Hình thái "cuối cùng" của chuỗi stablecoin sẽ như thế nào?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Hình thái "cuối cùng" của chuỗi stablecoin sẽ như thế nào?
Layer 1 dựa trên stablecoin chinh phục công nghệ tài chính.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Terry Lee
Dịch: Saoirse, Foresight News
Trong chưa đầy 12 năm, stablecoin đã phát triển từ một thí nghiệm tiền mã hóa dành cho số ít thành một hạng mục tài sản trị giá hơn 280 tỷ USD. Tính đến tháng 9 năm 2025, đà tăng trưởng này vẫn đang tiếp tục gia tốc. Đáng chú ý, sự trỗi dậy của stablecoin không chỉ được thúc đẩy bởi nhu cầu mà còn nhờ vào môi trường quy định rõ ràng — Hoa Kỳ gần đây thông qua Đạo luật GENIUS, EU cũng ban hành Luật về thị trường tài sản mã hóa (MiCA). Ngày nay, các quốc gia phương Tây chủ chốt đã chính thức công nhận stablecoin như một nền tảng hợp pháp trong hệ thống tài chính tương lai. Điều thú vị là, các nhà phát hành stablecoin không chỉ "ổn định", mà còn cực kỳ sinh lời. Trong bối cảnh lãi suất cao tại Mỹ, Circle - đơn vị phát hành USDC - công bố doanh thu đạt 658 triệu USD trong quý II năm 2025, phần lớn đến từ lãi suất trên quỹ dự trữ. Ngay từ năm 2023, Circle đã có lợi nhuận, với lợi nhuận ròng đạt 271 triệu USD.
Nguồn: tokenterminal.com, dữ liệu lưu thông stablecoin hiện tại
Khả năng sinh lời này tất yếu dẫn đến cạnh tranh. Từ việc Ethena ra mắt stablecoin thuật toán USDe, đến Sky phát hành USDS, nhiều đối thủ liên tục xuất hiện nhằm phá vỡ thế thống trị của Circle và Tether. Khi trọng tâm cạnh tranh chuyển dịch, các nhà phát hành hàng đầu như Circle và Tether bắt đầu điều chỉnh chiến lược, tiến tới xây dựng blockchain Layer1 riêng, nhằm kiểm soát các kênh tài chính tương lai. Những kênh tài chính này không chỉ củng cố lợi thế cạnh tranh, thu thêm phí mà còn có thể định hình lại cách tiền lập trình được lưu thông trên Internet.
Một câu hỏi trị giá nghìn tỷ đô la đặt ra: Liệu những gã khổng lồ ngành như Circle và Tether có thể chống lại sự xâm nhập từ các đối thủ đột phá như Tempo – người chơi không phải gốc stablecoin?
Tại sao chọn blockchain Layer1? Phân tích bối cảnh và đặc điểm khác biệt
Về bản chất, blockchain Layer1 là giao thức nền tảng hỗ trợ toàn bộ hệ sinh thái, chịu trách nhiệm xử lý giao dịch, hoàn tất thanh toán, đạt đồng thuận và đảm bảo an ninh. Đối với độc giả trong lĩnh vực công nghệ, có thể hiểu đây là "hệ điều hành" của tiền mã hóa (ví dụ như Ethereum, Solana), nơi mọi ứng dụng khác đều được xây dựng trên đó.
Đối với các nhà phát hành stablecoin, lý do then chốt để phát triển blockchain Layer1 là thực hiện "tích hợp dọc". Thay vì phụ thuộc vào các blockchain bên thứ ba như Ethereum, Solana, Tron hay mạng lưới Layer2, họ chủ động xây dựng kênh riêng nhằm thu về nhiều giá trị hơn, tăng quyền kiểm soát và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu pháp lý.
Để hiểu rõ cuộc "đấu tranh giành quyền kiểm soát" này, ta có thể xem xét blockchain Layer1 của Circle, Tether và Stripe: chúng vừa có những điểm chung, vừa đi theo các con đường phát triển khác nhau.
Điểm chung
-
Sử dụng stablecoin do chính mình phát hành làm tiền tệ gốc, không cần nắm giữ ETH hay SOL để trả phí Gas. Ví dụ, trên blockchain Arc của Circle, phí giao dịch phải được thanh toán bằng USDC; trong khi ở một số trường hợp (như chuỗi Plasma của Tether), thậm chí hoàn toàn miễn phí giao dịch.
-
Thông lượng cao và thanh toán nhanh: Các blockchain Layer1 này cam kết "xác nhận cuối cùng dưới một giây" (giao dịch không thể đảo ngược trong thời gian cực ngắn sau khi hoàn tất), với khả năng xử lý hàng ngàn giao dịch mỗi giây (TPS) — từ hơn 1.000 TPS trên chuỗi Plasma đến hơn 100.000 TPS trên Tempo thuộc Stripe.
-
Bảo vệ quyền riêng tư tùy chọn và môi trường tuân thủ: Những blockchain này tạo ra một hệ sinh thái mã hóa "chọn lọc", với mức độ riêng tư cao hơn và tuân thủ tốt hơn, nhưng đổi lại là sự tập trung nhất định.
-
Tương thích với Máy ảo Ethereum (EVM): Đảm bảo các nhà phát triển có thể xây dựng ứng dụng dựa trên tiêu chuẩn phát triển quen thuộc, giảm rào cản kỹ thuật.
Khác biệt chính
-
Arc của Circle: Được thiết kế phục vụ cả người dùng cá nhân lẫn tổ chức. Bộ máy ngoại hối tự phát triển rất hấp dẫn trong các giao dịch thị trường vốn và thanh toán, có tiềm năng trở thành "kênh ưu tiên cho Phố Wall" trong lĩnh vực mã hóa.
-
Chuỗi Stable và Plasma của Tether: Lấy "khả năng tiếp cận" làm trọng tâm, thiết kế miễn phí Gas giúp người dùng cá nhân và giao dịch ngang hàng (P2P) thuận tiện, mượt mà hơn.
-
Tempo của Stripe: Chọn hướng đi khác, duy trì lập trường "trung lập về stablecoin". Nó không gắn liền với một stablecoin cụ thể nào, mà thay vào đó hỗ trợ nhiều loại stablecoin đô la Mỹ thông qua AMM tích hợp, điều này có thể hấp dẫn hơn đối với các nhà phát triển đòi hỏi linh hoạt và người dùng không muốn bị giới hạn bởi một loại token đô la duy nhất.
Xu hướng ứng dụng thực tế của blockchain Layer1
Theo phân tích của tôi, hiện nay nổi bật ba xu hướng chính:
Xu hướng 1: Kết nối tài chính truyền thống — Xây dựng niềm tin và thích nghi quy định
Đối với các nhà phát hành stablecoin, mục tiêu then chốt khi xây dựng blockchain Layer1 riêng là "kiếm được niềm tin". Bằng cách kiểm soát kênh hoặc hệ sinh thái, thay vì chỉ phụ thuộc vào các mạng bên thứ ba như Ethereum hay Solana, Circle và Tether có thể dễ dàng cung cấp cơ sở hạ tầng "sẵn sàng tuân thủ", đảm bảo phù hợp với các khuôn khổ quy định như Đạo luật GENIUS của Mỹ hay MiCA của EU.
Circle đã định vị USDC là một "sản phẩm tuân thủ": Các tổ chức chịu trách nhiệm đổi USDC lấy đô la Mỹ phải tuân theo khung KYC và AML ("chống rửa tiền"). Blockchain Layer1 mới Arc của họ còn tiến xa hơn nữa khi kết hợp "khả năng kiểm toán minh bạch" với "chức năng bảo vệ riêng tư", trở thành lựa chọn đáng tin cậy tiềm năng cho người dùng tổ chức. Tether cũng áp dụng chiến lược tương tự thông qua chuỗi Stable và Plasma, hướng tới trở thành "trụ cột cơ sở hạ tầng" cho ngân hàng, công ty môi giới và quản lý tài sản.
Dưới xu hướng này, "tình huống ứng dụng lý tưởng" có thể là giao dịch ngoại hối. Nhờ blockchain Arc của Circle — xác nhận cuối cùng dưới một giây, thông lượng hơn 1.000 TPS, cộng thêm chức năng xử lý ngoại hối — các nhà tạo lập thị trường và ngân hàng có thể thực hiện thanh toán tức thì cho giao dịch ngoại hối. Điều này mở ra cơ hội thâm nhập thị trường ngoại hối có khối lượng giao dịch trung bình vượt quá 7 nghìn tỷ USD mỗi ngày, từ đó tạo ra hiệu ứng mạng mạnh mẽ. Các stablecoin như USDC, EURC có thể trở thành "tài sản thanh toán gốc", khóa chặt các nhà phát triển vào hệ sinh thái của họ. Đồng thời, điều này cũng có thể mở ra cánh cửa cho các ứng dụng DeFi: Hỗ trợ hệ thống "báo giá theo yêu cầu" cấp độ tổ chức, sử dụng hợp đồng thông minh để giảm rủi ro đối tác và đạt được thanh toán nhanh chóng.
(Ghi chú: Tình huống này là ví dụ, giả định sử dụng Chainlink Oracle để lấy dữ liệu)
(Minh họa: Quy trình trader thực hiện giao dịch trên blockchain Layer1 của Circle)
Lấy một ví dụ cụ thể: Một trader ngoại hối tại Paris có thể sử dụng cặp giao dịch USDC/EURC trên blockchain Arc, thông qua động cơ ngoại hối Malachite để hoàn tất việc đổi 10 triệu đô la Mỹ sang euro. Giả sử tỷ giá thực thời được lấy từ Chainlink Oracle (ví dụ 1 đô la = 0,85 euro), toàn bộ giao dịch có thể hoàn tất trong vòng 1 giây — rút ngắn chu kỳ thanh toán từ "T+2" (thanh toán sau 2 ngày) truyền thống xuống "T+0" (thanh toán tức thời). Đây chính là sự thay đổi do công nghệ mang lại.
Nguồn: Vedang Ratan Vatsa, "Tăng trưởng stablecoin và động lực thị trường"
Dữ liệu nghiên cứu cũng ủng hộ hướng đi này. Nghiên cứu của Vedang Ratan Vatsa chỉ ra mối tương quan tích cực rõ rệt giữa cung và khối lượng giao dịch của stablecoin: Cung càng lớn, tính thanh khoản càng sâu, mức độ ứng dụng càng cao. Với tư cách là hai nhà phát hành hàng đầu, Tether và Circle rõ ràng có lợi thế trong việc thu hút dòng vốn tổ chức này.
Tuy nhiên, sự kết hợp giữa tài chính truyền thống và kênh blockchain vẫn đối mặt với thách thức lớn: Việc phối hợp với cơ quan quản lý, ngân hàng trung ương và luật pháp khu vực đòi hỏi phải xử lý một môi trường phức tạp (ví dụ, việc đạt được sự chấp thuận từ nhiều ngân hàng trung ương có thể mất nhiều năm); Phát hành stablecoin cho các đồng tiền thị trường mới nổi khó khăn hơn — nếu sản phẩm không phù hợp với nhu cầu thị trường, có thể dẫn đến ứng dụng chậm hoặc không ai quan tâm; Ngay cả khi vượt qua những trở ngại này, ngân hàng và nhà tạo lập thị trường có thể thận trọng khi di chuyển "cơ sở hạ tầng trọng yếu" sang kênh mới — việc di chuyển không chỉ có thể làm tăng chi phí (không phải đồng tiền nào cũng đã được đưa lên chuỗi, các tổ chức cần duy trì song song hệ thống truyền thống và hệ thống mã hóa), mà còn tiềm ẩn bất ổn. Ngoài ra, khi Circle, Tether, Stripe và cả các ngân hàng lần lượt ra mắt blockchain riêng, rủi ro "phân mảnh thanh khoản" gia tăng: Nếu không có kênh nào đạt được quy mô và thanh khoản đủ lớn, có thể sẽ không chiếm được vị trí thống trị trong thị trường ngoại hối trị giá 7 nghìn tỷ USD mỗi ngày.
Xu hướng 2: Liệu chuỗi stablecoin có thể đe dọa các tổ chức lâu đời trong kênh thanh toán truyền thống?
Khi blockchain Layer1 thu hút các tổ chức tài chính truyền thống bằng tính "lập trình được", sự trỗi dậy của chúng còn có thể gây ảnh hưởng đến các gã khổng lồ thanh toán như Mastercard, Visa, PayPal, bởi vì blockchain Layer1 có thể cung cấp dịch vụ thanh toán "tức thời, chi phí thấp" thông qua các ứng dụng phi tập trung đa dạng. Khác với các nền tảng "độc quyền, đơn lẻ" của các gã khổng lồ thanh toán truyền thống, các kênh blockchain này là "mở và có thể lập trình": Chúng cung cấp một nền tảng linh hoạt cho các nhà phát triển và công ty fintech, giống như "thuê dịch vụ đám mây AWS" thay vì "xây dựng cơ sở hạ tầng thanh toán riêng". Sự chuyển đổi này cho phép các nhà phát triển nhanh chóng ra mắt các ứng dụng như kiều hối xuyên biên giới, thanh toán điều khiển bằng AI, tài sản được mã hóa,... đồng thời đạt được "phí gần bằng không" và "thanh toán dưới một giây".
Ví dụ, một nhà phát triển có thể xây dựng một DApp thanh toán "thanh toán tức thời" trên chuỗi stablecoin: Người bán và người tiêu dùng được tận hưởng giao dịch nhanh chóng, chi phí thấp, trong khi các nhà phát hành Layer1 như Circle, Tether, Tempo thu về giá trị như "cơ sở hạ tầng cốt lõi". Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở chỗ: Mô hình này loại bỏ các khâu trung gian như Visa, Mastercard, giúp nhà phát triển và người dùng trực tiếp hưởng lợi nhiều hơn.
Nhưng rủi ro cũng tồn tại: Khi ngày càng nhiều nhà phát hành và công ty thanh toán tung ra blockchain Layer1 riêng, hệ sinh thái có thể rơi vào tình trạng "phân mảnh" — người bán có thể phải đối mặt với nhiều loại "token đô la" từ các chuỗi khác nhau, và các token này khó tương tác với nhau. Giao thức Chuyển khoản Liên chuỗi (CCTP) của Circle cố gắng giải quyết vấn đề này, nhằm giữ USDC ở "phiên bản thanh khoản đơn lẻ" trên đa chuỗi, nhưng giao thức này chỉ áp dụng cho các token thuộc Circle, phạm vi bao phủ còn hạn chế. Trong thị trường "cạnh tranh độc quyền" này, "tương tác liên chuỗi" có thể trở thành nút thắt then chốt.
Gần đây, Stripe tuyên bố ra mắt Tempo (blockchain Layer1 trung lập về stablecoin do Paradigm ươm tạo), làm thay đổi thêm cục diện thị trường. Khác với Circle và Tether, Stripe hiện chưa phát hành stablecoin riêng, mà thay vào đó hỗ trợ nhiều stablecoin cho thanh toán và phí Gas thông qua AMM tích hợp. Tính "trung lập" này có thể rất hấp dẫn với các nhà phát triển và người bán — không bị ràng buộc vào một stablecoin duy nhất, linh hoạt hơn, giúp Stripe có tiềm năng mở ra bước đột phá trong lĩnh vực vốn do các công ty gốc mã hóa thống trị.
Xu hướng 3: Cấu trúc song độc quyền — Cuộc cạnh tranh giữa Circle và Tether
Trong khi blockchain Layer1 thách thức các đối thủ truyền thống, chúng cũng đang định hình lại cấu trúc thị trường stablecoin. Tính đến tháng 9 năm 2025, Circle và Tether thống trị thị trường stablecoin, kiểm soát gần 89% tổng lượng phát hành — trong đó Tether chiếm 62,8%, Circle chiếm 25,8%. Thông qua việc ra mắt các blockchain Layer1 như Arc, Stable / Plasma, cả hai củng cố thêm lợi thế, thiết lập rào cản gia nhập cao (ví dụ, giới hạn gửi tiền "vàng kho" cho đợt bán token trên chuỗi Plasma của Tether lên tới 1 tỷ USD, làm tăng đáng kể độ khó cho người chơi mới). Khi đo bằng Chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI) — chỉ số đo độ tập trung thị trường — HHI hiện tại của thị trường stablecoin đạt 4600 (62,8² + 25,8² ≈ 4466), vượt xa ngưỡng "kiểm tra chống độc quyền" trong các thị trường truyền thống (2500).
Tuy nhiên, một mối đe dọa tiềm tàng đang xuất hiện — "blockchain Layer1 trung lập về stablecoin". Tempo của Stripe giảm rào cản tiếp cận cho người bán, đồng thời làm giảm lo ngại của cơ quan quản lý về "độ tập trung thị trường". Nếu mô hình "trung lập" trở thành tiêu chuẩn ngành, lợi thế "cạnh tranh khép kín" của Circle và Tether sẽ trở thành điểm yếu: Có thể mất đi hiệu ứng mạng và sự chú ý của thị trường. Khi đó, cấu trúc "song độc quyền" hiện tại có thể chuyển sang cấu trúc "đa cực độc quyền", với mỗi kênh chiếm lĩnh một thị trường ngách riêng.
Kết luận
Tóm lại, stablecoin đã trở thành lĩnh vực quan trọng trị giá hơn 280 tỷ USD, với các nhà phát hành thu lợi nhuận lớn; sự trỗi dậy của blockchain Layer1 dựa trên stablecoin đang thể hiện ba xu hướng then chốt: (1) Thúc đẩy kết nối tài chính truyền thống với các kênh gốc mã hóa, thâm nhập thị trường ngoại hối có quy mô liên tục tăng; (2) Định hình lại lĩnh vực thanh toán, loại bỏ các khâu trung gian như Mastercard, Visa; (3) Thúc đẩy sự chuyển dịch cấu trúc thị trường từ "song độc quyền" (HHI 4600) sang cấu trúc "độc quyền đa cực". Những thay đổi này cùng chỉ về một hướng lớn hơn: Các nhà phát hành stablecoin như Circle, Tether, cũng như những người mới gia nhập như Tempo của Stripe, không còn chỉ là "cầu nối giữa tiền mã hóa và tiền pháp định", mà đang từng bước định vị mình là "cốt lõi của cơ sở hạ tầng tài chính tương lai".
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
