Cấu trúc lại sự đồng thuận thị trường tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cấu trúc lại sự đồng thuận thị trường tiền mã hóa
Những thay đổi đầu cơ từng dường như xa vời nay đang được hiện thực hóa theo một hướng đi rõ ràng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Heechang
Biên dịch: Block unicorn
Điểm then chốt
Trước năm 2025, nhiều tài sản được đưa lên chuỗi vẫn chỉ là ý tưởng. Ngày nay, chúng đang phát triển theo hướng rõ ràng và dần trở thành hiện thực. Trên ba khía cạnh về hình thái, ý nghĩa và mục đích sử dụng của tiền tệ, những biến đổi mang tính cấu trúc đang đồng thời diễn ra.
Chuyển đổi thứ nhất: Hình thái tiền tệ đang trở nên đa dạng. Stablecoin, tiền gửi ngân hàng được mã hóa dưới dạng token và tiền tệ kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC) sẽ cùng tồn tại với các vai trò khác nhau. Các kênh chuyển đổi giữa tiền pháp định và blockchain, cơ sở hạ tầng thanh toán và nền tảng CNTT đang nhanh chóng áp dụng stablecoin để mở rộng nhanh hơn bối cảnh kinh doanh và hệ sinh thái sử dụng sau khi phát hành.
Chuyển đổi thứ hai: Khái niệm tiền tệ đang được mở rộng. Việc mã hóa token không chỉ biến các tài sản vật chất và tài chính mà còn cả những yếu tố vô hình như sự chú ý, dự đoán thành tài sản. Điều này phá vỡ ranh giới giữa tiền tệ và tài sản, định nghĩa lại cả hai, hướng tới một thế giới nơi "mọi thứ chúng ta sở hữu" đều trở thành đơn vị giá trị lưu động.
Chuyển đổi thứ ba: Mục đích sử dụng tiền tệ đang được mở rộng. Các sàn giao dịch tập trung đang vượt xa vai trò đơn thuần là nơi giao dịch, xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện bao gồm phái sinh, tài sản có rủi ro (RWA), thẻ ghi nợ/thẻ tín dụng trên chuỗi, tài chính phi tập trung (DeFi) trên chuỗi và thậm chí là mạng lưới riêng của họ. Do đó, các trường hợp ứng dụng blockchain trong thế giới thực ngày càng đa dạng quanh trung tâm là các sàn giao dịch.
Mọi hoạt động tài chính cuối cùng đều sẽ vận hành trên blockchain.
Đây chính là lý do ban đầu tôi bước vào ngành công nghiệp blockchain. Ngay cả khi xảy ra khủng hoảng như sự sụp đổ của Terra, tôi cũng không thể hình dung một hệ thống tài chính lý tưởng — hiệu quả, minh bạch và lập trình được — có thể hiện thực hóa nếu thiếu blockchain làm cốt lõi. Cá nhân tôi cho rằng, cơ sở hạ tầng tài chính tiên tiến nhất chỉ có thể được xây dựng trên chuỗi, và theo thời gian, hệ thống hiện tại chắc chắn sẽ tiến gần đến cấu trúc này.
Năm 2025 là năm biến đổi này trở nên cụ thể. Khi quy định hoàn thiện, các tổ chức tài chính, công ty fintech và chính phủ không còn do dự về việc có nên áp dụng blockchain hay không. Hiện giờ, câu hỏi đã hoàn toàn chuyển từ "khi nào áp dụng" sang "làm thế nào để tham gia".
Những thay đổi từng mang tính đầu cơ và dường như xa vời trước đây, nay đang hiện thực hóa theo một hướng đi rõ ràng. Bản chất của tiền tệ — hình thái, khái niệm và bối cảnh sử dụng — đang trải qua sự biến đổi cấu trúc đồng thời trên ba khía cạnh.
Bây giờ, hãy cùng khám phá cách những thay đổi này đang diễn ra, và tìm hiểu những lực lượng then chốt thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.
1. Chuyển đổi thứ nhất: Stablecoin mang lại sự đa dạng trong hình thái tiền tệ
Nguồn: Mô hình mạng lưới tiền tệ — Luca Prosperi
Lõi cốt của tiền tệ nằm ở chỗ nó là chuẩn mực tài sản mà chúng ta dùng để đo lường giá trị. Khi mua hoặc trao đổi hàng hóa, chúng ta dùng tiền pháp định nội địa để định giá. Trong lịch sử, chỉ có hai tổ chức phát hành và vận hành loại tiền này: ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại. Ngân hàng trung ương chịu trách nhiệm quản lý tổng lượng tiền và sự ổn định, trong khi ngân hàng thương mại vận hành kênh luân chuyển tiền giữa tổ chức và khách hàng bán lẻ.
Stablecoin bổ sung thêm một lớp hoàn toàn mới. Chúng cho phép bất kỳ công ty nào tạo ra hình thức tiền của riêng mình và xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính xung quanh, từ đó tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ đặc biệt với các nền tảng kỹ thuật số. Điều này không có nghĩa là stablecoin sẽ thay thế ngân hàng trung ương hoặc ngân hàng thương mại. Thay vào đó, giống như PayPal và Stripe đã tái cấu trúc phương thức thanh toán, Robinhood đã thay đổi cách mọi người đầu tư, tiết kiệm và tiêu dùng, stablecoin đang giới thiệu một loại tiền tệ mới được thiết kế riêng cho thế giới kỹ thuật số.
Năm 2025 chứng kiến ba xu hướng lớn.
Stablecoin, tiền gửi ngân hàng được mã hóa và CBDC sẽ cùng tồn tại lâu dài
Nguồn: Tình trạng tiền mã hóa năm 2025: Năm tiền mã hóa tiến vào dòng chính - a16z crypto
Tại Mỹ, đạo luật toàn diện cấp liên bang đầu tiên về stablecoin — Đạo luật GENIUS — đã được thông qua và ký thành luật bởi cả hai viện Quốc hội vào ngày 18 tháng 7. Đạo luật này giới thiệu chế độ cấp phép dành cho ngân hàng và các tổ chức phát hành stablecoin, đồng thời yêu cầu bắt buộc dự trữ phải giữ bằng tiền mặt hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn theo tỷ lệ 1:1.
Hồng Kông hành động nhanh hơn. Hội đồng Lập pháp đã thông qua "Quy định về Stablecoin" vào tháng 5 năm 2025, kể từ ngày 1 tháng 8, việc phát hành stablecoin chính thức trở thành hoạt động chịu sự giám sát và cần được cấp phép, dự kiến sẽ được phê duyệt vào đầu năm 2026.
Nhật Bản, trên cơ sở sửa đổi Luật Dịch vụ Thanh toán năm 2023, đã làm rõ điều kiện phát hành stablecoin và bắt đầu đợt phát hành quy mô lớn đầu tiên vào nửa cuối năm 2025. JPYC đã phát hành một stablecoin được hậu thuẫn bằng yên Nhật, với dự trữ hoàn toàn bằng tiền gửi nội địa và trái phiếu chính phủ Nhật Bản, có thể đổi hoàn toàn sang yên Nhật. Khung pháp lý của Nhật Bản nghiêm ngặt giới hạn bên phát hành phải là tổ chức tài chính được cấp phép, và cho phép sử dụng cấu trúc tín thác để tăng cường tách biệt tài sản nhà đầu tư.
Trong số các ngân hàng thương mại, JPMorgan tiếp tục mở rộng việc mã hóa tiền gửi và thanh toán thời gian thực thông qua mạng lưới blockchain riêng Kinexys. JPM Coin cho phép khách hàng doanh nghiệp đổi đô la Mỹ trong tài khoản JPMorgan của họ thành token trên chuỗi, có thể dùng để chuyển tức thì giữa các công ty con toàn cầu hoặc thanh toán số lượng lớn.
Tôi cho rằng, stablecoin không phải đến để thay thế hệ thống tiền tệ hiện tại, mà ngược lại, chúng sẽ cùng tồn tại với tiền tệ ngân hàng trung ương, tiền gửi ngân hàng và các tài sản kỹ thuật số mới — mỗi bên đóng vai trò riêng biệt. Hãy cùng điểm lại các vai trò này.
Ngân hàng trung ương đóng vai trò kiểm soát. Họ phát hành tiền pháp định như đô la Mỹ, quản lý cung tiền và đảm bảo cuối cùng trong thời kỳ căng thẳng tài chính.
Ngân hàng thương mại đóng vai trò điều phối. Dưới sự giám sát của ngân hàng trung ương, họ vận hành tài khoản tiền gửi, cung cấp tín dụng và luân chuyển vốn giữa người gửi và người vay. Nói đơn giản: Nếu ngân hàng trung ương phát hành đô la Mỹ, thì ngân hàng thương mại sẽ tạo ra các hình thức tiền gửi như "JPMorganUSD".
Stablecoin đóng vai trò chất xúc tác. Được hậu thuẫn bằng tiền mặt hoặc nợ chủ quyền ngắn hạn, stablecoin không nhằm thay thế ngân hàng trung ương hay ngân hàng thương mại. Thay vào đó, chúng giúp các doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái tài chính ưu tiên kỹ thuật số, và giúp tiền di chuyển nhanh hơn, rộng rãi hơn trong nhiều dịch vụ.
Tóm lại, tương lai không nằm ở việc thay thế, mà là cùng tồn tại. Tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) sẽ củng cố chủ quyền tiền tệ và ổn định ở cấp vĩ mô. Tiền gửi được mã hóa sẽ duy trì hệ thống trung gian tài chính được giám sát. Stablecoin sẽ khắc phục tốc độ chậm của ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại, đồng thời đáp ứng nhu cầu về tốc độ, khả năng lập trình và tính tương tác trong nền kinh tế kỹ thuật số.
Mỗi hình thái tiền tệ sẽ đóng vai trò bổ trợ lẫn nhau trong hệ thống tài chính ngày càng được đưa lên chuỗi.
Các công ty nắm giữ mảng kinh doanh "lớp dưới" của stablecoin sẽ nhanh chóng nổi lên
Để stablecoin thực sự được sử dụng, điều kiện tiên quyết là phát hành. Nhưng để stablecoin phát huy vai trò trong đời sống hàng ngày hay vận hành doanh nghiệp, còn cần một bước quan trọng nữa: đổi stablecoin sang tiền địa phương và ngược lại. Năm 2025, một loạt công ty bắt đầu tích hợp cơ sở hạ tầng cần thiết cho các quy trình thanh toán lên/xuống chuỗi này.
Yellowcard, công ty cổng thanh toán tiền mã hóa lớn nhất châu Phi, đã trở thành một trung tâm khu vực, kết nối stablecoin với tiền địa phương và tuân thủ đầy đủ quy định tại các quốc gia. Bridge, bị Stripe mua lại với giá 1,1 tỷ USD, cũng đóng vai trò tương tự. Các công ty như Zero Hash và BVNK — theo báo cáo, Mastercard và Coinbase đang cân nhắc mua với giá khoảng 2 tỷ USD — hiện đang cung cấp cơ sở hạ tầng nền tảng cho doanh nghiệp, sàn giao dịch và nền tảng fintech, tạo điều kiện cho việc ứng dụng quy mô lớn của stablecoin.
Các dịch vụ này cung cấp quy trình thanh toán an toàn và các thủ tục chống rửa tiền / biết khách hàng (AML/KYC), cho phép doanh nghiệp chấp nhận stablecoin và đổi sang tiền địa phương mà không vi phạm quy định thanh toán nội địa. Kiến trúc này cho thấy stablecoin đang được tích hợp sâu vào hệ thống tài chính hiện tại, chứ không nằm ngoài nó.
Các sàn giao dịch lớn như Binance, Bybit và OKX cũng đang mở rộng chức năng cổng thanh toán của riêng họ, có nơi tự phát triển, có nơi thuê ngoài kênh tiền pháp định cho các đối tác chuyên môn. Các công ty thanh toán như Banxa, Mercuryo và OpenPayd đóng vai trò cốt lõi trong hệ sinh thái này, cung cấp các kênh thanh toán tiền pháp định có thể tích hợp liền mạch với quy trình giao dịch stablecoin.
Tất cả những điều này chỉ ra một sự chuyển đổi rõ ràng: định nghĩa về stablecoin không còn giới hạn ở việc phát hành, mà ngày càng trao quyền nhiều hơn cho cá nhân và doanh nghiệp trong việc sử dụng chúng.
Các nền tảng CNTT sẽ bắt đầu chấp nhận stablecoin toàn diện
Các nền tảng CNTT, trung tâm của hoạt động người dùng hàng ngày và vận hành doanh nghiệp, đang trở thành trung tâm mạnh mẽ nhất để mở rộng ứng dụng của stablecoin. Các "siêu ứng dụng" châu Á tích hợp tin nhắn tức thì, mua sắm, thanh toán và dịch vụ tài chính, ví kỹ thuật số (không phải tiền mã hóa) của họ đã tạo ra mức độ tương tác và khối lượng giao dịch khổng lồ. Bằng cách tích hợp stablecoin nội bộ, các nền tảng này có thể xây dựng hệ sinh thái tài chính riêng, nâng cao đáng kể mức độ tham gia của người dùng.
Đến năm 2025, cả PayPal và Cloudflare đều đã khởi động các kế hoạch liên quan đến stablecoin, nhằm biến chúng thành cơ sở hạ tầng thanh toán và internet phổ biến.
PayPal đã tích hợp PYUSD vào các lĩnh vực như chuyển tiền, thanh toán thương mại và thương mại điện tử, và gần đây đầu tư vào Stable. Stable là một blockchain lớp 1 được tối ưu hóa cho các khoản thanh toán dựa trên USDT, giúp đơn giản hóa thêm cơ sở hạ tầng thanh toán toàn cầu của PayPal.
Cloudflare ra mắt Net Dollar, một stablecoin nhằm cho phép các tác nhân AI tự động thanh toán phí API và phí sử dụng đám mây, từ đó hiệu quả nhúng tiền có thể lập trình vào các dịch vụ internet.
Điều này đánh dấu một chuyển đổi rộng lớn hơn: stablecoin đang trở thành đơn vị tiền tệ cơ bản của nền kinh tế nền tảng. Dù nền tảng tự phát hành stablecoin hay hợp tác với các tổ chức phát hành bên ngoài như Circle và Tether, stablecoin đang bắt đầu đóng vai trò là tiền tệ chuẩn trong các hệ sinh thái kỹ thuật số này.
2. Chuyển đổi thứ hai: Việc mã hóa token mở rộng khái niệm tiền tệ
Thông qua việc mã hóa token, quyền sở hữu tài sản được chuyển lên blockchain. Trước đây, hồ sơ sở hữu được lưu trong tài liệu giấy, tài khoản ngân hàng hoặc cơ sở dữ liệu tập trung.
Trên chuỗi, quyền sở hữu có thể được chia nhỏ, các phần chia nhỏ này có thể được chuyển nhượng dưới điều kiện nhất định, phân phối tự động như lợi nhuận, hoặc gửi và giao dịch thông qua hợp đồng thông minh.
Cấu trúc này mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận tài sản. Trước đây, thị trường tài sản như cổ phiếu, trái phiếu hoặc tín dụng tư nhân chỉ mở cho các tổ chức hoặc cá nhân giàu có. Tuy nhiên, khi được mã hóa token, cùng một tài sản có thể được chia thành hàng nghìn phần nhỏ và giao dịch theo thời gian thực. Cá nhân giờ đây có thể tham gia thông qua quyền sở hữu phần nhỏ, mở ra các mô hình đầu tư và tiêu dùng hoàn toàn mới.
Cuối cùng, việc mã hóa token mở rộng định nghĩa về chính tiền tệ.
Khái niệm "tiền tệ" truyền thống của chúng ta, tức là phương tiện trao đổi, nơi lưu trữ giá trị và đơn vị kế toán, không còn giới hạn ở tiền pháp định. Ngày càng nhiều tài sản bản thân chúng đã có thể thực hiện chức năng tiền tệ. Trái phiếu chính phủ, quỹ thị trường tiền tệ, quỹ đầu tư, bất động sản, thậm chí cổ phần công ty, đều đang trở thành các hình thức tiền tệ có thể lập trình, có thể được lập trình và sử dụng.
Thị trường tài sản được mã hóa token sẽ tăng trưởng nhanh
Nguồn: Tin tức RWA: Báo cáo Ripple và BCG cho biết tài sản thực tế được mã hóa token có thể đạt 18,9 nghìn tỷ USD vào năm 2033
Chỉ mới năm năm trước, thị trường stablecoin chỉ ở mức 20 tỷ USD. Ngày nay, quy mô đã vượt 300 tỷ USD, trong khi thị trường tài sản thực tế được mã hóa token (RWA) cũng tăng từ 13 triệu USD lên 34,7 tỷ USD. Đô la Mỹ kỹ thuật số, trái phiếu chính phủ được mã hóa và quỹ thị trường tiền tệ được mã hóa đã trở thành công cụ đầu tư và thanh toán thực tế cho các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân.
Động lực thúc đẩy xu hướng này đến từ các tổ chức tài chính toàn cầu. BlackRock cung cấp tiếp xúc trái phiếu chính phủ Mỹ trên chuỗi thông qua quỹ thị trường tiền tệ được mã hóa BUIDL. Apollo mã hóa quỹ tín dụng tư nhân, mở ra kênh thanh khoản mới cho các tài sản trước đây kém thanh khoản. Securitize, cung cấp cơ sở hạ tầng cho các sản phẩm này, hiện nay có thể mã hóa quỹ, cổ phần và tài sản thay thế, thậm chí đang tìm kiếm niêm yết tại Mỹ. Việc mã hóa token đã vượt xa khỏi phạm vi các công ty khởi nghiệp blockchain, lan rộng đến các gã khổng lồ tài chính toàn cầu.
Theo báo cáo chung của Boston Consulting Group (BCG) và Ripple, thị trường được mã hóa token dự kiến sẽ tăng trưởng gấp 30 lần trong tám năm tới, đạt khoảng 18,9 nghìn tỷ USD vào năm 2033.
Hướng đi rõ ràng: Tài sản được mã hóa token đang trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của hệ thống tài chính toàn cầu.
Cả những thứ vô hình cũng sẽ được mã hóa token
Nguồn: Đồng sáng lập Kalshi Tarek Mansour và Luana Lopes Lara nói về cách biến sự kiện thành tài sản
Năm nay, Kaito đã khởi xướng một khái niệm mới. Kaito sử dụng đơn vị tên gọi "yap" để đo lường và định lượng mức độ đề cập hoặc quảng bá một chủ đề trên Twitter, từ đó giới thiệu khái niệm kinh tế chú ý. Nói ngắn gọn, sự chú ý công chúng được chuyển đổi thành một đơn vị giá trị có thể đo lường.
Thị trường dự đoán cũng thu hút sự quan tâm lớn. Về mặt kỹ thuật, thị trường dự đoán không giống với việc mã hóa token, nhưng về mặt khái niệm, cả hai đều biến thông tin phi tài chính hoặc sự kiện tương lai thành tài sản có thể giao dịch.
Mã hóa token chuyển các tài sản hữu hình hoặc sản phẩm tài chính như trái phiếu chính phủ, bất động sản, quỹ thành token trên chuỗi. Thị trường dự đoán chuyển các khả năng tương lai, ví dụ như "ứng cử viên này có thắng cuộc bầu cử không?", thành các hợp đồng có thể giao dịch.
Nói cách khác, việc mã hóa token trao quyền sở hữu đối với tài sản hiện tại, còn thị trường dự đoán trao giá trị đối với một xác suất nhất định.
Các nền tảng như Polymarket và Kalshi phát hành mỗi sự kiện dưới dạng token "có/không". Sau khi sự kiện kết thúc, bên chiến thắng nhận được khoản thanh toán 1 đô la Mỹ. Khác với tài sản được mã hóa token được hoàn trả bằng tài sản thế chấp hoặc cấu trúc tín thác pháp lý, thị trường dự đoán sử dụng oracles và dữ liệu đã được xác minh để thanh toán, dựa vào "sự thật của kết quả".
Tuy nhiên, cả hai hệ thống đều tuân theo một nguyên tắc cốt lõi: Chúng biến các đối tượng vốn không thể giao dịch thành tài sản bản địa trên thị trường có giá và tính thanh khoản.
Cuối cùng, thị trường dự đoán đại diện cho việc mã hóa token niềm tin và thông tin, và chuyển trọng tâm từ "bạn sở hữu gì?" sang "bạn tin điều gì, và cách bạn định giá nó?" — từ đó mở rộng phạm vi tài sản trong thế giới blockchain.
Nguồn: Người dùng X — Crypto_Dep
Việc mã hóa token sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhận thức về tiền tệ
Bản chất của việc mã hóa token không chỉ đơn thuần là chuyển tài sản lên blockchain, mà còn thay đổi cách tài sản vận hành. Theo truyền thống, "tiền tệ" (đô la Mỹ, euro, v.v.) và "tài sản" (trái phiếu, cổ phiếu, bất động sản) được coi là hai lĩnh vực riêng biệt. Việc mã hóa token kết hợp hai lĩnh vực này thành một hệ thống thống nhất.
Trái phiếu chính phủ, quỹ đầu tư mạo hiểm, thậm chí bất động sản, giờ đây đều có thể được biểu thị dưới dạng token có thể lập trình, tương tác được, có thể chuyển tức thì và tích hợp trực tiếp vào nhiều dịch vụ. Một khi được mã hóa token, tài sản có thể được sử dụng, lưu trữ và định giá theo thời gian thực. Điều này phá vỡ ranh giới giữa cái chúng ta sở hữu và cái chúng ta có thể sử dụng, xóa bỏ ranh giới xưa cũ tách biệt sản phẩm tài chính với tính thanh khoản.
Tư duy tài chính truyền thống của chúng ta mang tính tuyến tính: chúng ta kiếm tiền → tiết kiệm → đầu tư → tiêu dùng. Việc mã hóa token phá vỡ sự khác biệt giữa "tiền tệ" và "tài sản". Mọi thứ chúng ta sở hữu đều trở thành biểu hiện giá trị lưu động.
3. Chuyển đổi thứ ba: Sự trỗi dậy của các sàn giao dịch tập trung (CEX), mở rộng mục đích sử dụng tiền tệ
Nguồn: Nghiên cứu Gate: Bối cảnh hệ sinh thái và xu hướng hợp nhất giữa sàn giao dịch tập trung và phi tập trung
"Lên bao nhiêu rồi?"
Lâu nay, câu hỏi đơn giản này luôn là động lực thúc đẩy thị trường tiền mã hóa. Những tin tức như Bitcoin tăng 1000%, Ethereum tăng vọt hay giá một token mới tăng mạnh luôn thu hút sự chú ý của công chúng. Biến động giá trở thành tâm điểm, và giao dịch trở thành trung tâm của mọi thứ.
Và các sàn giao dịch tập trung chính là trung tâm của các hoạt động giao dịch này.
Binance được thành lập năm 2017, hiện nay có khối lượng giao dịch hàng ngày khoảng 100 tỷ đô la Mỹ, khiến nó trở thành một trong những sàn giao dịch thanh khoản nhất trong thị trường tài chính toàn cầu. Bybit (2018) và OKX (2017) theo sát phía sau, trong khi các sàn như Upbit và Coinbase trở thành cổng vào chính cho tiền mã hóa tại các thị trường riêng của họ.
Dù sàn giao dịch phi tập trung phát triển nhanh chóng, phần lớn khối lượng giao dịch vẫn diễn ra bên ngoài chuỗi, bên trong các nền tảng tập trung.
Tại các khu vực như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, các hạn chế về quy định và nhận thức người dùng khiến hoạt động trên chuỗi chỉ mở cho một bộ phận người dùng. Việc chuyển người dùng từ sàn giao dịch tập trung sang hệ sinh thái phi tập trung không chỉ cần thay đổi về công nghệ mà còn cần thay đổi về tâm lý — một sự thay đổi không hề dễ dàng.
Các sàn giao dịch tập trung vẫn là cổng vào chính cho phần lớn người dùng tiếp cận tiền mã hóa, định hình cách thức luân chuyển, giao dịch và lưu thông tiền trong nền kinh tế kỹ thuật số.
Nguồn: So sánh khối lượng giao dịch Uniswap với Coinbase và Binance (trung bình 7 ngày)
Những nền tảng này không còn đơn thuần là sàn giao dịch tiền mã hóa — chúng đang phát triển thành hệ sinh thái tài chính tài sản kỹ thuật số toàn diện.
Các dịch vụ mà các sàn giao dịch ngày nay cung cấp vượt xa giao dịch giao ngay đơn giản. Giờ đây họ cung cấp hợp đồng vĩnh viễn, quyền chọn, nhiều loại phái sinh cấu trúc, và gần đây còn hỗ trợ giao dịch cổ phiếu được mã hóa token và tài sản có rủi ro (RWA).
Ví dụ, Bybit tích hợp cổ phiếu được mã hóa token thông qua xStocks, cho phép giao dịch cổ phiếu được mã hóa token 24/7; còn Binance mở rộng hoạt động thông qua phái sinh và Launchpad, trở thành một nền tảng bao trọn toàn bộ nền kinh tế token.
Các sàn giao dịch cũng đang xây dựng đầy đủ ngăn xếp tài chính, kết nối giao dịch → gửi tiền → vay mượn → tiêu dùng.
Khi các sàn giao dịch tập trung chuyển đổi sang cơ sở hạ tầng tài chính tổng hợp, chúng ta cần xem xét các chiến lược mà họ đang triển khai, cũng như cách họ chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo của tài chính trên chuỗi. Hãy cùng đi sâu vào các chiến lược này.
Dịch vụ sàn giao dịch sẽ tiếp tục mở rộng
Các sàn giao dịch đang tiến hóa từ nơi giao dịch đơn thuần thành "siêu ứng dụng tài chính".
Trước đây, người dùng chỉ có thể giao dịch các token đã niêm yết. Ngày nay, với sự ra đời của các nền tảng bán trước, người dùng thậm chí có thể giao dịch trước khi sự kiện tạo token (TGE). Điều này cho phép người dùng tham gia trực tiếp vào các dự án tiềm năng tăng trưởng cao, tương đương cơ hội tài trợ trước IPO trên chuỗi.
Các nền tảng Launchpad cũng đang phát triển nhanh chóng, trở thành cách phân phối token cho các dự án mới trước khi niêm yết trên sàn. Binance, Bybit và OKX đều vận hành nền tảng Launchpad riêng, thu hút hàng triệu người tham gia và trở thành động lực chính trong việc thu hút người dùng. Trong mô hình này, người dùng không còn chỉ là người giao dịch, mà trở thành cổ đông sớm của dự án.
Các sàn giao dịch cũng đang mở rộng phạm vi hoạt động, từ tiền mã hóa sang tài sản thực tế được mã hóa token (RWA).
xStock của Bybit là một ví dụ điển hình: người dùng có thể giao dịch cổ phiếu và ETF toàn cầu được mã hóa token 24/7, đánh dấu xu hướng "tiếp cận phi tập trung các tài sản truyền thống" đang nổi lên. Nhu cầu về đầu tư vào thế giới thực trên chuỗi đang tăng ổn định.
Coinbase ra mắt dịch vụ cho vay dựa trên Bitcoin thông qua tích hợp với giao thức cho vay Morpho; Robinhood thử nghiệm thị trường dự đoán, tiếp tục tích hợp các chức năng cơ bản tài chính mới trực tiếp vào nền tảng của họ.
Ngoài giao dịch, các sàn giao dịch đang xây dựng một hệ thống dịch vụ đầy đủ, nhằm tối đa hóa hiệu quả tài sản khách hàng, bao gồm sinh lời, tín dụng và tiêu dùng.
Các sản phẩm sinh lời như staking và kho tiền sinh lãi cung cấp lợi nhuận hấp dẫn cho tài sản nắm giữ trên sàn. Trong tiêu dùng, các sản phẩm như thẻ Bybit và thẻ Coinbase kết nối trực tiếp số dư tiền mã hóa với các khoản thanh toán thực tế hàng ngày.
Nói cách khác, các sàn giao dịch không còn là trung gian đơn thuần mua bán token.
Chúng đang trở thành nền tảng tài chính trên chuỗi tích hợp, nơi tiết kiệm, đầu tư, vay mượn và tiêu dùng đều diễn ra trong cùng một hệ sinh thái.
Các dịch vụ trên chuỗi trưởng thành sẽ được tích hợp vào sàn giao dịch
Nguồn: Cho vay thế chấp Bitcoin của Morpho
Các sàn giao dịch không còn bó hẹp trong hệ sinh thái khép kín của mình, mà đang mở rộng chức năng người dùng bằng cách tích hợp trực tiếp các dịch vụ tài chính trên chuỗi.
Một ví dụ điển hình là Bybit tích hợp USDe của Ethena vào cặp giao dịch và sản phẩm sinh lời của họ. Điều này cho phép người dùng thêm đồng đô la Mỹ tổng hợp có sinh lời, được tạo và quản lý hoàn toàn trên chuỗi, vào danh mục tài sản của họ. Điều này cho thấy các sàn giao dịch ngày càng coi các giao thức phi tập trung như các thành phần dịch vụ mô-đun, chứ không phải đối tác bên ngoài, và nhúng trực tiếp vào nền tảng của họ.
Coinbase còn đẩy mạnh xu hướng này hơn nữa. Bằng cách kết nối ứng dụng sàn chính với ứng dụng Base, Coinbase hiện hỗ trợ giao dịch DEX và cung cấp quyền truy cập vào hàng triệu tài sản trên chuỗi. Ranh giới giữa sàn giao dịch tập trung và phi tập trung đang ngày càng mờ nhạt.
Người dùng giữ giao diện quen thuộc của sàn giao dịch tập trung nhưng vẫn có thể truy cập trực tiếp thanh khoản trên chuỗi, thúc đẩy các sàn giao dịch hướng tới mô hình lai CEX/DeFi.
Coinbase còn tích hợp trực tiếp cơ sở hạ tầng cho vay của Morpho vào ứng dụng sàn giao dịch. Người dùng có thể gửi Bitcoin và vay USDC bằng Bitcoin làm tài sản thế chấp, mọi thao tác đều được hỗ trợ bởi kho tiền trên chuỗi nền tảng. Kể từ khi ra mắt vào tháng 1, kho tiền của Coinbase dựa trên Morpho phát triển nhanh chóng, đạt mức gửi 1,48 tỷ đô la Mỹ và cho vay 840 triệu đô la Mỹ.
Những phát triển này chỉ ra một hướng đi lớn hơn:
Các sàn giao dịch sẽ ngày càng hỗ trợ nhiều dịch vụ trên chuỗi đã được kiểm chứng trong ứng dụng của họ. Điều này mang lại cho người dùng cơ hội sinh lời cao hơn và hiệu quả tài sản lớn hơn, đồng thời cho phép các sàn giao dịch mở rộng dịch vụ mà không cần gánh rủi ro giao thức.
Thực tế, các dịch vụ trên chuỗi đang được tích hợp vào phần nền của các sàn giao dịch tập trung, trong khi trải nghiệm người dùng dần chuyển mượt sang môi trường trên chuỗi.
Các sàn giao dịch sẽ xây dựng hệ sinh thái riêng
Các sàn giao dịch không còn chỉ phụ thuộc vào các blockchain bên ngoài. Họ ngày càng xây dựng nền tảng riêng hoặc hợp tác chặt chẽ với các blockchain hỗ trợ hệ sinh thái tích hợp dọc của họ.
Ví dụ điển hình nhất là chuỗi BNB của Binance.
BNB ban đầu chỉ là một token giảm phí giao dịch đơn giản, nhưng nay đã phát triển thành một hệ sinh thái hoàn toàn độc lập, chứa hàng trăm dự án bao gồm sàn giao dịch phi tập trung (DEX), thị trường NFT, RWA, v.v. Binance tận dụng kiến trúc này để chuyển người dùng sàn giao dịch một cách liền mạch sang các dịch vụ trên chuỗi riêng của họ, từ đó mở rộng hiệu quả và nhu cầu sử dụng token BNB.
Bybit cũng áp dụng chiến lược tương tự thông qua Mantle. Bybit lấy token MNT làm trung tâm để thiết kế cơ chế thưởng giao dịch, dẫn dắt người dùng thông qua các chương trình thưởng thanh khoản và hợp tác hệ sinh thái.
Coinbase, với hàng chục triệu người dùng, tận dụng Base để cung cấp dịch vụ trên chuỗi cho khách hàng sàn giao dịch. Base đã trở thành nơi đặt chân của các ứng dụng nổi bật như Morpho và Aerodrome, cho thấy blockchain do sàn giao dịch tập trung (CEX) vận hành có thể phát triển thành môi trường trên chuỗi sôi động như thế nào.
Tại Mỹ, Robinhood đang chuẩn bị ra mắt blockchain lớp 2 riêng, nhằm xử lý trực tiếp trên chuỗi các giao dịch cổ phiếu được mã hóa, quyền chọn và tiền mã hóa, từ đó hiệu quả tích hợp cơ sở hạ tầng môi giới truyền thống với hệ thống thanh toán blockchain.
Tích hợp dọc giúp họ kiểm soát giao dịch, thanh khoản, lưu lượng người dùng và thanh toán trên một nền tảng thống nhất, tạo ra hệ sinh thái gắn kết chặt chẽ, thực hiện lưu thông tài sản kỹ thuật số từ đầu đến cuối.
4. Hiểu rõ thay đổi quan trọng hơn cảm nhận thay đổi
Ethereum ra đời chưa đầy một thập kỷ. Chỉ năm năm trước, thị trường stablecoin chỉ vài tỷ đô la, thị trường được mã hóa token hầu như không ai quan tâm. Ngày nay, cả hai đều đã phát triển thành thị trường trị giá hàng trăm tỷ đô la, trở thành nền tảng mới của cơ sở hạ tầng tài chính toàn cầu.
Tốc độ thay đổi trong tương lai sẽ nhanh hơn, ảnh hưởng cũng sẽ đa dạng hơn. Tất nhiên, dịch vụ trên chuỗi hiện tại chưa hoàn hảo, vẫn còn thách thức về bảo mật, tính dễ sử dụng và quy định. Nhưng nếu không hiểu rõ bối cảnh hiện tại, sẽ không thể nắm bắt cơ hội tiếp theo. Biến đổi không đến chậm từ tương lai xa, mà đang tăng tốc từ những thay đổi nhỏ đã bắt đầu từ lâu.
Các yếu tố blockchain không còn được mô tả bằng các thuật ngữ kỹ thuật như "phi tập trung", mà bằng ngôn ngữ tài chính — sản phẩm sinh lời, chuyển tiền xuyên biên giới, thanh toán. Chỉ khi ngày càng nhiều người học cách giải mã và hiểu thế giới bằng ngôn ngữ trên chuỗi, họ mới thực sự hiểu được những thay đổi đang định hình lại bức tranh tài chính.
Năm nay đánh dấu sự khởi đầu của sự chuyển đổi này. Tôi hy vọng ngày càng nhiều người có thể vượt qua việc chỉ "cảm nhận" thay đổi, mà bắt đầu thực sự hiểu và chuẩn bị cho những điều sắp tới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Four Pillars
