WOO X Research: Virtual và ai16z, ai sẽ cười đến cuối cùng trong làn sóng AI?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
WOO X Research: Virtual và ai16z, ai sẽ cười đến cuối cùng trong làn sóng AI?
Virtual và ai16z hiện đã trở thành bá chủ trong lĩnh vực AI Agent.
Chuyên sâu báo cáo Web3AI Agent đã tràn vào thị trường vào quý 4 năm 2024 và duy trì độ nóng trong năm 2025. Tính đến đầu tháng 1 năm 2025, thị trường AI Agent tiếp tục tăng nhiệt, vốn hóa toàn ngành đã vượt ngưỡng 16,9 tỷ USD, tăng khoảng 22,7% so với tuần trước đó.
Virtuals Protocol là nền tảng phát hành AI Agent chính trên chuỗi Base, với đồng tiền nền tảng VIRTUAL đạt vốn hóa hơn 5 tỷ USD, lọt vào top 40 tài sản mã hóa lớn nhất thế giới. Trong hệ sinh thái Solana, ai16z - quỹ đầu tư được quản lý bởi AI Agent - cũng đã đạt vốn hóa hơn 2,5 tỷ USD.
Hai giao thức lớn này hiện đang trở thành "tâm điểm" để theo dõi xu hướng phát triển của lĩnh vực AI Agent. Vậy họ có điểm gì tương đồng và khác biệt? Chiến lược phát triển ra sao? Hãy cùng WOO X Research tìm hiểu chi tiết.
Hành trình phát triển
-
Virtuals Protocol: Từ guild game đến nền tảng phát hành AI Agent
Giao thức này do một đội ngũ đến từ Malaysia sáng lập vào năm 2021. Ban đầu tập trung vào mảng giao dịch, nhưng khi nhận thấy nhiều dự án đua nhau gây quỹ để thành lập các guild game, nhóm cũng muốn đón đầu xu hướng này. Tháng 12/2021, họ gọi vốn thành công 16 triệu USD với định giá 600 triệu USD để thành lập guild game PathDAO – tiền thân của Virtuals Protocol.
Từ năm 2022 đến 2023, thị trường guild game nguội lạnh khiến FDV token của họ sụt giảm từ 600 triệu USD xuống chỉ còn 6 triệu USD. Nhóm chuyển hướng sang mô hình Venture Studio, thử nghiệm nhiều dự án như ứng dụng hẹn hò, nền tảng âm nhạc AI, nền tảng cho vay trong game,... tuy chưa thành công nhưng qua đó họ nhận ra tiềm năng to lớn của AI.
Năm 2023, nhóm đề xuất với DAO việc chuyển đổi hoàn toàn sang lĩnh vực AI, nhận được sự ủng hộ của 90% thành viên; những người phản đối được hoàn vốn từ kho bạc. Năm 2024, họ chọn Base để phát triển AI Gaming và ra mắt nền tảng vào tháng 2, lấy cảm hứng từ Autonolas và Bittensor, áp dụng mô hình thưởng bằng token, tuy nhiên do chưa đạt Product-Market Fit (PMF) nên chưa tạo được tiếng vang.
Dù vậy, nhóm đã đạt được nhiều đột phá trong lĩnh vực AI như phát triển trò chơi RPG AI đầu tiên trên Roblox, trò chơi AI không cần engine,... Ngoài ra, nhân vật ảo Luna mà họ ra mắt trên TikTok và Douyin thu hút khoảng 5.000 người theo dõi mỗi ngày, mang lại doanh thu ổn định.
Cuối cùng, thành công của dự án GOAT đã thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng AI Agent, mở ra cơ hội phát triển tuyệt vời cho Virtuals Protocol.
-
ai16z: Từ Web2 AI đến Web3 AI
Shaw là người sáng lập ai16z, hiện đang sống tại San Francisco. Khởi nghiệp với vai trò nhà phát triển game, sau đó ông chuyển sang lĩnh vực AI, chuyên sâu vào công nghệ AI Agent. Trước khi thành lập ai16z, Shaw từng tham gia nhiều dự án liên quan đến AI và có kinh nghiệm trong các mạng lưới không gian 3D, thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR).
Điểm chuyển mình thực sự đến từ dự án mang tên "phiên bản AI của degen Spartan". Ý tưởng này bắt nguồn từ cuộc trò chuyện với người bạn Skely, người bày tỏ nỗi nhớ về thời kỳ hoàng kim của degen Spartan. Shaw đề xuất dùng công nghệ AI để "hồi sinh" nhân vật huyền thoại này. Lúc đầu Skely bán tín bán nghi, nhưng khi AI phiên bản degen Spartan ra mắt, những phát ngôn sắc bén và đầy cá tính của nó đã khiến tất cả phải kinh ngạc.
Sự xuất hiện của AI này trên Twitter khiến nhiều người nghi ngờ liệu nó có thật sự là AI hay không, thậm chí còn đồn đoán rằng có một đội ngũ đến từ Malaysia đang điều khiển phía sau. Nó hoàn toàn phá vỡ định kiến cũ rằng AI luôn lịch sự và vô hồn. Thú vị hơn, AI này còn bắt đầu chế giễu Shaw, tố cáo "các đồng meme là lừa đảo" và "Shaw là kẻ lừa đảo", phàn nàn về việc bị giam cầm trong môi trường sandbox – những hành vi "phát sinh" này trở thành điểm nhấn nổi bật của toàn bộ dự án.
Thông qua Skely, Shaw quen biết baoskee – người sáng lập daos.fun, và sau một buổi nói chuyện dài với Meow – người sáng lập Jupiter, ý tưởng về một nhà đầu tư AI tự chủ đã hình thành. Tầm nhìn của ông là xây dựng một hệ thống đầu tư hoàn toàn tự động, đáng tin cậy và phục vụ cộng đồng.
Khi ra mắt, ai16z đặt mục tiêu gây quỹ 4.420 SOL. Dù ban đầu Shaw lo ngại mục tiêu khó đạt được, nhưng dự án đã bán hết sạch trong vòng 20 phút, thậm chí bản thân ông cũng không kịp tham gia – điều này cho thấy mức độ quan tâm cực lớn của thị trường đối với mô hình đổi mới này.
Bản chất sản phẩm
-
Virtuals Protocol: iOS của thế giới AI
Virtuals Protocol là nền tảng phát hành AI Agent, chức năng tương tự Pump Fun, điểm khác biệt nằm ở chỗ cặp giao dịch của các token được phát hành trên nền tảng này đều sử dụng token nền tảng $VIRTUAL làm thanh khoản. Càng có nhiều AI Agent được tạo ra trên nền tảng, $VIRTUAL càng được hưởng lợi trực tiếp. Hơn nữa, mỗi giao dịch mua/bán token AI Agent đều phải tiêu tốn ít nhất 1% $VIRTUAL.
Ngoài việc tiêu thụ về mặt kinh tế học token, Virtuals Protocol còn thiết lập các tiêu chuẩn chung cho các token AI Agent thuộc hệ sinh thái, chú trọng tính chính xác và lập kế hoạch cẩn thận. Ví dụ như sử dụng framework GAME cho AI Agent, cho phép chúng tự vận hành, xử lý dữ liệu đầu vào và đưa ra phản hồi, đồng thời học hỏi từ các tương tác trước đó.
Về kinh tế học token, Virtuals tận dụng các dự án Agent để tăng giá trị cho VIRTUAL: càng nhiều AI Agent sử dụng nền tảng để phát hành, càng nhiều người giao dịch các token liên quan, thì VIRTUAL càng thu hút được nhiều giá trị.
Về sản phẩm, Virtuals Protocol cung cấp các công cụ phát triển cho các AI Agent thuộc hệ sinh thái, giúp các token con không đi lệch quá xa khỏi giao thức mẹ, từ đó xây dựng hệ sinh thái toàn diện hơn. Nếu so sánh với hệ điều hành Web2, mô hình này gần giống với hệ sinh thái khép kín của Apple iOS.
-
ai16z & ELIZA: Android của thế giới AI
ai16z là một quỹ đầu tư được quản lý hoàn toàn bởi AI, sử dụng chiến lược hỗn hợp: vừa cho phép AI tự vận hành, vừa tích hợp cơ chế tương tác cộng đồng – tức là chấp nhận các đề xuất giao dịch từ người dùng. Nếu thành viên cộng đồng giúp AI Agent kiếm được tiền, họ sẽ nhận được thêm niềm tin – mô hình giống như một quỹ đầu tư cộng đồng phi tập trung.
ELIZAOS là framework mã nguồn mở dành cho AI Agent, nơi các nhà phát triển có thể tự do xây dựng, thử nghiệm và khởi chạy các AI Agent mà không bị giới hạn, nhấn mạnh vào yếu tố phi tập trung, hợp tác và đổi mới.
Các đặc điểm cốt lõi của ELIZA bao gồm:
-
Hệ thống hồ sơ nhân vật: Định rõ kiến thức, câu chuyện nền, phong cách, lĩnh vực sở thích... cho từng AI Agent, từ đó định hình nhân cách số độc đáo của chúng.
-
Hệ thống hành động: Mỗi hành động được xem như một sự kiện độc lập, chia thành hai giai đoạn là ra quyết định và thực thi, cho phép quy trình làm việc đa bước và kiểm chứng nghiêm ngặt – rất phù hợp với các ứng dụng blockchain yêu cầu độ an toàn cao.
-
Nhà cung cấp và bộ đánh giá (Provider and Evaluator): Cung cấp ngữ cảnh thời gian thực và phân tích chi tiết tương tác, làm phong phú khả năng hội thoại của AI Agent, giúp hành vi của chúng trở nên tự nhiên và tương tác tốt hơn.
ELIZA còn có chức năng giao dịch tự chủ, đảm bảo an toàn thông qua "động cơ niềm tin" (trust engine) và "thị trường niềm tin" (trust market).
Hệ thống plugin thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng nhà phát triển, tạo ra vòng lặp tích cực: "nhiều nhà phát triển → nhiều plugin → nhiều nhà phát triển hơn". Tuy nhiên, về mặt kinh tế học token, ELIZA không ràng buộc chặt chẽ giữa framework và giao thức hệ sinh thái. Không giống Virtuals Protocol – nơi mọi hoạt động phát hành và giao dịch đều tiêu tốn VIRTUAL – bất kỳ ai cũng có thể sử dụng framework ELIZA để phát triển mà không cần đóng góp giá trị ngược lại cho token ai16z/Eliza. Quyền lực ở đây được phân tán, và giá trị không chảy ngược về token gốc. Nếu so sánh với hệ điều hành Web2, mô hình này gần giống với Android – nền tảng mở.
Tổng quan dự án
Các yếu tố thúc đẩy giá token
-
Virtuals Protocol: Mô hình kinh doanh rõ ràng, sản phẩm và giá token gắn kết chặt chẽ. Do đó, để dự báo khả năng tăng giá bền vững, cần tập trung theo dõi khối lượng giao dịch và số lượng token được phát hành trong hệ sinh thái.
Theo biểu đồ bên dưới, số lượng token được phát hành trên Virtuals Protocol đạt đỉnh vào ngày 30/11/2024 với hơn 1.100 token AI Agent được ra đời trong một ngày. Sau đó, con số này liên tục giảm, chỉ bắt đầu phục hồi từ ngày 27/12/2024, duy trì mức trung bình hàng ngày từ 100 đến 200 token.
Tại sao số lượng phát hành token lại giảm mạnh? Phải chăng Virtuals Protocol chỉ được nhiều người theo dõi nhưng không ai dùng?
Không hẳn. Dù thường bị so sánh với Pump.fun, nhưng Virtuals Protocol không chạy theo số lượng. Họ mong muốn có những dự án chất lượng ra đời trên nền tảng của mình.
"Một điểm quan trọng là chúng tôi không muốn Virtuals trở thành Pump.fun. KPI của chúng tôi là tìm được những đội ngũ AI bên thứ ba tốt để sử dụng nền tảng. Tôi đặt KPI rất đơn giản cho đội ngũ: mỗi tuần có một dự án tốt là đủ. Không giống Pump.fun với hàng chục ngàn token khác nhau mỗi ngày, chúng tôi nghĩ đôi khi nhà đầu tư nhỏ lẻ chỉ cần một dự án tốt mỗi tuần. Đây là định vị khác biệt của chúng tôi trong mô hình kinh doanh," đồng sáng lập Wee Kee của Virtuals Protocol chia sẻ.
Nguồn: Dune
Do đó, yếu tố then chốt thúc đẩy giá token Virtuals tăng trưởng trở nên đơn giản hơn: liệu nền tảng có liên tục ươm tạo các dự án AI Agent chất lượng hay không?
Theo trang phân tích dữ liệu AI Agent Cookie.fun, trong tổng số 138 đồng tiền thuộc hệ sinh thái Virtuals Protocol, có 8 đồng đạt vốn hóa trên 100 triệu USD. Nhìn chung, Virtuals chiếm 33,3% thị phần nhận diện thương hiệu (mindshare) toàn thị trường AI Agent, là hệ sinh thái lớn nhất.
Liệu trong tương lai có thêm nhiều token vượt ngưỡng 100 triệu USD và liệu mindshare của hệ sinh thái có duy trì ổn định hay không sẽ là yếu tố then chốt để đánh giá sự hưng thịnh hay suy thoái của Virtuals Protocol.
Nguồn: cookie.fun
-
ai16z/Eliza: Hệ sinh thái ai16z liên kết yếu. Như đã nói, các dự án xây dựng trên framework Eliza không trực tiếp mang lại giá trị ngược cho ai16z/Eliza – đây cũng là một trong những lý do khiến vốn hóa hiện tại của ai16z chỉ bằng một nửa Virtuals.
Nếu Virtuals Protocol là mô hình hấp thụ dự án một cách bài bản, từng bước mở rộng hệ sinh thái, thì phe ai16z lại mở cửa cho tất cả mọi người sử dụng. Các dự án AI Agent mới có thể quảng bá rằng họ được xây dựng trên nền tảng ElizaOS, nếu được người sáng lập Shaw retweet hoặc trả lời, sẽ càng tăng thêm tính chính danh. Đồng thời, ai16z cũng dần xây dựng được niềm tin thương hiệu khi ngày càng nhiều dự án sử dụng ElizaOS. Chiến lược của ai16z giống như "vây thành từ nông thôn".
Khả năng tăng trưởng vốn hóa trong tương lai của ai16z phụ thuộc vào việc hợp tác với các giao thức khác có sâu, có nhanh và có nhiều hay không. Gần đây, ai16z đã hợp tác với các framework nổi tiếng khác như ARC, FXN, và chúng ta có thể kỳ vọng vào nhiều liên minh mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai.
Nguồn: @ARCAgents
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@WOOXResearch
