Phân tích Berachain: Hiệu ứng lưỡi dao hai lưỡi của vòng xoáy PoL và các biện pháp phòng ngừa rủi ro
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích Berachain: Hiệu ứng lưỡi dao hai lưỡi của vòng xoáy PoL và các biện pháp phòng ngừa rủi ro
Về lâu dài, thách thức mà Berachain đối mặt là phải mở rộng hệ sinh thái một cách liên tục, đồng thời xây dựng chiến lược tăng phí mạng để đối phó với khả năng xảy ra vòng xoáy ngược do lạm phát gây ra.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Tranks, Nhà phân tích Nghiên cứu tại DeSpread
Bài viết này không bao gồm các thông tin cơ bản về Berachain. Nếu bạn là người mới với Berachain, hãy đọc các bài viết sau trước khi tiếp tục.
1. Giới thiệu
Khi thị trường tiền meme lắng xuống, sự quan tâm của thị trường đối với DeFi bắt đầu gia tăng trở lại. Trong xu hướng này, hệ sinh thái Berachain – nơi cung cấp lợi nhuận cao với biến động giá thấp – đang thu hút ngày càng nhiều người dùng mới.
Từ thời điểm ra mắt mainnet Berachain vào ngày 6 tháng 2 năm 2025 đến ngày 4 tháng 3 năm 2025 khi bài viết này được viết, TVL của Berachain đã tăng ổn định lên mức 3,2 tỷ USD, vượt qua Base để vươn lên vị trí thứ sáu toàn cầu về tổng TVL.
Xu hướng TVL Berachain; Nguồn: Defi Llama
Các dự án trọng yếu như Kodiak, Yeet và Ramen Finance đã chuẩn bị từ giai đoạn testnet và lần lượt ra mắt ngay sau khi mainnet Berachain khởi chạy. Tuy nhiên, các giao thức này hiện chưa đăng ký kho thưởng $BGT. Hiện tại, chỉ việc cung cấp thanh khoản cho một trong năm nhóm thanh khoản trên BeraSwap mới có thể nhận được $BGT.
Danh sách Kho Thưởng; Nguồn: Berahub
Người dùng có thể cung cấp thanh khoản cho các nhóm BeraSwap, nhận token LP rồi gửi vào các giao thức hỗ trợ token hóa $BGT như Infrared hoặc Stride, sau đó sử dụng token $BGT đã được token hóa để tham gia vào các giao thức DeFi khác. Ngoài ra, người dùng cũng có thể gửi token LP tương tự vào bộ dồn thanh khoản Beradrome để nhận token gốc $BERO của Beradrome, đồng thời stake $BERA để tích lũy phần thưởng từ Beradrome, từ đó thực hiện nhiều chiến lược tham gia hệ sinh thái khác nhau.
Hơn nữa, giai đoạn đầu tiên của quản trị Berachain (Governance Phase 1) đã bắt đầu kêu gọi các giao thức trong hệ sinh thái đăng ký kho thưởng vào ngày 26 tháng 2. Khi những yêu cầu này được tích hợp vào các giao thức và bắt đầu chi trả phần thưởng cho các validator, cách thức vận hành hệ sinh thái Berachain dự kiến sẽ trở nên đa dạng hơn. Trong quá trình này, vai trò của $BGT – tài sản sở hữu quyền nhận và phân bổ phần thưởng mạng lưới – sẽ ngày càng quan trọng, và vòng xoáy hiệu ứng (flywheel) dựa trên cấu trúc PoL (Proof of Liquidity) cũng sẽ được khởi động, thu hút thêm nhiều người dùng và dòng thanh khoản đổ vào Berachain.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đi sâu phân tích cấu trúc flywheel của Berachain nhằm giúp người dùng mới quản lý rủi ro, đồng thời thảo luận về những rủi ro tiềm tàng và biện pháp phòng ngừa liên quan đến flywheel của Berachain.
2. Hiểu về Flywheel của Berachain
Berachain áp dụng cấu trúc PoL, trong đó các thành viên mạng lưới như validator, giao thức hệ sinh thái và nhà cung cấp thanh khoản phải cùng tạo ra và trao đổi giá trị lẫn nhau.
Mỗi thành viên trong mạng đều đạt tới trạng thái đồng thuận về động lực, sự phát triển hay suy thoái của từng vai trò có mối liên hệ trực tiếp với nhau. Khi mỗi bên tác động tích cực đến các bên khác, vòng xoáy tích cực dưới đây sẽ hoạt động:
-
Khi hệ sinh thái mở rộng, phần thưởng mà các giao thức chi trả cho validator sẽ tăng lên.
-
Khi phần thưởng dành cho người nắm giữ $BGT tăng, nhu cầu cung cấp thanh khoản để nhận $BGT tăng lên, nhu cầu đốt $BGT giảm xuống, dẫn đến lượng phát hành $BERA cũng giảm theo.
-
Khi nguồn cung thanh khoản tăng, toàn bộ hệ sinh thái tiếp tục phát triển và mở rộng.
Khi vòng xoáy tích cực này vận hành, giá $BERA, TVL của các giao thức và lợi nhuận chung của toàn hệ sinh thái đều tăng lên, mang lại lợi ích cho mọi thành viên. Tuy nhiên, để vòng xoáy này vận hành trơn tru, ba điều kiện sau cần được đáp ứng:
-
Chi phí phần thưởng do giao thức bỏ ra < Lợi nhuận giao thức thu được từ việc chi thưởng và duy trì thanh khoản
-
Rủi ro biến động khi mua/bán token hệ sinh thái < Lợi nhuận nhận được từ việc cung cấp thanh khoản và nhận $BGT
-
Rủi ro biến động khi nắm giữ $BERA < Lợi nhuận nhận được từ việc ủy quyền (delegate) $BGT
Khi cả ba điều kiện trên đều được đáp ứng, vòng xoáy sẽ bắt đầu vận hành. Một khi đã khởi động, mỗi điều kiện sẽ tác động tích cực đến các điều kiện còn lại, tạo ra hiệu ứng flywheel tự duy trì. Độ vững chắc và sức mạnh của vòng xoáy phụ thuộc vào mức độ thỏa mãn các điều kiện này.
Cấu trúc flywheel này của Berachain dường như là một đặc điểm độc đáo và ưu thế so với các blockchain PoS truyền thống. Tuy nhiên, nếu vì bất kỳ lý do nào mà một trong các điều kiện không được đáp ứng (và không thể phục hồi trong ngắn hạn), các điều kiện này sẽ bắt đầu ảnh hưởng tiêu cực lẫn nhau, khiến flywheel quay ngược lại như sau:
-
Khi hệ sinh thái co lại, phần thưởng mà các giao thức chi trả cho validator giảm xuống.
-
Khi phần thưởng dành cho người nắm giữ $BGT giảm, nhu cầu cung cấp thanh khoản để nhận $BGT giảm, nhu cầu đốt $BGT tăng lên, dẫn đến lượng phát hành $BERA gia tăng.
-
Khi nguồn cung thanh khoản giảm, hệ sinh thái tiếp tục co lại.
Trong trạng thái flywheel đảo ngược này, giá $BERA, TVL của các giao thức và lợi nhuận toàn hệ sinh thái đều giảm, cho đến khi các điều kiện vận hành flywheel được thiết lập lại.
Nếu chỉ xét nhu cầu nội bộ hệ sinh thái trong ngắn hạn, 1) dự kiến sẽ xuất hiện nhiều giao thức muốn phát hành token riêng làm phần thưởng; 2) do việc phát hành $BGT mới chỉ bắt đầu, hiệu suất farming $BGT hiện rất cao, do đó nhu cầu cung cấp thanh khoản và tích lũy $BGT khá lớn.
Vì những lý do này, flywheel rất có khả năng vận hành trong giai đoạn đầu sau khi mainnet ra mắt. Tuy nhiên, các yếu tố như thị trường vĩ mô và xu hướng đầu tư ở các lĩnh vực khác cũng ảnh hưởng đến trạng thái vận hành của flywheel, nên khó có thể khẳng định chắc chắn rằng flywheel sẽ thành công.
Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét một số rủi ro và kịch bản có thể kích hoạt flywheel đảo ngược trong suốt quá trình vận hành.
3. Các kịch bản flywheel đảo ngược
3.1. Sụp đổ $BERA
$BERA đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái Berachain:
-
Dùng để stake vận hành node
-
Đảm bảo giá trị tối thiểu của $BGT
-
Dùng làm tài sản nạp vào các nhóm thanh khoản
Do đó, xu hướng giảm giá trị $BERA cũng đồng nghĩa với việc suy yếu an ninh mạng, giảm giá trị sàn của $BGT và làm cạn kiệt thanh khoản hệ sinh thái. Đối với người tham gia mạng Berachain, giá $BERA đóng vai trò quan trọng hơn nhiều so với giá token gốc trên các mạng lưới khác.
Khi flywheel vận hành tốt, ngay cả khi giá $BERA giảm nhẹ, miễn là tỷ suất phần thưởng vẫn được duy trì thì vẫn tạo ra nhu cầu đối với $BERA. Tuy nhiên, ngược lại, nếu giá trị $BERA giảm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các giao thức, làm giảm tỷ suất phần thưởng, khiến người dùng có xu hướng đốt $BGT để đổi lấy $BERA, hoặc rút $BERA khỏi các nhóm thanh khoản và bán ra thị trường. Đây có thể là khởi điểm cho flywheel đảo ngược, dẫn đến giá $BERA tiếp tục giảm.
Vì vậy, chúng ta cần đặc biệt lưu ý các tình huống sau:
3.1.1. Mở khóa lượng lớn $BERA
Ngoài $BERA được phát hành qua việc đốt $BGT, còn có kế hoạch mở khóa $BERA đã được công bố trước, với tổng lượng phát hành 500 triệu token, theo lộ trình sau:
Lộ trình mở khóa $BERA; Nguồn: Tài liệu Berachain
Các chương trình mở khóa tuyến tính dành cho nhà đầu tư, đóng góp viên cốt lõi và cộng đồng độc lập sẽ bắt đầu vào tháng 2 năm 2026, một năm sau khi mainnet ra mắt. Trước thời điểm đó, các yếu tố ngắn hạn có thể gây áp lực bán tháo do lượng $BERA lưu hành tăng gồm:
-
Phân bổ từ chương trình RFB cho các giao thức và cộng đồng (chiếm khoảng 2,04% tổng cung)
-
Chỉ tiêu phân bổ từ chương trình Boyco (chiếm khoảng 2% tổng cung)
Trong đó, số lượng $BERA mà các giao thức và cộng đồng nhận được qua RFB phải được phân bổ ít nhất trong 6 tháng, và do thời gian phân bổ khác nhau giữa các giao thức, nên áp lực bán tháo ngắn hạn được kỳ vọng là không đáng kể.
Tuy nhiên, lượng $BERA từ chương trình Boyco dự kiến sẽ được phân phối sau khoảng 2 tháng tới, theo hình thức tương tự các đợt airdrop hiện nay. Trong trường hợp này, lượng $BERA tương đương khoảng 2% tổng cung sẽ được đưa ra thị trường, có thể tạo áp lực bán. Hơn nữa, tài sản đã gửi vào chương trình Boyco cũng sẽ được mở khóa khi phân phối airdrop $BERA, có thể dẫn đến mất thanh khoản trong hệ sinh thái. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để kích hoạt flywheel đảo ngược, khiến giá $BERA và thanh khoản hệ sinh thái đồng loạt giảm.
Vì vậy, việc theo dõi xem hệ sinh thái có xây dựng được flywheel hấp dẫn đủ để hấp thụ lượng $BERA và thanh khoản được giải phóng ra thị trường trước khi kết thúc chương trình Boyco hay không là vô cùng quan trọng.
3.1.2. Người nắm giữ $BGT rút vốn hàng loạt và bán tháo hoảng loạn
Để nhận $BGT, người dùng phải cung cấp thanh khoản vào các nhóm được phát thưởng $BGT và bỏ ra đủ thời gian. Tuy nhiên, thông qua chức năng BeraHub và Redeem, người dùng có thể đốt $BGT đã ủy quyền cho validator bất kỳ lúc nào để nhận $BERA và bán ra thị trường, chỉ cần khoảng 5 giờ chờ mở khóa.
Berachain yêu cầu thời gian mở khóa khoảng 5 giờ; Nguồn: BeraHub
Nếu một lượng lớn người nắm giữ $BGT cùng lúc rút khỏi hệ sinh thái, lượng $BERA lưu hành có thể tăng nhanh chóng. Nếu giá $BERA vì thế mà giảm mạnh trong ngắn hạn, có thể kích hoạt tâm lý bán tháo hoảng loạn từ các holder $BGT khác và các nhà cung cấp thanh khoản $BERA, dẫn đến đà giảm sâu hơn. Do đó, cần theo dõi sát sao xu hướng đốt $BGT để hiểu rõ động thái hiện tại của hệ sinh thái.
Xu hướng phát hành & đốt $BGT; Nguồn: @thj
Hơn nữa, tỷ lệ phần thưởng từ việc cung cấp thanh khoản và xu hướng lợi suất $BGT là yếu tố then chốt quyết định nhu cầu đốt và ủy quyền $BGT. Việc theo dõi liên tục các xu hướng này có thể giúp dự đoán phần nào khả năng xảy ra các rủi ro tiềm tàng nói trên, cũng như đánh giá khả năng phục hồi flywheel nếu xảy ra đợt đốt $BGT quy mô lớn.
Đồng thời, nhu cầu đối với token $BGT được token hóa sẽ tăng khi tỷ lệ phần thưởng tăng, kéo theo giá tăng; ngược lại, khi tỷ lệ phần thưởng giảm, nhu cầu giảm và giá cũng giảm theo. Do đó, nếu khó tiếp cận dữ liệu lịch sử về tỷ lệ thưởng và lợi suất $BGT, có thể ước lượng gần đúng thông qua xu hướng chiết khấu/dương của token $BGT được token hóa so với $BERA – phản ánh giá trị nội tại của $BGT.
Biểu đồ giá iBGT/BERA; Nguồn: Dex Screener
Tuy nhiên, giá token $BGT được token hóa không chỉ chịu ảnh hưởng bởi giá trị nội tại của $BGT mà còn bị tác động bởi cơ chế phân bổ phần thưởng và các yếu tố liên quan đến giao thức thanh khoản, do đó cần xem xét tổng thể các yếu tố này.
3.2. Lạm phát và tăng trưởng chậm lại
Ngoài 500 triệu $BERA được phân phối cho người tham gia mạng trong ba năm đầu kể từ khi mainnet ra mắt, Berachain còn có tỷ lệ lạm phát hàng năm khoảng 10% đối với $BGT. Mặc dù một phần phí mạng được người dùng nộp sẽ bị đốt, nhưng do hoạt động chính trên Berachain là gửi tài sản vào nhóm thanh khoản để nhận lãi, nên khó kỳ vọng lượng đốt là đáng kể.
Điều này có nghĩa là, ngay cả khi Berachain xây dựng được flywheel tích cực trong ba năm đầu, để duy trì nó trong dài hạn, hệ sinh thái cần thu hút lượng vốn mới vào lớn hơn tỷ lệ lạm phát.
Người sáng lập Berachain Smokey The Bera trong cuộc phỏng vấn với Bell Curve cho biết họ đang phát triển một mô hình lạm phát động, thay đổi theo tỷ lệ phát thưởng $BGT để khắc phục vấn đề trên.
Mặc dù tính năng này có thể giúp kiểm soát tốc độ flywheel và duy trì sự phát triển, nhưng miễn là “lạm phát” còn tồn tại, flywheel đảo ngược – với biểu hiện là giá $BERA giảm và hệ sinh thái co lại – là điều khó tránh khỏi ở một số giai đoạn nhất định. Vì vậy, ngay cả trong dài hạn, cần theo dõi liên tục các chỉ số hệ sinh thái đã nêu để chẩn đoán tình trạng hiện tại.
Hơn nữa, trên Berachain, chiến lược nắm giữ $BERA đơn thuần mà không sử dụng trong hệ sinh thái là một phương pháp đầu tư kém hiệu quả, vì không thể bù đắp giá trị bị pha loãng do “lạm phát”. Do đó, với người dùng muốn tích lũy $BERA, việc gửi vào các giao thức hệ sinh thái để tạo lãi chủ động là chiến lược rất quan trọng.
Nếu người dùng muốn xây dựng vị thế ổn định lâu dài trong hệ sinh thái, việc thận trọng sử dụng các tài sản ít bị ảnh hưởng bởi biến động giá flywheel (như $BTC, $ETH, stablecoin...) để tích lũy $BGT hoặc thực hiện gửi kép có thể là phương pháp hiệu quả.
3.3. Độc quyền $BGT
Trong hầu hết các blockchain PoS ra mắt gần đây, các thực thể nắm giữ lượng stake lớn thường nhận được nhiều phần thưởng hơn. Điều này dẫn đến sự tập trung cổ phần ở các validator và tạo ra rủi ro tập trung hóa mạng lưới.
Tỷ lệ stake của Validator trên mạng Ethereum; Nguồn: @hildobby
Berachain, dù được xây dựng bằng cách điều chỉnh cơ chế PoS cơ bản, cũng trải qua hiện tượng tương tự. Thêm vào đó, trên Berachain, các validator nắm giữ lượng lớn $BGT có thể trực tiếp can thiệp vào hệ sinh thái, tự thiết kế cấu trúc có lợi cho mình. Do đó, nguy cơ độc quyền $BGT dẫn đến độc quyền hệ sinh thái còn cao hơn so với các mạng PoS thông thường.
Để ngăn chặn điều này, đội ngũ phát triển đã giới hạn mức stake $BERA – ảnh hưởng đến quyền tạo khối – ở mức 10 triệu, đồng thời giới thiệu cơ chế Boosting: khi lượng đại diện $BGT quyết định phát hành $BGT cho mỗi khối tăng lên, hiệu quả tăng thêm sẽ giảm dần. Tuy nhiên, các giới hạn này có thể bị né tránh bằng cách vận hành nhiều node từ một thực thể hoặc thông đồng giữa nhiều validator.
Đặc biệt, các giao thức token hóa $BGT có lợi thế trong việc thu hút thanh khoản cho các kho thưởng Berachain nhờ tiềm năng giá trị "thanh khoản" cao. Họ có thể đại diện người dùng gửi thanh khoản nhận được vào kho thưởng, từ đó tích lũy trực tiếp $BGT. Hơn nữa, bằng cách tái sử dụng $BGT này cho các node do họ vận hành hoặc hợp tác, các giao thức này có thể thu thập lượng lớn quyền biểu quyết phát hành $BGT mà không cần thương lượng với các thực thể khác.
Nếu các giao thức này tiếp tục phát thêm $BGT vào các nhóm thanh khoản chứa token $BGT đã được token hóa, họ có thể tạo ra flywheel riêng – tăng nhu cầu cung cấp thanh khoản cho chính họ – mà không cần chi thưởng riêng.
Trong trường hợp này, flywheel của giao thức token hóa $BGT sẽ mạnh tương ứng với tỷ lệ $BGT họ nắm giữ so với tổng $BGT đang lưu hành. Nếu nhiều giao thức như vậy tích lũy lượng lớn $BGT và chỉ tập trung tăng thanh khoản cho token $BGT của riêng họ
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@DeSpreadTeam
