Thị trường đã hoàn toàn mất nhạy cảm với cụm từ "chuỗi công khai tốc độ cao", vậy tại sao lại nói Somnia có thể khác biệt?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Thị trường đã hoàn toàn mất nhạy cảm với cụm từ "chuỗi công khai tốc độ cao", vậy tại sao lại nói Somnia có thể khác biệt?
Được mệnh danh là Layer 1 EVM song song nhanh nhất và tiết kiệm chi phí nhất, liệu Somnia có đang thổi phồng?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TVBee
Bài viết này sẽ phân tích theo hai câu hỏi sau:
Câu hỏi 1: Thị trường đã hoàn toàn “mất cảm giác” với khái niệm "chuỗi công cộng tốc độ cao", vậy tại sao lại nói Somnia có thể khác biệt?
Câu hỏi 2: Được mệnh danh là Layer 1 EVM song song nhanh nhất và tiết kiệm chi phí nhất, liệu Somnia có đang thổi phồng?
➡️➡️➡️ PHIÊN BẢN TÓM TẮT ⬅️⬅️⬅️
Phần này khái quát Somnia trên ba phương diện: công nghệ, bối cảnh và hệ sinh thái, giúp bạn đọc nắm bắt các điểm nổi bật và lợi thế của dự án Somnia.
💠 Điểm nổi bật công nghệ của Somnia
🔹 Thuật toán đồng thuận đa luồng (MultiStream): chuỗi dữ liệu + chuỗi đồng thuận, hỗ trợ chống MEV, giảm dư thừa, hạ thấp chi phí và tăng hiệu suất.
🔹 Bộ biên dịch EVM sáng tạo: đạt được EVM song song ở cấp độ lệnh, giải quyết tình trạng tương tác tần suất cao trong các trường hợp cực đoan.
🔹 Động cơ cơ sở dữ liệu IceDB tự phát triển: cải thiện tốc độ đọc/ghi dữ liệu và ổn định mạng.
🔹 Công nghệ nén dữ liệu: nâng cao hiệu quả truyền tải dữ liệu.
💠 Lợi thế nền tảng của Somnia
🔹 Đội ngũ: Nhóm phát triển đến từ Improbable, một công ty công nghệ đa quốc gia thành lập năm 2012, trụ sở tại London, Anh. Trước đây từng phát triển phần mềm, trò chơi và sản phẩm metaverse Web3.
🔹 Tài trợ: Huy động được 270 triệu USD từ các tổ chức nổi tiếng như MSquared, a16z, SoftBank, Mirana.
💠 Tiến triển hệ sinh thái của Somnia
🔹 Bản đồ hệ sinh thái: Mạng thử nghiệm Somnia hiện đã thu hút 4 sản phẩm AI/Xã hội, 7 trò chơi, 4 dự án NFT và 6 ứng dụng DeFi; thêm nữa, 2 sản phẩm AI/Xã hội, 11 trò chơi và 1 ứng dụng DeFi sắp ra mắt.
🔹 Dữ liệu hệ sinh thái: Từ khi mạng thử nghiệm ra mắt cuối tháng 2 năm 2025 đến thời điểm viết bài (26/6/2025), Somnia đã sản xuất hơn 100 triệu khối, trung bình mỗi khối được tạo ra trong 0,1 giây. Có tổng cộng 96.878.557 địa chỉ ví tham gia vào mạng thử nghiệm, khối lượng giao dịch trong 24 giờ gần nhất đạt 26,43 triệu giao dịch.
Trên trình khám phá khối, thường xuyên thấy số lượng giao dịch và khối liên tục nhấp nháy — Somnia gọi đây là mức “dưới một giây”, điều mà mắt thường cũng có thể nhận ra.
💠 Vì sao nói Somnia có thể khác biệt?
🔹 Tương tác tần suất cao: Mặc dù thị trường đã mất cảm giác với khái niệm "chuỗi công cộng tốc độ cao", nhưng Somnia không chỉ chạy theo các chỉ số kỹ thuật, mà hướng đến việc công nghệ Web3 thực sự phục vụ các ứng dụng, đặc biệt trong lĩnh vực trò chơi và mạng xã hội – nơi đòi hỏi tương tác tần suất cao.
🔹 Kết hợp Web2 và Web3: Bối cảnh độc đáo của Somnia có thể đóng vai trò then chốt trong việc kết nối Web3 với Web2. Somnia có tiềm năng mở ra lối đi liền mạch cho người dùng Web2 bước vào thế giới Web3, từ đó xây dựng hệ sinh thái lấy trải nghiệm người dùng làm trung tâm.
➡️➡️➡️ PHIÊN BẢN CHI TIẾT ⬅️⬅️⬅️
Phần trước đã giới thiệu về [WHAT] những điểm nổi bật, lợi thế và tiến triển hệ sinh thái của Somnia. Phần này sẽ đi sâu vào phân tích công nghệ của Somnia để giúp bạn hiểu rõ [HOW] Somnia đạt được khả năng xử lý tương tác tần suất cao, làm thế nào để vừa tiết kiệm chi phí vừa hiệu suất cao, và [WHY] vì sao Somnia khác biệt so với các dự án EVM song song khác.
💠 Thuật toán đồng thuận đa luồng: Chuỗi dữ liệu + Chuỗi đồng thuận
🔹 Tổng quan: Cấu trúc chuỗi dữ liệu + chuỗi đồng thuận
Somnia sử dụng một thuật toán đồng thuận mới mang tên MultiStream (đa luồng).
“Đa luồng” nghĩa là Somnia ghi lại thông tin giao dịch trên nhiều chuỗi dữ liệu riêng biệt, mỗi chuỗi do một bộ xác thực ghi nhận, và các bộ xác thực không thể can thiệp vào chuỗi dữ liệu của nhau.
“Đồng thuận” nghĩa là Somnia thực hiện quy trình đồng thuận trên một chuỗi riêng biệt (chuỗi đồng thuận), dùng để sắp xếp thứ tự giao dịch và lưu trữ các tham chiếu (hash) tới các giao dịch đó. Chuỗi đồng thuận này do tất cả các bộ xác thực cùng duy trì và vận hành.
🔹 Tổng quan: Quy trình hoạt động của đồng thuận đa luồng Somnia
a) Khi người dùng gửi yêu cầu tới mạng Somnia, bộ xác thực tiếp nhận sẽ ghi giao dịch vào chuỗi dữ liệu của mình.
b) Sau mỗi chu kỳ thời gian cố định (ví dụ 30 giây, 1 giây...), các bộ xác thực trên các chuỗi dữ liệu sẽ lần lượt tải lên và tải xuống phần dữ liệu đỉnh (top shard) từ các bộ xác thực khác.
c) Các bộ xác thực tập hợp toàn bộ các phần dữ liệu đỉnh từ mọi chuỗi dữ liệu, coi như một mảnh dữ liệu hoàn chỉnh và ghi vào chuỗi đồng thuận.
d) Các bộ xác thực sắp xếp thứ tự giao dịch, cập nhật trạng thái theo thứ tự này, rồi đồng bộ ghi vào cơ sở dữ liệu IceDB của Somnia.
🔹 Điểm nổi bật: Cơ chế sắp xếp giao dịch giúp chống MEV
Somnia sử dụng hàm giả ngẫu nhiên xác định (deterministic pseudo-random function) để sắp xếp giao dịch.
Chúng ta biết rằng chương trình máy tính không có “ngẫu nhiên thật sự”, mà chỉ là giả ngẫu nhiên do thuật toán tạo ra. Hàm giả ngẫu nhiên xác định có hai đặc điểm: thứ nhất là tính ngẫu nhiên – không thể đoán trước giá trị tiếp theo; thứ hai là tính xác định – mọi bộ xác thực chạy cùng hàm này đều tạo ra dãy số giống hệt nhau theo cùng một thứ tự.
Nhờ đó, tất cả các bộ xác thực chạy cùng một hàm giả ngẫu nhiên xác định sẽ tạo ra cùng một dãy số ngẫu nhiên, dùng dãy số này để sắp xếp thứ tự các chuỗi dữ liệu. Trên cơ sở đó, sắp xếp toàn bộ giao dịch trong chu kỳ.
Ví dụ, thứ tự chuỗi dữ liệu sau khi sắp xếp là B, A, C…
Khi đó, giao dịch trong chuỗi B sẽ được ưu tiên, sau đó là chuỗi A, rồi đến chuỗi C… Tất nhiên, quá trình này sẽ loại bỏ các giao dịch trùng lặp dựa trên giá trị hash.
Mặc dù thứ tự các chuỗi dữ liệu là cố định, nhưng thứ tự giao dịch bên trong từng chuỗi có thể khác nhau. Ví dụ, trong chuỗi A, giao dịch 1 đứng trước giao dịch 2; còn trong chuỗi B, giao dịch 2 đứng trước giao dịch 1. Nếu chuỗi B được xếp trước chuỗi A, thì thứ tự giao dịch cuối cùng sẽ là giao dịch 2 trước, giao dịch 1 sau.
Ưu điểm của cách sắp xếp này là kẻ tấn công MEV rất khó hối lộ bộ xác thực, bởi họ không thể biết trước thứ tự sắp xếp giữa các chuỗi dữ liệu. Giả sử mạng có 100 nút xác thực, kể cả khi kẻ MEV hối lộ được 50 nút, chỉ cần một nút chưa bị hối lộ (và chứa giao dịch bị tấn công) được xếp trước 50 nút kia, thì chuỗi đồng thuận vẫn ghi nhận đúng thứ tự giao dịch – dẫn đến thất bại của cuộc tấn công MEV.
🔹 Điểm nổi bật: Giảm dư thừa, hạ chi phí, tăng hiệu suất
Thứ nhất, mỗi bộ xác thực của Somnia ghi nhận riêng một chuỗi dữ liệu, không cần quá trình xác minh dữ liệu chéo giữa các bộ xác thực. Khi truyền bản chụp (snapshot), chỉ truyền thông tin snapshot chứ không bao gồm nội dung giao dịch cụ thể, do đó giảm thiểu dư thừa trong giao tiếp.
Thứ hai, các chuỗi dữ liệu không cần đồng bộ dữ liệu từ nhau, chuỗi đồng thuận cũng không lưu thông tin giao dịch, mà chỉ định kỳ ghi lại thông tin snapshot của các chuỗi dữ liệu cùng các tham chiếu giao dịch (hash) đã được sắp xếp. Như vậy, giảm đáng kể lượng dữ liệu lưu trữ dư thừa.
Do giảm dư thừa trong giao tiếp, Somnia vận hành hiệu quả hơn.
Do giảm dư thừa trong lưu trữ, chi phí vận hành của Somnia thấp hơn.
🔹 Bổ sung: Chống sửa đổi dữ liệu trên chuỗi dữ liệu
Mặc dù không có cơ chế xác minh chéo dữ liệu giữa các chuỗi, nhưng bộ xác thực không thể tùy tiện sửa đổi giao dịch. Bởi nếu một bộ xác thực thay đổi giao dịch, sẽ ảnh hưởng đến giá trị hash của giao dịch đó và tất cả các giao dịch kế tiếp, gây ra xung đột với dữ liệu đã lưu trên chuỗi đồng thuận.
💠 EVM song song ở cấp độ lệnh
🔹 Vấn đề: Song song hóa giao dịch khó giải quyết tắc nghẽn trong tương tác tần suất cao
EVM song song của Somnia khác với Monad và Reddio. Ba chuỗi này đều áp dụng song song hóa giao dịch – tức là xử lý song song các giao dịch để tăng tốc độ.
Monad cho phép giao dịch chạy song song một cách lạc quan, nếu phát hiện xung đột thì mới điều chỉnh. Trong khi đó, Reddio chỉ song song hóa các giao dịch không xung đột và không phụ thuộc lẫn nhau.
Tuy nhiên, khi xuất hiện lượng lớn giao dịch liên quan, khả năng song song bị hạn chế, dễ xảy ra tắc nghẽn. Có hai ví dụ điển hình: một là đột nhiên rất nhiều người dùng USDC để giao dịch một token nhất định – các giao dịch này đều phải tương tác với cùng một pool thanh khoản, nên không thể xử lý song song, buộc phải thực hiện tuần tự.
Một ví dụ cực đoan khác là hàng ngàn người cùng lúc tranh mint một NFT – cũng không thể song song vì số lượng NFT có hạn, phải xử lý tuần tự để xác định ai mint thành công, ai thất bại.
Reddio giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng GPU – tận dụng sức mạnh tính toán khổng lồ của GPU để xử lý tắc nghẽn tương tác tần suất cao. Cách này tuy cải thiện hiệu suất giao dịch, nhưng đồng thời làm tăng chi phí.
🔹 Điểm nổi bật: EVM song song ở cấp độ lệnh
Để giải quyết tắc nghẽn do lượng lớn giao dịch liên quan xảy ra đồng thời – điều mà song song hóa giao dịch không thể khắc phục – Somnia đã tự nghiên cứu và phát triển một bộ biên dịch EVM.
Trong quy trình EVM tiêu chuẩn, các lệnh trong giao dịch chỉ có thể được giải thích và thực thi tuần tự. Nhưng Somnia hỗ trợ việc chia nhỏ giao dịch thành nhiều tập lệnh, những tập lệnh không xung đột và không phụ thuộc nhau có thể được xử lý song song.
Lấy ví dụ giao dịch Swap, có thể chia thành các tập lệnh theo chức năng: kiểm tra tham số, xử lý tham số, kiểm tra số dư, kiểm tra ủy quyền, kiểm tra trạng thái pool, tính toán giá, tính phí, chuyển token đầu vào, cập nhật trạng thái pool và ghi nhận phí, chuyển token đầu ra, phát sự kiện. Những tập lệnh không xung đột và không phụ thuộc có thể thực hiện song song, nhờ đó nâng cao hiệu suất thực thi giao dịch.
Chìa khóa của EVM song song cấp độ lệnh chính là bộ biên dịch EVM độc quyền của Somnia – chuyển đổi bytecode EVM thành mã máy x86. CPU hiện đại có nhiều nhân đa luồng, mỗi nhân có thể thực thi song song các mã máy – do đó có thể song song hóa nhiều tập lệnh EVM, tăng tốc độ thực thi từng giao dịch đơn lẻ. Vì vậy, Somnia còn được gọi là EVM song song ở cấp độ phần cứng.
🔹 Điểm nổi bật: Lợi thế kép về chi phí và hiệu suất
Thực thi EVM tiêu chuẩn (giải thích tuần tự): Giao dịch 1 → chuyển thành bytecode → giải thích tuần tự → Giao dịch 2 → chuyển thành bytecode → giải thích tuần tự → Giao dịch 3 → chuyển thành bytecode → giải thích tuần tự…
Thực thi EVM của Somnia (biên dịch): Mã hợp đồng → chuyển thành bytecode → biên dịch động thành mã máy → thực thi song song tập lệnh giao dịch 1 → thực thi song song tập lệnh giao dịch 2 → thực thi song song tập lệnh giao dịch 3…
So sánh cho thấy, số lượng giao dịch càng nhiều, lợi thế của phương pháp biên dịch EVM Somnia càng rõ rệt.
Do đó, đối với các giao dịch thông thường không có tần suất cao, Somnia vẫn dùng phương pháp giải thích EVM tiêu chuẩn: mỗi lần thực thi, mã hợp đồng được phân tích thành bytecode EVM rồi thực thi tuần tự.
Đối với các giao dịch tần suất cao tập trung, Somnia kích hoạt bộ biên dịch EVM, chuyển bytecode EVM thành mã máy x86. Sau đó chỉ cần lặp lại thực thi mã máy theo tham số là có thể nhanh chóng hoàn thành loạt giao dịch tần suất cao – hiệu quả này là điều mà EVM song song cấp độ giao dịch không thể đạt được.
Vì vậy, Somnia đạt được lợi thế kép về chi phí và hiệu suất.
💠 Động cơ cơ sở dữ liệu IceDB
🔹 Tổng quan: Sử dụng cấu trúc cây LSM thay thế cây Merkle
Hầu hết các blockchain sử dụng cấu trúc dữ liệu cây Merkle. Các nút lá của cây Merkle lưu giá trị hash của dữ liệu giao dịch (hoặc chính dữ liệu giao dịch, rồi băm nó), các nút không phải lá lưu hash của các nút con, cứ hai nút kết hợp tính toán hash, dần dần tạo ra một Merkle Root duy nhất – từ đó có thể xác minh tính toàn vẹn dữ liệu trong khối một cách an toàn và ngăn chặn việc sửa đổi dữ liệu.
Lấy ví dụ cây Merkle lưu trữ dữ liệu hợp đồng ERC20: các nút lá bao gồm:
• Lưu trữ các thuộc tính như tổng cung (TotalSupply), ký hiệu (NameSymbol)... mỗi thuộc tính tương ứng một khóa (tên thuộc tính) và một giá trị (giá trị thuộc tính);
• Thông tin số dư của tất cả địa chỉ nắm giữ token, mỗi địa chỉ tương ứng một khóa (hash địa chỉ) và một giá trị (số dư);
• Toàn bộ thông tin ủy quyền của token, mỗi địa chỉ ủy quyền tương ứng một khóa (hash địa chỉ) và một giá trị (số lượng ủy quyền);
...
Giả sử một token ERC có 4 thuộc tính, 32.000 địa chỉ nắm giữ, 2.764 địa chỉ ủy quyền. Số lượng này rõ ràng không lớn. Nhưng tổng cộng có 32.768 nút lá, và việc ghi vào cây Merkle này đòi hỏi tới 65.535 lần băm.
IceDB – động cơ cơ sở dữ liệu tự phát triển của Somnia – không sử dụng cấu trúc cây Merkle phổ biến, do đó trong thông tin khối của Somnia cũng không có Merkle Root.
IceDB sử dụng cây LSM (Log-Structured Merge-Tree – Cây hợp nhất theo kiểu nhật ký). Đây là cấu trúc dữ liệu dạng cây dựa trên nhật ký, đặc trưng chính là ghi dữ liệu theo kiểu bổ sung (append-only), không sửa đổi tại chỗ, do đó loại bỏ nguy cơ bị sửa đổi.
Việc ghi dữ liệu vào IceDB trước tiên được đưa vào MemTable trong bộ nhớ. Khi MemTable đầy, nó sẽ được đổ ra đĩa dưới dạng một SSTable. LSM định kỳ hợp nhất các SSTable, đồng thời xóa các khóa trùng lặp.
Quá trình này không cần tính toán hash, chỉ cần ghi dữ liệu mới vào MemTable là đủ. Do đó, dù là ghi vào bộ nhớ, bộ đệm hay đĩa, tốc độ ghi của cơ sở dữ liệu IceDB đều nhanh hơn rõ rệt.
🔹 Điểm nổi bật: Tốc độ đọc/ghi nhanh hơn
Cấu trúc cây LSM rõ ràng vượt trội về hiệu suất ghi dữ liệu. Ngoài ra, tài liệu kỹ thuật Somnia đề cập: “chúng tôi đã tạo ra một bộ đệm dữ liệu có thể tối ưu hóa đồng thời việc đọc và ghi, khiến thời gian trung bình đọc/ghi của IceDB nằm trong khoảng 15 đến 100 nanosecond”.
🔹 Đặc điểm: Báo cáo hiệu suất và Gas công bằng, hiệu quả
Trong hầu hết các mạng blockchain, mặc dù về lâu dài các nút xác thực sẽ lưu trữ dữ liệu giống nhau. Nhưng trong ngắn hạn, dữ liệu trong bộ nhớ và đĩa của các nút xác thực khác nhau có thể có sự khác biệt nhất định. Điều này khiến người dùng khi đọc/ghi dữ liệu từ các vị trí khác nhau sẽ tiêu tốn lượng Gas khác nhau. Mặt khác, do vị trí truy cập khác nhau, thời gian đọc/ghi dữ liệu có thể kéo dài, trong khoảng thời gian này, mức Gas mạng có thể thay đổi. Vì vậy, rất khó xác định mức Gas công bằng và hiệu quả. Nếu ước tính Gas quá thấp, các nút có thể làm việc thiếu tích cực do lợi nhuận thấp, ảnh hưởng đến hiệu suất mạng. Nếu ước tính Gas quá cao, người dùng phải trả phí không cần thiết, thậm chí có thể tạo cơ hội cho các cuộc tấn công MEV.
Với động cơ IceDB, mỗi lần người dùng đọc/ghi dữ liệu, nếu không tìm thấy trong bộ đệm, hệ thống sẽ lần lượt đọc dữ liệu từ bộ nhớ và SSD, thống kê tần suất truy cập từ bộ nhớ và SSD, rồi trả về một “báo cáo hiệu suất”. “Báo cáo hiệu suất” này cung cấp cơ sở xác định để tính toán lượng Gas mà người dùng cần, từ đó giúp Gas trên mạng trở nên công bằng và hiệu quả hơn, góp phần ổn định mạng lưới.
💠 Công nghệ nén dữ liệu
Theo tài liệu kỹ thuật Somnia, dựa trên lý thuyết phân bố lũy thừa về lượng thông tin và tần suất, việc tổng hợp thông tin theo xác suất xảy ra có thể đạt tỷ lệ nén dữ liệu rất cao.
Mỗi chuỗi dữ liệu của Somnia do một bộ xác thực quản lý, bộ xác thực không cần gửi toàn bộ khối, mà chỉ cần gửi luồng dữ liệu (data stream). Việc nén theo luồng (streaming compression) có tỷ lệ nén cao hơn, do đó giúp cải thiện khả năng truyền tải mạng.
Bên cạnh đó, Somnia sử dụng chữ ký BLS để tăng tốc độ truyền và xác minh chữ ký.
Trong cơ chế đồng thuận đa luồng của Somnia, các nút xác thực trên các chuỗi dữ liệu gửi các mảnh dữ liệu (data shards) cho nhau, không có một nút lãnh đạo tập trung để tải lên/tải xuống dữ liệu. Do đó, băng thông được phân bổ đều giữa các nút. Mỗi bộ xác thực vừa phải gửi mảnh dữ liệu cho các nút khác, vừa phải tải về các mảnh dữ liệu từ các nút khác, do đó băng thông tải lên và tải xuống cho mỗi nút là cân bằng. Nhờ đó, khả năng truyền tải mạng của Somnia khá cân bằng và ổn định.
💠 Lời kết
Web3 dù bề ngoài trông có vẻ cao cấp hơn Web2, nhưng thực tế hệ thống công nghệ Web2 thường phức tạp và trưởng thành hơn. Khi các nhà phát triển Web2 tham gia vào phát triển Web3, nền tảng kỹ thuật của họ có thể mang lại nhiều đổi mới hơn cho thế giới blockchain.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
TVBee
