Khi CZ bị cộng đồng lên án tập thể
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Khi CZ bị cộng đồng lên án tập thể
Mọi người cần một kẻ xấu, và hiện tại CZ chính là kẻ xấu đó.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TechFlow
Trong thị trường điều chỉnh, luôn cần tìm một người để đổ lỗi.
Vài ngày qua, người đó chính là CZ.
Mở Twitter tìm tên ông, toàn bộ bảng tin tiếng Anh tràn ngập những từ như “kẻ lừa đảo”, “đưa trở lại nhà tù”, “tệ hơn SBF trăm lần”… Trong phần bình luận, có người đã đăng một bảng xếp hạng “các tội phạm tiền mã hóa”, và ảnh đại diện của ông được đặt ở vị trí cao nhất.
Cuộn xuống tiếp, có người đăng biểu đồ giá của hơn hai trăm đồng tiền mã hóa mà Binance niêm yết năm ngoái—gần như mọi đường biểu đồ đều hướng cùng một chiều, kèm theo dòng chú thích bốn chữ: “Khai thác cấu trúc”.
Dù đây là một chiến dịch bôi nhọ có tổ chức và chủ ý, hay chỉ là sự giải tỏa tập trung cảm xúc thua lỗ trong mùa đông tiền mã hóa, thì CZ đều trở thành người bị chỉ trích nhiều nhất trên mạng xã hội trong vài ngày qua.
Chuyển sang khu vực tiếng Trung, cách diễn đạt phê bình và phàn nàn nhẹ nhàng hơn một chút, nhưng hàm ý cơ bản vẫn tương tự.
Người chỉ trích ông không chỉ là các nhà đầu tư cá nhân. Ngày 28 tháng 1, Từ Minh Tinh – nhà sáng lập OKX – đăng một bài tweet nói rằng sự việc xảy ra vào ngày 10 tháng 10 năm ngoái “đã gây tổn hại thực tế và lâu dài cho ngành công nghiệp”.
Câu nói này tuy không nêu đích danh, nhưng ai cũng hiểu đang ám chỉ ai. Bình luận từ đối thủ cạnh tranh trong thời điểm như vậy dễ khiến dư luận thêm bức xúc.
Mặt khác, khối lượng giao dịch hợp đồng HIP-3 của Hyperliquid đang lập kỷ lục mới, và nhà sáng lập Jeff khẳng định độ sâu thanh khoản của một số cặp giao dịch thậm chí đã vượt qua Binance.
Những kẻ thách thức đang âm thầm tiếp nhận lượng người dùng, vốn và sự chú ý đang rời đi.
Nội ưu chưa ổn, ngoại hoạn lại đến. Đây có thể là khởi đầu năm khó khăn nhất của Binance trong vài năm gần đây.
Que diêm châm lửa
Đợt bùng phát cảm xúc tập trung trên bảng tin tiếng Anh bắt nguồn từ một câu nói.
Ngày 26 tháng 1, bà Cathie Wood – nhà sáng lập ARK Invest (được biết đến với biệt danh “Chị Gỗ”) – trong cuộc phỏng vấn trên Fox Business, khi được hỏi vì sao Bitcoin gần đây yếu thế, đã trả lời:
“Ngày 10 tháng 10 năm ngoái, Binance gặp sự cố phần mềm, kích hoạt cơ chế tự động giảm đòn bẩy quy mô lớn, dẫn đến hệ thống buộc phải thanh lý khoảng 28 tỷ USD.”
“Sự cố phần mềm”. Bốn chữ này, khi xuất phát từ miệng Chị Gỗ, mang trọng lượng khác biệt trên bảng tin tiếng Anh.
ARK Invest do bà quản lý là một trong những tổ chức đầu tư công nghệ táo bạo nhất toàn cầu; bà bắt đầu đặt cược vào Bitcoin từ khi giá còn 200 USD, và dù hai năm qua chịu nhiều thua lỗ theo xu hướng thị trường, ảnh hưởng tổ chức của bà vẫn còn nguyên.
Là một trong những nhà đầu tư tăng giá Bitcoin nổi bật nhất Phố Wall, việc bà công khai chỉ trích Binance, bản thân đánh giá ấy có thể đã là một tín hiệu.
Một dữ kiện bạn có thể đã bỏ qua là ngay trong tuần bà được phỏng vấn, ARK vừa mua hơn 20 triệu USD cổ phiếu Coinbase. Coinbase là sàn giao dịch tuân thủ pháp luật lớn nhất tại Mỹ và cũng là đối thủ cạnh tranh trực tiếp nhất của Binance trên thị trường phương Tây.
Điều này khiến ta nhớ đến một câu: “Phát ngôn công khai nhằm bảo vệ quan điểm và lợi ích, chứ không nhằm thể hiện tư tưởng hay nhận thức.”
Cùng lúc đó, Hà Nhất nhanh chóng phản hồi trên Twitter: “Chị Gỗ đâu phải người dùng Binance, Binance cũng chẳng phục vụ người Mỹ.”
Vậy rốt cuộc Chị Gỗ có đang thiên vị hay không?
Câu hỏi này bà không trả lời, và có lẽ cũng chẳng cần trả lời. Nhưng đúng là câu nói ấy giống như một que diêm, châm ngòi cho cảm xúc đã tích tụ kể từ sự kiện 10.11.
Có thể, đây thực sự là điều chất chứa trong lòng nhiều người.
Sau tháng 10, chẳng biết nên đổ lỗi cho ai, chẳng biết nên đòi hỏi lời giải thích từ ai, nén chặt hơn ba tháng trời, câu nói của Chị Gỗ vừa vặn xé toạc một khe hở.
Nhưng nhìn từ góc độ khác, mức thanh lý 28 tỷ USD cũng là một “miếng mồi” sẵn có.
Đơn giản, trực quan, không cần giải thích, và vốn dĩ đã mang theo cảm xúc. Nếu có người muốn công kích Binance, họ chẳng cần dựng chuyện — cứ lấy nguyên liệu sẵn có đó làm bằng chứng.
Vì vậy, những gì xảy ra sau đó, là những lời thật lòng tích tụ bấy lâu, hay là hành động lợi dụng chủ đề có tổ chức và có chủ ý, hiện vẫn chưa rõ ràng. Nhưng điều chắc chắn là, một khi khe hở đã mở ra, cả hai luồng lực lượng đều sẽ đổ xô vào.
Sự im lặng và oán giận tích tụ
Sau khi khe hở mở ra, những thứ ùa vào quá nhiều.
Nếu bạn đọc kỹ các bài đăng, sẽ thấy nội dung chỉ xoay quanh hai vấn đề: một là sự sụp đổ bất ngờ ngày 10 tháng 10 năm ngoái, hai là việc niêm yết đồng tiền mã hóa qua kênh Binance Alpha.
Trước hết, hãy nói về sự kiện 1011.
Ngày hôm ấy thực tế đã xảy ra điều gì? Đến nay vẫn chưa có báo cáo điều tra đầy đủ nào được công bố. Phát ngôn chính thức của Binance là “do yếu tố thị trường”, hệ thống vận hành bình thường, và đã bồi thường 283 triệu USD cho người dùng bị ảnh hưởng.
Nhưng nhà đầu tư cá nhân lại nhớ một con số khác: 28 tỷ USD bị thanh lý bắt buộc.
283 triệu USD là đã bồi thường, nhưng đó chỉ bằng 1% của 28 tỷ USD. Còn 99% còn lại thì sao? Đó là tiền của ai? Đã đi đâu? Vì sao bốc hơi trong vài giờ?
Có người nói là do nhà tạo lập thị trường gặp vấn đề, có người nói là lỗ hổng hệ thống bị khai thác, cũng có người nghi ngờ là có âm mưu phá giá có chủ đích. Những suy đoán này lan truyền trên Twitter suốt ba tháng, nhưng đến nay, thực tế vẫn thiếu những giải thích thuyết phục từ phía chính thức.
Một phản ứng quen thuộc trên mạng xã hội là: sự im lặng bản thân nó đã là một lời đáp. Nhà đầu tư cá nhân có thể nghĩ rằng: “Anh không nói, là vì không thể nói rõ.”
Tiếp theo là việc niêm yết qua Alpha.
Binance Alpha là kênh ra mắt dự án mới do Binance ra mắt năm ngoái, nhấn mạnh khả năng phát hiện sớm.
Những người chỉ trích đăng nhiều biểu đồ thống kê, cho thấy phần lớn dự án Alpha sau khi niêm yết đều tăng mạnh ban đầu rồi sụp đổ. Tỷ lệ cụ thể bao nhiêu thì tùy cách thống kê, nên con số khác nhau, nhưng ấn tượng “mở cửa cao, đóng cửa thấp” đã hình thành.
Toàn bộ thị trường đang điều chỉnh, nên việc các đồng tiền niêm yết qua Binance Alpha giảm mạnh cũng là hiện tượng tự nhiên. Nhưng trước đây CZ từng nói: “Dự án tốt không cần van xin sàn giao dịch để được niêm yết.”
Về mặt logic, câu nói ấy đương nhiên đúng, nhưng xét theo tâm trạng hiện tại, thực tế lại giống như đổ thêm dầu vào lửa.
Nếu Alpha chỉ đơn thuần là nơi tập trung các dự án kém chất lượng, thì mọi người có thể chấp nhận. Mười dự án thì chín dự án về zero, “thua cũng phải chịu”.
Nhưng nếu tất cả đều là những dự án được chọn lọc kỹ lưỡng, mà giá vẫn lao dốc kinh hoàng, thậm chí trở thành nơi tụ hội của những thuyết âm mưu và thông tin nội gián, thì lúc ấy, “điểm neo niềm tin” mang tên Binance cũng bắt đầu bị đặt dấu hỏi — và cảm xúc đã thay đổi.
Xét riêng từng sự việc, đều có thể giải thích bằng câu “rủi ro thị trường do nhà đầu tư tự chịu”. Nhưng khi chúng chồng chất lên nhau, cùng nhắm vào một nền tảng duy nhất và một cá nhân duy nhất, thì vấn đề không còn chỉ là rủi ro nữa.
Mà là sự suy giảm niềm tin.
Thị trường điều chỉnh phóng đại cảm xúc này, nhưng cảm xúc ấy không hề xuất hiện vô căn cứ.
Sau khi CZ trở lại
Ngày 27 tháng 9 năm 2024, CZ ra tù.
Theo thỏa thuận nhận tội, ông từ chức Giám đốc điều hành (CEO) Binance và cam kết không tham gia vận hành thường nhật của công ty.
Đến cuối tháng 10, ông xuất hiện tại Tuần lễ Blockchain Binance ở Dubai, nhận tràng pháo tay đứng dậy từ toàn bộ khán phòng. Dưới khán đài, có người hô “Vua đã trở lại”, có người hô “Người tử đạo”. Trên sân khấu, ông chia sẻ về cuộc sống trong tù: “Không vui chút nào, nhưng cho tôi rất nhiều thời gian để suy ngẫm.”
Sau đó là dự án giáo dục Giggle Academy, và Aster do YZI Labs đầu tư — được giới bên ngoài diễn giải là những bước đi xây dựng nhằm đối phó với sự cạnh tranh từ Hyperliquid.
Đến tháng 1 năm nay, ông xuất hiện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, ông nói rằng năm 2026 sẽ là “chu kỳ siêu tăng trưởng” của Bitcoin, và nhìn dài hạn 5–10 năm, Bitcoin chắc chắn sẽ tăng giá.
Tất cả những điều này đều khá tích cực.
Ngày 28 tháng 1, CZ đăng tweet phản hồi: “Gần đây tôi nhận thấy nhiều tài khoản lạ đột nhiên xuất hiện, tung ra những nội dung FUD nhắm vào quan điểm của tôi… Nội dung gần như sao chép y nguyên — đây là một cuộc tấn công có tổ chức.”
Tuy nhiên, CZ vẫn là cổ đông lớn nhất của Binance, nên một câu hỏi có lẽ không thể tránh khỏi:
Trong năm qua, Binance đã trở nên tốt hơn chưa?
Mọi suy tư bên ngoài về vấn đề này chắc chắn sẽ dồn hết vào CZ; mọi suy ngẫm về sự chậm lại và tự vấn của ngành cũng nhất định sẽ dồn lên CZ.
Tại sao lại là lúc này?
Nói ngược lại, CZ đã ra tù gần một năm rưỡi, Alpha ra mắt cũng đã hơn nửa năm, còn sự kiện sụp đổ 1011 cũng đã qua hơn ba tháng. Vậy vì sao lại chính lúc này, mọi người bỗng dưng bắt đầu chỉ trích?
Nhìn biểu đồ giá là hiểu ngay.
Bitcoin đã giảm gần 20% so với đỉnh tháng 8 năm ngoái, dao động quanh vùng 90.000 USD. Cùng thời điểm, vàng vượt mốc 5.000 USD/ounce, bạc lập kỷ lục mới, ngay cả đồng cũng tăng giá. Các tài sản trú ẩn truyền thống tăng mạnh, trong khi thị trường tiền mã hóa ảm đạm.
BNB Chain và Binance Alpha đã “phóng sinh” hàng loạt đồng meme, có đồng viết bằng pinyin tiếng Trung, có đồng dùng biểu tượng cảm xúc, có đồng thậm chí bạn còn chẳng biết đọc thế nào.
Đa số đồng tiền niêm yết là đỉnh ngay ngày đầu, giảm phân nửa sau ba ngày, và hầu như biến mất sau một tuần — kịch bản chẳng hề thay đổi.
Trong bối cảnh như vậy, con người dễ rơi vào trạng thái “bể vỡ”.
Bạn thấy người khác mua vàng mà kiếm lời, còn mình thì trong nhóm cộng đồng chỉ hỏi “Alpha tuần tới niêm yết cái gì”, nhưng mãi chẳng thấy hiệu ứng giàu lên.
Cơn giận cần một lối thoát.
Dù là phát ngôn của Chị Gỗ hay những chỉ trích từ cộng đồng tiền mã hóa tiếng Anh (CT), CZ vừa vặn đang đứng ở đó, dễ dàng trở thành đích ngắm. Ông nổi tiếng nhất, giàu nhất, và vừa mới hô vang về “chu kỳ siêu tăng trưởng” của Bitcoin.
Chỉ trích ông hiệu quả hơn chỉ trích thị trường, và dễ chịu hơn chỉ trích chính mình.
Điều này không có nghĩa những chỉ trích là vô căn cứ. Các điểm chưa rõ ràng trong sự kiện 1011 là có thật, tranh cãi xung quanh Alpha là có thật, và sự suy giảm niềm tin cũng là có thật.
Thời kỳ tăng giá, chẳng ai quan tâm những điều này. Khi thị trường tăng, sàn giao dịch là bạn, là đồng đội, là đối tác cùng làm giàu. Khi thị trường giảm, cùng một sàn giao dịch ấy bỗng trở thành “nhà cái”, “lưỡi hái”, “nguồn gốc muôn nỗi ác”.
Đó là bản tính con người, và trong giới tiền mã hóa còn đặc biệt rõ rệt.
Giới đầu tư cần một kẻ xấu — và hiện tại, CZ chính là kẻ xấu ấy.
Vì vậy, cuộc tranh luận này, thay vì gọi là phiên tòa xét xử Binance, thì đúng hơn là một đợt giải tỏa tập thể cảm xúc thị trường điều chỉnh.
CZ không phải mục tiêu duy nhất, nhưng là mục tiêu lớn nhất. Chỉ trích xong, cuộc sống vẫn phải tiếp tục.
Ngành này cần một đợt tăng mạnh để phục hồi niềm tin. Mong rằng thị trường sớm khởi sắc, và hy vọng Binance cũng sẽ ngày càng tốt hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
