AI × Web3: Ai sẽ là người tạo ra chuỗi cho thời đại này?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
AI × Web3: Ai sẽ là người tạo ra chuỗi cho thời đại này?
Dù dự án đi theo hướng nào, cuối cùng cũng đều phải đi vào logic hợp tác của AI, tận dụng AI để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: jiayi
Khi mô hình công nghệ thực sự thay đổi, chúng ta thường thấy trước tiên là cơn sốt, chứ không phải hệ thống.
Đợt sóng AI mà chúng ta đang trải qua cũng vậy.
Là một nhà đầu tư cấp một, tôi luôn tin rằng, đặt cược vào những lực lượng biến đổi sâu xa nhất của ngành còn đáng giá hơn rất nhiều so với việc đuổi theo các câu chuyện bề nổi.
Trong năm qua, tôi đã xem xét vô số dự án như RWA, Consumer, infoFi... tất cả đều đang tìm kiếm điểm kết nối giữa thế giới thực và hệ thống trên chuỗi.
Nhưng xu hướng ngày càng rõ ràng: dù đi theo con đường nào, cuối cùng các dự án này cũng phải bước vào logic hợp tác của AI, sử dụng AI để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu suất.
Ví dụ như RWA, suy nghĩ về cách dùng AI để tối ưu hóa quản lý rủi ro, xác minh dữ liệu ngoài chuỗi và định giá động chính là tương lai;
Hoặc các dự án Consumer hay DeFi đang khao khát trải nghiệm người dùng xuất sắc, cũng cần đến AI để hoàn thành dự đoán hành vi người dùng, tạo chiến lược, phân phối phần thưởng – còn những lĩnh vực khác thì tôi sẽ không liệt kê thêm nữa.
Vì vậy, dù là số hóa tài sản hay tối ưu trải nghiệm, những câu chuyện tưởng chừng độc lập này cuối cùng cũng sẽ hội tụ về cùng một logic công nghệ: nếu cơ sở hạ tầng không có khả năng tích hợp và vận hành AI, thì không thể hỗ trợ sự hợp tác phức tạp của thế hệ ứng dụng tiếp theo.
Theo quan điểm của tôi, tương lai của AI không chỉ đơn giản là “ngày càng mạnh hơn” hay “được dùng ngày càng nhiều”. Thay đổi mô hình thực sự nằm ở việc tái cấu trúc logic hợp tác.
Cũng giống như cuộc cách mạng thời kỳ đầu Internet, không phải vì chúng ta phát minh ra DNS hay trình duyệt, mà là vì lần đầu tiên nó cho phép mọi người đều có thể tham gia sáng tạo nội dung, biến ý tưởng thành sản phẩm, từ đó thúc đẩy sự ra đời của toàn bộ hệ sinh thái mở.
AI hiện nay cũng đang đi theo con đường đó: Agent sẽ trở thành đối tác đồng sáng tạo thông minh của mỗi người, giúp bạn biến chuyên môn, ý tưởng và nhiệm vụ thành các công cụ tự động hóa năng suất, thậm chí là kiếm tiền.
Đây là điều mà thế giới Web2 khó trả lời được ngày hôm nay, cũng là nền tảng tư duy sâu xa của tôi khi nhìn vào lĩnh vực AI+Web3: xây dựng một hệ thống khiến AI có thể hợp tác, lưu thông và chia sẻ lợi nhuận mới thật sự đáng để theo đuổi.
Hôm nay, tôi muốn nói đến dự án duy nhất cho tới nay dám bắt đầu từ cấu trúc chuỗi để xây dựng hệ thống nền tảng cho hoạt động của AI một cách bài bản: Sahara.
(Ghi chú: Tôi không thuộc đội ngũ Sahara, nhưng với tư cách là nhà đầu tư hai vòng liên tiếp của Sahara, tôi đã đồng hành cùng dự án gần hai năm, nhìn thấy những lợi thế và tiềm năng vượt ra ngoài góc nhìn đại chúng, dù cũng khó tránh khỏi cảm xúc chủ quan.)
Bản chất của đầu tư là lựa chọn thế giới quan, là khẳng định hệ giá trị mình tin
Logic đầu tư của tôi không phải là lấy câu chuyện blockchain cộng thêm AI, rồi xem đội ngũ nào trông có vẻ bối cảnh tốt hơn để xuống tiền.
Đầu tư, về bản chất, là một sự lựa chọn thế giới quan, và tôi luôn tự hỏi một câu hỏi then chốt: Tương lai của AI có thể thuộc về đông đảo mọi người cùng sở hữu hay không?
Liệu nó có thể tận dụng blockchain để tái cấu trúc quyền sở hữu và phân bổ giá trị của AI, để người dùng bình thường, nhà phát triển và các vai trò khác đều có cơ hội tham gia, đóng góp và hưởng lợi lâu dài? Rất đơn giản, chỉ khi tồn tại logic này, tôi mới cho rằng một dự án có khả năng trở thành kẻ đột phá, chứ không phải “một blockchain bị bỏ hoang +1”.
Để tìm ra câu trả lời, tôi gần như đã rà soát tất cả các dự án AI có thể tiếp cận, cho đến khi gặp Sahara. Câu trả lời của đồng sáng lập Sahara, Tyler, dành cho tôi là: Xây dựng một hệ sinh thái mở, có thể tham gia, ai cũng có thể sở hữu và hưởng lợi từ đó.
Câu nói này tuy ngắn gọn nhưng lại chạm đúng điểm yếu của các blockchain truyền thống: chúng thường phục vụ một chiều cho nhà phát triển, thiết kế kinh tế token cũng chủ yếu giới hạn ở Gas Fee hoặc quản trị, hiếm khi thực sự hỗ trợ vòng lặp tích cực cho hệ sinh thái, càng khó khăn hơn để duy trì sự phát triển bền vững cho một lĩnh vực mới nổi.
Tôi hiểu rõ con đường này đầy thách thức, nhưng chính vì thế, đây mới là một cuộc cách mạng không thể từ chối – cũng là lý do tôi kiên định đầu tư.
Cũng như tôi từng nhấn mạnh trong bài viết trước về “sự tiến hóa từ Web2 sang Web3”: Sự thay đổi mô hình thực sự không nằm ở việc tạo ra một sản phẩm đơn lẻ, mà ở việc xây dựng hệ thống nền tảng. (Bạn đọc quan tâm đến logic này có thể tham khảo bài viết đó.)
Và Sahara, chính là một trong những ví dụ đáng kỳ vọng nhất mà tôi đã dự đoán lúc đó.
Từ đầu tư ban đầu đến tăng gấp 8 lần định giá để theo đuổi
Nếu nói rằng, ban đầu tôi đầu tư vào Sahara vì nó đang làm đúng sứ mệnh đầu ngành mà tôi mong đợi ở AI – xây dựng hệ thống kinh tế và cơ sở hạ tầng cho AI. Vậy điều khiến tôi tăng vốn với định giá gấp 8 lần trong chưa đầy nửa năm, chính là sức mạnh hiếm thấy mà tôi cảm nhận được từ đội ngũ này.
Hai đồng sáng lập: một người là giáo sư trẻ tuổi nhất trường Đại học Nam California, chuyên môn AI chính quy. Giá trị của một giáo sư đại học Mỹ thuộc thế hệ 9X, theo tôi, không chỉ nằm ở học thuật, mà còn ở độ tuổi – vẫn còn giấc mơ, còn năng lượng và khí phách để hiện thực hóa nó. Quen biết Giáo sư Ren hơn một năm, tôi mới hiểu thế nào là một thiên tài có thể làm việc hơn mười giờ mỗi ngày, ổn định cảm xúc và khiêm tốn.
Tyler, cựu Giám đốc Đầu tư của BN Lab, phụ trách đầu tư và ươm tạo tại Bắc Mỹ, nhận thức về web3 là điều không cần bàn cãi. Anh kỷ luật đến mức kinh ngạc: chỉ ngủ theo bội số nguyên của 1,5 giờ, dù bận đến đâu cũng duy trì tập thể dục để giữ trạng thái, vì cần đầu óc minh mẫn nên tuyệt đối không ăn đường, làm việc mỗi ngày hơn 13 giờ. Tôi từng đùa gọi anh là robot, anh chỉ nhẹ nhàng đáp: “Tôi may mắn vì có thể bận rộn như vậy ngày hôm nay.” Nguồn dopamine của anh đến từ tiến độ hàng ngày của dự án, xây dựng giấc mơ là đam mê của anh, không cần nhiên liệu nào khác.
Tôi rất may mắn khi quen biết họ, họ đã thay đổi tôi. Cuối cùng tôi cũng bắt đầu cố gắng ngủ nghỉ điều độ, cảm xúc dần ổn định, tập thể dục…
Vì vậy, mỗi khi ai đó nói Sahara chỉ may mắn nên mới được vốn ưa ái, tôi luôn thẳng thắn bổ sung rằng: “Sự săn đón của các nhà đầu tư là kết quả tất yếu.” Tôi nhớ rõ trong đợt thị trường này, huy động vốn cấp một rất khó, nhưng Sahara lại là dự án bị thị trường cấp một truy đuổi để đầu tư.
Mọi người nhớ đến Polychain, Binance, Pentera đã đầu tư vào Sahara. Sahara đã mở ra kỷ nguyên đầu tư Web3 AI của Samsung, và giải thưởng AI của Samsung chính là yếu tố then chốt thúc đẩy Samsung rót vốn. Ngoài ra, nhiều quỹ đầu tư mạnh tay vào AI, ngân hàng quốc gia v.v. đều là khách quý của Sahara. Bạn có thể thấy một loạt tổ chức có nguồn lực kỹ thuật và công nghiệp truyền thống đang âm thầm đặt cược vào AI × Web3 nhờ Sahara.
Vốn chỉ trả tiền cho những định hướng chắc chắn và khả năng thực thi – đây chính là phản hồi tích cực đối với độ sâu công nghệ, bối cảnh đội ngũ, thiết kế hệ thống và năng lực thực hiện của Sahara.
Cũng vì vậy mà nó đạt được những chỉ số cấu trúc thực tế và vững chắc:
Trên testnet đã kích hoạt hơn 3,2 triệu tài khoản, hơn 200.000 người gắn nhãn trên nền tảng dữ liệu (hàng triệu đang chờ), khách hàng của họ bao gồm Microsoft, Amazon, Character.AI, Motherson và các doanh nghiệp hàng đầu khác, doanh thu đã đạt mức hàng chục triệu USD.
Trên chuỗi cơ sở hạ tầng này, ít nhất từ “ai làm” đến “có thể làm hay không”, Sahara đã đi sâu và vững chắc hơn 99% các dự án “chỉ có câu chuyện AI”.
Chủ đề cuối cùng của blockchain: để mọi người đóng góp đều hưởng lợi bền vững, thúc đẩy vòng tuần hoàn kinh tế tích cực
Quay lại logic đánh giá ban đầu của chúng ta: trong hệ thống kết hợp AI và blockchain, liệu có thực sự tồn tại một cơ chế giúp mọi người đóng góp đều được nhìn thấy, ghi nhận và hoàn trả liên tục?
Việc huấn luyện mô hình và tối ưu hóa dữ liệu không thể thiếu sự hỗ trợ lớn từ gắn nhãn và tương tác; ngược lại, nếu thiếu đóng góp của người dùng, dự án buộc phải chi nhiều tiền hơn để mua dữ liệu, thuê ngoài gắn nhãn, điều này không chỉ tăng chi phí mà còn làm suy yếu động lực xây dựng cộng đồng.
Sahara là một trong số ít dự án Web3 AI cho phép người dùng thông thường “tham gia xây dựng dữ liệu ngay từ ngày đầu tiên”. Hệ thống nhiệm vụ gắn nhãn dữ liệu của nó vận hành mỗi ngày, rất nhiều người dùng cộng đồng tích cực tham gia gắn nhãn và tạo prompt. Họ không chỉ giúp hệ thống hoàn thiện mà còn đang dùng dữ liệu để đầu tư vào tương lai.
Thông qua cơ chế của Sahara, không chỉ nâng cao chất lượng mô hình, mà còn giúp nhiều người hơn hiểu và tham gia vào hệ sinh thái AI phi tập trung này, liên kết đóng góp dữ liệu với lợi ích, tạo nên vòng tuần hoàn lành mạnh thực sự.
Một ví dụ điển hình là dự án Myshell trên BNB Chain, đã tận dụng việc thu thập dữ liệu phi tập trung và gắn nhãn cộng tác người-máy của Sahara để nhanh chóng xây dựng bộ dữ liệu chất lượng cao đa ngôn ngữ, đa giọng nói, cải thiện đáng kể hiệu quả huấn luyện mô hình TTS và sao chép giọng nói. Điều này thúc đẩy các dự án mã nguồn mở như VoiceClone và MeloTTS đạt được vài nghìn sao GitHub, hơn 2 triệu lần tải trên Hugging Face.
Đồng thời, những người tham gia gắn nhãn dữ liệu cũng nhận được phần thưởng bằng token từ Myshell, tạo thành vòng lặp khuyến khích hai chiều giữa nhà phát triển và người đóng góp dữ liệu.
Cơ chế bản quyền “không cần giấy phép” của Sahara đảm bảo quyền lợi cho mọi người tham gia, đồng thời đảm bảo tính mở, lưu thông và tái sử dụng tài sản AI – đây chính là logic nền tảng thúc đẩy sự bùng nổ của toàn bộ hệ sinh thái.
Tại sao đây lại là một kịch bản có giá trị dài hạn?
Hãy tưởng tượng, nếu bạn muốn xây dựng một ứng dụng AI, bạn đương nhiên mong muốn mô hình của mình chính xác hơn, sát thực tế người dùng hơn so với người khác.
Ưu thế then chốt của Sahara nằm ở chỗ: nó kết nối bạn với một mạng lưới dữ liệu rộng lớn và năng động – hàng chục ngàn, tương lai là hàng triệu người gắn nhãn. Họ có thể cung cấp dịch vụ dữ liệu tùy chỉnh, chất lượng cao liên tục, giúp mô hình của bạn cập nhật nhanh hơn một bước.
Quan trọng hơn, đây không phải giao dịch một lần. Thông qua Sahara, bạn đang kết nối với một cộng đồng người dùng tiềm năng ở giai đoạn sớm; và những người đóng góp này trong tương lai rất có thể sẽ trở thành người dùng thật sự của sản phẩm bạn.
Sự kết nối này cũng không phải mua đứt bán đoạn. Thông qua hệ thống hợp đồng thông minh và cơ chế xác lập quyền sở hữu của Sahara, một hệ thống khuyến khích dài hạn, có thể truy xuất và bền vững đã được thiết lập.
Dù dữ liệu được gọi bao nhiêu lần, người đóng góp vẫn nhận được phần chia sẻ liên tục, lợi ích gắn động với hành vi sử dụng.
Nhưng điều này không chỉ giới hạn ở mô hình thu nhập trong giai đoạn gắn nhãn dữ liệu và huấn luyện mô hình. Sahara xây dựng một hệ thống kinh tế bao trùm toàn bộ vòng đời của mô hình AI, trong đó từng giai đoạn như gọi mô hình sau khi ra mắt, kết hợp, tái sử dụng xuyên chuỗi đều được tích hợp cơ chế chia sẻ lợi nhuận, cho phép giá trị được nắm bắt trong chu kỳ dài hơn.
Nhà phát triển mô hình, người tối ưu, người xác minh, nút đóng góp năng lực tính toán... từ nay đều có thể liên tục hưởng lợi ở các giai đoạn khác nhau, chứ không chỉ dựa vào giao dịch đơn lẻ hay mua đứt.
Hệ thống như vậy mang lại hiệu ứng lãi kép cho việc gọi và tái sử dụng mô hình. Một mô hình đã được huấn luyện tốt, giống như khối lego, có thể được nhiều ứng dụng khác nhau gọi và kết hợp lặp lại, mỗi lần gọi đều tạo ra lợi nhuận mới cho người đóng góp ban đầu.
Chính vì điều này, tôi đồng tình với niềm tin nền tảng của Sahara: một hệ thống kinh tế AI thực sự khỏe mạnh không thể chỉ là cướp đoạt dữ liệu, mua đứt mô hình, không thể để vài người chiếm hết lợi nhuận. Nó phải là một hệ thống mở, hợp tác và cùng thắng – mọi người đều có thể tham gia, mọi đóng góp có giá trị đều được ghi nhận và hưởng lợi lâu dài.
Nhưng càng gần với cấu trúc thực tế, thách thức càng nhiều
Dù tôi lạc quan về Sahara, nhưng tôi cũng sẽ không che giấu những thách thức mà dự án phải đối mặt chỉ vì lập trường đầu tư của mình.
Một ưu thế lớn trong kiến trúc của Sahara là nó không bị giới hạn bởi một chuỗi duy nhất hay hệ sinh thái riêng biệt.
Hệ thống của nó từ đầu đã được thiết kế là mở, toàn chuỗi, chuẩn hóa: hỗ trợ triển khai trên mọi chuỗi tương thích EVM, đồng thời cung cấp API tiêu chuẩn, cho phép các hệ thống Web2 – dù là nền tảng thương mại điện tử, SaaS doanh nghiệp hay ứng dụng di động – trực tiếp gọi dịch vụ mô hình của Sahara và hoàn tất thanh toán trên chuỗi.
Tuy nhiên, dù thiết kế kiến trúc này cực kỳ hiếm thấy, nó cũng tiềm ẩn một rủi ro then chốt: giá trị của cơ sở hạ tầng không nằm ở “có thể làm gì”, mà ở “ai sẵn sàng dựa vào nó để làm gì”.
Để trở thành lớp giao thức AI được tin tưởng, áp dụng và tích hợp, then chốt với Sahara nằm ở việc các bên tham gia hệ sinh thái đánh giá thế nào về độ trưởng thành, ổn định và khả năng dự báo tương lai của nó. Hệ thống mặc dù đã xây dựng xong, nhưng liệu có thực sự thu hút được lượng lớn dự án triển khai theo tiêu chuẩn của nó hay không, vẫn còn là dấu hỏi.
Không thể phủ nhận, Sahara đã đạt được kiểm chứng then chốt: phục vụ các doanh nghiệp hàng đầu như Microsoft, Snapchat, MIT, Motherson Group, Amazon, cung cấp dịch vụ dữ liệu liên quan, xử lý những yêu cầu dữ liệu khó nhất trong ngành, trở thành tín hiệu ban đầu xác nhận tính khả thi của hệ thống này.
Nhưng cần nhìn thấy rằng, các hợp tác này chủ yếu đến từ thế giới Web2. Điều quyết định sự phát triển lâu dài của Sahara vẫn là mức độ trưởng thành và thâm nhập của toàn bộ lĩnh vực Web3 AI. Sahara được hưởng lợi từ xu hướng lớn Web3 AI, nhưng để thực sự giải phóng giá trị cơ sở hạ tầng của chính mình, nó vẫn cần thêm nhiều sản phẩm AI gốc Web3 và các giải pháp công nghệ hoàn thiện hơn nữa.
Nhưng đừng quên, hiện tại Sahara là duy nhất một mình một kiểu.
Trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng cấp chuỗi được thiết kế thuần cho AI, dù không thiếu người bắt chước đưa ra khung khái niệm, nhưng đến nay chỉ có Sahara thực hiện được toàn bộ vòng khép kín từ xác lập quyền trên chuỗi, thực thi ngoài chuỗi, gọi xuyên chuỗi đến triển khai thực tế và thu nhập thật, được khách hàng xác nhận.
Điều này vừa mang lại cho Sahara lợi thế độc quyền, vừa kéo theo rủi ro cấu trúc: nếu thành công, nó sẽ định nghĩa tiêu chuẩn ngành cho toàn bộ Web3 × AI Infra; nhưng nếu thất bại, cũng có thể khiến AI Layer1 bị coi là một nước đi quá sớm.
Bởi hiện tại nó là lựa chọn duy nhất trong lĩnh vực này, thị trường đánh giá nó đương nhiên sẽ nghiêm khắc và tỉnh táo hơn – nó phải chịu được thử thách của thời gian và hệ sinh thái.
Cuối cùng, gửi đến mọi builder và người quan sát｜Nắm lấy cửa sổ thời cơ trong giai đoạn xây dựng, chứ đừng đợi成型 rồi mới hối tiếc
Với tôi, mỗi quyết định đầu tư cấp một đều xoay quanh ba điều: độ sâu hiểu biết về thế giới, chiều kích phán đoán xu hướng, và ý chí vượt chu kỳ của đội ngũ. Sản phẩm và chức năng dĩ nhiên quan trọng, nhưng thường chỉ là hiện thân cụ thể của những nhận thức nền tảng này.
Web3 không thiếu ý tưởng, cũng không thiếu câu chuyện, mà thiếu những bàn tay biến logic thành trật tự, thiếu những người thực sự biết cái gì nên kiên trì, cái gì nên buông bỏ.
Tôi không thể đảm bảo Sahara có thể trở thành một chuỗi đạt tầm mô hình tiếp theo.
Nhưng nó thực sự là nỗ lực duy nhất hiện tại đáng để nghiêm túc đối diện, nghiêm túc quan sát, nghiêm túc đặt cược.
Nếu bạn đang chờ đợi khoảnh khắc mọi thứ vận hành trơn tru, hệ sinh thái hình thành, đồng thuận ngành được thiết lập – thì cơ hội sẽ không còn dành cho bạn nữa.
Vì vậy, có lẽ bạn thực sự nên lo lắng. Không phải vì đã bỏ lỡ điều gì, mà là vì bạn đang đúng lúc va phải một hệ thống vừa mới bắt đầu.
Khi người khác còn đang do dự, chờ tín hiệu rõ ràng từ thị trường, thì bạn đã biết hệ thống này tồn tại, định hướng rõ ràng, cấu trúc đã dựng lên, chỉ là chưa ai thực sự hiểu nó.
Đa số sẽ ồ ạt đổ xô sau khi nó vận hành, còn bạn – lúc này đang đứng ở điểm mà bánh đà chưa khởi động, tiêu chuẩn chưa định hình.
Đây không phải cơ hội chắc chắn, nhưng là khởi đầu thực sự.
Không phải ai cũng nhìn thấy, nhưng bạn đã nhìn thấy thứ “xuất hiện trước cả đồng thuận”.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@jiayi_en
