"Thiên nga đen" của mùa hè: Sau tháng 5, Trump có quyền sa thải Powell, khiến Fed khuất phục?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
"Thiên nga đen" của mùa hè: Sau tháng 5, Trump có quyền sa thải Powell, khiến Fed khuất phục?
Vào tháng 5, phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ có thể thay đổi toàn bộ thị trường.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Lý Tiếu Dần, Wall Street Insights
Tòa Bạch Ốc rộ lên tin đồn về việc thay đổi lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), phán quyết của Tòa án Tối cao có thể tiếp tục làm suy yếu vị thế của Powell, liệu thị trường tài chính toàn cầu đang chuẩn bị cho một cơn bão mới?
Chiều thứ Hai theo giờ địa phương, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong một cuộc phỏng vấn cho biết ông và Tổng thống Trump "đang liên tục cân nhắc" nhân sự cho chức Chủ tịch FED nhiệm kỳ tới, đồng thời dự kiến bắt đầu phỏng vấn các ứng viên tiềm năng vào mùa thu năm nay.
Theo thông tin công khai, nhiệm kỳ của Chủ tịch FED hiện tại Jerome Powell sẽ kết thúc vào tháng 5 năm 2026. Phát biểu của Bessent đã làm dấy lên làn sóng đồn đoán trên thị trường về khả năng thay đổi nhân sự lãnh đạo FED.
Đồng thời, chính quyền Trump đang nhắm tới các cơ quan độc lập, đề nghị Tòa án Tối cao sa thải một số quan chức cấp cao. Giới phân tích cho rằng động thái này có thể mở ra con đường pháp lý để Trump bãi nhiệm Powell, từ đó thách thức quy tắc độc lập lâu đời của FED.
Tháng 5: Theo dõi phán quyết then chốt từ Tòa án Tối cao Mỹ
Theo báo chí đưa tin, chính quyền Trump đã khẩn thiết yêu cầu Tòa án Tối cao Mỹ cho phép Tổng thống sa thải hai quan chức cấp cao thuộc hai cơ quan liên bang độc lập (Gwynne Wilcox thuộc Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia và Cathy Harris thuộc Ủy ban Bảo vệ Chế độ Công trạng).
Mục đích nhằm thách thức tiền lệ được thiết lập từ vụ án Humphrey’s Executor v. United States năm 1935, theo đó giới hạn quyền sa thải tùy tiện các lãnh đạo cơ quan độc lập của Tổng thống, bảo đảm tính tự chủ trong hoạt động của các cơ quan hành chính độc lập.
Theo tổng hợp thông tin từ truyền thông, chính quyền Trump cho rằng những hạn chế này vi phạm điều khoản Hiến pháp thứ Hai trao quyền hành pháp cho Tổng thống, và khẳng định rằng các cơ quan thực thi quyền lực hành pháp lớn phải chịu sự giám sát hoàn toàn từ Tổng thống.
Trump yêu cầu Tòa án Tối cao cho phép ông ngay lập tức sa thải hai quan chức nói trên—tức là không cần chờ phán quyết cuối cùng từ tòa phúc thẩm mà được xem xét toàn diện ngay lập tức. Chính quyền Trump cũng đề nghị Tòa án Tối cao tổ chức phiên tòa đặc biệt vào tháng 5 để xử lý vụ việc trong năm tư pháp hiện tại (thường bắt đầu từ tháng 10 hàng năm và kéo dài đến tháng 6 hoặc tháng 7 năm sau).
Giới phân tích chỉ ra rằng phán quyết cuối cùng của vụ này sẽ là phép thử cho câu hỏi "Trump có quyền sa thải Chủ tịch FED Powell hay không". Mặc dù Đạo luật Dự trữ Liên bang hiện hành quy định việc sa thải Chủ tịch FED phải có "lý do chính đáng", nhưng nếu Tòa án Tối cao bác bỏ tiền lệ Humphrey’s Executor, thì chắc chắn sẽ làm suy yếu nghiêm trọng lớp bảo vệ này, mở ra cánh cửa cho Tổng thống can thiệp vào hoạt động của FED.
“Chậm nửa nhịp”: Powell khiến Trump bực tức
Thực tế, Trump vốn đã bất mãn với chính sách tiền tệ của Powell, đặc biệt là các quyết định về lãi suất.
Dưới sự lãnh đạo của Powell, lạm phát Mỹ đang trên đà hạ nhiệt, nhưng nỗ lực kiềm chế lạm phát này hiện đang đối mặt với mối đe dọa mới đến từ chiến tranh thương mại của Trump. Thị trường đang tập trung theo dõi xem Powell sẽ duy trì lập trường diều hâu để đảm bảo lạm phát không quay trở lại, hay sẽ nhượng bộ trước áp lực thị trường và sớm khởi động chu kỳ cắt giảm lãi suất.
Trước tình hình này, Tòa Bạch Ốc liên tục gây sức ép lên Powell. Truyền thông đưa tin, Trump luôn chỉ trích chính sách lãi suất của FED dưới thời Powell và nhiều lần gây áp lực yêu cầu cắt giảm mạnh lãi suất. Ông từng đăng bài trên mạng xã hội kêu gọi công khai:
“Ông ta luôn ‘chậm nửa nhịp’, nhưng giờ đây có cơ hội để sửa chữa hình ảnh, hành động phải nhanh lên.”
Dù gần đây FED vẫn giữ nguyên lãi suất bất chấp cú sốc về thuế quan. Đầu tháng này, Powell cũng phản bác lại, cho rằng mức độ thuế quan vượt quá dự kiến có thể gây ra lạm phát “bền vững” chứ không chỉ là cú sốc giá ngắn hạn.
Con cờ tiềm tàng? Hạn mức hoán đổi USD có thể ảnh hưởng đến đàm phán Mỹ - Âu
Tác động từ sự lung lay tính độc lập của FED còn không dừng lại ở triển vọng chính sách tiền tệ.
Giới phân tích cho rằng, sự dịch chuyển quyền lực tiềm tàng này thậm chí có thể lan sang cả quan hệ quốc tế, đặc biệt là trong các cuộc đàm phán thương mại với châu Âu.
Quan điểm này cho rằng, nếu Trump cuối cùng giành được quyền sa thải Chủ tịch FED và bổ nhiệm một người trung thành hoàn toàn với mình, thì các nhà hoạch định chính sách châu Âu sẽ phải lo ngại: hạn mức hoán đổi đô la Mỹ (Dollar Swap Lines)—một con cờ chiến lược quan trọng trong đàm phán—có thể bị hủy bỏ hoặc sử dụng như công cụ gây áp lực.
Mạng lưới hoán đổi tiền tệ trung tâm do FED đứng đầu ngày càng trở thành công cụ then chốt giúp Mỹ bảo vệ vị thế quốc tế của đồng USD trong các thời kỳ khủng hoảng, đồng thời là mạng an toàn thanh khoản quan trọng đối với hệ thống tài chính toàn cầu.
Theo định nghĩa chính thức của FED, các hạn mức hoán đổi tiền tệ trung tâm là biện pháp tạm thời giữa FED và ngân hàng trung ương nước ngoài nhằm ứng phó với áp lực nghiêm trọng trên thị trường tài trợ đô la Mỹ ngắn hạn toàn cầu. Ngân hàng trung ương nước ngoài có thể dùng hạn mức này để cung cấp thanh khoản USD cho các tổ chức tài chính trong khu vực của họ.
Nếu Trump giành được quyền sa thải Chủ tịch FED, chính phủ có thể tác động đến cơ chế hoán đổi này thông qua bổ nhiệm nhân sự và "thuyết phục đạo đức". Một khi công cụ này bị sử dụng chọn lọc vì mục đích địa chính trị, nền tảng của hệ thống tài chính toàn cầu sẽ bị rung chuyển.
Lấy châu Âu làm ví dụ. Số liệu cho thấy hệ thống ngân hàng khu vực đồng euro luôn thiếu hụt đô la Mỹ. Nếu mất đi sự hỗ trợ từ hạn mức hoán đổi, các tổ chức tài chính châu Âu có thể đối mặt với tình trạng đứt gãy thanh khoản, dẫn đến hiệu ứng dây chuyền tương tự vụ sụp đổ Lehman Brothers. Nếu FED sử dụng việc rút hạn mức hoán đổi như một đòn mặc cả, biến cơ chế này thành vũ khí, châu Âu rất có thể buộc phải nhượng bộ trong các lĩnh vực như thương mại, chính sách năng lượng, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp đến đàm phán thuế quan Mỹ - Âu.
“Vũ khí hạt nhân” USD mạnh hơn cả thuế quan
Wall Street Insights trước đó dẫn phân tích từ Deutsche Bank cho rằng, cơ chế hoán đổi đô la Mỹ của FED là một loại "vũ khí hạt nhân" còn uy hiếp hơn cả thuế quan.
Deutsche Bank cho biết, các hạn mức hoán đổi đô la Mỹ của FED kiểm soát thị trường hoán đổi ngoại hối trị giá khoảng 97 nghìn tỷ USD, tương đương tổng GDP toàn cầu, là lifeline (dây cứu sinh) để các tổ chức phi Mỹ tiếp cận thanh khoản USD trong khủng hoảng.
Nếu Trump nhắm đến nút bấm "hạt nhân" này của FED – từ chối cung cấp thanh khoản USD vào thời điểm then chốt, sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nghiêm trọng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
