khoa học Máy tính tại Đại học McGill chứ?
CZ:
Thực ra tôi không tốt nghiệp từ McGill. Tôi học tại đó bốn năm, nhưng đến năm thứ ba thì tìm được công việc thực tập, sau đó kéo dài liên tục và cuối cùng không quay lại trường nữa. Sau này tôi mới phát hiện, để xin visa làm việc tại Nhật Bản cần bằng cử nhân, nên tôi đã lấy bằng thông qua một chương trình giáo dục trực tuyến tên là “Học viện Khoa học Máy tính Hoa Kỳ (American College of Computer Science)”.
Chamath: Vậy lúc đó bạn thực tập tại công ty nào?
CZ:
Tôi tìm được công việc thực tập tại Tokyo. Thực tế, ngay từ năm nhất đại học tôi đã bắt đầu làm các công việc lập trình. Ban đầu tôi viết phần mềm mô phỏng cho một công ty tên Original Sim, đến năm thứ ba tôi gia nhập Fusion Systems Japan – một công ty tại Tokyo chuyên phát triển hệ thống thực thi lệnh cho các nhà môi giới tại Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo.
Chamath: Lúc đó bạn nghĩ gì? Bạn thấy đây là một cuộc phiêu lưu, muốn đến Tokyo sống một mùa hè thôi sao?
CZ:
Vâng, lúc ấy tôi vẫn là sinh viên, sống tại Tokyo giống như một giấc mơ, lần đầu tiên đặt chân đến nơi ấy như bước vào một thế giới tương lai. Lúc ấy tôi chủ yếu viết phần mềm thực thi lệnh, tương tự phần mềm mà Binance hiện đang sử dụng.
Chamath: Khi lần đầu tiếp xúc với phần mềm này, bạn có ngay lập tức cảm thán “Ồ, tôi thích cái này!” hay chỉ vì công việc bắt buộc, bạn hiểu khái niệm rồi làm theo?
CZ:
Lúc đầu chỉ vì đây là công việc của tôi, khi ấy tôi còn rất trẻ và chưa hiểu rõ về các ngành nghề. Thực tế, khi mới vào công ty, họ giao cho tôi phát triển một hệ thống lưu trữ hình ảnh kỹ thuật số, tương tự ứng dụng ảnh trên iPhone, nhưng là hệ thống hình ảnh y tế cho Nikon. Tuy nhiên, nhanh chóng sau đó tôi được tham gia vào sản phẩm chủ lực của công ty – hệ thống thực thi lệnh. Đây sau đó trở thành trọng tâm sự nghiệp của tôi. Tôi thích lĩnh vực này bởi nó đòi hỏi khả năng kỹ thuật cao, mọi thứ đều xoay quanh hiệu suất: làm sao để hệ thống chạy nhanh nhất, độ trễ xử lý thấp nhất. Quá trình theo đuổi hiệu suất này khiến tôi say mê, bởi bản thân tôi vốn là người rất ám ảnh hiệu suất.
Chamath: Khi bạn thấy các công ty giao dịch tần suất cao (HFT) thiết kế riêng bộ ngắt mạch, xây dựng mạng cáp quang riêng chỉ để giảm vài mili giây độ trễ – nhu cầu này được thể hiện trong phần mềm như thế nào? Khi viết phần mềm như vậy, bạn tối ưu các điều kiện biên trong mã nguồn ra sao?
CZ:
Đầu tiên, bạn phải đảm bảo phần mềm của mình hiệu quả và nhanh chóng, ví dụ loại bỏ mọi truy vấn cơ sở dữ liệu, lưu toàn bộ dữ liệu trong bộ nhớ. Sau đó cố gắng giảm thiểu các bước tính toán phụ, đơn giản hóa kiểm tra rủi ro trước giao dịch. Các phương pháp tối ưu nâng cao hơn là sử dụng FPGA (mạch tích hợp lập trình được tại chỗ), một loại thẻ chip mạng gắn trên card mạng, nhờ đó bạn không cần chuyển dữ liệu từ bộ nhớ sang bộ xử lý rồi quay lại bộ nhớ.
Lúc ấy tôi vẫn còn viết mã, khoảng mười năm trước, độ trễ vòng quay này vào khoảng 100 micro giây. Còn nếu tránh được vòng quay này, độ trễ có thể giảm xuống chỉ còn 20 micro giây. Tiếp theo, bạn có thể nâng cấp hạ tầng vật lý, ví dụ đặt máy chủ cùng địa điểm (co-location) trong trung tâm dữ liệu, để tối ưu tốc độ thêm nữa.
Chamath: Trong lĩnh vực AI, cách đây mười năm chúng tôi đã phát hiện GPU hoạt động rất kém hiệu quả, ví dụ như việc dữ liệu chuyển từ GPU sang HBM rồi quay lại rất tốn kém, nên chúng tôi chuyển sang dùng SRAM ngay trên chip để thực hiện toàn bộ thao tác – phương pháp này cực kỳ hiệu quả trong giải mã giai đoạn suy luận. Vậy tại sao giao dịch tần suất cao lại không thử cách tương tự? Tôi biết FPGA rất phổ biến, nhưng tại sao không ai thiết kế chip ASIC (mạch tích hợp chuyên dụng)? Hay thực tế đã có người làm, chỉ là chúng ta không biết thôi?
CZ:
Tôi cho rằng cách này chưa được áp dụng rộng rãi. Nguyên nhân chủ yếu là thuật toán HFT thay đổi quá nhanh, trong khi thiết kế phần cứng tuy hiệu quả nhưng lại rất tốn thời gian nếu cần thay đổi. Còn FPGA đã là một giải pháp dung hòa, dù vậy, chu kỳ lập trình lại chậm hơn phần mềm tới 10 lần.
Chamath: Công ty bạn làm việc tại Nhật Bản lúc ấy có thành công không?
CZ:
Rất thành công, công ty ấy được một công ty niêm yết trên NASDAQ mua lại với giá 52 triệu USD trước năm 2000. Sau khi bị mua lại, công ty mẹ và công ty cũ phát sinh xung đột văn hóa. Đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến sáp nhập không phải lúc nào cũng thành công. Sau đó, các đối tác cũ lại thành lập một công ty mới, nhưng công ty này chỉ tồn tại được một năm vì chi phí cao mà không có doanh thu.
Sau khi công ty này phá sản, tôi bắt đầu tìm việc mới. Lúc ấy Bloomberg đang tuyển dụng, tôi nhận được lời mời, rồi chuyển đến New York. New York sau sự kiện 11/9 rất yên tĩnh, nhưng nhanh chóng hồi phục sức sống, và tôi làm việc tại Bloomberg trong bốn năm, vẫn làm những việc tương tự như trước.
Thành lập công ty đầu tiên tại Thượng Hải
Chamath: Sau đó bạn nghỉ việc và chuyển đến Trung Quốc. Câu chuyện này thế nào?
CZ:
Đầu năm 2005, một số người bạn tôi quen tại Nhật Bản đang bàn bạc thành lập một công ty công nghệ tài chính mới. Tất cả họ đều ở châu Á, và cân nhắc một số địa điểm như Tokyo, Thượng Hải và Hồng Kông, cuối cùng họ cho rằng Thượng Hải có thể trở thành trung tâm phát triển công nghệ tài chính trong tương lai. Nhìn lại, chúng ta nên chọn Hồng Kông, bởi từ đó đến nay, công nghệ tài chính tại Hồng Kông phát triển nhanh hơn nhiều. Vì vậy, năm 2005 tôi chuyển đến Thượng Hải, cùng với năm người bạn khác, muốn thành lập một công ty khởi nghiệp IT mới, với kinh nghiệm dày dặn về công nghệ giao dịch Phố Wall. Ý tưởng của chúng tôi là đưa công nghệ giao dịch Phố Wall vào Trung Quốc, phục vụ các công ty môi giới và sở giao dịch tại đây.
Chúng tôi đến Thượng Hải, rồi họ thuê một văn phòng rất hoành tráng, nhưng những việc khác như quyền cổ đông, sự khác biệt giữa cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông, tôi hoàn toàn không hiểu gì cả.
Tôi hoàn toàn không biết sự khác biệt giữa cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi. Tôi chỉ nghĩ: “Cứ làm thôi!” Tôi coi như một cộng sự nhỏ trong nhóm. Đến Trung Quốc, vì tôi biết tiếng Trung nên bắt đầu giao tiếp với khách hàng tiềm năng. Tôi tìm đến các công ty môi giới để đàm phán, kết quả phát hiện công ty chúng tôi đăng ký là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài (WFOE), trong khi các công ty môi giới và tổ chức tài chính Trung Quốc không được phép hợp tác với WFOE.
Chúng tôi chỉ phát hiện ra vấn đề này sau khi công ty đã thành lập, nên công ty chuyển hướng, bắt đầu cung cấp dịch vụ hệ thống IT cho bất kỳ công ty nào, tương tự như dịch vụ thuê ngoài. Chúng tôi có thể sửa máy in, cũng có thể triển khai hệ thống SAP cho khách hàng – chúng tôi làm đủ thứ.
Nhưng nhờ đó chúng tôi duy trì được hoạt động, trong số khách hàng có rất nhiều công ty ô tô như Thượng Hải GM, Thượng Hải Volkswagen và Thượng Hải First Automobile. Công ty dần phát triển và được coi là thành công. Hiện công ty vẫn đang hoạt động. Tôi rời đi năm 2013, làm việc ở đó tám năm, nhưng công ty vẫn tồn tại đến ngày nay.
Chamath: Vậy công ty ấy phát triển đến quy mô nào?
CZ:
Đỉnh điểm có khoảng 200 nhân sự, theo tôi biết, đến nay công ty vẫn duy trì quy mô này.
Chamath: Vậy với tư cách là cộng sự nhỏ, thu nhập của bạn đến từ cổ tức chứ?
CZ:
Vâng, nhưng thực tế chúng tôi không chia được nhiều lợi nhuận. Lúc ấy tôi đã tái đầu tư phần lớn số tiền tiết kiệm vào công ty, không rút ra một xu nào. Nhưng vài năm sau, công ty bắt đầu đủ ổn định để trả lương hậu hĩnh cho các cộng sự, thậm chí đủ để gửi con vào trường quốc tế, mức lương hàng năm của chúng tôi vào khoảng sáu chữ số.
Chamath: Lúc ấy bạn đã kết hôn chưa? Bạn quen vợ cũ như thế nào?
CZ:
Tôi quen bà ấy trong lần đầu tiên đến Tokyo. Đó là năm 1999, tôi đến Tokyo thực tập và gặp bà ấy, sau đó bà ấy sang thăm tôi, chúng tôi kết hôn tại New York, rồi có con, nhưng giờ đã ly thân.
Biết đến Bitcoin lần đầu
Chamath: Vậy đến năm 2013–2014, chuyện gì xảy ra sau đó?
CZ:
Tôi tiếp xúc với Bitcoin. Một người bạn nói với tôi: “CZ, cậu phải xem thứ gọi là Bitcoin này.” Tôi hỏi: “Bitcoin là gì?” Rồi chúng tôi trò chuyện một chút về Bitcoin.
Tôi bắt đầu tiếp cận từ tháng 7 năm 2013. Lúc ấy có một diễn đàn tên Bitcoin Talk, tôi thu thập được rất nhiều thông tin từ đó. Bobby từng nói với tôi: “Hãy đầu tư 10% tài sản ròng của cậu vào Bitcoin. Trường hợp tệ nhất là nó về zero, cậu mất 10%. Nhưng khả năng cao hơn là nó tăng 10 lần, giúp tài sản ròng của cậu tăng gấp đôi.” Nghe xong tôi thấy rất hợp lý, nên bắt đầu nghiên cứu Bitcoin nghiêm túc hơn, dành sáu tháng để đọc kỹ bản whitepaper.
Đến cuối năm 2013, tôi hoàn toàn bị thuyết phục và cảm thấy đã sẵn sàng hành động, nhưng lúc ấy Bitcoin đã tăng từ mức 70 USD giữa năm 2013 lên 1.000 USD vào cuối năm. Tôi cảm thấy mình đến muộn, ước gì mình đã tham gia sớm hơn. Thực tế, bất kể bạn tham gia Bitcoin vào thời điểm nào, bạn cũng luôn cảm thấy mình đến muộn, bởi mọi người bạn tiếp xúc đều đã mua sớm hơn bạn.
Chamath: Khi học Bitcoin, bạn có trao đổi với người khác không? Tại Thượng Hải có cộng đồng liên quan không?
CZ:
Cộng đồng Bitcoin tại Thượng Hải lúc ấy rất nhỏ. Tôi hầu như trò chuyện với bất kỳ ai sẵn sàng nói chuyện cùng tôi. Tôi còn có vài người bạn tại Đài Loan, lúc ấy đang làm việc tại TSMC, thử phát triển chip đào Bitcoin. Sau đó họ rời TSMC để thành lập một công ty khởi nghiệp chuyên về lĩnh vực này. Dù công ty này cuối cùng không thành công, nhưng tôi đã có rất nhiều trao đổi với họ.
Sau đó, điều quan trọng nhất xảy ra vào tháng 12 năm 2013. Lúc ấy có một hội nghị Bitcoin tại Las Vegas, tôi bay tới tham dự. Đó là một hội nghị nhỏ với khoảng 200 người, nhưng tất cả những nhân vật then chốt của ngành đều có mặt: Vitalik, Matt Roszak, Charlie Lee và nhiều người khác. Thực tế, rất nhiều người trong số đó đến nay vẫn hoạt động trong ngành. Trước hội nghị, vừa xảy ra vụ bắt giữ Ross Ulbricht – người sáng lập Silk Road. Truyền thông đồng loạt đưa tin, gọi Bitcoin là công cụ của bọn buôn ma túy. Nhưng khi tôi tham dự hội nghị, tôi phát hiện những người tham dự đều là những thanh niên và dân công nghệ. Họ rất thân thiện, ví dụ như Vitalik, một người rất hiền lành.
Chamath: Khi làm những việc này, bạn vẫn đang làm việc tại công ty kia chứ? Là làm bán thời gian nghiên cứu Bitcoin sao?
CZ:
Vâng, sau đó tôi quay lại và nói với các cộng sự: “Chúng ta nên xây dựng một hệ thống thanh toán Bitcoin.” Lúc ấy BitPay là một trong những công ty dẫn đầu lĩnh vực này. Họ vừa huy động được 4 triệu USD vào năm 2013, là một đối thủ rất lớn.
Chamath: Vậy lúc ấy bạn nghĩ: “Chúng ta nên làm một phiên bản BitPay”, rồi các cộng sự nói: “Cậu đang nói gì thế?”, và lúc ấy cậu thậm chí chưa mua Bitcoin nào, đúng không?
CZ:
Vâng, lúc ấy tôi có thể chỉ có một Bitcoin. Sau đó tôi nói với các cộng sự: “Nghe đây, tôi cảm thấy đây là điều quan trọng nhất trong đời tôi.” Lúc ấy tôi nhận ra có hai điều rất quan trọng: một là Internet, nhưng lúc ấy tôi còn quá trẻ nên không làm được nhiều điều. Hai là Bitcoin. Lúc ấy tôi 35–36 tuổi, tôi không muốn bỏ lỡ thêm lần nào nữa, tôi cảm thấy công nghệ tương tự tiếp theo có thể phải đợi 15 năm nữa mới xuất hiện.
Chamath: Khi bạn đến Las Vegas và thấy những thanh niên 22 tuổi ấy, bạn có cảm thấy mình đã bỏ lỡ cơ hội không?
CZ:
Thực tế, 35–36 tuổi vẫn còn khá ổn, lúc ấy tôi chưa cảm thấy mình già quá. Nhưng tôi cảm thấy công nghệ tương tự tiếp theo có thể phải đợi 10–15 năm nữa, có thể là AI. Hôm nay tôi sẽ nói, trong đời tôi có ba công nghệ nền tảng, nhưng lúc ấy, Bitcoin là điều duy nhất tôi quan tâm. Vì vậy, với tôi rất rõ ràng: tôi phải làm điều gì đó trong ngành này.
Vì vậy, tôi nói với các cộng sự: “Tôi sẽ nghỉ việc, dấn thân vào ngành Bitcoin.” Lúc ấy chúng tôi gọi đó là “ngành Bitcoin”. Tôi cũng cần mua Bitcoin, nhưng trong tay chẳng có tiền, nên tôi quyết định bán căn hộ tại Thượng Hải để lấy tiền mua Bitcoin.
Đầu tư toàn lực vào ngành tiền mã hóa
Chamath: Vậy sau khi bán nhà, bạn ở đâu? Thuê một căn hộ à?
CZ:
Vâng. Tôi bán căn hộ, lúc ấy gia đình tôi cũng chuyển đến Tokyo, chúng tôi thuê một căn hộ ở đó. Còn tôi thì tiếp tục đi lại giữa Thượng Hải và các nơi khác. Thực tế, trong giai đoạn ấy, tôi cũng dần xa cách gia đình vì công việc đòi hỏi tôi thường xuyên đi công tác.
Căn hộ của tôi bán được khoảng 900.000 USD, gần 1 triệu USD. Sau đó tôi dùng số tiền này để mua Bitcoin. Vì tiền bán nhà được chuyển từng đợt, nên mỗi lần nhận được một khoản, tôi lập tức dùng để mua Bitcoin. Lần đầu mua, giá Bitcoin là 800 USD, sau đó giá giảm xuống 600 USD, 400 USD. Giá mua trung bình cuối cùng của tôi khoảng 600 USD.
Tôi vừa mua Bitcoin vừa tìm việc, chỉ tìm việc trong ngành Bitcoin, rất rõ ràng. Nhưng thực tế tôi tìm việc không mất quá lâu, từ lúc quyết định nghỉ việc đến khi tìm được việc chỉ khoảng hai đến ba tuần.
Chamath: Vậy cuối cùng ai tuyển bạn?
CZ:
Lúc đầu tôi nói chuyện với Bobby của BTCC, anh ấy muốn tuyển tôi. Nhưng sau đó Blockchain.info xuất hiện. Tôi gặp Roger Ver. Lúc ấy Blockchain.info vừa mới thành lập, người sáng lập là Ben Reeves, và vừa mới tuyển Nicholas Cary làm CEO. Tôi là người thứ ba trong đội, giữ chức Phó Chủ tịch phụ trách Kỹ thuật (VP of Engineering), vì chúng tôi muốn giữ chức danh CTO cho Ben.
Nhưng sau đó mọi chuyện không suôn sẻ, chúng tôi mở rộng đội lên 18 người, rồi Peter Smith gia nhập công ty với vai trò CFO, ông ấy muốn huy động vốn cho Blockchain.info. Lúc ấy Coinbase vừa hoàn tất vòng gọi vốn 30 triệu USD, đây là tin lớn trong ngành lúc ấy. Sau đó văn hóa công ty thay đổi một chút, tôi cảm thấy không thích ứng được nên rời đi, một số lập trình viên tôi tuyển cũng lần lượt rời đi. Tôi làm việc tại công ty đó khoảng sáu đến bảy tháng, cuối cùng không đạt được kết quả tốt lắm. Nhưng trải nghiệm này giúp tôi học được rất nhiều điều.
Khi tôi gia nhập Blockchain.info, Ben Reeves nói với tôi: “Chúng tôi không có công ty thực tế, không có văn phòng. Mọi người làm việc từ xa, và chúng tôi chỉ trả lương bằng Bitcoin.” Với tôi, đây là một khái niệm hoàn toàn mới, cũng là một điều quan trọng tôi học được từ công ty này. Và mô hình này đến nay vẫn được áp dụng rộng rãi tại Binance. Tôi cũng học được về tiếp thị, lúc ấy Blockchain.info là nền tảng người dùng lớn nhất trong ngành, còn chiến lược tiếp thị của họ chỉ là một bài đăng trên Bitcointalk.org, và Ben Reeves chỉ bằng cách trả lời liên tục bài đăng đó, đã phát triển nền tảng thành một “gã khổng lồ” với 2 triệu người dùng.
Lúc ấy tôi nghĩ, hóa ra có thể thành công bằng cách tiếp thị du kích như thế này. Vì vậy tôi thực sự học được rất nhiều điều, nhưng sự thay đổi văn hóa công ty khiến tôi cảm thấy không phù hợp, nên tôi quyết định rời đi. Sau đó He Yi tuyển tôi vào OKCoin. Bà ấy nói với tôi: “Sao cậu lại làm việc cho một công ty ví? Kinh nghiệm của cậu là xử lý thực thi lệnh và sàn giao dịch.” Vì vậy bà ấy giao tôi làm CTO.
Lúc ấy OKCoin đề nghị cho tôi 5% cổ phần, còn BTC China đề nghị 10% cổ phần, kết quả OKCoin khớp điều kiện chỉ trong ba giờ. Lúc ấy He Yi nắm 1% cổ phần tại OKCoin, bà ấy mời tôi trở thành đối tác lớn hơn trong công ty.
Thế là tôi gia nhập OKCoin, làm việc khoảng tám tháng. Nhưng trải nghiệm này cũng không kéo dài lâu, bởi tôi phát hiện văn hóa OKCoin cũng khiến tôi không thoải mái. Ví dụ, cách họ khuyến mãi khiến tôi không đồng tình. Như họ quảng cáo giảm phí giao dịch, nhưng thực tế người dùng phải chủ động đăng ký mới được hưởng giảm giá, chứ không tự động áp dụng cho tất cả. Những chi tiết nhỏ này khiến tôi cảm thấy không ổn. Vì vậy, đầu năm 2015 tôi quyết định rời đi.
Chamath: Vậy sau đó bạn bắt đầu Binance như thế nào?
CZ:
Năm 2015, tôi và một vài đồng nghiệp cũ quyết định thành lập một sàn giao dịch Bitcoin tại Tokyo, Nhật Bản, bởi lúc ấy sự sụp đổ của Mt. Gox đã qua một năm, thị trường Nhật Bản xuất hiện một khoảng trống. Chính vào ngày tôi quyết định rời OKCoin, hai lập trình viên tìm đến tôi, rồi chúng tôi quyết định thành lập một công ty, tôi giữ chức CEO, nắm cổ phần lớn hơn và phụ trách huy động vốn. Tôi dùng tiền tiết kiệm của mình trả lương cho họ, còn bản thân tôi không lấy một xu nào.
Ba người chúng tôi nhanh chóng tạo ra một bản demo sàn giao dịch, tải một phần mềm sàn giao dịch mã nguồn mở rồi tối ưu giao diện người dùng một chút để trông hấp dẫn hơn.
Lúc ấy tôi rất thành thật với mọi người: “Chúng tôi làm bản demo này trong hai ngày. Đây chỉ là một nguyên mẫu chứng minh khái niệm, để thể hiện ý tưởng, chứ không phải sản phẩm cuối cùng.”
Chúng tôi còn viết một kịch bản để lấy dữ liệu thị trường từ Bitfinex, đơn giản sao chép bảng lệnh của họ, khiến nó trông rất sôi động. Bản demo này rất sinh động. Các nhà đầu tư thấy vậy liền nghĩ: “Ôi, công nghệ này tuyệt quá.” Nhưng đây không chỉ là một bản demo đơn giản. Khi họ hỏi tôi một số chi tiết kỹ thuật, tôi có thể trả lời rất sâu sắc. Ví dụ họ hỏi: “Anh thiết kế hệ thống này như thế nào để trở thành một sàn giao dịch hiệu quả?” Tôi sẽ giải thích với họ về ghép lệnh trong bộ nhớ, tối ưu cơ sở dữ liệu và những chi tiết kỹ thuật khác.
Vì vậy, khi họ đặt câu hỏi, tôi có thể trả lời sâu sắc, thể hiện chuyên môn của mình. Họ đề nghị tôi: “Sao anh không bán công nghệ này cho các sàn giao dịch khác? Bởi phần lớn sàn giao dịch tại Nhật Bản công nghệ đều khá kém.” Tôi thấy có lý, nên bắt đầu tiếp xúc với một số sàn giao dịch. Khoảng hai tuần sau, chúng tôi ký hợp đồng với một trong số đó, họ trả 360.000 USD để mua hệ thống của chúng tôi, và trả trước 180.000 USD, số tiền này đủ trả lương cho đội ngũ, tôi rất vui mừng. Thế là chúng tôi chuyển từ kế hoạch vận hành sàn giao dịch Bitcoin riêng sang trở thành nhà cung cấp hệ thống sàn giao dịch.
Đa số người đều lý tưởng hóa việc khởi nghiệp, họ nghĩ khởi nghiệp giống như câu chuyện Facebook, làm một dự án trong ký túc xá đại học rồi đột nhiên có hàng triệu người dùng, nhưng thực tế những công ty như Binance hay Tesla thành công qua quá trình từng bước gian nan, đây là một hành trình nỗ lực dài, không hề hiển nhiên ngay từ đầu. Tôi cho rằng Facebook, Microsoft và Google là những ngoại lệ hiếm hoi, thành công ngay từ ngày đầu. Nhưng chính những câu chuyện ngoại lệ này lại định hình nhận thức sai lầm của mọi người về khởi nghiệp. Thực tế, 99,9% doanh nghiệp thành công đều không như vậy, nếu bạn nhìn vào bất kỳ công ty thành công nào khác ngày nay, hầu hết đều đạt được thành công nhờ nỗ lực không ngừng.
Hành trình thành lập Binance
Chamath: Hãy đưa chúng ta trở lại khoảnh khắc Binance ra đời.
CZ:
Lúc ấy chúng tôi đang cấp phép phần mềm sàn giao dịch, công việc này phát triển khá tốt. Chúng tôi có khoảng 30 khách hàng là các sàn giao dịch, công việc này kéo dài vài năm, và đây còn là một mô hình SaaS, chúng tôi gọi là “sàn giao dịch như một dịch vụ” (Exchange as a Service), thu phí cố định hàng tháng từ khách hàng, các nền tảng sàn giao dịch này trả phí cho chúng tôi mỗi tháng, là một công việc rất ổn định.
Mỗi khi có thêm một khách hàng, doanh thu của chúng tôi lại tăng một bậc. Đây thực sự là một mô hình kinh doanh tuyệt vời. Nhưng đến tháng 3 năm 2017, chính phủ Trung Quốc đóng cửa phần lớn khách hàng của chúng tôi, lúc ấy chúng tôi chỉ là nhà cung cấp phần mềm, không trực tiếp vận hành sàn giao dịch, nhưng vấn đề là khách hàng của chúng tôi đều biến mất, nên công việc của chúng tôi cũng không còn. Đến tháng 4 và tháng 5, chúng tôi bắt đầu thảo luận về việc chuyển hướng. Đến cuối tháng 5, ba người trong đội tôi đề xuất làm một dự án mô phỏng Poloniex, lúc ấy Poloniex là một trong những sàn giao dịch lớn nhất, nhưng ba ngày sau họ lại đề xuất làm một phần mềm giao dịch trò chuyện trên chuỗi. Sau đó tôi đề xuất: “Sao chúng ta không tự làm một sàn giao dịch? Chúng ta đã có hệ thống giao dịch sẵn, chỉ cần điều chỉnh một chút, biến nó thành hệ thống chỉ hỗ trợ giao dịch giữa các loại tiền mã hóa.” Vì vậy, tháng 5 chúng tôi quyết định thử vận hành sàn giao dịch của riêng mình một lần nữa, và đội ngũ cũng đồng ý.
Nhưng đội ngũ có 20 người, chúng tôi có rất nhiều kỹ sư, nhưng không có đội marketing chuyên biệt. Vì vậy, chúng tôi quyết định, nếu vậy thì cứ tự vận hành một sàn giao dịch tiền mã hóa – tiền mã hóa. Ban đầu chúng tôi dự định huy động vốn từ các quỹ mạo hiểm, nhưng khi tôi thấy ICO của Link thành công, tôi thay đổi ý định. Lúc ấy ai cũng nói về ICO, tôi tham dự một hội nghị giữa tháng 6 năm 2017, tất cả đều nói: “CZ, cậu phải làm một ICO, thật sự phải làm.” Đến ngày 14 tháng 6, tôi nói với đội: “Chúng ta sẽ làm một ICO, hãy nhanh chóng viết một bản whitepaper.”
Trước đây khi làm việc tại Blockchain.info, nhiều người biết tôi. Blockchain.info là nền tảng phổ biến nhất lúc ấy. Còn tại OKCoin, tôi là CTO, cũng rất nổi bật trên mạng xã hội. Tôi còn phụ trách thị trường quốc tế, bởi trong đội không ai có thể giao tiếp tiếng Anh tốt hơn tôi, nên trong cộng đồng, tôi có chút tiếng tăm.
Để làm ICO, bạn cần có uy tín hoặc kinh nghiệm nhất định, đặc biệt khi bạn tham gia ngành từ rất sớm, bạn chỉ cần tham dự vài hội nghị ngành, lần đầu có thể chỉ 200 người tham dự. Đến lần thứ hai mọi người sẽ biết bạn, đến lần thứ ba mọi người sẽ coi bạn là chuyên gia, nên tôi có một chút uy tín trong cộng đồng.
Chamath: Vậy người mua ICO của Binance là ai?
CZ:
Thành thật mà nói, ngay cả đến hôm nay tôi cũng không hoàn toàn biết. Về phân bố nhân khẩu học, có lẽ 80–90% là người Trung Quốc, phần còn lại là một số nhà đầu tư quốc tế. Dữ liệu cho thấy khoảng 20.000 người tham gia ICO của chúng tôi, lúc ấy Binance là một thương hiệu hoàn toàn mới, chỉ một số ít người biết tôi nhờ nền tảng ngành, chỉ vậy thôi.
Chamath: Vậy dù lúc ấy chính phủ Trung Quốc đóng cửa các sàn giao dịch, nhưng ICO vẫn được phép sao?
CZ:
Lúc ấy ICO chưa bị cấm, chính xác hơn là nó không được phép, cũng không bị cấm rõ ràng. Để làm rõ: Khách hàng chúng tôi phục vụ chủ yếu là các sàn giao dịch tiền pháp định, chứ không phải sàn giao dịch tiền mã hóa. Tháng 3 năm 2017, các sàn giao dịch tiền mã hóa chưa bị cấm. Chúng bị cấm sau khi chúng tôi bắt đầu vận hành Binance vào tháng 9.
Chamath: Các bạn bán bao nhiêu phần trăm cổ phần công ty?
CZ:
Chúng tôi không bán bất kỳ phần cổ phần nào, chúng tôi chỉ phát hành token, không chuyển nhượng cổ phần. Chúng tôi ra mắt một token mới là BNB, token này hiện vẫn đang lưu hành. Chúng tôi quyết định bán 60% token, mục tiêu huy động khoảng 15 triệu USD, vì chúng tôi dùng Bitcoin để token hóa.
Mô hình kinh tế ban đầu của BNB, nhưng chủ yếu là: Nếu bạn nắm giữ BNB, bạn sẽ được hưởng chiết khấu 50% phí giao dịch khi giao dịch trên Binance, đây là tính năng chúng tôi dự định triển khai ngay sau khi nền tảng ra mắt. Ngoài ra, chúng tôi còn đề cập rằng trong tương lai BNB sẽ có blockchain riêng và hệ sinh thái phi tập trung, cùng ba đến bốn tính năng khác.
Chamath: Vậy lúc ấy các bạn hẳn rất phấn khích chứ? Bởi đã huy động được 15 triệu USD, giờ có thể khởi động sàn giao dịch rồi. Nhưng đến tháng 9, chính phủ cấm vận hành sàn giao dịch. Các bạn xử lý thế nào?
CZ:
Vâng, ngày 4 tháng 9, bảy bộ của chính phủ Trung Quốc cùng ban hành một thông báo, tuyên bố thứ nhất, sàn giao dịch tiền mã hóa không còn được phép hoạt động; thứ hai, ICO cũng bị cấm; thứ ba, đào tiền mã hóa cũng bị cấm. Lúc ấy chúng tôi quyết định dời đi, dù Trung Quốc là một trong những nhóm người dùng lớn nhất của chúng tôi, chiếm khoảng 30% người dùng, nhưng 70% người dùng còn lại đến từ khắp nơi trên thế giới. Vì vậy, chúng tôi cảm thấy, ngay cả khi mất 30% người dùng này, chúng tôi vẫn có thể tồn tại và thậm chí phát triển rất tốt, nên tôi nói: “Chúng ta dời đi, đến Tokyo.”
Chamath: Khi các bạn vừa ra mắt Binance, nó có “nổi tiếng một cách ngoạn mục” ngay không? Hay các bạn phải nỗ lực rất nhiều để tìm được điểm hòa hợp sản phẩm – thị trường, thu hút những người dùng đầu tiên cuồng nhiệt? Sự lan truyền theo kiểu virus bắt đầu như thế nào? Tính thanh khoản của các bạn được xây dựng ra sao?
CZ:
Có thể nói sản phẩm Binance tăng trưởng khá tốt ngay từ đầu, nhưng giá token của chúng tôi sau ICO lại giảm. Nó giảm 30–40% so với giá ICO, mất khoảng ba tuần mới phục hồi. Khi chúng tôi ra mắt sản phẩm, vì thị trường tiền mã hóa lúc ấy vẫn rất sôi động, nên tôi cảm thấy điểm hòa hợp sản phẩm – thị trường là có. Đây không phải một ý tưởng hoàn toàn mới, mà chỉ là một sàn giao dịch tập trung vào giao dịch tiền mã hóa – tiền mã hóa.
Chamath:
Vì vậy ICO đóng vai trò then chốt trong quá trình này, đúng không? Bởi người dùng sẽ nghĩ: “Giờ tôi nắm giữ token này, tôi có thể hưởng chiết khấu phí giao dịch.” Đây chính là lý do họ chọn Binance chứ? Nhưng kiến trúc của Binance có phải cũng tốt hơn, ví dụ nhanh hơn hoặc ổn định hơn không?
CZ:
Vâng, chắc chắn là như vậy. Khi chúng tôi ra mắt, người dùng thậm chí có thể nhìn bằng mắt thường thấy tốc độ đặt lệnh trên Binance nhanh hơn rất nhiều so với các nền tảng đối thủ, hiệu năng hệ thống giao dịch là điều hiển nhiên.
Lúc ấy nền tảng lớn nhất là Poloniex và Bittrex, Trung Quốc còn có một số sàn giao dịch như Huobi và OKX. Trên thị trường phương Tây, có Coinbase và Bitstamp.
Chamath: Bạn đối mặt với thành công này như thế nào? Bạn có bao giờ nghĩ: “Chuyện gì đang xảy ra thế này? Điều này thực sự đang xảy ra sao?”
CZ:
Thực tế có một vài khoảnh khắc rất phi thực, nhưng lại là cảm giác rất tốt. Một lần, tôi hỏi người phụ trách tài chính của đội: “Doanh thu của chúng ta là bao nhiêu?” Bà ấy nói: “Vài trăm Bitcoin.” Lúc ấy tôi nghĩ: “Điều này thật điên rồ, chúng ta không thể kiếm được nhiều thế… Chị chắc chứ?” Bà ấy nói: “Vâng, chúng tôi chắc chắn.” Lúc ấy tôi thực sự cảm thấy điều này thật không thể tin nổi.
Còn một giai đoạn rất thú vị khác là ba tuần sau khi ra mắt, giá BNB bắt đầu phục hồi. Giá BNB lúc ICO là 10 xu, sau đó giảm xuống 6 xu. Sau đó He Yi gia nhập Binance, chúng tôi công bố việc bà ấy gia nhập. Trong hai đến ba tuần tiếp theo, mỗi lần tôi ngủ dậy, giá token lại tăng 20%. Tôi đi họp về, token lại tăng 20%. Tôi đi vệ sinh về, token lại tăng 20%.
Chamath: Vậy bạn nhanh chóng nhận ra: “Khoan đã, tôi đã giàu rồi.”
CZ:
Ý thức này đến hơi muộn một chút, khoảng đầu năm 2018, tức là sáu đến bảy tháng sau. Tạp chí Forbes đưa tôi lên bìa, lúc ấy tôi mới thực sự nhận ra.
Chamath: CZ, cậu nghĩ tiền là gì? Nó có quan trọng không? Ý tôi không phải là cậu hiểu sai, nhưng cậu giàu lên khi đã ngoài bốn mươi tuổi. Ở độ tuổi ấy, tiền còn quan trọng với cậu không?
CZ:
Tiền đương nhiên vẫn quan trọng, nhưng nó không phải là tất cả. Tôi cảm thấy lúc ấy mình đã đủ trưởng thành để nhìn nhận nó dưới một góc độ khác. Thứ nhất, tôi đã ngoài bốn mươi, không còn là thanh niên hai mươi mấy tuổi, không còn nghĩ đến việc mua Lamborghini hay tham gia tiệc tùng xa hoa, tôi đã qua cái tuổi ấy rồi. Hơn nữa, tính cách tôi cũng khá ổn định, không dễ phấn khích vì bất cứ điều gì. Ngoài ra, không phải để khoe khoang, nhưng tôi từ một người vừa đạt được tự do tài chính, đột nhiên trở thành nhân vật trên bìa tạp chí Forbes.
Tôi nhìn vào ví mình, thấy chẳng có gì thay đổi, ngay cả khi xuất hiện trên bìa Forbes, cuộc sống của tôi cũng không có gì thay đổi. Nhưng sau đó mọi người nói với tôi: “Giờ cậu có thể là tỷ phú rồi.” Lúc ấy tôi nghĩ: “Thật vậy sao? Tôi thực sự là tỷ phú sao? Cảm giác không phải như vậy.”
Cũng giống như khi chúng tôi chuyển từ Trung Quốc sang Nhật Bản, tôi còn đặt vé máy bay hạng phổ thông chuyến bay đêm. Sau đó He Yi đề nghị: “Có lẽ chúng ta nên nâng cấp lên hạng thương gia, để có thể nằm nghỉ.” Tôi thấy đây là một đề nghị hay, nên chúng tôi nâng cấp, thói quen này tiếp tục kéo dài về sau.
Khi bạn kiếm được nhiều tiền hơn từng bước, ví dụ từ 1 triệu USD lên 10 triệu USD, bạn có thể muốn mua xe hơi sang trọng; từ 10 triệu USD lên 100 triệu USD, bạn có thể muốn mua du thuyền; nhưng khi bạn đột ngột nhảy từ cuộc sống bình thường lên bìa Forbes, bạn không trải qua quá trình từng bước, nên tự nhiên cũng không hình thành những thói quen chi tiêu đó.
Chamath: Vậy bây giờ thì sao? Bây giờ, tùy theo biến động thị trường, cậu có thể là tỷ phú hoặc thậm chí là tỷ phú đô la Mỹ. Đối với cậu, tất cả điều này có ý nghĩa gì?
CZ:
Với tôi, điều này không có ý nghĩa gì lớn. Tôi cho rằng tiền có hai vai trò, thứ nhất là bạn cần chăm sóc bản thân, ví dụ như thức ăn và chỗ ở, thực tế chỉ cần rất ít tiền. Tôi không sống xa hoa, nhưng tôi cảm thấy cuộc sống của mình rất thoải mái. Ví dụ như ngôi nhà tôi ở, trần phòng khách cứ khoảng một tháng lại bị dột, vì nhà quá cũ, nhưng ngôi nhà này vừa vặn với tôi, đáp ứng nhu cầu của tôi. Nhiều người tưởng tôi sống trong một ngôi nhà rất xa hoa, nhưng thực tế tôi ở một ngôi nhà vừa phải, đủ cho gia đình tôi. Nó không phải biệt thự, mà là một ngôi nhà cũ đời thứ ba hoặc thứ tư, nhưng vị trí rất tốt, chức năng cũng rất thực dụng.
Tôi là người chú trọng chức năng, chỉ cần đồ dùng được, tôi đã hài lòng. Tôi không quan tâm nó có hoa mỹ không, không quan tâm phong cách, màu sắc hay có mạ vàng không. Chỉ cần nó giải quyết được vấn đề, tôi đã thấy ổn rồi.
Chamath: CZ, cậu có cảm thấy bất an không? Cậu có từng thiếu tự tin không?
CZ:
Thực tế không nhiều, tôi rất rõ điểm yếu của mình, và cũng học được cách đối phó với chúng. Vì vậy, tôi hy vọng mình không phải người kiêu ngạo, tôi cảm thấy mình không kiêu ngạo. Tôi là người rất điềm tĩnh, cảm xúc của người khác có thể dao động mạnh, ví dụ lúc vui lúc buồn, còn cảm xúc của tôi dù cũng có dao động, nhưng biên độ rất nhỏ, so với người khác thì ổn định hơn nhiều.
Không ai thực sự muốn nghe bạn làm việc chăm chỉ thế nào, họ chỉ muốn đánh giá bạn một cách đơn giản, ví dụ như: “Ồ, xem những thứ cậu đang có đây.” Nhưng thực tế, nếu bạn luôn bận rộn, không có thời gian tận hưởng những điều này, người khác sẽ không thể hiểu được bạn đã bỏ ra bao nhiêu công sức.
Chamath: Cậu có từng nghiện tăng trưởng trong một thời gian không?
CZ:
Tôi sẽ không nói mình nghiện tăng trưởng, nhưng tôi thực sự nghiện công việc, bản thân công việc rất thỏa mãn và mang lại cảm giác thành tựu.
Cơ bản mỗi ngày tôi phải tham dự hơn 20 cuộc họp, bao gồm các cuộc gọi điện thoại đã lên lịch, họp trực tiếp và một số việc đột xuất. Ngoài ra tôi còn phải trả lời tin nhắn người dùng trên Twitter, v.v.
Nhưng sự thỏa mãn từ công việc khó có thể diễn tả bằng lời, nó không đến từ tiền bạc, cũng không đến từ sự tăng trưởng của công ty, tôi cảm thấy quan trọng nhất là số người dùng hoạt động hàng ngày (DAU), không phải khối lượng giao dịch, cũng không phải doanh thu. Tôi tin rằng, giá trị của một sản phẩm thể hiện ở việc người dùng có sẵn sàng sử dụng nó hay không. Nếu ngày càng có nhiều người muốn sử dụng nó, ngay cả khi doanh thu của bạn bằng zero, sản phẩm đó vẫn có giá trị.
Đây luôn là quan điểm của tôi. Tất nhiên, bạn có thể tối ưu doanh thu và lợi nhuận ngắn hạn, nhưng điều đó có thể hy sinh tăng trưởng dài hạn. Tôi tin rằng, về lâu dài, nếu có rất nhiều người sử dụng nền tảng của bạn, bạn sẽ tạo ra giá trị cho cả bản thân và người dùng. Người dùng chọn sử dụng nền tảng của bạn vì họ cảm thấy nền tảng đó mang lại giá trị, nên đây là mục tiêu cốt lõi của tôi.
Ngoài ra, liên quan đến điều này là việc biết rằng có hàng trăm triệu người đang sử dụng nền tảng của chúng tôi, tôi cảm thấy chúng tôi đang giúp đỡ họ. Quan điểm của tôi là, nếu người dùng sẵn sàng trả phí giao dịch, thì chắc chắn chúng tôi đã mang lại giá trị cao hơn cho họ.
Chamath: Số người dùng hoạt động hàng ngày (DAU) tuy là một chỉ số rất quan trọng, nhưng cũng có hai mặt, bởi trong đó có thể có một số đối tượng hành vi xấu. Lần đầu tiên cậu nhận ra đây có thể là vấn đề và cần nghiêm túc đối xử là khi nào? Có phải ai đó nói với cậu: “CZ, tôi có tin tốt và tin xấu.” Cuộc họp ấy diễn ra như thế nào?
CZ:
Vâng, tôi nhớ rất rõ. Khoảng đầu năm 2018, lúc ấy chúng tôi mới thành lập được năm sáu tháng, nhưng Binance đã là sàn giao dịch lớn nhất thế giới.
Vào đêm giao thừa năm 2017, tức khoảng ngày 31 tháng 12, một quan chức Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ liên hệ với tôi. Ông ấy gửi email cho tôi, nói muốn chúng tôi hỗ trợ theo dõi dòng tiền của một số hacker, số tiền này có thể bị đánh cắp từ vụ EtherDelta bị hack năm 2017, EtherDelta là một sàn giao dịch phi tập trung lúc ấy, sau đó đã đóng cửa do bị tấn công.
Khi quan chức chính phủ Hoa Kỳ gửi email cho chúng tôi, tôi hoàn toàn không biết phải xử lý thế nào. Trong đội chúng tôi cũng không ai có kinh nghiệm làm
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
