Chính phủ Mỹ cũng nghỉ lễ "Tuần lễ Vàng" rồi
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chính phủ Mỹ cũng nghỉ lễ "Tuần lễ Vàng" rồi
“Như CNN nhận xét: ‘Thời kỳ huy hoàng của siêu cường đến đây là kết thúc, vì nó đã đóng cửa.’”
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Ba Jiuling
Trung Quốc đang nghỉ lễ "Tết Độc lập kéo dài", còn chính phủ Mỹ cũng sắp đón "kỳ nghỉ tháng Mười một" của riêng mình.
Vào ngày 1 tháng 10 năm 2025 theo giờ miền Đông nước Mỹ, chính phủ Mỹ chính thức tuyên bố "đóng cửa", hàng chục vạn nhân viên chính phủ Mỹ sẽ bị buộc phải "nghỉ phép". Trang web Nhà Trắng cũng đã đưa lên đồng hồ đếm ngược theo dõi thời gian đóng cửa chính phủ.
Các cư dân mạng Trung Quốc rảnh rỗi bắt đầu xem "trái dưa" (bình luận sự việc): Tại sao chính phủ Mỹ lại đóng cửa?
"Đóng cửa chính phủ" ở Mỹ còn được gọi là "tạm dừng hoạt động", là một hiện tượng đặc biệt trong chính trị Mỹ. Nói đơn giản, Quốc hội không kịp thông qua ngân sách chính phủ, dẫn đến một phần các cơ quan liên bang thiếu kinh phí vận hành, đành phải tạm thời đóng cửa.
Tuy nhiên, trước sự kiện lớn như vậy, Tổng thống Mỹ Trump lại tỏ ra không mấy quan tâm.
Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Jeffries thậm chí chất vấn Trump: "Chính phủ chỉ còn bốn ngày nữa là đóng cửa, tại sao ngài lại đang xem giải golf? Quá đáng thật."
Ngày 26 tháng 9, Trump tại giải golf Ryder Cup 2025
Phe Dân chủ không hiểu rằng, khác với những lần đóng cửa chính phủ trước đây ở Mỹ, lần này việc đóng cửa ẩn chứa "toán tính" của Trump.
Tại sao chính phủ Mỹ lại đóng cửa?
Việc chính phủ Mỹ đóng cửa không phải là chuyện hiếm, trong lịch sử chính phủ liên bang Mỹ đã xảy ra 14 lần đóng cửa, thời gian từ 1 ngày đến kỷ lục 35 ngày.
Ngày 1 tháng 10, Điện Capitol Hoa Kỳ tối đen
Đấu đá nội bộ giữa hai đảng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc tạm ngừng hoạt động. Đảng Cộng hòa muốn thông qua ngân sách nhưng bị đảng Dân chủ cản trở, hai bên bế tắc, chính phủ Mỹ buộc phải đóng cửa.
Theo thông lệ, năm tài khóa mới của chính phủ liên bang Mỹ bắt đầu chính thức từ ngày 1 tháng 10, chính phủ phải nộp trước cho Quốc hội 12 dự luật phân bổ ngân sách hàng năm để có được nguồn vốn vận hành cần thiết.
Nếu Quốc hội không thể thông qua các dự luật này trước nửa đêm ngày 30 tháng 9, các cơ quan chính phủ sẽ phải tạm ngừng các hoạt động phi trọng yếu do thiếu hụt kinh phí.
Trump cũng không ngoại lệ, ông tuân thủ quy trình, sớm nộp ngân sách tài khóa mới cho Quốc hội xem xét. Tuy nhiên, quá trình thông qua dự toán ngân sách tại Quốc hội lại "thót tim từng bước".
Tại Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát, một "dự luật chi tiêu tạm thời" (Continuing Resolution) nhằm tránh đóng cửa ngay lập tức đã được thông qua với tỷ số sít sao 217 phiếu thuận và 212 phiếu chống vào ngày 19 tháng 9.
Ngày 19 tháng 9, Hạ viện Mỹ bỏ phiếu về dự luật cấp vốn tạm thời
So với ngân sách hàng năm chính thức, bản dự luật chi tiêu tạm thời này chỉ là biện pháp tình thế, nhưng nếu biện pháp này cũng được Thượng viện thông qua, thì có thể kéo dài nguồn kinh phí hỗ trợ chính phủ đến ngày 21 tháng 11, tạo thêm thời gian đàm phán cho hai đảng.
Nhưng tại Thượng viện, vận may của Trump không tốt như vậy.
Thượng viện quy định, bất kỳ dự luật chi tiêu nào muốn được thông qua đều cần có "đa số siêu cấp" gồm 60 phiếu. Tuy nhiên, đảng Cộng hòa của Trump tại Thượng viện chỉ có 53 ghế, điều này có nghĩa là để thông qua ngân sách tài khóa 2026, họ phải kéo ít nhất 7 nghị sĩ Dân chủ.
Mà phe Dân chủ cực kỳ phản đối đề xuất ngân sách của đảng Cộng hòa, vì hai đảng nảy sinh "xung đột cốt lõi" rõ rệt về ngân sách tài chính.
Xét kỹ ra, yêu cầu của chính quyền Trump (đảng Cộng hòa) chủ yếu có hai điểm.
▶▷ Thứ nhất, hủy bỏ trợ cấp y tế Obama. Chính quyền Trump cho rằng khoản trợ cấp thuế trong Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Giá cả Hợp lý (ACA), di sản chính trị trọng tâm của cựu Tổng thống Obama, là "dự án kém hiệu quả cần cải cách", do đó đề xuất loại bỏ hoàn toàn trong ngân sách tài khóa mới.
▶▷ Thứ hai, tăng cường kiểm soát biên giới và nhập cư. Dự luật ngân sách tăng mạnh ngân sách cho thực thi nhập cư và biên giới, nhằm tăng cường an ninh biên giới, đồng thời cắt giảm ngân sách liên quan đến đơn xin tị nạn.
Trước các yêu cầu mà đảng Cộng hòa thể hiện qua dự luật ngân sách, đảng Dân chủ bày tỏ phản đối kiên quyết, yêu cầu của đảng Dân chủ chủ yếu có ba điểm.
◎ Thứ nhất, đầu tư 350 tỷ USD để duy trì và gia hạn trợ cấp ACA. Kiên quyết bảo vệ cải cách y tế Obama, yêu cầu gia hạn các khoản trợ cấp thuế sắp hết hạn.
◎ Thứ hai, khôi phục chương trình Medicaid, hủy bỏ các biện pháp cắt giảm Medicaid trong đạo luật thuế gần đây của đảng Cộng hòa.
◎ Thứ ba, phản đối chính sách biên giới "cực đoan hóa". Đảng Dân chủ cho rằng điều khoản tăng ngân sách an ninh biên giới của đảng Cộng hòa quá cực đoan, là việc vũ khí hóa và chính trị hóa các vấn đề nhân đạo.
Lãnh đạo phe thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries khi trả lời phỏng vấn phóng viên cho biết, đảng Dân chủ sẽ không ủng hộ một dự luật cấp vốn nào "tiếp tục gây hại cho chăm sóc sức khỏe của người Mỹ bình thường".
Ngày 29 tháng 9, Hakeem Jeffries phát biểu trước giới truyền thông
Tóm lại, nguyên nhân trực tiếp khiến chính phủ Mỹ đóng cửa là do dự luật ngân sách không được thông qua, nguyên nhân cốt lõi của việc không thông qua dự luật ngân sách là do mâu thuẫn đảng phái giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ, nguyên nhân sâu xa của mâu thuẫn giữa hai đảng là do bất đồng về ngân sách bảo hiểm y tế, và đảng Dân chủ có khả năng ngăn cản việc thông qua dự luật ngân sách.
Đây mới là lý do khiến chính phủ Mỹ năm nay phải nghỉ một kỳ "Tết Độc lập kéo dài".
Trump "vui mừng trước thành quả"?
Mặc dù việc đình trệ chính phủ không phải là điều lạ, nhưng lần đóng cửa chính phủ Mỹ lần này lại "khác biệt" so với trước đây. Điều này chủ yếu thể hiện ở thái độ và chiến lược của Tổng thống Trump.
Trước hết, thái độ của Trump đã chuyển từ "cố gắng tránh" sang "vui mừng trước thành quả".
Lần cuối cùng chính phủ đóng cửa là vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Khi đó ông không chỉ cố gắng ngăn chặn việc đóng cửa chính phủ, mà còn hủy kế hoạch nghỉ Tết Nguyên đán tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, và triệu tập các lãnh đạo cao cấp đảng Cộng hòa bàn giải pháp ngay ngày làm việc đầu tiên sau Tết.
Lần này, Trump dường như để mặc chính phủ đóng cửa. BBC nhận xét: "Chính quyền Trump dường như rất sẵn lòng để một phần lớn chính phủ Mỹ đóng cửa trong thời gian dài."
Xét về hành động, 4 ngày trước, Trump chẳng màng chính sự, đi trên chuyên cơ Air Force One của mình để xem giải đấu golf, thậm chí hủy cuộc họp với đại diện đảng Dân chủ về việc ngăn chặn đóng cửa chính phủ. Ngay cả trong cuộc thảo luận song phương vào thứ Hai ngày 29 tháng 9, Trump vẫn kiên quyết giữ yêu cầu ngân sách tài khóa của mình, không nhượng bộ chút nào.
Trump đổ lỗi cho đảng Dân chủ từ chối từ bỏ yêu cầu, mới là nguyên nhân gốc rễ khiến chính phủ đóng cửa, ông nói: "Không có gì là không thể tránh khỏi, tôi nghĩ trước đó hoàn toàn có khả năng (tránh đóng cửa)." "Nhưng tôi không thấy họ nhượng bộ chút nào."
Sau cuộc đàm phán song phương vào thứ Hai tuần này, Phó Tổng thống Mỹ Vance bi quan cho biết: "Tôi nghĩ chúng ta sẽ đối mặt với việc đình trệ chính phủ, bởi vì những người Dân chủ sẽ không làm điều đúng đắn."
Hình ảnh trực tiếp phiên bỏ phiếu về dự luật cấp vốn chính phủ tại Thượng viện
Cũng có phân tích cho rằng, thái độ thong dong của Trump ẩn chứa "toán tính" của ông: Trump đang tìm cách sử dụng việc đóng cửa chính phủ như một công cụ để đạt được mục tiêu chính trị của mình.
Giáo sư William Resch thuộc Đại học bang Georgia, chuyên nghiên cứu về việc đóng cửa chính phủ, cho biết: "Nếu những cuộc khủng hoảng đóng cửa trước đây của Mỹ giống như một trò chơi liều lĩnh đầy rủi ro, thì lần đình trệ này đang mang một hình thức khác biệt."
Trước đây, việc đóng cửa chính phủ thường có nghĩa là nhân viên phi trọng yếu phải nghỉ việc không lương, và một khi hai đảng đạt thỏa hiệp, nhân viên sẽ trở lại làm việc khi kinh phí được khôi phục.
Nhưng năm nay, Trump lại chuẩn bị tận dụng cơ hội đóng cửa chính phủ để tiến hành một đợt "sa thải quy mô lớn".
Ngày 25 tháng 9, chính quyền Trump thông qua Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng (OMB) ra lệnh yêu cầu các cơ quan chuẩn bị "thông báo cắt giảm nhân sự", nhằm "loại bỏ các dự án và bộ phận không phù hợp với ưu tiên của tổng thống".
Chủ nhiệm ngân sách Nhà Trắng Russell Vought cũng công bố một bản ghi nhớ, giải thích cách chính quyền Trump sẽ sử dụng tình trạng đình trệ để cắt giảm lâu dài chi tiêu liên bang mới và số lượng nhân viên.
Điều này cho thấy Trump muốn biến cuộc khủng hoảng này thành cơ hội tái cấu trúc chính phủ liên bang: đóng cửa hoặc thu hẹp vĩnh viễn những bộ phận và dự án không phù hợp với chương trình nghị sự chính trị của ông.
Cách làm này thực sự phù hợp với phong cách nhất quán của Trump. Dù sao thì khi vừa lên nắm quyền, Trump đã dùng tay của Musk để giải tán nhiều bộ phận, cắt giảm mạnh chi tiêu chính phủ.
Người dân Mỹ từng biểu tình phản đối việc Bộ Hiệu quả Chính phủ cắt giảm ngân sách
Hiệu trưởng Học viện Truyền thông và Các Vấn đề Công cộng thuộc Đại học George Washington, Peter Loche, cho rằng khác với những lần đóng cửa chính phủ trước đây ở Mỹ, Trump trong nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng thể hiện sự "cứng rắn hơn".
Ông cho rằng nhiều lãnh đạo cấp cao đảng Cộng hòa và bản thân tổng thống đều mong muốn đóng cửa, vì "quyền lực quyết định cơ quan và công việc nào có thể bị hủy bỏ chủ yếu nằm trong tay Nhà Trắng".
Đồng thời, họ tự tin và có khả năng thành công trong việc đổ trách nhiệm đình trệ chính phủ lên đầu đảng Dân chủ.
Việc đóng cửa chính phủ Mỹ gây ra hậu quả gì?
Khi chính phủ Mỹ đóng cửa, sẽ gây ra những hậu quả gì? Theo đánh giá của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ, cuộc đình trệ 35 ngày trước đó đã gây thiệt hại trực tiếp lên tới 11 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ. Lần khủng hoảng đóng cửa này ước tính tổn thất khoảng 400 triệu USD mỗi ngày.
Tham khảo cuộc khủng hoảng đóng cửa năm 2018, cụ thể thể hiện ở những khía cạnh sau:
▶▷ Thứ nhất, đời sống nhân viên liên bang gặp khó khăn.
Sau khi chính phủ Mỹ đóng cửa năm 2018, khoảng 800.000 nhân viên liên bang phải đối mặt với làm việc không lương hoặc nghỉ phép ép buộc, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế gia đình họ. Việc thiếu vắng nhân viên tại các vị trí then chốt sẽ dẫn đến tê liệt cục bộ chức năng chính phủ.
▶▷ Thứ hai, an ninh quốc gia và an toàn công cộng Mỹ đối mặt với rủi ro.
Trong lĩnh vực an toàn hàng không, do thiếu nhân lực tại Cục An ninh Giao thông (TSA) và kiểm soát viên không lưu, thời gian kiểm tra an ninh kéo dài đáng kể, khiến hệ thống hàng không Mỹ đối mặt với "rủi ro chưa từng có". Nguồn lực điều tra của FBI sẽ đạt giới hạn, ảnh hưởng đến công tác chống khủng bố, điều tra hình sự và tình báo.
▶▷ Thứ ba, khủng hoảng sức khỏe cộng đồng và phúc lợi.
Do Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) tạm ngừng hầu hết các cuộc kiểm tra định kỳ, an toàn thực phẩm và dược phẩm trên phạm vi toàn quốc rơi vào khoảng trống quản lý, dễ dàng xảy ra các vấn đề an toàn thực phẩm và dược phẩm trên khắp nước Mỹ.
Do chính phủ đóng cửa, phúc lợi xã hội Mỹ sẽ bị gián đoạn, hàng triệu phụ nữ mang thai và trẻ em tham gia chương trình tem thực phẩm (WIC) sẽ bị ảnh hưởng, các khoản vay nông nghiệp đình trệ, lợi ích của nông dân bị tổn hại.
▶▷ Thứ tư, hệ thống tư pháp và quân sự vận hành trục trặc.
Khủng hoảng đóng cửa năm 2018 khiến hơn 42.000 vụ việc nhập cư tại Mỹ bị trì hoãn; hệ thống tòa án liên bang nhanh chóng cạn kiệt ngân sách, khó duy trì vận hành bình thường. Và lần này tình hình sẽ nghiêm trọng hơn. Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa (DHS) Kristi Noem cho biết: "Điều này sẽ buộc hơn 150.000 cảnh sát và gần 50.000 quân nhân tiếp tục bảo vệ đất nước trong tình trạng không lương."
▶▷ Thứ năm, việc công bố dữ liệu kinh tế bị trì hoãn.
Ngày 27 tháng 9, Bộ Lao động Mỹ ban hành kế hoạch ứng phó khẩn cấp, nhấn mạnh rõ Cục Thống kê Lao động (BLS) thuộc bộ này sẽ tạm ngừng toàn bộ hoạt động, điều này có nghĩa là dữ liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 9 dự kiến công bố ngày 3 tháng 10 sẽ bị hoãn phát hành.
Nếu tình trạng đình trệ không được giải quyết trong ngắn hạn, các báo cáo tiếp theo như Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và số người lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ bị hoãn. Điều này sẽ ảnh hưởng đến thị trường tài chính Mỹ và toàn cầu.
Nhưng "tạm ngừng hoạt động" không có nghĩa là chức năng chính phủ bị "ngắt kết nối" hoàn toàn.
Theo Đạo luật Chống Lãng phí Ngân sách, các chức năng thiết yếu đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản (ví dụ như tổng thống, quốc hội, quân nhân hiện dịch, một số nhân viên thực thi pháp luật) vẫn duy trì vận hành. Ví dụ, 258.000 nhân viên Bộ An ninh Nội địa sẽ không nghỉ phép.
Ví dụ khác, các khoản chi tiêu liên tục không cần Quốc hội Mỹ gia hạn định kỳ cũng sẽ vận hành bình thường, điều này có nghĩa là người dân Mỹ vẫn có thể nhận bình thường tiền an sinh xã hội, và sử dụng bảo hiểm y tế liên bang và Medicaid.
Bên cạnh đó, bảo vệ biên giới, y tế bệnh viện, kiểm soát không lưu, thực thi pháp luật và bảo trì lưới điện được coi là dịch vụ thiết yếu, sẽ duy trì hoạt động bình thường trong thời gian chính phủ đóng cửa.
Tất nhiên, điều này chỉ tồn tại trên lý thuyết. Trong lần đóng cửa chính phủ trước, một số bộ phận đã bị ảnh hưởng chức năng do thiếu nhân viên khi thực hiện nhiệm vụ.
Tất cả những điều trên, chỉ là một phần hậu quả của việc đóng cửa chính phủ Mỹ. Nhưng hậu quả nghiêm trọng hơn là người dân Mỹ gia tăng cảm giác mất niềm tin vào chính phủ, gây ảnh hưởng tiêu cực lớn đến hình ảnh quốc tế của Mỹ.
CNN từng nhận xét về việc đóng cửa chính phủ Mỹ như sau: "Việc đình trệ đang làm suy yếu nước Mỹ, khiến cả đồng minh và đối thủ đều bối rối. Nó đang làm tổn hại đến vị thế và danh tiếng của Mỹ, đồng thời làm suy yếu sức mạnh và ảnh hưởng của Mỹ. Một chế độ dân chủ từng truyền cảm hứng cho thế giới nay khiến người quan sát cảm thấy bối rối."
Vì vậy CNN cho rằng, khi chính phủ Mỹ đóng cửa, "kẻ thù của Mỹ chắc chắn đang âm thầm cười khoái chí".
Năm 2018, khi chính phủ Mỹ đóng cửa, điểm tham quan Tượng Nữ thần Tự do buộc phải đóng cửa
Chính phủ Mỹ đóng cửa, còn tương lai thì sao?
Mặc dù việc đóng cửa chính phủ Mỹ có ý nghĩa lớn, nhưng dường như thị trường tài chính đã "tiêu hóa" được những tác động tiêu cực do nó gây ra.
Đêm trước khi chính phủ Mỹ đóng cửa, ba chỉ số chứng khoán chính Mỹ mở cửa thấp nhưng đi lên. Chỉ số Dow Jones tăng 0,18%, Nasdaq tăng 0,3%, S&P 500 tăng 0,41%, cả ba chỉ số kiên cường chuyển đỏ thành xanh, không bị ảnh hưởng bởi việc đóng cửa chính phủ.
Các nhà phân tích hải ngoại cho rằng, xét về Washington, thị trường dự đoán phổ biến rằng chính phủ sẽ đóng cửa, nên các nhà đầu tư đang giữ vững, nhưng nếu việc đóng cửa kéo dài hơn hai tuần, mọi người sẽ bắt đầu lo lắng.
Vì vậy chúng ta thấy vàng giao ngay tăng mạnh 0,65%, báo giá 3.857,83 USD/ounce, lập mức cao mới. Rõ ràng, tâm lý phòng ngừa rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu vẫn rất mạnh mẽ.
Khủng hoảng đóng cửa trong thời gian Trump trước đây kéo dài 35 ngày, lần này sẽ kéo dài bao lâu?
Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng, ông Vought, viết trong bản ghi nhớ: "Hiện chưa rõ lập trường của đảng Dân chủ sẽ duy trì bao lâu, do đó khó dự đoán thời gian đình trệ lần này."
Đối với Trump và lãnh đạo đảng Dân chủ, việc đình trệ bắt đầu từ thứ Tư dường như là một cuộc đấu tranh chính trị nội bộ, nhưng đối với phần còn lại của thế giới, việc đóng cửa các cơ quan chính phủ Mỹ đồng nghĩa với việc Mỹ đang trở nên nhỏ bé, tầm nhìn ngắn hạn và không đáng tin cậy.
Giống như nhận xét của CNN: "Vẻ vang của siêu cường đến đây là kết thúc, bởi vì nó đã đóng cửa."
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
