Goldinals: Tiêu chuẩn token thay thế hóa tối thiểu hóa niềm tin trên Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Goldinals: Tiêu chuẩn token thay thế hóa tối thiểu hóa niềm tin trên Bitcoin
Bitcoin cần khả năng lập trình thực sự, chứ không phải sự hỗn loạn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Phân tích độc quyền của Techub
Bài viết: Tia, Techub News
« Bitcoin cần khả năng lập trình thực sự, chứ không phải sự hỗn loạn. »
Hiện tại, các tiêu chuẩn tài sản trong hệ sinh thái Bitcoin đang bị phân mảnh nghiêm trọng, với các giao thức như BRC-20, Ordinals, Runes hoạt động độc lập, thiếu tính tương tác lẫn nhau. Tình trạng này khiến người dùng và các nhà phát triển ví phải đối mặt với nhiều định dạng và mô hình thực thi phức tạp.
Hơn nữa, do mô hình UTXO vận hành dựa trên các kịch bản mở khóa và chờ mở khóa của Bitcoin, cùng việc thiếu trạng thái toàn cục và môi trường lập trình Turing đầy đủ như Ethereum, các giao thức này thường phụ thuộc vào các bộ chỉ mục ngoại tuyến để duy trì trạng thái. Ví dụ như giao thức Ordinals sử dụng SegWit và Taproot để lưu trữ thông tin vĩnh viễn mà không vượt quá giới hạn kích thước, từ đó thúc đẩy sự ra đời của BRC-20 – vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào các bộ chỉ mục bên ngoài chuỗi để duy trì trạng thái toàn cục về số dư token. Điều này làm tăng chi phí vận hành và rủi ro về niềm tin. Chính vì vậy, Goldinals do Nubit phát triển đã được tạo ra nhằm giải quyết những điểm khó chịu này.
Goldinals là một tiêu chuẩn token đồng nhất hóa tối thiểu hóa sự tin cậy trên Bitcoin, nhằm giải quyết vấn đề thiếu chuẩn hóa trong hệ sinh thái tài sản hiện tại của Bitcoin, đồng thời giữ vững tính phi tập trung và bảo mật vốn có của Bitcoin. Thông qua công nghệ và thiết kế đột phá, Goldinals cung cấp cho người dùng và nhà phát triển Bitcoin một phương pháp quản lý token hiệu quả và linh hoạt. Để đạt được mục tiêu này, nó đã thực hiện những đổi mới quan trọng trong thiết kế kỹ thuật và chức năng, cốt lõi là cần xây dựng một zkOracle cho Bitcoin và xác minh thông qua BitVM.
Ngày 5 tháng 6 năm 2024, Nubit – giao thức đứng sau Goldinals – đã huy động thành công 8 triệu USD trong vòng gây vốn hạt giống, do Polychain Capital dẫn dắt, với sự tham gia đầu tư từ Nomad Capital, Spartan Group, L2IV, Big Brain Holdings, GCR, Protagonist, Gate Ventures, Animoca, Mask Network và các đơn vị khác. Vòng gọi vốn gần đây nhất đã nâng tổng mức vốn huy động của Nubit lên 12 triệu USD.
Ordinals, BRC-20, Runes và vấn đề thiếu tính tương tác
Ordinals
Ordinals tận dụng SegWit và Taproot, cho phép người dùng khắc ghi dữ liệu tùy ý (như văn bản, hình ảnh hoặc siêu dữ liệu khác) lên một đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin (satoshis, gọi tắt là sats).
BRC-20
BRC-20 là một tiêu chuẩn token Bitcoin không trạng thái, dùng để thực hiện chức năng phát hành, chuyển nhượng và hủy bỏ token. Không giống như ERC-20 trên Ethereum được tích hợp trực tiếp vào logic blockchain, BRC-20 là một tiêu chuẩn token "ngoại vi" được thực hiện thông qua chức năng lưu trữ dữ liệu của Ordinals. Các thao tác token BRC-20 (như phát hành và chuyển tiền) được thực hiện bằng cách sử dụng giao thức Ordinals để ghi thông tin trạng thái dưới dạng tệp JSON vào giao dịch Bitcoin. Những dữ liệu JSON này định nghĩa tên token, nguồn cung và địa chỉ người nắm giữ.
Do BRC-20 không dựa vào trạng thái toàn cục của blockchain như ERC-20 trên Ethereum, nên cần đến các bộ chỉ mục ngoài chuỗi để quét tất cả các giao dịch liên quan và tái tạo trạng thái hiện tại của token. Ví dụ, để truy vấn số dư token của một địa chỉ, bộ chỉ mục phải đọc tất cả các giao dịch lịch sử và tính toán số dư.
Runes
Runes là một giao thức token Bitcoin tương tự BRC-20, tư tưởng cốt lõi là nhúng trạng thái và thao tác token vào các giao dịch Bitcoin, duy trì trạng thái token bằng cách phân tích mô hình UTXO (đầu ra giao dịch chưa được chi tiêu) của Bitcoin. Runes sử dụng trường OP_RETURN hoặc các trường chuẩn khác trong giao dịch Bitcoin để ghi lại thông tin chuyển nhượng và thao tác token. Mỗi thao tác token Rune được hoàn tất thông qua một giao dịch Bitcoin thông thường.
Vấn đề tương tác
Các giao thức trên đều có cách thức triển khai khác nhau. Ordinals sử dụng định dạng dữ liệu nhúng trong giao dịch Bitcoin để lưu trữ thông tin, BRC-20 dùng định dạng JSON để định nghĩa trạng thái token, trong khi Runes lại phụ thuộc nhiều hơn vào mô hình UTXO của Bitcoin. Những định dạng này không tương thích với nhau, dẫn đến dữ liệu được lưu trữ trong một giao thức không thể được giao thức khác nhận diện và phân tích trực tiếp.
Hơn nữa, BRC-20 là triển khai không trạng thái, mọi trạng thái token đều phụ thuộc vào bộ chỉ mục bên ngoài để tái tạo; còn Runes lưu trữ trạng thái trực tiếp trên blockchain thông qua mô hình UTXO, trong khi Ordinals tập trung vào việc đánh dấu từng satoshi riêng lẻ. Những cơ chế này không thể chia sẻ cách quản lý trạng thái thống nhất.
Các giao thức khác nhau định nghĩa định dạng và quy tắc token riêng, không thể tương tác trực tiếp hay hỗ trợ lẫn nhau để đạt được tính tương tác.
Trong khi đó, Goldinals giải quyết tình trạng bế tắc về tính tương tác giữa các tiêu chuẩn không tương thích bằng cách giới thiệu một tiêu chuẩn mới có khả năng tương thích với Ordinals/Runes/BRC-20 và không cần bộ chỉ mục ngoài chuỗi để duy trì trạng thái.
Thiết kế cốt lõi và triển khai kỹ thuật của Goldinals
Các chức năng cốt lõi của Goldinals bao gồm:
-
Deploy: Khởi tạo các tham số giao thức và tạo phiên bản token mới.
-
Mint: Phát hành token mới và phân bổ cho địa chỉ được chỉ định.
-
Transfer: Chuyển token giữa các địa chỉ.
-
Burn: Hủy bỏ token và giảm lượng cung.
Mặc dù tương tự ERC-20 và BRC-20, nhưng do thiết kế không trạng thái và ngôn ngữ kịch bản Turing-incomplete của Bitcoin, việc triển khai Goldinals phức tạp hơn nhiều. Khác với các lời gọi nguyên tử liền mạch trên Ethereum, Goldinals cần quản lý cẩn thận việc cập nhật và xác minh trạng thái theo từng bước, đảm bảo mọi thao tác đều thừa hưởng tính bảo mật của Bitcoin.
Máy trạng thái Goldinals và quy trình cập nhật trạng thái cụ thể
Máy trạng thái Goldinals gồm ba giai đoạn chính: Prepare (Chuẩn bị), Kickoff (Khởi động) và Challenge (Thách thức).
Giai đoạn Prepare: Ghi lại ý định thao tác
Ở giai đoạn này, người gửi thao tác sẽ gửi ý định thao tác (ví dụ như chuyển tiền hoặc phát hành) thông qua một giao dịch Bitcoin, đồng thời nhúng các siêu dữ liệu liên quan vào giao dịch. Người gửi sử dụng trường OP_RETURN của Bitcoin để ghi lại các tham số thao tác token như địa chỉ nhận, số tiền và loại thao tác. Giao dịch này được ghi lại trên Bitcoin, đảm bảo tính minh bạch và không thể thay đổi của ý định thao tác. ZKOracle (máy trạng thái chứng minh kiến thức không tiết lộ) quét các khối Bitcoin, trích xuất và ghi lại các giao dịch Prepare liên quan đến giao thức Goldinals, đưa chúng vào trạng thái toàn cục.
Giai đoạn Kickoff: Xác minh và khởi động thao tác
Sau khi hoàn tất giai đoạn Prepare, người gửi cần gửi một giao dịch chứa chứng minh kiến thức không tiết lộ (zero-knowledge proof - ZKP) để xác minh tính hợp lệ của thao tác. Người gửi tạo ZKP bên ngoài chuỗi để chứng minh rằng thao tác của họ tuân thủ các quy tắc giao thức (ví dụ như số dư đủ, tham số hợp lệ). Chứng minh này được gửi đến mạng Bitcoin thông qua một giao dịch Kickoff và được ZKOracle xác minh. Việc thực hiện thành công giai đoạn Kickoff cho thấy tính hợp lệ của thao tác đã được chứng minh, tuy nhiên thao tác này vẫn chưa được xác nhận cuối cùng và cần chờ hoàn tất giai đoạn Challenge.
Giai đoạn Challenge: Kiểm tra và phản đối
Giai đoạn Challenge là cốt lõi trong thiết kế máy trạng thái, nhằm cung cấp một cơ chế kiểm tra phi tập trung để đảm bảo tính hợp pháp của thao tác. Trong thời gian thách thức, bất kỳ bên tham gia nào (người thách thức) cũng có thể phản đối thao tác đã nộp. Ví dụ, nếu chứng minh kiến thức không tiết lộ không tuân theo quy tắc, người thách thức có thể cung cấp bằng chứng ngược lại. Người thách thức sử dụng cơ chế chứng minh tương tác do BitVM cung cấp để xác minh tương tác với người gửi. Nếu phát hiện vấn đề, người thách thức có thể gửi giao dịch lên chuỗi để ngăn chặn việc xác nhận thao tác. Nếu không có phản đối nào trong thời gian thách thức, thao tác sẽ được xác nhận vĩnh viễn và ZKOracle cập nhật vào trạng thái toàn cục của Goldinals.
Chi tiết triển khai chuyển tiền & phát hành
Chuyển tiền
Trong thao tác chuyển tiền, người gửi trước tiên sử dụng giai đoạn Prepare để gửi một giao dịch Bitcoin, ghi lại ý định chuyển token lên chuỗi. ZKOracle ghi lại và xác minh giao dịch này. Trong giai đoạn Kickoff, người gửi nộp một chứng minh kiến thức không tiết lộ để chứng minh rằng họ có đủ số dư và thao tác tuân thủ quy tắc. Trong giai đoạn Challenge, người thách thức có thể xác minh chứng minh và giao dịch đã nộp có phù hợp với quy tắc giao thức hay không. Nếu không có thách thức, việc chuyển tiền sẽ được xác nhận cuối cùng, và số dư tại địa chỉ người nhận sẽ được cập nhật.
Phát hành
Quy trình phát hành tương tự như chuyển tiền. Người gửi nộp một giao dịch chứa các tham số phát hành trong giai đoạn Prepare. Sau đó, trong giai đoạn Kickoff, người gửi cần cung cấp chứng minh kiến thức không tiết lộ để xác minh rằng thao tác phát hành tuân thủ các quy tắc giao thức (ví dụ như giới hạn nguồn cung và phân bổ). Trong giai đoạn Challenge, người thách thức xác minh xem thao tác có đáp ứng điều kiện hay không; nếu không có phản đối, thao tác phát hành sẽ được xác nhận cuối cùng.
Truy vấn số dư
Người dùng có thể sử dụng lệnh scanblocks của Bitcoin Core để quét tất cả các giao dịch Prepare liên quan đến địa chỉ của mình và kiểm tra trạng thái cuối cùng của các giao dịch này. Bằng cách này, người dùng có thể xác minh số dư của mình mà không cần phụ thuộc vào bộ chỉ mục bên ngoài.
Kết luận
So với các giao thức khác (như BRC-20), Goldinals có những lợi thế rõ rệt. Nó loại bỏ sự phụ thuộc vào bộ chỉ mục bên ngoài, mọi xác minh đều được thực hiện trực tiếp thông qua mạng Bitcoin, điều này không chỉ nâng cao mức độ phi tập trung mà còn giúp người dùng thoát khỏi việc phải tin tưởng vào dịch vụ bên thứ ba. Ngoài ra, quy trình giao dịch của Goldinals hiệu quả hơn, tránh được sự rườm rà của BRC-20 khi cần nhiều giao dịch Bitcoin để hoàn tất một thao tác đơn lẻ, từ đó giảm đáng kể độ phức tạp và phí giao dịch. Đồng thời, nhờ việc áp dụng chứng minh kiến thức không tiết lộ, Goldinals có khả năng lập trình rất mạnh mẽ, có thể hỗ trợ ví đa chữ ký, chuyển tiền theo điều kiện, cũng như các logic phức tạp được kích hoạt bởi sự kiện bên ngoài, mở rộng phạm vi ứng dụng của giao thức.
Đồng thời, một điểm vô cùng quan trọng là Goldinals giới thiệu một tiêu chuẩn tài sản thống nhất trong thiết kế, tích hợp chức năng và logic của các giao thức hiện có. Nubit hiện cũng đang xây dựng một trình biên dịch đặc biệt, chuyển đổi mã thân thiện với người dùng thành các kịch bản tối ưu dành cho Bitcoin, đồng thời thực hiện xác minh hình thức để kiểm tra toán học tính toàn vẹn của mỗi chương trình.
Hanzhi, đồng sáng lập Nubit, cho biết: « Bitcoin cần khả năng lập trình thực sự, chứ không phải sự hỗn loạn. » Với nền tảng và tiêu chuẩn mạnh mẽ, hệ sinh thái Bitcoin sẽ chuyển từ hỗn loạn sang đổi mới cộng sinh có tính tương tác.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@News_Techub
