WOO X Research: Chỉ số sợ hãi tăng vọt, nên đánh giá ra sao về mối liên hệ với tài sản rủi ro?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
WOO X Research: Chỉ số sợ hãi tăng vọt, nên đánh giá ra sao về mối liên hệ với tài sản rủi ro?
Cuộc chiến thuế quan bùng nổ, VIX từng vọt lên trên mốc 60.
Chuyên sâu báo cáo Web3Chiến tranh thuế quan năm 2025 leo thang toàn diện, chính quyền Trump tuyên bố áp mức thuế thấp nhất 10% lên hàng hóa của gần như tất cả các quốc gia, đồng thời áp thêm mức thuế cao hơn đối với khoảng 60 quốc gia có thâm hụt thương mại lớn nhất với Mỹ, gây ra tâm lý hoảng loạn trên thị trường toàn cầu. Lý do chủ yếu bao gồm:
-
Thuế quan làm tăng chi phí doanh nghiệp, thu hẹp kỳ vọng lợi nhuận
-
Phá vỡ chuỗi cung ứng toàn cầu, gia tăng bất ổn kinh tế
-
Gây ra thuế trả đũa, làm mở rộng rủi ro chiến tranh thương mại
Trong bối cảnh như vậy, các nhà tham gia thị trường vốn sẽ:
-
Giảm tỷ trọng tài sản rủi ro (như cổ phiếu, tiền mã hóa)
-
Tăng tỷ trọng tài sản phòng ngừa rủi ro (như vàng, đô la Mỹ, yên Nhật)
-
Tăng kỳ vọng biến động → VIX tăng vọt
Thuế quan → Chi phí tăng + Rối loạn chuỗi cung ứng toàn cầu + Rủi ro trả đũa + Đầu tư rút lui + Dòng tiền tìm nơi trú ẩn an toàn → Hoảng loạn thị trường
Chỉ số sợ hãi VIX cũng đã tăng vọt lên mức 60 vào ngày 7 tháng 4, điều này có ý nghĩa gì? Trong lịch sử chỉ từng xảy ra ba lần, lần trước đó là vào ngày 5 tháng 8 năm 2024, và lần đầu tiên là trong đại dịch Covid-19 năm 2020.
Có thể khẳng định rằng hiện tại chỉ số VIX đã ở trong môi trường cực đoan mang tính lịch sử. Trước tình hình như vậy, chúng ta có thể dự báo thị trường thế nào thông qua VIX?
Tham khảo: Tradingview
VIX là gì?
VIX là chỉ số đo lường mức độ biến động dự kiến trong 30 ngày tới được suy tính từ giá quyền chọn chỉ số S&P 500, được coi là thước đo cho sự bất ổn và tâm lý lo sợ trên thị trường.
Nói đơn giản, VIX càng cao thì thị trường càng kỳ vọng biến động mạnh trong tương lai, tâm lý hoảng loạn càng nghiêm trọng; VIX càng thấp thì thị trường càng bình tĩnh, lòng tin cao hơn. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, VIX thường tăng vọt khi thị trường chứng khoán giảm mạnh, và giảm trở lại khi thị trường phục hồi ổn định. Do mối quan hệ nghịch đảo này, VIX còn được gọi là "chỉ số sợ hãi" hay "nhiệt kế cảm xúc thị trường".
Mức VIX bình thường thường nằm dưới khoảng 15–20, thuộc vùng điềm tĩnh; khi VIX vượt quá 25 cho thấy thị trường bắt đầu lo lắng rõ rệt; vượt quá 35 được xem là trạng thái hoảng loạn cực độ. Trong những sự kiện khủng hoảng cực đoan (như khủng hoảng tài chính hay bùng phát dịch bệnh), chỉ số VIX thậm chí có thể tăng vọt trên 50, phản ánh tâm lý tìm nơi trú ẩn an toàn ở mức cực cao. Vì vậy, bằng cách theo dõi sự thay đổi của VIX, nhà đầu tư có thể nắm bắt được mức độ mạnh yếu của tâm lý phòng thủ trên thị trường, làm cơ sở tham khảo để điều chỉnh danh mục đầu tư.
Vùng hoảng loạn biến động cao: VIX ≥ 30
Khi chỉ số VIX tăng lên trên 30, thường biểu thị thị trường đang ở giai đoạn sợ hãi hoặc hoảng loạn cao độ. Tình huống này thường đi kèm với sự sụt giảm mạnh trên thị trường chứng khoán, nhưng dữ liệu lịch sử cho thấy sau những giai đoạn sợ hãi cực đoan, thị trường thường xuất hiện phản ứng tăng trở lại.
-
Sự kiện tham chiếu: Từ năm 2018 đến 2024, có khoảng hơn mười lần giá đóng cửa của VIX lần đầu tiên vượt ngưỡng 30, điển hình như cơn bão biến động tháng 2 năm 2018, đợt bán tháo trước lễ Giáng sinh tháng 12 năm 2018, nỗi sợ đại dịch từ tháng 2 đến tháng 3 năm 2020, cơn bão nhà đầu tư cá nhân đầu năm 2021, và cú sốc lãi suất cùng địa chính trị đầu năm 2022.
-
Diễn biến trung bình S&P 500: Trong vòng 7 ngày sau các sự kiện hoảng loạn này, S&P 500 thường phục hồi tích cực. Thống kê cho thấy mức tăng trung bình khoảng 1,4%, và có xác suất khoảng 73% tăng giá sau 7 ngày kể từ thời điểm xảy ra sự kiện.
Điều này cho thấy khi VIX tăng vọt lên trên 30 (vùng hoảng loạn), trong ngắn hạn đa số trường hợp thị trường chứng khoán sẽ phục hồi kỹ thuật.
-
Diễn biến trung bình BTC: Bitcoin cũng có xu hướng phục hồi mạnh sau các giai đoạn hoảng loạn cực đoan. Ước tính thống kê cho thấy mức tăng trung bình trong 7 ngày khoảng 10%, tỷ lệ thành công từ 75–80%. Ví dụ, vào tháng 2 năm 2022 khi VIX vượt ngưỡng 30 do khủng hoảng địa chính trị, Bitcoin tăng hơn 20% trong tuần tiếp theo, cho thấy hiện tượng phục hồi tương tự khi tâm lý phòng thủ thoái trào, giống như diễn biến trên thị trường chứng khoán.
Đỉnh hoảng loạn cực đoan: VIX ≥ 40
Khi nâng tiêu chuẩn lên ngưỡng VIX ≥ 40 (hoảng loạn cực độ), các sự kiện thỏa mãn điều kiện này từ năm 2018 đến 2024 rất hiếm gặp. Thực tế chỉ có ngày 5 tháng 2 năm 2018 và ngày 28 tháng 2 năm 2020 do cú sốc dịch bệnh khiến VIX đóng cửa vượt 40 (lần đầu tiên trong 4 năm), sau đó VIX tăng vọt lên mức kỷ lục 82 điểm vào tháng 3.
Do mẫu quá ít, kết quả thống kê chỉ mang tính tham khảo: Sau sự kiện năm 2020, S&P 500 phục hồi nhẹ khoảng 0,6% trong 7 ngày (thị trường dao động mạnh nhưng có phản ứng kỹ thuật nhỏ), trong khi BTC phục hồi khoảng 7%. Về tỷ lệ thành công, cả hai đều đạt 100%, nhưng chỉ do duy nhất một sự kiện tăng giá (không có nghĩa là tương lai chắc chắn sẽ tăng trong hoàn cảnh tương tự). Nhìn chung, khi VIX đạt mức cực đoan lịch sử trên 40, thường cho thấy áp lực bán tháo cực độ đã gần đỉnh, cơ hội phục hồi ngắn hạn tương đối cao, và xét theo chu kỳ dài hạn thì đây thường là các điểm đáy tương đối.
-
Ngày 5 tháng 2 năm 2018 (VIX tăng hơn 100% trong phiên, tiến gần mức 50): Một tuần sau, S&P 500 chỉ tăng 0,28%, không có đà tăng đáng kể. Tuy nhiên, Bitcoin hôm đó giảm mạnh 16%, chạm đáy cục bộ khoảng ~$6.900, hai tuần sau phục hồi lên hơn $11.000, cho thấy động lực phục hồi mạnh mẽ. Nhưng trong bối cảnh thời điểm đó, mối liên hệ giữa Bitcoin và các tài sản thực tế chưa cao, nên việc dùng VIX để phán đoán xu hướng Bitcoin là không phù hợp.
-
Giữa tháng 3 năm 2020 (đỉnh VIX đạt 82): S&P 500 chạm đáy vào ngày 23 tháng 3, phục hồi hơn 10% trong một tuần; Bitcoin cũng tăng nhanh từ dưới $4.000 lên khoảng 30%.
Mặc dù về mặt thống kê, diễn biến ngắn hạn sau các giai đoạn hoảng loạn cực đoan thiên về tích cực, nhưng do mẫu quá ít nên độ bất định cao, cộng thêm việc lúc đó mức độ tương quan giữa Bitcoin và thị trường chứng khoán Mỹ chưa cao như hiện nay. Trên thực tế, VIX vượt 40 chủ yếu mang tín hiệu xác nhận thị trường đang ở trạng thái hoảng loạn cực đoan, còn diễn biến hậu sự kiện vẫn cần kết hợp đánh giá các thông tin cơ bản.
Vùng biến động thấp: VIX ≤ 15
Khi chỉ số VIX giảm xuống dưới 15, thường biểu thị thị trường đang ở trạng thái tương đối bình lặng. Tâm lý nhà đầu tư lạc quan hơn, nhu cầu phòng ngừa rủi ro thấp. Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo trong trường hợp này không rõ ràng và nhất quán như khi VIX cao:
-
Sự kiện tham chiếu: Từ năm 2018 đến 2024, VIX nhiều lần giảm xuống dưới 15, ví dụ như đầu năm 2019 sau đà phục hồi mạnh của thị trường chứng khoán, cuối năm 2019 khi thị trường ổn định, giữa năm 2021 trong giai đoạn tăng điểm, và giữa năm 2023. Trong các giai đoạn này, mức độ biến động thị trường ở mức thấp kỷ lục (đôi khi được gọi là "sự yên bình thị trường").
-
Diễn biến trung bình S&P 500: Trong vòng 7 ngày sau các thời điểm VIX ở mức cực thấp, lợi suất trung bình của S&P 500 khoảng +0,8%, tỷ lệ tăng giá khoảng 60–75% (cao hơn chút so với xác suất ngẫu nhiên). Nhìn chung, trong môi trường biến động thấp, chỉ số thường duy trì đà tăng chậm hoặc dao động nhẹ. Ví dụ, sau khi VIX phá ngưỡng 15 vào tháng 10 năm 2019, S&P 500 cơ bản ổn định và lập đỉnh mới nhẹ trong tuần tiếp theo; vào tháng 7 năm 2023 khi VIX ở mức khoảng 13, chỉ số tiếp tục tăng nhẹ khoảng 2% trong tuần sau. Điều này cho thấy VIX thấp không nhất thiết dẫn đến điều chỉnh ngay lập tức, thị trường có thể duy trì đà tăng trong một thời gian. Tuy nhiên, cần thận trọng vì biến động cực thấp thường hàm chứa sự tự mãn của thị trường, nếu xuất hiện tin xấu bất ngờ, mức độ biến động và biên độ giảm có thể tăng mạnh.
-
Diễn biến trung bình BTC: Diễn biến Bitcoin trong giai đoạn VIX thấp thiếu định hướng rõ ràng. Thống kê cho thấy mức tăng trung bình trong 7 ngày chỉ khoảng +2%, tỷ lệ tăng khoảng 60%. Đôi khi giai đoạn yên bình với VIX thấp trùng với giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh của BTC (ví dụ mùa xuân năm 2019, VIX thấp đi kèm với đà tăng mạnh của BTC); nhưng cũng có lúc trong giai đoạn VIX thấp, BTC lại rơi vào xu hướng điều chỉnh (ví dụ đầu năm 2018 khi VIX duy trì ở mức thấp, Bitcoin đang trong xu hướng giảm sau bong bóng vỡ).
Do đó, giá trị tham khảo của VIX thấp đối với diễn biến tiếp theo của BTC không rõ ràng, cần phải kết hợp đánh giá chu kỳ và tâm lý dòng tiền riêng của thị trường tiền mã hóa.
Nhìn chung, khi VIX ở dưới 15, S&P 500 thường tiếp nối xu hướng hiện tại (đa số là tăng chậm), nhưng biên độ tăng và tỷ lệ thành công đều rõ ràng thấp hơn so với giai đoạn phục hồi sau hoảng loạn. Trong khi đó, BTC trong môi trường này thiếu mô hình phản ứng thống nhất, cho thấy biến động thấp trên thị trường truyền thống không nhất thiết đồng nghĩa với sự đồng bộ trên thị trường tiền mã hóa.
Kết luận: Rủi ro và cơ hội song hành, đừng cứng nhắc theo khuôn mẫu
Khi VIX tăng vọt vào vùng 30–40
-
Ngắn hạn có thể tiềm ẩn rủi ro, nhưng cũng ẩn chứa cơ hội đảo chiều.
-
BTC thường giảm đồng thời trong đợt bán tháo hoảng loạn, nhưng khi tâm lý hoảng loạn dịu dần, lượng bán quá mức tích tụ dễ kích hoạt phản ứng phục hồi kỹ thuật mạnh mẽ.
-
Nếu quan sát thấy VIX bắt đầu tạo đỉnh và giảm dần (từ 35 từ từ trở lại dưới 30), có thể là thời điểm tiềm năng để mua ngắn hạn BTC.
-
Phải đồng thời đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự kiện, nếu là rủi ro tài chính lớn bùng phát, thị trường có thể tiếp tục giảm sâu.
Khi VIX ≥ 40
-
Biểu thị thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn cực đoan, bao gồm khả năng cạn kiệt thanh khoản, dòng tiền rút lui quy mô lớn.
-
Xác suất BTC giảm mạnh trong ngắn hạn rất cao, nhưng thường sau một đến hai tuần, nếu hoảng loạn phần nào dịu bớt, kỳ vọng mức độ phục hồi của BTC cũng sẽ tương đối ấn tượng.
-
Trong môi trường này, nhà đầu cơ ngắn hạn nên duy trì quản lý rủi ro cao độ, tuân thủ chặt chẽ điểm dừng lỗ, vì "liếm máu trên lưỡi dao" luôn đi kèm lợi nhuận và rủi ro song hành.
-
Xét theo chu kỳ dài hạn, đây thường là các điểm đáy tương đối
Khi VIX ≤ 15
-
Thị trường nói chung ở trạng thái tự nhiên. Việc BTC có tăng hay không thường phụ thuộc nhiều hơn vào chu kỳ riêng, dòng tiền hoặc xu hướng kỹ thuật của thị trường tiền mã hóa.
-
Trong môi trường yên bình quá mức, cần lưu ý nếu xảy ra biến cố bất ngờ hoặc sự kiện đen thiên nga, VIX có thể tăng vọt, BTC cũng có thể bị điều chỉnh theo.
-
Có thể cân nhắc giữ một phần tiền mặt/tài sản ổn định (stablecoin) làm dự phòng, luôn theo dõi sát diễn biến rủi ro.
Vùng trung gian VIX 15–30
-
Thông thường được xem là phạm vi "biến động bình thường". BTC cũng chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ tiền mã hóa và dòng tiền vĩ mô, lúc này VIX có thể dùng làm chỉ báo phụ trợ.
-
Nếu VIX tăng từ trên 20 lên gần 30, cho thấy hoảng loạn dần hình thành, cần phòng ngừa rủi ro vừa phải; ngược lại, nếu VIX từ 25 từ từ giảm xuống dưới 20, cho thấy tâm lý hoảng loạn dịu bớt, BTC có thể ổn định tương đối.
Tại thời điểm viết bài, VIX đang ở mức 50, trước sự bất định từ thuế quan Mỹ, tâm lý thị trường vẫn đang trong trạng thái hoảng loạn cực đoan, tuy nhiên thị trường luôn khởi sinh từ tuyệt vọng.
Trong đại dịch năm 2020, VIX cao nhất vượt 80, lúc đó S&P 500 ở mức khoảng 2.300 điểm, dù gần đây trải qua đợt bán tháo hoảng loạn nhưng S&P 500 vẫn ở quanh mức 5.000 điểm, trong 5 năm vẫn đạt hơn 100% ROI; cùng thời gian đó, Bitcoin lại đang ở điểm mua tuyệt vời, chỉ 4.800 USD, và đỉnh của chu kỳ tăng giá này đạt 110.000 USD, mức tăng cao nhất gần 25 lần.
Mỗi đợt giảm mạnh thường đi kèm với việc định giá lại thị trường và dòng tiền di chuyển, hỗn loạn là một chiếc thang, có thể tận dụng để vươn lên hay không mới là câu hỏi then chốt trong giai đoạn này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@WOOXResearch
