Phép màu mua lại nghìn tỷ của Apple tái hiện trong lĩnh vực tiền mã hóa, khi các tổ chức phát hành token học theo cách chơi "AAPL"
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phép màu mua lại nghìn tỷ của Apple tái hiện trong lĩnh vực tiền mã hóa, khi các tổ chức phát hành token học theo cách chơi "AAPL"
Xem Hyperliquid và Pump.fun vận dụng nghệ thuật mua lại cổ phiếu của Apple.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Prathik Desai
Dịch: TechFlow
Bảy năm trước, Apple đã hoàn tất một trong những thao tác tài chính vĩ đại nhất trong lịch sử công ty. Vào tháng 4 năm 2017, Apple đã đầu tư 5 tỷ USD để xây dựng trụ sở Apple Park rộng 360 mẫu Anh tại Cupertino, California – được mệnh danh là “con tàu vũ trụ”. Một năm sau, vào tháng 5 năm 2018, Apple thông báo kế hoạch mua lại cổ phiếu trị giá tới 100 tỷ USD. Khoản tiền này lớn gấp 20 lần khoản đầu tư cho trụ sở, gửi đi một thông điệp rõ ràng: “sản phẩm” khác của Apple – cổ phiếu – quan trọng không kém iPhone, thậm chí có thể còn hơn thế.
Đây là kế hoạch mua lại lớn nhất mà Apple từng công bố vào thời điểm đó, đồng thời là một phần trong cơn sốt mua lại cổ phiếu kéo dài suốt một thập kỷ, với tổng chi phí tích lũy vượt quá 725 tỷ USD để mua lại cổ phiếu của chính mình. Sáu năm sau, vào tháng 5 năm 2024, Apple lại lập kỷ lục mới khi công bố kế hoạch mua lại trị giá 110 tỷ USD. Động thái này không chỉ thể hiện sự khan hiếm trong sản xuất thiết bị mà còn cho thấy chiến lược quản lý tính khan hiếm của cổ phần.
Ngành tiền mã hóa hiện đang học hỏi chiến lược này theo quy mô nhanh hơn và lớn hơn.
Hai cỗ máy tạo doanh thu hàng đầu trong lĩnh vực tiền mã hóa – sàn giao dịch hợp đồng vĩnh viễn Hyperliquid và nền tảng phát hành memecoin Pump.fun – gần như dành toàn bộ doanh thu phí để mua lại token của chính mình.
Tháng 8 năm nay, Hyperliquid đạt mức doanh thu phí cao kỷ lục 106 triệu USD, trong đó hơn 90% được dùng để mua lại token HYPE trên thị trường công khai. Đồng thời, Pump.fun từng có ngày doanh thu vượt cả Hyperliquid vào tháng 9, đạt 3,38 triệu USD trong một ngày. Và toàn bộ số doanh thu này đều chỉ có một đích đến duy nhất – toàn bộ được dùng để mua lại token PUMP. Thực tế, hành động mua lại này đã diễn ra liên tục trong hai tháng.
Hành vi này khiến các token bắt đầu vận hành giống như quyền đại diện cổ đông. Đây là hiện tượng hiếm gặp trong ngành tiền mã hóa, vì thông thường các token đều bị bán tháo cho nhà đầu tư ngay khi có cơ hội.
Chiến lược này cố gắng sao chép thành công lâu dài của các “quý tộc cổ tức” trên Phố Wall – như Apple, Procter & Gamble và Coca-Cola – những công ty đã chi hàng tỷ USD để thưởng cho cổ đông thông qua cổ tức ổn định hoặc mua lại cổ phiếu. Ví dụ, Apple đã chi 104 tỷ USD để mua lại cổ phiếu vào năm 2024, chiếm khoảng 3-4% vốn hóa thị trường lúc bấy giờ. Trong khi đó, hoạt động mua lại của Hyperliquid đã triệt tiêu 9% lượng cung token.
Kể cả theo tiêu chuẩn cổ phần, những con số này vẫn cực kỳ đáng kinh ngạc. Còn trong ngành tiền mã hóa, đây là điều chưa từng có.
Chiến lược của Hyperliquid rất đơn giản và trực tiếp.
Công ty xây dựng một sàn giao dịch phi tập trung chuyên về hợp đồng vĩnh viễn, trải nghiệm người dùng sánh ngang sàn tập trung (như Binance), nhưng vận hành hoàn toàn trên chuỗi. Phí bằng 0, đòn bẩy cao, và hệ sinh thái Layer 1 tập trung vào hợp đồng vĩnh viễn. Đến giữa năm 2025, khối lượng giao dịch hàng tháng của nền tảng đã vượt quá 400 tỷ USD, chiếm khoảng 70% thị phần thị trường DeFi vĩnh viễn.
Điểm độc đáo của Hyperliquid nằm ở cách sử dụng doanh thu.
Mỗi ngày, hơn 90% doanh thu của Hyperliquid được chuyển vào một tài khoản gọi là “Quỹ hỗ trợ” (Assistance Fund), quỹ này dùng trực tiếp để mua token HYPE trên thị trường công khai.
Tính đến thời điểm bài viết, quỹ này đã mua lại hơn 31,61 triệu token HYPE, trị giá khoảng 1,4 tỷ USD. Con số này tăng gấp 10 lần so với mức 3 triệu token vào tháng 1 năm nay.
Đợt mua lại ồ ạt này đã hấp thụ khoảng 9% lượng cung lưu hành, đẩy giá token HYPE lên đỉnh 60 USD mỗi token vào giữa tháng 9.
Đồng thời, Pump.fun cũng giảm khoảng 7,5% lượng cung token thông qua việc mua lại.
Nền tảng này đã biến cơn sốt memecoin thành một mô hình kinh doanh thu phí. Bất kỳ ai cũng có thể phát hành token trên nền tảng, thiết lập đường cong gắn kết (bonding curve) và để thị trường tự do thổi phồng. Dự án ban đầu được xem là công cụ đùa cợt này hiện nay đã trở thành một nhà máy sản xuất tài sản đầu cơ.
Nhưng điều này tiềm ẩn sự bất ổn.
Doanh thu của Pump.fun gắn chặt với độ nóng của việc phát hành memecoin, nên biến động theo chu kỳ. Tháng 7 năm nay, doanh thu của nó giảm xuống còn 17,11 triệu USD, mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm 2024. Các hoạt động mua lại cũng giảm theo. Tuy nhiên, đến tháng 8, doanh thu hàng tháng lại bật tăng lên hơn 41,05 triệu USD.
Dù vậy, câu hỏi về tính bền vững vẫn tồn tại. Khi cơn sốt memecoin nguội đi (điều này thực tế đã xảy ra và sẽ tiếp tục xảy ra), mức độ hủy bỏ token cũng sẽ suy yếu. Ngoài ra, Pump.fun còn đối mặt với vụ kiện trị giá 5,5 tỷ USD, trong đó cáo buộc toàn bộ mô hình vận hành của họ tương tự cờ bạc trái phép.
Hiện tại, động lực cốt lõi thúc đẩy Hyperliquid và Pump.fun là cam kết hoàn trả lợi nhuận cho cộng đồng.
Apple từng có những năm hoàn trả gần 90% lợi nhuận cho cổ đông thông qua mua lại và cổ tức, nhưng đây thường là các quyết định theo giai đoạn, được công bố theo từng đợt. Trong khi đó, Hyperliquid và Pump.fun gần như hoàn trả 100% doanh thu mỗi ngày cho những người nắm giữ token.
Tất nhiên, hai bên không hoàn toàn giống nhau. Cổ tức là tiền mặt thật, dù phải chịu thuế nhưng khá đáng tin cậy; còn mua lại tối đa chỉ là hỗ trợ giá, nếu doanh thu giảm hoặc lượng mở khóa quá lớn thì hiệu quả mua lại sẽ giảm mạnh. Hyperliquid đang đối mặt với áp lực mở khóa token sắp tới, còn Pump.fun lo ngại về việc mất nhóm người dùng memecoin. So với Johnson & Johnson liên tục tăng cổ tức trong 63 năm hay Apple duy trì mua lại liên tục, những dự án mã hóa này giống như đang biểu diễn đi trên dây.
Nhưng có lẽ điều đó cũng không sao.
Ngành tiền mã hóa vẫn đang trong giai đoạn trưởng thành, còn lâu mới đạt được sự ổn định. Hiện tại, nó đã tìm thấy “tốc độ”. Mua lại token chứa đựng các yếu tố thúc đẩy tốc độ: linh hoạt, tiết kiệm thuế hiệu quả và mang tính giảm phát. Chiến lược này phù hợp hoàn hảo với một thị trường vận hành chủ yếu bởi đầu cơ. Cho đến nay, phương pháp này đã biến hai dự án hoàn toàn khác biệt thành những cỗ máy tạo doanh thu hàng đầu.
Chúng ta vẫn chưa biết liệu mô hình này có bền vững về lâu dài hay không. Nhưng điều chắc chắn là, đây là lần đầu tiên một chiến lược khiến token mã hóa không còn hành xử như những đồng xu sòng bạc, mà giống như cổ phiếu công ty – thứ có thể hoàn trả giá trị với tốc độ sánh ngang Apple.
Có một thông điệp lớn hơn ở đây. Apple hiểu từ lâu trước cả ngành mã hóa rằng, họ không chỉ bán iPhone, mà còn đang “bán” cổ phiếu. Từ năm 2012 đến nay, Apple đã chi gần một nghìn tỷ USD cho việc mua lại cổ phiếu – số tiền này vượt quá GDP của phần lớn các quốc gia – và giúp giảm hơn 40% số cổ phiếu lưu hành.
Mặc dù vốn hóa thị trường của Apple vẫn trên 3,8 nghìn tỷ USD, một phần nguyên nhân là vì Apple coi cổ phần của mình như một sản phẩm – cần được tiếp thị, mài giũa kỹ lưỡng và duy trì tính khan hiếm. Apple không cần phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn vì bảng cân đối kế toán của họ đã đủ mạnh. Trong mô hình này, cổ phiếu trở thành sản phẩm, còn cổ đông trở thành khách hàng.
Cùng mô hình này đang lan rộng sang lĩnh vực mã hóa.
Hyperliquid và Pump.fun đang thành công trong việc nắm bắt kỹ năng này – biến doanh thu kinh doanh thành áp lực mua vào đối với cổ phần của chính họ, thay vì đổ tiền vào phát triển kinh doanh hay tích trữ.
Điều này cũng làm thay đổi cách nhà đầu tư nhìn nhận tài sản.
Doanh số bán iPhone dĩ nhiên quan trọng, nhưng các nhà đầu tư tin tưởng Apple biết rằng, cổ phiếu của họ còn có một động lực khác: tính khan hiếm. Tương tự, với HYPE và PUMP, các trader cũng bắt đầu nhìn nhận các token này theo cách tương tự. Họ đang thấy một tài sản, đằng sau đó là một cam kết – hơn 95% xác suất mọi khoản chi hay giao dịch token sẽ chuyển hóa thành việc mua lại và hủy trên thị trường.
Apple cũng cho thấy mặt trái của chiến lược này.
Cường độ mua lại phụ thuộc vào dòng tiền đằng sau. Nếu doanh thu giảm thì sao? Nếu doanh số iPhone và MacBook chậm lại, bảng cân đối kế toán khổng lồ của Apple cho phép họ phát hành nợ để duy trì cam kết mua lại. Nhưng Hyperliquid và Pump.fun thì không có dư địa đó. Nếu khối lượng giao dịch cạn kiệt, hoạt động mua lại cũng sẽ dừng theo. Khác với Apple, họ không thể chuyển sang cổ tức, dịch vụ hay sản phẩm mới – những giao thức này vẫn chưa tìm được kế hoạch dự phòng.
Với ngành mã hóa, điều này còn tiềm ẩn rủi ro pha loãng.
Apple không phải lo lắng về việc 200 triệu cổ phiếu mới ồ ạt đổ vào thị trường trong một đêm. Nhưng Hyperliquid thì phải đối mặt với điều đó. Từ tháng 11 năm nay, khoảng 12 tỷ USD token HYPE sẽ bắt đầu được mở khóa cho các nội bộ, con số này vượt xa quy mô mua lại hàng ngày.
Apple có thể kiểm soát cổ phiếu lưu hành, còn các giao thức mã hóa lại phải đối phó với các kế hoạch mở khóa đã được thiết lập từ nhiều năm trước.
Dù vậy, nhà đầu tư vẫn nhìn thấy câu chuyện và muốn tham gia. Chiến lược mua lại của Apple là rõ ràng, đặc biệt với những người am hiểu hành trình hàng thập kỷ của công ty. Apple đã thành công trong việc nuôi dưỡng lòng trung thành của cổ đông bằng cách biến cổ phần thành một sản phẩm tài chính. Hyperliquid và Pump.fun đang cố gắng mở ra con đường mới cho ngành mã hóa, chỉ là họ đi nhanh hơn, ồn ào hơn và rủi ro hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
