Dự trữ chiến lược BTC của Mỹ sẽ đến như thế nào?

Tác giả: Jinze, giả vờ ở phố Wall

Mặc dù hôm nay Trump chính thức "lên ngôi" nhưng chưa ký bất kỳ sắc lệnh hành chính nào liên quan đến tiền mã hóa, thị trường vẫn nóng lòng mong đợi Mỹ thành lập kho dự trữ chiến lược BTC, và cá nhân tôi khá lạc quan về khả năng này (tuy nhiên con đường hiện thực hóa có thể không giống như nhiều người tưởng tượng).

Khả năng này lần đầu được Trump đề xuất vào mùa hè năm ngoái, đã kích hoạt vô số suy tưởng trong thị trường tiền mã hóa, đặc biệt là trong 100 ngày kể từ khi Trump chính thức "lên ngôi", thị trường từng đánh giá xác suất sự việc xảy ra trên 50% (theo dữ liệu cược Polymarket, tại thời điểm viết bài đã giảm xuống còn 36%).

Nhiều người hoài nghi đặt câu hỏi về tính ổn định và an toàn của BTC, nhưng những người ủng hộ cho rằng dự trữ BTC có thể tăng cường đồng đô la và chống lại lạm phát. Hiện nay, giới bình luận vẫn còn tranh cãi về việc liệu Trump có thể sử dụng quyền lực hành pháp để tạo ra dự trữ, chỉ đạo trực tiếp Bộ Tài chính chi tiêu hay cần phải thông qua luật do Quốc hội ban hành.

Tiếp theo, tôi sẽ dẫn độc giả nhìn trước các con đường tiềm năng để hiện thực hóa kho dự trữ này.

1. Kho dự trữ chiến lược là gì?

Kho dự trữ chiến lược là lượng dự trữ tài nguyên then chốt, nhằm ứng phó với các tình huống khẩn cấp, đột xuất hoặc chiến tranh, giúp quốc gia nhanh chóng huy động và sử dụng. Ví dụ nổi tiếng nhất là Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ, hệ thống dự trữ dầu cấp quốc gia lớn nhất thế giới (700 triệu thùng), được Quốc hội thông qua thành lập năm 1975 nhằm đối phó cú sốc kinh tế do lệnh cấm vận dầu mỏ của Ả Rập gây ra trong giai đoạn 1973-1974. Mỹ đã từng huy động kho dự trữ này trong các cuộc chiến tranh, khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ vùng Vịnh Mexico bị bão nhiệt đới tàn phá, hay trong chiến tranh Ukraine. Ngoài ra, Mỹ còn có các kho dự trữ chiến lược khác như vàng, khoáng sản, lương thực, vật tư quân sự, v.v.

2. Kho dự trữ BTC chiến lược của Mỹ sẽ vận hành như thế nào?

Vấn đề đầu tiên đặt ra là: Trump có thể dùng quyền hành pháp để thành lập kho dự trữ BTC không?

—— Nguồn khởi điểm

Nguồn khởi điểm của kho dự trữ phần lớn có thể là lượng BTC mà chính phủ Mỹ tịch thu từ tội phạm, hiện nay khoảng 200.000 BTC, tương đương giá trị khoảng 21 tỷ USD theo giá hiện tại. Trong bài phát biểu tháng 7, Trump từng đề cập rằng số BTC này có thể làm điểm khởi đầu cho kho dự trữ, tuy nhiên hiện chưa rõ cách thức chuyển giao số BTC này từ Bộ Tư pháp ra sao.

Trump vẫn chưa khẳng định liệu chính phủ có mua thêm BTC trên thị trường mở để bổ sung kho dự trữ hay không.

—— Nguồn vốn 1: Quỹ Ổn định Ngoại hối (ESF)

Một số người cho rằng Trump có thể dùng sắc lệnh hành pháp để tận dụng Quỹ Ổn định Ngoại hối (ESF) thuộc Bộ Tài chính Mỹ nhằm tạo ra kho dự trữ. Quỹ này có thể dùng để mua/bán ngoại tệ, và cũng có thể dùng để nắm giữ BTC. Phương án này khá thực tế, có thể triển khai nhanh chóng; ESF có độ linh hoạt cao vì một số khoản chi nằm trong phạm vi nhất định không cần được Quốc hội phê duyệt riêng lẻ. Hiện quỹ này có hơn 200 tỷ USD, chủ yếu dùng để ổn định tỷ giá USD và hỗ trợ thanh khoản tiền tệ quốc tế.

—— Nguồn vốn 2: Phát hành nợ mới

Ngoài ra, một quan điểm cho rằng chính phủ có thể phát hành nợ mới để mua BTC, nhưng cá nhân tôi cho rằng điều này khó xảy ra. Bởi vì việc phát hành nợ của chính phủ Mỹ cần được Quốc hội phê chuẩn, trong khi hiện nay mỗi năm Mỹ đều vài lần chạm trần nợ, hai đảng khó có thể đồng ý tăng nợ để mua BTC. Mỹ hiện có quá nhiều khoản chi ưu tiên hơn BTC như lương hưu, y tế, chiến tranh... Tuy nhiên, trong lịch sử Mỹ từng dùng trái phiếu quốc gia để tài trợ mua vàng bổ sung vào dự trữ, nên vẫn còn một tia hy vọng nhỏ.

—— Nguồn vốn 3: Bán vàng

Cuối cùng, một số người ủng hộ kho dự trữ BTC tưởng tượng rằng Mỹ có thể bán một phần dự trữ vàng và dùng tiền thu được mua BTC. Vấn đề lớn nhất ở đây là việc Mỹ bán vàng có thể gây biến động mạnh trên thị trường vàng toàn cầu, ảnh hưởng đến an toàn dự trữ của các quốc gia khác, từ đó có thể gây mất ổn định thị trường tài chính quốc tế, bởi vàng là tài sản đảm bảo cho nhiều tổ chức tài chính, tác động nhỏ cũng gây phản ứng dây chuyền. Hơn nữa, giá vàng tương đối ổn định và là tài sản khan hiếm được công nhận quốc tế, tính thanh khoản rất tốt. Vì vậy khả năng bán vàng đổi lấy BTC là thấp, tốt nhất là cả hai tài sản này đều được dự trữ ngày càng nhiều thay vì bán cái này đổi cái kia.

—— Nguồn vốn 4: Phát hành token gây quỹ

Trong thời đại chính phủ Mỹ vay nợ khó khăn, mà tổng thống lại dẫn dắt cả nhà đi phát hành token, thì trí tưởng tượng có thể rộng mở hơn. Việc một cơ quan liên bang phát hành một loại tiền kỹ thuật số mới hoàn toàn là điều có thể xảy ra. Cần lưu ý rằng nếu chính phủ Mỹ mua Bitcoin quy mô lớn, có thể gây tác động can thiệp lên thị trường Bitcoin, đẩy giá lên cao và tạo bong bóng. Khi bong bóng vỡ, giá Bitcoin có thể sụt giảm mạnh, khiến chính phủ và nhiều nhà đầu tư mua giữa chừng chịu tổn thất nặng nề.

Vì vậy, chính phủ có thể khởi động một dự án, mời mọi người gửi Bitcoin hoặc WBTC vào địa chỉ hợp đồng trên chuỗi, đổi lại phát hành một loại token quản trị (governance token), không có quyền chuộc lại – giống như $WLFI của Trump. Cách làm này rất có thể thu hút đông đảo người tham gia, giúp chính phủ thu về lượng lớn Bitcoin mà không ảnh hưởng đến giá thị trường hay làm tăng nợ công – đây có thể coi là phương án tối ưu.

—— Nguồn vốn 5: Thành lập công ty kiểu MSTR để gây quỹ

Chính phủ Mỹ có thể thành lập một công ty do nhà nước kiểm soát, công ty này sẽ huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu hoặc các công cụ thị trường vốn khác để mua Bitcoin, từ đó đa dạng hóa tài sản cho kho dự trữ chiến lược của Mỹ. Tương tự như $MSTR, có thể phát hành trái phiếu, tăng vốn cổ phần, trái phiếu chuyển đổi – ba mũi giáp công.

Việc chính phủ Mỹ thông qua Bộ Tài chính hoặc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) kiểm soát một công ty không phải là chưa từng có tiền lệ, điển hình nhất là Freddie Mac và Fannie Mae. Hai tổ chức này kể từ năm 2008 sau khi được chính phủ cứu trợ, thực chất đã trở thành "công ty nhà nước kiểm soát", chính phủ cam kết bảo lãnh nợ cho họ. Với tư cách pháp nhân doanh nghiệp, họ phát hành trái phiếu hoặc chứng khoán khác trên thị trường vốn để mua và bảo lãnh các khoản vay thế chấp nhà ở, mục đích không đơn thuần là lợi nhuận cho cổ đông mà chủ yếu phục vụ điều tiết vĩ mô — nâng cao tính thanh khoản cho thị trường nhà ở Mỹ, giảm lãi suất vay.

Trong khủng hoảng tài chính 2008, chính phủ Mỹ đã cung cấp khoản vay khổng lồ cho hai công ty này (thông qua Bộ Tài chính và Fed), và sau khủng hoảng đã mua cổ phần để trở thành cổ đông lớn nhất.

Vậy bạn nghĩ, khả năng chính phủ góp vốn vào $MSTR hoặc tự thành lập doanh nghiệp tương tự có thực sự tồn tại không? Không phải là hoàn toàn không thể. Nếu một ngày nào đó Bitcoin thâm nhập sâu vào hệ thống tài chính truyền thống, quan trọng ngang tầm các tài sản thế chấp nhà ở ngày xưa, đến mức cần phải duy trì sự ổn định của nó.

—— Quy mô mua tiềm năng: 1 triệu BTC

Hiện nay, đề xuất cụ thể nhất về kho dự trữ BTC đang lan truyền ở Washington đến từ thượng nghị sĩ Cộng hòa Cynthia Lummis, người ủng hộ tiền mã hóa. Bà sở hữu 5 BTC, và đã đưa ra một dự luật chưa được chú ý vào tháng 7, dự luật này sẽ tạo ra một kho dự trữ do Bộ Tài chính vận hành.

Dự luật này hình dung Bộ Tài chính sẽ triển khai một chương trình, mua 200.000 BTC mỗi năm trong vòng 5 năm, cho đến khi đạt tổng cộng 1 triệu BTC. Con số này chiếm khoảng 5% tổng nguồn cung BTC toàn cầu (khoảng 21 triệu BTC). Bộ Tài chính sẽ dùng lợi nhuận từ tiền gửi tại các Ngân hàng Dự trữ Liên bang và từ việc nắm giữ vàng để tài trợ các đợt mua này. Kho dự trữ BTC sẽ được duy trì ít nhất 20 năm.

Tuy nhiên, đề xuất của Lummis hiện chưa thu hút sự chú ý của Quốc hội, khả năng thực thi vẫn chưa chắc chắn.

—— Có thể bắt đầu từ cấp tiểu bang

Một khả năng khác là việc xây dựng kho dự trữ sẽ diễn ra theo từng giai đoạn, ví dụ có thể bắt đầu từ một tiểu bang (có thể là Pennsylvania, Texas – hiện Mỹ đã có sáu tiểu bang đề xuất kế hoạch thành lập kho dự trữ BTC chiến lược), chính quyền tiểu bang có thể hành động độc lập linh hoạt hơn, xem BTC như công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính hoặc thu hút đầu tư và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực mã hóa, rồi dần dần nâng lên cấp liên bang.

Ví dụ, vào tháng 11 năm ngoái, Pennsylvania đã thông qua Đạo luật Kho dự trữ Chiến lược BTC Pennsylvania, cho phép Bộ Tài chính tiểu bang đầu tư 10% trong số 7 tỷ USD dự trữ của mình vào BTC.

Một tháng sau, Texas cũng thông qua đạo luật tương tự, Đạo luật Kho dự trữ Chiến lược BTC Texas, đề xuất thành lập một quỹ đặc biệt trong ngân sách tiểu bang để nắm giữ BTC như một tài sản tài chính trong ít nhất 5 năm.

—— WLFI đang âm mưu điều gì?

Cuối cùng, dự án WLFI (WORLD LIBERTY FINANCIAL) do gia đình Trump kiểm soát gần đây đã dùng tiền gây quỹ được để mua dồn dập hơn 50 triệu USD tiền mã hóa, bao gồm LINK, AAVE, BTC, ETH, ENA, TRX, và có thể sẽ tiếp tục mua thêm vài chục triệu USD nữa. Mối liên hệ giữa dự án này với kho dự trữ chiến lược tiềm năng của Mỹ hiện vẫn chưa rõ ràng. Tôi nghi ngờ nghiêm trọng rằng $WLFI chính là thử nghiệm khả năng chính phủ đứng ra bán token.

3. Lợi ích của việc dự trữ BTC là gì?

Để thúc đẩy chủ trương này, đảng Dân chủ chắc chắn cần một lập luận hợp lý.

Quan điểm của Trump là, dự trữ BTC sẽ giúp Mỹ giành vị thế thống trị trên thị trường BTC toàn cầu, nhằm đối phó cạnh tranh từ Trung Quốc.

Các người ủng hộ khác cho rằng, bằng cách nắm giữ dự trữ BTC (họ tin rằng BTC sẽ tiếp tục tăng giá dài hạn), Mỹ có thể giảm thâm hụt ngân sách mà không cần tăng thuế, từ đó củng cố sức mạnh đồng đô la. Lummis tuyên bố kế hoạch của bà sẽ giúp nợ Mỹ giảm một nửa trong 20 năm. “Việc này sẽ giúp chúng ta chống lại lạm phát và bảo vệ đồng đô la trên sân khấu toàn cầu.” Một số người ủng hộ cho rằng, đồng đô la mạnh sẽ mang lại cho Mỹ nhiều đòn bẩy hơn trong các cuộc đối đầu với các đối thủ như Trung Quốc và Nga.

4. Rủi ro của việc dự trữ BTC là gì?

Những người hoài nghi tiền mã hóa cho rằng, khác với hầu hết hàng hóa khác, BTC không có công năng thực tế hay giá trị nội tại, không đóng vai trò thiết yếu trong vận hành nền kinh tế Mỹ. BTC mới chỉ có 16 năm lịch sử, vẫn còn quá non trẻ và bất ổn để giả định rằng giá trị của nó sẽ tiếp tục tăng trong dài hạn. Hơn nữa, ví tiền mã hóa dễ bị tấn công mạng, họ cũng chỉ ra rằng do tính biến động cao của BTC, bất kỳ đợt mua hoặc bán nào của chính phủ cũng có thể ảnh hưởng quá mức đến giá BTC.

5. Tổng kết: Muốn làm, nhưng không có tiền

Do kế hoạch kho dự trữ chiến lược của Trump rõ ràng gặp nhiều trở ngại, vấn đề then chốt nhất là lấy đâu ra tiền bổ sung để mua thêm BTC? Nếu vấn đề này không được giải quyết, chính phủ liên bang Mỹ khó có thể mua thêm BTC. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng thấy chính quyền cấp tiểu bang đi trước một bước.

Quan trọng hơn, cùng với sự ủng hộ mạnh mẽ từ Trump, cũng như ngày càng nhiều chính sách được nới lỏng (ví dụ như nới lỏng dịch vụ ngân hàng – lợi ích không kém gì so với việc dự trữ Bitcoin), độ phủ sóng của tiền mã hóa sẽ tiếp tục tăng, việc áp dụng rộng rãi hơn là điều tất yếu, và Mỹ cuối cùng sẽ chấp nhận tiền mã hóa ở mức độ lớn hơn.